---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Güncel Sorunlara “Klasik” Bir Çözüm: İstanbul, Beykoz’da Enformel Cami Üretiminden Örnekler"
description: "Türkiye'de 1950'lerden itibaren yaşanan hızlı kentleşme ve sanayileşme süreçleri, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde kırdan kente göçle birlikte enformel yerleşimlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu enformel kentleşme literatürü, başlangıçta bu oluşumları bir 'sorun' olarak ele alsa da, g"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/guncel-sorunlara-klasik-bir-cozum-istanbul-beykozda-enformel-cami-uretiminden-ornekler"
doi: "10.35674/kent.1103094"
authors: ["Meryem ODABAŞI", "Göksun Akyürek"]
citation: "ODABAŞI, M., Akyürek, G. (2023). A \"Classical\" Response to Contemporary Issues: Examples of Informal Mosque Production in Beykoz, Istanbul. Kent Akademisi, 16(2), 792-811. https://doi.org/10.35674/kent.1103094"
publicationType: "case-study"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["Beykoz", "İstanbul", "Cami Mimarisi", "Klasik Osmanlı Camisi", "Enformel Mimarlık"]
timestamp: "2026-08-26T02:52:06.576Z"
---

# Güncel Sorunlara “Klasik” Bir Çözüm: İstanbul, Beykoz’da Enformel Cami Üretiminden Örnekler

Özgün başlık: A "Classical" Response to Contemporary Issues: Examples of Informal Mosque Production in Beykoz, Istanbul
DOI: https://doi.org/10.35674/kent.1103094
Künye (APA 7): ODABAŞI, M., Akyürek, G. (2023). A "Classical" Response to Contemporary Issues: Examples of Informal Mosque Production in Beykoz, Istanbul. Kent Akademisi, 16(2), 792-811. https://doi.org/10.35674/kent.1103094

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Türkiye'de 1950'lerden itibaren yaşanan hızlı kentleşme ve sanayileşme süreçleri, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde kırdan kente göçle birlikte enformel yerleşimlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu enformel kentleşme literatürü, başlangıçta bu oluşumları bir 'sorun' olarak ele alsa da, günümüzde bunları sosyal, kültürel, ekonomik ve mekânsal üretimin bir parçası olarak yeniden değerlendirmektedir. Ancak, bu bağlamda enformel konut üretimine odaklanan çalışmaların aksine, camiler gibi kamusal yapıların kolektif ve enformel üretim süreçleri, mimari oluşumları ve toplumsal rolleri yeterince incelenmemiştir. Bu durum, kamusal alanın enformel dinamiklerle şekillenmesindeki karmaşık ilişkileri anlama ihtiyacını doğurmaktadır.

# Akademik özet

Türkiye'de 1950'lerden itibaren yaşanan hızlı kentleşme ve sanayileşme, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde kırdan kente göçle birlikte enformel yerleşimlerin (gecekondu) yaygınlaşmasına neden olmuştur. Bu yerleşimler, başlangıçta yasa dışı olarak algılansa da, zamanla sosyal, kültürel, ekonomik ve mekânsal üretim dinamiklerinin bir parçası olarak teorik literatürde yeniden değerlendirilmektedir. Ancak, enformel konut üretimi üzerine yoğunlaşan literatürün aksine, bu enformel kentsel bağlamlarda camiler gibi kamusal yapıların kolektif üretim süreçleri, mimari oluşumları ve toplumsal rolleri yeterince incelenmemiştir. Bu boşluk, enformel pratiklerin kamusal alandaki yansımalarını anlamak için önemli bir araştırma alanı sunmaktadır.

Bu çalışma, İstanbul'un Beykoz ilçesinden seçilen üç cami örneği üzerinden, enformel kentleşme dinamikleri içinde ortaya çıkan cami yapılarının mimari ve mekânsal oluşum süreçlerindeki enformelliği derinlemesine araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntem olarak, kapsamlı bir tarihsel ve kavramsal literatür taramasının ardından, Kavacık Hasan Yavuz, Çavuşbaşı Merkez ve Karlıtepe Merkez Camileri'nin mimari ve mekânsal özellikleri incelenmiş ve karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Veri toplama süreci, sahadaki incelemeler, mimari çizimler ve yapıların inşasında rol oynayan cami dernekleri üyeleriyle yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlara dayanmaktadır. Bu sayede, yapıların zaman içindeki dönüşümleri ve enformel aktörlerin karar alma süreçleri detaylı bir şekilde belgelenmiştir.

