---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "İŞLETMELERDE NAKİT TUTMA POLİTİKASI: SİGORTA ŞİRKETLERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA"
description: "İşletmelerin faaliyetlerini aksatmadan sürdürebilmeleri ve ekonomik dalgalanmalara karşı direnç gösterebilmeleri için optimal düzeyde nakit bulundurmaları kritik önem taşımaktadır. Finans yazınında nakit yönetimi, bir yandan likidite ihtiyacının karşılanması diğer yandan ise nakit tutmanın getirdiği"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/isletmelerde-nakit-tutma-politikasi-sigorta-sirketleri-uzerine-bir-uygulama"
doi: "10.36543/kauiibfd.2022.026"
authors: ["Muhammet KARALI", "Turan Öndeş"]
citation: "KARALI, M., Öndeş, T. (2022). CASH-HOLDING POLICY IN BUSINESSES: AN APPLICATION ON INSURANCE COMPANIES. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(26), 626-639. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2022.026"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 9
tags: ["nakit yönetimi", "nakit bulundurma", "panel veri analizi"]
timestamp: "2026-08-13T07:00:19.096Z"
---

# İŞLETMELERDE NAKİT TUTMA POLİTİKASI: SİGORTA ŞİRKETLERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

Özgün başlık: CASH-HOLDING POLICY IN BUSINESSES: AN APPLICATION ON INSURANCE COMPANIES
DOI: https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2022.026
Künye (APA 7): KARALI, M., Öndeş, T. (2022). CASH-HOLDING POLICY IN BUSINESSES: AN APPLICATION ON INSURANCE COMPANIES. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(26), 626-639. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2022.026

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

İşletmelerin faaliyetlerini aksatmadan sürdürebilmeleri ve ekonomik dalgalanmalara karşı direnç gösterebilmeleri için optimal düzeyde nakit bulundurmaları kritik önem taşımaktadır. Finans yazınında nakit yönetimi, bir yandan likidite ihtiyacının karşılanması diğer yandan ise nakit tutmanın getirdiği alternatif maliyetlerin dengelenmesi odağında tartışılmaktadır. Bu bağlamda, fon arzı sağlayan ve yüksek nakit döngüsüne sahip olan sigorta şirketlerinin nakit tutma politikalarını etkileyen finansal belirleyicilerin ampirik olarak incelenmesi, finans yöneticileri ve yatırımcılar için stratejik kararların rasyonelleştirilmesinde önemli bir soruyu teşkil etmektedir.

# Akademik özet

İşletmelerin finansal sürdürülebilirliklerini korumaları ve kriz dönemlerinde operasyonel etkinliklerini sürdürebilmeleri için likit varlık yönetimi hayati bir öneme sahiptir. Finans literatüründe, nakit ve nakit benzeri varlıkların en likit araçlar olarak öne çıkması, bu kaynakların optimum düzeyde tutulmasını gerektiren teorik ve pratik tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Aşırı nakit bulundurmanın getirdiği alternatif maliyetler ile yetersiz nakit bulundurmanın yaratacağı likidite riskleri arasındaki hassas dengenin kurulması, finans yöneticilerinin en önemli sorumluluklarındandır. Bu doğrultuda, ülke ekonomisine fon sağlayan stratejik bir alan olan sigorta sektöründeki şirketlerin nakit bulundurma politikalarını belirleyen unsurların saptanması, sektörel dinamiklerin ve finansal risklerin anlaşılması açısından çözülmesi gereken önemli bir araştırma sorunudur.

