---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Futbolda Beklenen Goller: Model Performansının İyileştirilmesi ve Değerinin Kanıtlanması"
description: "Spor analitiği alanında beklenen goller metriği şutların kalitesini ölçmek için standart hale gelse de mevcut modeller genellikle oyuncu yeteneği ve oyun içi psikolojik baskı gibi dinamik faktörleri göz ardı etmektedir. Bu makale, spatiotemporal verilerin ötesine geçerek bireysel oyuncu piyasa değer"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/futbolda-beklenen-goller-model-performansinin-iyilestirilmesi-ve-degerinin-kanitlanmasi"
doi: "10.1371/journal.pone.0282295"
authors: ["James Mead", "Anthony O’Hare", "Paul McMenemy"]
citation: "Mead, J., O’Hare, A., McMenemy, P. (2023). Expected goals in football: Improving model performance and demonstrating value. PLoS ONE, 18(4), e0282295-e0282295. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0282295"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["Beklenen goller", "xG", "Makine öğrenmesi", "Futbol analitiği", "Tahminleyici modelleme"]
timestamp: "2026-08-04T14:31:49.514Z"
---

# Futbolda Beklenen Goller: Model Performansının İyileştirilmesi ve Değerinin Kanıtlanması

Özgün başlık: Expected goals in football: Improving model performance and demonstrating value
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0282295
Künye (APA 7): Mead, J., O’Hare, A., McMenemy, P. (2023). Expected goals in football: Improving model performance and demonstrating value. PLoS ONE, 18(4), e0282295-e0282295. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0282295

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Spor analitiği alanında beklenen goller metriği şutların kalitesini ölçmek için standart hale gelse de mevcut modeller genellikle oyuncu yeteneği ve oyun içi psikolojik baskı gibi dinamik faktörleri göz ardı etmektedir. Bu makale, spatiotemporal verilerin ötesine geçerek bireysel oyuncu piyasa değerleri ve maç içi skor farkı gibi yeni özellikleri makine öğrenmesi modellerine entegre ederek bu boşluğu doldurmaya çalışmaktadır. Çalışma, bu yeni değişkenlerin modelin tahmin gücünü nasıl artırdığını ve geleneksel istatistiklere kıyasla daha güvenilir bir performans göstergesi olup olmadığını sörgülamaktadır.

# Akademik özet

Futbol analitiği son yıllarda kulüplerin transfer stratejilerinden saha içi performans değerlendirmelerine kadar geniş bir yelpazede merkezi bir rol oynamaya başlamıştır. Bu bilimsel hareketin merkezinde yer alan beklenen goller (xG) metriği, her şutun golle sonuçlanma olasılığını ölçmekte kullanılsa da mevcut modellerin büyük bir kısmı oyuncu yeteneği ve psikolojik etkiler gibi kritik değişkenleri dışarıda bırakmaktadır. Bu durum, analitik modellerin özellikle ortalama üstü veya altı takımlar üzerindeki öngörü kapasitesini sınırlamakta ve futbol topluluğu genelinde metriklerin güvenilirliğini tartışmaya açmaktadır.

Bu çalışma, Wyscout ve Transfermarkt gibi veri kaynaklarından elde edilen 2017-18 sezonuna ait Avrupa'nın beş büyük ligindeki tüm şut olaylarını kullanarak xG modellerini iyileştirmeyi hedeflemektedir. Araştırmada lojistik regresyon, çok katmanlı algılayıcı (MLP), rastgele orman ve gradyan artırma (XGBoost) gibi çeşitli makine öğrenmesi algoritmaları uygulanmıştır. Geleneksel mesafe ve açı değişkenlerine ek olarak oyuncu piyasa değerleri, Elo reytingleri ve gol farkı gibi psikolojik baskı unsurları modele dahil edilerek hiperparametre ayarlamalarıyla tahmin doğruluğu en üst düzeye çıkarılmıştır.

Analiz sonuçları, oyuncu piyasa değerinin ve gol farkının model performansında mesafe ve açıdan sonra en etkili değişkenler arasında yer aldığını kanıtlamaktadır. Özellikle Premier Lig ve Bundesliga verilerinde oyuncu yeteneğini temsil eden piyasa değeri, geleneksel bağlamsal değişkenlerden daha yüksek bir önem derecesine sahip çıkmıştır. Ayrıca geliştirilen xG modelinin, bir takımın gelecekteki başarısını ve gol oranını tahmin etmede geleneksel istatistikler olan şut ve gol sayılarından istatistiksel olarak daha üstün performans sergilerken sektör lideri ticari modellerle rekabet edebilecek düzeyde olduğu görülmüştür.