Araştırma bulguları, incelenen cami yapılarının, kullanıcıların katılımcı eylemleri ve doğaçlama inşa süreçleriyle üretilmesine rağmen, büyük ölçüde "klasik Osmanlı camisi" imgesini takip ettiğini ortaya koymaktadır. Bu yapılar, minare ve ana kubbe gibi temel unsurlarla klasik şemayı çağrıştırırken, kentsel bağlamlarına özgü enformel ilişki ağları tarafından şekillendirilmişlerdir. Ticari alanların cami komplekslerine entegre edilmesi, Osmanlı dönemindeki vakıf sistemine benzer şekilde yapıların finansmanına katkıda bulunmuş ve camilerin yalnızca dini değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik merkezler olarak işlev görmesini sağlamıştır. Karlıtepe Merkez Camisi gibi yeni örnekler, kentsel yayılmanın öncüsü olarak ortaya çıkarak, enformel dinamiklerin kentsel büyümeyle birlikte dönüşümünü gözler önüne sermektedir.

Tartışma ve sonuç bölümleri, bu enformel cami üretim pratiklerinin, mimari formda esneklik ve programda çeşitlilik sunarken, yapısal sorunlar ve profesyonel denetim eksikliği gibi önemli zorlukları da beraberinde getirdiğini vurgulamaktadır. Bu durum, özellikle İstanbul'un deprem riski düşünüldüğünde, kamusal yapıların güvenliği açısından ciddi riskler taşımaktadır. Çalışma, enformel kentleşme literatürüne, kamusal binaların kolektif üretim süreçlerini ve bunların "klasik" mimari imgelerle olan karmaşık ilişkisini göstererek katkıda bulunmaktadır. Nihayetinde, bu araştırmanın bulguları, yerel dinamiklerle diyalog kuran ve kullanıcı katılımını gözeten yeni bir kuramsal ve yasal çerçeve oluşturma ihtiyacına işaret etmektedir; böylece, enformel süreçlerden öğrenerek gelecekteki kentsel gelişimin daha sürdürülebilir ve güvenli yollarla yönetilmesine olanak tanınabilir.

# Araştırmanın amacı

Bu araştırma, İstanbul’a özgü enformel kentleşme ve mimarlık dinamikleri içinde gelişen, meşru ancak yasadışı olan sosyo-mekânsal cami üretimi pratiğine yönelik yeni bir kuramsal bakış açısı oluşturmayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, İstanbul'un enformel yerleşim bölgelerindeki cami inşası süreçlerini tarihsel, kuramsal ve saha araştırmasına dayalı nitel bir durum çalışması (case study) tasarımıyla ele almaktadır. Üç seçilmiş örnek üzerinden mimari ve mekânsal yapılaşma, kullanıcı katılımı ve enformel aktör ilişkileri analiz edilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Enformel camilerin inşasını başlatan ve yöneten temel aktörler, mahalle sakinleri tarafından kurulan ve profesyonel mimar/mühendis desteği olmaksızın süreci yürüten Cami Yaptırma ve Yaşatma Dernekleridir.
2. Yapıların üretiminde rol alan yerel ustalar ve topluluk üyeleri, tasarım ve yapım süreçlerinde belirli bir profesyonel denetim olmadan, zihinlerindeki muğlak bir klasik Osmanlı camisi şemasını taklit etmektedir.
3. Resmî bir mimari denetim ve onay sürecinin bulunmaması, inşa sürecini doğaçlamaya açarak mekânsal organizasyonda ve mimari formda yerel ihtiyaçlara yönelik yenilikler ve hibrit çözümler doğurmuştur.
4. İncelenen enformel cami kompleksleri, yalnızca ibadet alanı olarak kalmayıp bünyelerinde barındırdıkları berber, çay ocağı, kütüphane ve ticari dükkânlar gibi çeşitli işlevlerle karmaşık sosyo-ekonomik merkezler haline gelmiştir.

# Yazarın tartışması

Enformel alanlarda yükselen camilerin mimari niteliği, resmi kurumların ve mimarlık camiasının estetik kaygılarından ziyade yerel halkın meşruiyet arayışının bir yansımasıdır. Çalışma, bu yapıların inşasında devlet otoritesinin sunduğu şablon projeler yerine, yerel aktörlerin zihnindeki idealize edilmiş klasik Osmanlı cami imgesinin taklit edildiğini ortaya koymaktadır.