Bu çalışmanın temel amacı, Borsa İstanbul bünyesinde sigortacılık sektöründe işlem gören firmaların nakit bulundurma düzeylerini etkileyen finansal ve operasyonel faktörlerin belirlenmesidir. Belirtilen amaç doğrultusunda, sektörde faaliyet gösteren ve tam verisine ulaşılan 6 sigorta şirketinin 2012 yılının birinci çeyreği ile 2020 yılının ikinci çeyreği arasındaki dönemleri kapsayan üçer aylık finansal verileri kullanılmıştır. Analiz sürecinde öncelikle serilerin durağanlık özellikleri LLC panel birim kök testi kullanılarak sınanmıştır. Değişkenlerin durağan hale getirilmesinin ardından, oluşturulan iki farklı model çerçevesinde en küçük kareler regresyon analizi uygulanmıştır. Model seçiminde yatay kesit bağımlılığının kontrolü için Breusch-Pagan LM testinden ve sabit ile tesadüfi etkiler arasındaki tercih için Hausman testinden yararlanılmıştır.

Yapılan ampirik analizler sonuçunda elde edilen bulgular, sigorta şirketlerinin nakit tutma politikaları üzerinde farklı değişkenlerin anlamlı etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizi çıktılarına göre, şirketlerin aktif kârlılığı, toplam borç seviyesi ve net satış rakamları nakit bulundurma oranı üzerinde pozitif yönlü ve istatistiksel açıdan anlamlı etkilere sahiptir. Buna karşılık, firma büyüklüğü değişkeninin nakit bulundurma düzeyi üzerinde negatif yönlü ve istatistiksel olarak son derece anlamlı bir etki yarattığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, özsermaye kârlılığı ile net kâr değişkenlerinin nakit bulundurma oranları üzerindeki negatif etkilerinin istatistiksel olarak anlamsız olduğu ve bu değişkenlerin nakit yönetim politikaları üzerinde rastlantısal bir seyir izlediği belirlenmiştir.

Çalışmadan elde edilen sonuçlar, finans literatüründeki ihtiyat ve işlem güdüsüyle nakit bulundurma teorilerini destekler niteliktedir. Firma büyüklüğünün negatif etkisi, büyük ve kurumsal şirketlerin borç bulma kolaylığı ve yüksek kredibiliteleri sayesinde daha az nakit tutma eğiliminde olduklarını göstermektedir. Toplam borç ile nakit seviyesi arasındaki pozitif ilişki ise firmaların borç veren kurumlar nezdinde kredibilitelerini artırmak ve ödeme güçlerini kanıtlamak amacıyla likiditelerini yüksek tuttuklarına işaret etmektedir. Aktif karlılığın pozitif etkisi ise otofinansman gücünün nakit birikimine katkısını doğrulamaktadır. Bu çalışma, özellikle sigorta sektörü özelinde gerçekleştirilen ampirik analizi ve sunduğu dönemsel kanıtları ile ulusal yazındaki nakit yönetimi literatürüne önemli bir katkı sağlamakta, gelecekteki sektörel karşılaştırmalı çalışmalar için güçlü bir referans oluşturmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'da sigortacılık sektöründe işlem gören şirketlerin nakit bulundurma düzeylerini etkileyen faktörleri panel veri analizi yöntemiyle belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören sigorta şirketlerinin nakit bulundurma düzeylerini etkileyen faktörler panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Model kapsamında durağanlık analizi için LLC panel birim kök testi, model seçimi için Hausman testi ve nihai tahminler için en küçük kareler regresyonu rassal etkiler modeli altında kullanılmıştır.