Çalışma, xG metriğinin sadece bir oyun sonu analizi aracı değil, aynı zamanda geleceğe yönelik stratejik bir öngörü aracı olduğunu kanıtlayarak literatüre katkı sağlamaktadır. Psikolojik faktörlerin ve oyuncu kalitesinin dahil edilmesi, analitik modellerin futbolun karmaşık doğasına daha iyi uyum sağlamasına imkân tanımaktadır. Bu bulgular, antrenörlerin ve veri analistlerinin takım performansını değerlendirirken şansa dayalı rastlantısallığı minimize etmelerine ve transfer süreçlerinde daha verimli finansal kararlar almalarına somut bir temel oluştururken literatürdeki yöntem boşluğunu doldurmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, daha önce test edilmemiş oyuncu yeteneği ve psikolojik özellik değişkenlerini kullanarak beklenen gol modellerini geliştirmek ve bu metriğin gelecekteki maç sonuçlarını tahmin etmedeki üstünlüğünü kanıtlamaktır.

# Yöntem ve tasarım

Bu çalışma, futbol maçlarındaki gol olasılığını hesaplayan beklenen gol modellerini geliştirmek amacıyla machine learning ve istatistiksel sınıflandırma tekniklerini kullanan nicel ve ampirik bir yaklaşım benimsemiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Beklenen gol modellerinde şutun kaleye olan mesafesi ve kaleye göre açısı, şutun golle sonuçlanma olasılığını belirleyen en baskın ve kritik coğrafi değişkenler olarak öne çıkmaktadır.
2. Transfermarkt veri tabanından alınan oyuncu piyasa değeri, xG modellerine dâhil edildiğinde ilk on içerisine giren ve oyuncu yeteneğini yansıtan en başarılı ve etkili ek değişkenlerden biridir.
3. Maç içindeki gol farkı değişkeni psikolojik etkiyi temsil eden en önemli faktörlerden biri olup, takım öndeyken veya fark azken şutların gol olma olasılığının arttığını göstermektedir.
4. Tüm ligler birleştirilerek oluşturulan en iyi XGBoost modeli, geleneksel şut ve gol metriklerine kıyasla gelecekteki maç sonuçlarını ve takım performansını tahmin etmede çok daha üstün başarı sergilemiştir.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, futbol maçlarındaki şut sonuçlarının tahmin edilmesinde geleneksel mesafe ve açı değişkenlerinin temel yapı taşını oluşturduğunu, ancak bu temel parametrelere eklenen yeni özelliklerin modelin açıklayıcılığını belirgin biçimde güçlendirdiğini göstermektedir.

Yazarlar, oyuncu piyasa değeri ve maç içi gol farkı gibi daha önce kapsamlı şekilde test edilmemiş unsurların modele dâhil edilmesinin, takımların ve oyuncuların gerçek performans kapasitelerini yakalamada kritik bir rol oynadığını akademik bir perspektifle açıklamaktadır.

Elde edilen sonuçlar, ilgili literatürde yer alan önceki tahmin modelleriyle karşılaştırıldığında, bu çalışmada geliştirilen makine öğrenmesi algoritmalarının rekabetçi düzeyde hata payına sahip olduğunu ve sektör lideri veri sağlayıcıların sonuçlarıyla yarışabileceğini kanıtlamaktadır.

Sonuç olarak, beklenen gol metriğinin yalnızca taktiksel analizler için değil, aynı zamanda kulüplerin finansal kararları ve oyuncu transfer süreçleri açısından da yüksek düzeyde pratik ve analitik değer taşıdığı net bir şekilde ortaya konmuştur.