Bu taklit süreci, kesin kopyalamalar yerine doğaçlama çözümlerle ilerlediği için yapılarda beklenmedik işlevsel ve biçimsel yeniliklere zemin hazırlamaktadır. Karlıtepe Camii örneğinde görüldüğü üzere, minareye entegre edilen asansörlü seyir terası ve kütüphane gibi unsurlar, topluluğun kendi fiziksel çevresini şekillendirme özgürlüğünün özgün çıktılarıdır.

Bununla birlikte, profesyonel mimari ve mühendislik denetiminden uzak yürütülen bu doğaçlama süreçler ciddi yapısal, mekânsal ve termal konfor sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Deprem riski yüksek olan İstanbul bağlamında, denetimsiz inşa edilen bu kamusal alanların güvenlik zafiyeti barındırması kaçınılmazdır ve Kavacık örneğindeki yıkım kararı bu durumun somut bir göstergesidir.

Sonuç olarak, enformel cami üretimi toplumsal taleplerin ve ortak çıkarların mekâna doğrudan yansıdıği son derece dinamik bir süreçtir. Literatürde genellikle konut alanlarıyla sınırlı tutulan enformellik tartışmaları, bu çalışma sayesinde kamusal ve dini mimariyi de kapsayacak şekilde genişlemekte ve gelecekteki yasal düzenlemeler için katılımcı tasarım modellerine işaret etmektedir.