# Bulgular ve önermeler

1. Model 1 bulgularına göre, sigorta şirketlerinin toplam borç düzeyi nakit bulundurma oranı üzerinde istatistiksel açıdan pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Bu durum borçluluk seviyesi artan firmaların ihtiyatlılık amacıyla nakit tutma eğiliminde olduğunu göstermektedir.
2. Yapılan panel regresyon analizinde, net satışlar değişkeninin sigorta şirketlerinin nakit bulundurma seviyesi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi tespit edilmiştir. Ancak bu pozitif etkinin katsayısı oldukça düşük seviyede gerçekleşmiştir.
3. Firma büyüklüğü ile nakit bulundurma düzeyi arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Büyük ölçekli sigorta şirketlerinin kolay kredi bulma ve yüksek itibara sahip olma avantajı nedeniyle daha az nakit tuttuğu değerlendirilmektedir.
4. Model 2 bulgularına göre aktif karlılık oranı, nakit bulundurma düzeyi üzerinde pozitif ve istatistiksel açıdan anlamlı bir etkiye sahiptir. Aktif karlılığı yüksek olan şirketler otofinansman yoluyla borçlanma ihtiyacını azaltarak nakit düzeylerini artırabilmektedir.
5. Özsermaye karlılığı ve net kar değişkenlerinin sigorta şirketlerinin nakit bulundurma düzeyleri üzerindeki negatif etkileri istatistiksel olarak anlamsız bulunmuş, bu değişkenlerin nakit yönetim politikaları üzerinde doğrudan belirleyici bir rol oynamadığı sonuçuna varılmıştır.

# Yazarın tartışması

Ampirik analizlerden elde edilen bulgular, sigorta şirketlerinin firma büyüklüğü arttıkça daha düşük seviyede nakit tuttuklarını açıkça ortaya koymaktadır. Bu durum, büyük ölçekli şirketlerin finansal piyasalarda daha yüksek kredibiliteye sahip olmaları ve borçlanma olanaklarına daha kolay erişebilmeleri ile açıklanmaktadır. Küçük ölçekli firmalar ise olası kriz dönemlerine karşı ihtiyati amaçlarla daha fazla nakit bulundurma eğilimindedir.

Çalışmada toplam borç oranı ile nakit bulundurma düzeyi arasında saptanan anlamlı pozitif ilişki, sigorta şirketlerinin finansal borç yükümlülükleri arttıkça likidite riskini yönetmek adına ihtiyati bir yaklaşımla nakit rezervlerini artırdıklarına işaret etmektedir. Ayrıca kredi veren finansal kuruluşların borç talebinde bulunan firmaların ödeme güçlerini değerlendirirken likidite rasyolarına önem vermesi, şirketleri nakit düzeylerini yüksek tutmaya zorlamaktadır.

Karlılık boyutunda ise aktif karlılığının nakit bulundurma düzeyi üzerinde sınırlı fakat anlamlı pozitif bir etkisi saptanırken, özsermaye karlılığının etkisi anlamsız kalmıştır. Aktif karlılığındaki artışın nakit tutma düzeyini artırması, karlı şirketlerin iç kaynaklarla fonlama yani otofinansman imkânlarından yararlanarak nakit dengelerini güçlendirebildiklerini gösteren finansal teorileri ve geçmiş literatür bulgularını destekler niteliktedir.

Net satışlar ile nakit bulundurma düzeyi arasındaki zayıf pozitif ilişki ise sigorta sektöründeki tahsilat ve vade dinamikleri çerçevesinde yorumlanmaktadır. Satış gelirlerindeki artışın nakit rasyolarına yansımasının sınırlı kalması, satışların önemli bir kısmının vadeli ve taksitli yapılması ve alacakların tahsil edilme süreçlerindeki zaman uyumsuzlukları nedeniyle şirkete anlık nakit girişinin istenen hızda ve düzeyde gerçekleşmemesinden kaynaklanmaktadır.

# Yazarın sonucu

Araştırma sonuçunda Borsa İstanbul'da işlem gören sigorta şirketlerinin nakit bulundurma politikalarını şekillendiren temel faktörlerin firma büyüklüğü, aktif karlılık, borçluluk düzeyi ve net satışlar olduğu net bir şekilde ortaya konulmuştur. Şirket büyüklüğü arttıkça nakit bulundurma eğilimi azalırken, borç oranı, aktif karlılık ve satış gelirlerindeki artışlar nakit rezervlerinin artmasına neden olmaktadır. Bu bulgular, sigorta sektörü yöneticileri ve yatırımcılar için likidite yönetimi kararlarında yol gösterici niteliktedir.