# Yazarın sonucu

Bu araştırma, daha önce test edilmemiş oyuncu değeri ve maç içi psikolojik göstergeler gibi ek özelliklerin beklenen gol modellerinin tahmin gücünü önemli ölçüde artırdığını ve xG metriğinin geleneksel istatistiklere kıyasla gelecekteki takım başarısını ölçmede üstün bir araç olduğunu kanıtlamıştır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, spor analitiği literatüründe beklenen gol (xG) hesaplamalarını yalnızca geometrik şut parametreleriyle sınırlı tutan geleneksel yaklaşımın ötesine geçerek metodolojik bir yenilik sunmaktadır. Oyuncu yeteneği ve maç içi psikolojik baskı gibi soyut kavramları sayısal göstergelere dönüştüren araştırma, bu tür dinamik değişkenlerin makine öğrenmesi modellerine entegre edilmesinin tahmin gücünü belirgin biçimde artırdığını ampirik olarak göstermektedir. Ayrıca Avrupa'nın beş büyük liginden elde edilen verilerle yapılan karşılaştırmalı analizler, liglerin taktiksel yapılarındaki farklılıkların model değişkenlerinin önem sıralamasını nasıl etkilediğini ortaya koyarak spor istatistiği literatürüne geniş ölçekli bir katkı sağlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Metin, literatürdeki önceki xG çalışmalarını temel almakla birlikte, modellerin üst ve alt seviye takımlar için tahmin üretmedeki zayıflıklarına odaklanarak mevcut sınırlılıkları aşmayı hedeflemektedir. İlgili literatürde oyuncu yeteneği göstergesi olarak kullanılan video oyunu derecelendirmelerinin yerine Transfermarkt piyasa değerlerini ve karmaşık algoritma tabanlı performans skorlarını yerleştirerek veri kalitesini artırmaktadır. Ayrıca skor farkı ve maç önemi gibi psikolojik faktörleri modele dâhil ederek, daha önce Rathke veya Spearman gibi araştırmacılar tarafından ele alınmamış alan içi dinamikleri xG tahmin sürecine dâhil etmektedir.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu eser, beklenen gol modellerinin gelişim çizgisini ve veri mühendisliğinin spor istatistiğindeki rolünü gösteren kritik bir referans kaynağıdır. Araştırma, geleneksel istatistikler ile xG metriğinin gelecekteki performansları tahmin etme gücünü doğrudan karşılaştırarak xG metriğinin metodolojik üstünlüğünü ampirik kanıtlarla doğrulamaktadır. Spor yönetimi, veri madenciliği ve performans analizi üzerine çalışan akademisyenler için hem teorik değişken seçimi hem de makine öğrenmesi algoritmalarının performans karşılaştırması açısından bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Beklenen gol (xG) modellerine eklenen oyuncu yeteneği ve maç içi gol farkı gibi dinamik değişkenler, şutun golle sonuçlanma olasılığını tahmin etmede model başarısını belirgin biçimde artırmaktadır.** — Geleneksel xG modellerinin yalnızca mesafe ve açıya dayanmasından kaynaklanan sınırlılıkları açıklamak ve oyuncu yeteneği ile psikolojik faktörlerin modele eklenme gerekçesini savunmak için bu bulgu kullanılabilir.
- **Gelecekteki takım başarısını ve gol oranlarını tahmin etmede beklenen gol (xG) verileri, atılan şut ve gol gibi geleneksel istatistiklere kıyasla daha yüksek öngörü gücüne sahiptir.** — Spor analitiğinde performans ölçümü yaparken neden geleneksel istatistikler yerine xG metriğinin tercih edilmesi gerektiğini teorik ve istatistiksel temellere oturtmak amacıyla bu kaynak kullanılabilir.
- **Akülatif oyuncu performans skorlarının xG modellerine eklenmesinde, oyuncunun sahada kaldığı süre ve lig haftası dikkate alınmadığı takdirde sezon sonuna doğru hatalı katsayılar üretebilir.** — Performans göstergelerini zamansal olarak modelleyen araştırmacılar, değişken mühendisliği aşamasında akülatif değerleri doğrudan kullanmak yerine haftalık ya da maç başına normalizasyon yapılması gerektiğini metodoloji bölümünde savunabilirler.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Türkiye Süper Liginde maç sırasındaki skor farkı ve zaman kısıtı, oyuncuların şut tercihlerindeki gol olma olasılığını nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Süper Ligin son iki sezonundaki tüm şut olay verileri toplanır. Skor farkı ve zaman değişkenleri modele eklenerek XGBoost algoritmasıyla xG hesaplanır. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenir.
  - Gerekçe: Makalede skor farkı değişkeninin La Liga, Bundesliga ve Serie A modellerinde en önemli ilk beş değişken arasında yer aldığı ve psikolojik baskının şut başarısını etkilediği doğrulanmıştır.
- **Transfermarkt piyasa değerleri, oyuncuların yüksek xG üreten pozisyonlara girme başarısını anlamlı düzeyde açıklamakta mıdır?**
  - Desen: Şut atan oyuncuların Transfermarkt değerleri ve pozisyonel özellikleri xG modeline eklenir. Şut kalitesi ile piyasa değeri arasındaki ilişki log-loss ve SHAP analizi ile değerlendirilir. Nitel veriler için veri doygunluğu hedeflenir.
  - Gerekçe: Makale bulguları, Transfermarkt piyasa değerinin xG modellerinde şut tipinden ve çoğu olay değişkeninden daha yüksek bir önem derecesine sahip olduğunu ortaya koymuştur.
- **PlayeRank benzeri akülatif performans skorlarının oynanan lig haftasına bölünerek normalleştirilmesi xG modellerinin tahmin hatasını düşürür mü?**
  - Desen: Sezon içi akülatif veriler maç ve hafta sayısına göre oranlanarak yeniden hesaplanır. Lojistik regresyon ve Çok Katmanlı Algılayıcı (MLP) modellerinde Brier skoru ve log-loss değerleri karşılaştırılır.
  - Gerekçe: Yazarlar sonuç bölümünde, PlayeRank değişkeninin sezonsal birikimli yapısının sezon başında düşük değerler üreterek modeli olumsuz etkilediğini ve haftalık normalizasyon gerektiğini açıkça belirtmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study aims to solve both these issues through the implementation of machine learning techniques by, modelling expected goals values using previously untested features |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | This study aims to solve both these issues through the implementation of machine learning techniques by, modelling expected goals values using previously untested features |
| ev-s-2 | Results | 12 | — | What is immediately noticeable is that, whilst many shots are taken from a relatively long distance, only the much closer attempts tend to result in a goal |
| ev-s-3 | Results | 22 | — | Player value was shown to have a big impact on model outputs. It placed within the top ten feature importance plots for five out of the six leagues |
| ev-s-4 | Results | 23 | — | goal differential was one of the most influential variables included in the expected goals models. Whilst it did place 11th and 13th for the Premier League |
| ev-s-5 | Results | 23 | — | Results from comparing the xG values estimated in this study and those supplied by Stats- Bomb against traditional metrics (shots and goals) in terms of predictive ability show tha |
| ev-s-6 | Results | 18 | — | Noordman’s [5] study into improving match outcome prediction using in-game information involved the development of an expected goals model. |
| ev-s-7 | Results | 18 | — | Additionally, works by both Eggels [13] and Anzer and Bauer [2] involved the formulation of different expected goals models, in part evaluated by AUC ROC. |
| ev-s-8 | Conclusion | 25 | — | The optimal model built in this project was shown to be competitive when compared to results from other studies within the existing literature. In addition to this |
| ev-l-1 | Results | 18 | — | The optimal model built, which included data on players’ FIFA ratings as a proxy for player ability, produced a Brier score of 0.0799. |
| ev-l-2 | Conclusion | 25 | — | Results from building xG models incorporating these previously untested features showed that some proxies were deemed to be impactful |
| ev-l-3 | Conclusion | 26 | — | This variable was included as such to produce a feature whose values change throughout the season, according to how well the player it is attributed to is performing. |