# Yazarın sonucu

Türkiye'nin uzun soluklu enformel kentleşme deneyimlerinden çıkarılacak en önemli sonuç, yerel toplulukların katılımını ve dinamizmini dışlamayan, ancak yapı güvenliğini, estetik ve mekânsal kaliteyi güvence altına alacak biçimde profesyonel mimari katkıyı formal süreçlere dahil eden esnek ve tutarlı bir kuramsal-yasal çerçevenin geliştirilmesi gerekliliğidir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, kent çalışmaları ve mimarlık tarihi literatüründe genellikle konut ve barınma (gecekondu) eksenine sıkışmış olan enformellik tartışmalarını kamusal ve dini yapılar alanına taşıyarak önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Genellikle estetik nitelikten yoksun, taklitçi ya da 'kitsch' olarak nitelendirilerek akademik olarak göz ardı edilen enformel cami üretimini, toplulukların kendi mekânlarını üretme kapasiteleri, sosyal ağları ve meşruiyet arayışları üzerinden okumaktadır. Böylece, dini yapı üretimini yalnızca teolojik ya da resmi mimari kanonlar üzerinden değil, gündelik yaşam pratikleri, toplumsal uzlaşılar ve kullanıcı odaklı doğaçlama süreçler perspektifinden inceleyen alternatif bir kuramsal zemin inşa etmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, AlSayyad'ın (2004) ikili karşıtlıkların ötesine geçen enformellik kuramına ve Rapoport'un (1988) ile Kellett'in (2011) 'çağdaş vernaküler/doğaçlama' mimarlık yaklaşımlarına dayanmaktadır. Önceki çalışmaların enformel yerleşimlerdeki konut üretimine odaklanan genel eğilimini esneterek, bu dinamiklerin kamusal alanın inşasındaki rolünü analiz etmektedir. Batuman'ın (2016) 'mimari taklit' (architectural mimicry) kavramını kullanarak, devlet eliyle yürütülen resmi cami mimarisi politikaları ile yerel toplulukların tabandan gelen taklit ve doğaçlama pratikleri arasındaki etkileşimi kurmaktadır. Geleneksel vernaküler teorideki ortak bilgi birikimi ve kolektif iş gücü kavramlarını, kentsel çeperdeki modern betonarme dini yapı üretimine uyarlamaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Bu makale, kentsel dönüşüm, enformel mimarlık ve dini mekân siyaseti konularını ele alan literatür taramaları için özgün bir sentez sunmaktadır. Araştırmacılara, kamusal dini yapıların meşruiyet ve yasallık arasındaki gri alanda nasıl şekillendiğini göstererek, hukuki düzenlemeler ile yerel toplumsal pratikler arasındaki çatışmaları analiz etme imkânı tanımaktadır. İstanbul'un çeperlerindeki mekânsal dönüşümü kronolojik bir akış içinde (1970'lerden 2010'lara) üç farklı cami örneği üzerinden incelemesi, enformelliğin zaman içindeki evrimini ve kurumsallaşmasını göstermek açısından literatür taramalarına metodolojik bir model sunmaktadır. Ayrıca, kullanıcı katılımı ve mimari esneklik gibi çağdaş tasarım ilkelerinin enformel pratiklerden nasıl devşirilebileceğine dair somut veriler sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Kentsel çeperlerdeki enformel dini yapılar, göçmen toplulukların kentsel alandaki varoluşlarını ve meşruiyet taleplerini kolektif olarak somutlaştıran simgesel odaklardır.** — Bu iddia, göç eden toplulukların mahalle kurma süreçlerinde camilerin toplumsal bütünleşme ve meşruiyet edinme aracı olarak üstlendiği kolektif rolü temellendirmek amacıyla makaledeki tarihsel analizler referans gösterilerek kullanılabilir.
- **Enformel mimarlık pratikleri, resmi düzenlemelerin ve profesyonel kontrolün dışında gelişen, doğaçlama kararlara ve muğlak bir imgesel şablonun taklidine dayanan süreç odaklı tasarımlardır.** — Makalenin kuramsal çerçevesinde yer alan, aktörler, süreç, doğaçlama ve klasik Osmanlı imgesinin muğlak taklidine dayalı enformel yapım süreci analizi, tez çalışmasında enformel kamusal alanların kuramsal tanımlamasını yapmak için kullanılacaktır.
- **Enformel kentsel deneyimlerden elde edilen mekânsal esneklik, çok işlevlilik ve topluluk katılımı gibi derslerin resmi ve profesyonel tasarım süreçlerine entegrasyonu akademik araştırmalarda yeni bir tartışma alanıdır.** — Tartışma bölümünde, çağdaş vernaküler mimari pratiklerin resmi süreçlere nasıl katkı sağlayabileceği ve bu konunun literatürdeki araştırma boşluğu makalenin sonuç ve tartışma kısmından yararlanılarak ele alınacaktır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kentsel çeperlerdeki enformel dini yapıların inşasında rol alan dernek üyeleri, yerel ustalar ve belediye yetkilileri arasındaki müzakere ve karar alma ağları nasıl şekillenmektedir?**
  - Desen: İstanbul'un enformel kökenli üç farklı ilçesinde (örneğin Ümraniye, Sultanbeyli ve Beykoz) nitel örneklem belirleme yöntemiyle seçilen ve veri doygunluğuna ulaşana dek belirlenecek en az 15 cami yaptırma derneği yöneticisiyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir. Elde edilen veriler nitel içerik analizi ve aktör-ağ teorisi (ANT) çerçevesinde kodlanacaktır.
  - Gerekçe: Makalede, cami yapım süreçlerinin en etkili aktörünün yerel dernekler (MBSA) olduğu ve tüm tasarım kararlarının mimarlar olmadan bu dernekler ile yerel ustaların spontane kararlarıyla alındığı bulgusundan hareketle bu öneri geliştirilmiştir.
- **Enformel cami kullanıcıları ve dernek yöneticileri, kullandıkları yapıların resmi mühendislik denetiminden yoksun olmasını ve kentsel dönüşüm/yıkım kararlarını risk yönetimi çerçevesinde nasıl algılamaktadır?**
  - Desen: Deprem riski altındaki İstanbul'da, kentsel dönüşüm sürecinde olan enformel mahallelerden amaçlı örneklem yöntemiyle seçilecek 10 cami kompleksinde odak grup görüşmeleri yapılacaktır. Katılımcı sayısı veri doygunluğuna göre belirlenecektir. Görüşme transkriptleri tematik analiz yöntemiyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Makalede Hasan Yavuz Camii'nin yetersiz yapısal performans nedeniyle yıkılıp yasal yollarla yeniden inşa edilmesi ve enformel yapıların denetimsizlik nedeniyle deprem gibi afetlere karşı büyük risk taşıdığı uyarısından yola çıkılmıştır.
- **Enformel cami komplekslerindeki ticari ve sosyal işlevlerin (çay ocağı, berber, seyir terası) mekânsal organizasyonu, kullanıcıların sosyalleşme pratiklerini ve kamusal entegrasyonu nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Beykoz'da incelenen üç cami örneğinde ve benzer kentsel çeperlerdeki diğer dini yapılarda mimari rölöve çalışmaları üzerinden Space Syntax (Mekân Dizimi) analizi yapılacaktır. Eşzamanlı olarak, farklı gün ve saatlerde mekânsal kullanım yoğunluğu gözlemlenecek ve davranış haritalama teknikleriyle desteklenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin enformel camilerde ticari dükkânlar, kütüphane, çay ocağı ve hatta seyir terası gibi işlevlerin mekânsal esneklikle bir araya getirildiği ve bu durumun geleneksel külliye şemasını doğaçlama şekilde güncellediği tespitine dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-kw1 | ÖZ | 1 | 2 | Anahtar Kelimeler: Beykoz, İstanbul, Cami Mimarisi, Klasik Osmanlı Camisi, Enformel Mimarlık |
| ev-o-1 | ÖZ | 1 | 2 | Amaç, İstanbul’a özgü enformel kentleşme ve mimarlık dinamikleri içinde gelişen, meşru ancak yasadışı olan bu sosyo - mek ânsal pratiğe yönelik yeni bir kuramsal bakış açısı oluştu |
| ev-s-1 | ABSTRACT | 1 | 2 | Following a theoretical and historical survey on the informal urbanity and procedures of mosque production in Turkey, the architectural and spatial features of three mosque complex |
| ev-s-2 | ABSTRACT | 1 | 2 | The results showed that the builders, who were also the fut ure users, followed an imprecise classical mosque scheme during their building processes. |
| ev-s-3 | INTRODUCTION | 2 | — | These early informal settlers had strong communal links, and mosques were seen as a collective confirmation of the residents’ existence and legitimacy |
| ev-s-4 | ABSTRACT | 1 | 2 | Their participatory and spo ntaneous construction processes also brought innovation in the spatial and formal organization, employing improvisation. |
| ev-s-5 | RESULTS | 16 | — | The surveyed mosques were built as one main volume with a complicated arrangement of diverse functions, combining commercial and social usage. |
| ev-s-6 | INTRODUCTION | 2 | — | Amos Rapoport (1988) called them “cultural landscapes” because spontaneous settlements were the closest contemporary equivalent of the vernacular, shaped by the decisions of many i |
| ev-s-7 | CONCLUSION | 17 | — | Finally, perhaps the most important takeaway from Turkey's long and rich informal urban experiences is the apparent need for the provision of a theoretical framework an d a consist |
| ev-l-1 | INTRODUCTION | 15 | — | The early informal settlers had strong communal links, and mosques were seen as a collective confirmation of the residents’ existence and legitimacy |
| ev-l-2 | INTRODUCTION | 3 | — | The research methodology is grounded in theoretical discussions of informality in architecture addressing key concepts of actors, process and spontaneity, and the legal frame of pr |
| ev-l-3 | CONCLUSION | 17 | — | The question of what we can learn from this rich history of mosque construction in self-made urban environments, as discussed above with the concept of contemporary vernacular/spon |