# Literatürdeki işlevi

Sigorta sektörünün kendine özgü finansal yapısı içerisinde nakit tutma davranışlarını etkileyen içsel faktörleri belirleyerek literatürde sektörel bir derinlik oluşturmaktadır. Geleneksel finans teorilerinin öngördüğü işlem, ihtiyat ve spekülasyon amaçlı nakit tutma güdülerinin gelişmekte olan bir piyasadaki yansımalarını ampirik olarak test etmektedir. Özellikle nakit akışının yüksek olduğu ancak yükümlülüklerin belirsiz zamanlarda ortaya çıktığı sigortacılık alanında, likidite yönetiminin karlılık ve borçlulukla nasıl bir denge kurduğunu ortaya koyarak yönetimsel bir çerçeve sunmaktadır. Çalışma, sigorta şirketlerinin finansal esnekliklerini koruma çabalarını panel veri analiziyle somutlaştırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Ferreira ve Vilela (2004) tarafından Avrupa Birliği ülkeleri için ortaya konan nakit tutma belirleyicilerini temel alarak bu modeli Türkiye sigorta piyasasına uyarlamaktadır. Gill ve Shah (2012) tarafından Kanada pazarında tespit edilen firma büyüklüğü ve borçluluk etkilerini doğrular nitelikte bulgular sunarak, finansal hiyerarşi teorisi ve ihtiyatlılık güdüsü çerçevesinde önceki literatürle güçlü bir bağ kurmaktadır. Türkiye özelinde yapılan önceki çalışmalardan Akel ve diğerleri (2010) ile Doğan (2013) gibi araştırmaların karlılık ve sermaye yapısı odaklı yaklaşımlarını, doğrudan nakit bulundurma oranı bağımlı değişkeni üzerinden genişleterek finans literatüründeki boşluğu doldurmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: İnceleme, Türkiye'deki sigorta sektörü için nakit yönetimi alanında güncel ve sektörel bir veri seti sunarak literatür taramalarına ampirik bir zemin kazandırmaktadır. Firma büyüklüğü arttıkça nakit tutma eğiliminin azaldığına dair saptanan ters yönlü ilişki, ölçek ekonomileri ve finansal piyasalara erişim kolaylığı arasındaki teorik tartışmaları desteklemektedir. Ayrıca borçluluk oranının nakit rezervlerini artırıcı bir faktör olarak belirlenmesi, kredi itibarını koruma ve ihtiyatlılık arasındaki ilişkiyi netleştirerek araştırmacılara yeni bir perspektif sunmaktadır. Çalışmanın bulguları, gelişmekte olan piyasalarda faaliyet gösteren finansal kuruluşların likidite tercihlerini anlamak adına kritik bir başvuru kaynağı teşkil etmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Firma büyüklüğü ile nakit tutma düzeyi arasında ters yönlü bir ilişki bulunmaktadır.** — Büyük ölçekli firmaların finansal piyasalara erişim kolaylığı nedeniyle daha az nakit tuttuğu iddiasını desteklemek için kullanılır.
- **Aktif karlılık oranı nakit rezervlerini pozitif etkileyen bir faktördür.** — Karlı şirketlerin otofinansman yoluyla nakit düzeylerini artırdığına dair finansal teorileri desteklemek için atıf yapılır.
- **Sigorta sektöründe satışların vadeli yapısı nakit giriş hızını sınırlamaktadır.** — Net satışlar ile nakit düzeyi arasındaki zayıf ilişkinin sektörel tahsilat dinamikleriyle açıklanmasında kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Enflasyon ve döviz kuru oynaklığı sigorta şirketlerinin optimal nakit düzeylerini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: BİST sigorta endeksindeki şirketlerin verilerine enflasyon ve döviz kuru gibi dışsal değişkenler eklenerek dinamik panel veri analizi (GMM) uygulanmalıdır.
  - Gerekçe: Yazarın sonuç bölümünde çalışmanın farklı faktörlerle genişletilebileceği yönündeki gelecek araştırma çağrısına ve likiditenin ekonomik daralma dönemlerindeki önemine dayanmaktadır.
- **Sigortacılık alt branşları arasında nakit tutma belirleyicileri açısından istatistiksel bir farklılık var mıdır?**