# İlgili kavramlar

- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)
- [Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/hindistanda-kentsel-arazi-yonetisiminin-olceklendirilmesi-surdurulebilir-sehirler-icin-yonetisim-inovasyonu-platformu-olarak-naksha-programi.md)
- [Kişisel Diplomasi ve Yunan Dış Politikası Üzerine Kavramsal ve Tarihsel Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kisisel-diplomasi-ve-yunan-dis-politikasi-uzerine-kavramsal-ve-tarihsel-bir-inceleme.md)
- [Karl Marx'ın Ekonomi Politiği ve Max Weber'in Din Sosyolojisi Bağlamında Kültürel Bir Analiz: Takva](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/karl-marxin-ekonomi-politigi-ve-max-weberin-din-sosyolojisi-baglaminda-kulturel-bir-analiz-takva.md)
- [İki Savaş Arası Dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Ontolojik Güvenlik Arayışlı Dış Politikası](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/iki-savas-arasi-donemde-turkiye-cumhuriyetinin-ontolojik-guvenlik-arayisli-dis-politikasi.md)
- [Davutoğlu Döneminde Balkanlar ve Sırbistan’a Yönelik Türk Dış Politikası İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/davutoglu-doneminde-balkanlar-ve-sirbistana-yonelik-turk-dis-politikasi-incelemesi.md)
- [Seçimli Bir Otokraside Siyasal Katılım: Macaristan'da Özyeterlik, İlgi, İdeoloji ve Güvenin Örtük Profilleri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/secimli-bir-otokraside-siyasal-katilim-macaristanda-ozyeterlik-ilgi-ideoloji-ve-guvenin-ortuk-profilleri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-04T14:31:49.514Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/futbolda-beklenen-goller-model-performansinin-iyilestirilmesi-ve-degerinin-kanitlanmasi