# İlgili kavramlar

- [Sınırları Aşan Süreklilikler ve Kopuşlar: Assos ve Molyvos'ta Kültür, Mekân ve Üretim Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/sinirlari-asan-sureklilikler-ve-kopuslar-assos-ve-molyvosta-kultur-mekn-ve-uretim-uzerine-karsilastirmali-bir-inceleme.md)
- [Türkiye Büyük Millet Meclisi Tartışmalarında Göçün Bağlamsal Güvenlikleştirilmesi ve Güvenlikdışılaştırılması](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turkiye-buyuk-millet-meclisi-tartismalarinda-gocun-baglamsal-guvenliklestirilmesi-ve-guvenlikdisilastirilmasi.md)
- [ABD Para Politikasının Uluslararası Aktarımında Sermaye Akımlarının Rolü: Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/abd-para-politikasinin-uluslararasi-aktariminda-sermaye-akimlarinin-rolu-turkiye-ornegi.md)
- [NATO’nun S-400 Anlaşmazlığına İlişkin Tutumu: Kaygısızlıktan Endişelere ve Çözüm Arama Girişimlerine](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/natonun-s-400-anlasmazligina-iliskin-tutumu-kaygisizliktan-endiselere-ve-cozum-arama-girisimlerine.md)
- [Dış Oy Kullanma Hakkı Tanınmasının AKP ve CHP'nin Diaspora Politikaları Üzerindeki Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/dis-oy-kullanma-hakki-taninmasinin-akp-ve-chpnin-diaspora-politikalari-uzerindeki-etkileri.md)
- [Türk Parti Sisteminde İktidar Partileri: 14 Mayıs 1950 ve 14 Mayıs 2023 Arasında Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turk-parti-sisteminde-iktidar-partileri-14-mayis-1950-ve-14-mayis-2023-arasinda-bir-analiz.md)
- [Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina.md)
- [İspanya Turizm Sektöründe Çalışanların İyi Oluşunun Bir Öncülü Olarak İş Yaşam Dengesi İçin Örgütsel Destek](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ispanya-turizm-sektorunde-calisanlarin-iyi-olusunun-bir-onculu-olarak-is-yasam-dengesi-icin-orgutsel-destek.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-26T02:52:06.576Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/guncel-sorunlara-klasik-bir-cozum-istanbul-beykozda-enformel-cami-uretiminden-ornekler