  - Desen: Branş bazlı ayrıştırılmış veri setleri üzerinde kukla değişkenli (dummy variable) regresyon analizi yapılarak katsayılar arası farklar test edilmelidir.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç kısmında belirtilen sektörel kapsamın genişletilmesi ve branş bazlı nakit akış farklılıklarının finansal etkileri hipotezinden türetilmiştir.
- **Şirketlerin kurumsal yönetişim skorları ile nakit tutma oranları arasında anlamlı bir korelasyon mevcut mudur?**
  - Desen: BİST Kurumsal Yönetişim Endeksi verileri ile nakit oranları arasındaki ilişki, yönetim kurulu yapısı kontrol değişkeni olarak eklenerek panel regresyonla incelenmelidir.
  - Gerekçe: Makalenin literatür kısmında atıf yapılan Yiğit (2020) çalışmasındaki kurumsal yönetişim vurgusundan ve sigorta şirketlerinin fon yönetimindeki şeffaflık ihtiyacından kaynaklanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-keywords | ABSTRACT | 1 | — | Keywords: Cash management, cash- holding, panel data analysis JEL Codes : M10, M16, F23 Scope: Business administration |
| ev-o-purpose | 4.1. Purpose and Scope of the Research | 5 | — | The purpose of the study is to examine the factors affecting the level of cash -holding. In this context, the effect of quarterly financial data and financial ratios on cash -holdi |
| ev-s-2 | 4.2. Dataset and Method | 6 | — | In the study, the financial data, financial ratios and cash - holding levels of 6 companies traded in Borsa Istanbul with the quarterly data of 2012/1 and 2020/2 were used. |
| ev-s-3 | 4.3.2. Findings concerning model 1 | 10 | — | When the findings in Table 4 are evaluated, it is seen that the model is significant as a whole (F=5.649491; p=0.000254<0.05), therefore the independent variables have an effect on |
| ev-s-4 | 5. CONCLUSION | 12 | — | When the findings are examined, the size of the firm, which has the most effect, negatively affects the cash - holding. |
| ev-s-5 | 5. CONCLUSION | 12 | — | The positive relationship between total debt ratio and c ash -holding level, which has another important effect, can be attributed to different reasons. |
| ev-l-2 | 4.2. Dataset and Method | 1 | — | In order to determine the method to be used in the study, first of all, the stationarity of the series was examined with the help of the panel unit root test LLC. |
| ev-l-4 | 4.3.3. Findings concerning model 2 | 11 | — | When the coefficients and their significances are examined, it is seen that only the return on assets has a positive and statistically significant effect, albeit small, on the leve |
| ev-l-5 | 5. CONCLUSION | 12 | — | When the findings are examined, the size of the firm, which has the most effect, negatively affects the cash -holding. In other words, companies hold less cash for reasons such as  |

# İlgili kavramlar

- [Birleşik Krallık'ta Ruh Sağlığı Hizmetlerindeki Etnik Eşitsizlikleri Anlamak: Bir Meta-Etnografi Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/birlesik-krallikta-ruh-sagligi-hizmetlerindeki-etnik-esitsizlikleri-anlamak-bir-meta-etnografi-calismasi.md)
- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)
- [Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/hindistanda-kentsel-arazi-yonetisiminin-olceklendirilmesi-surdurulebilir-sehirler-icin-yonetisim-inovasyonu-platformu-olarak-naksha-programi.md)
- [Kişisel Diplomasi ve Yunan Dış Politikası Üzerine Kavramsal ve Tarihsel Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kisisel-diplomasi-ve-yunan-dis-politikasi-uzerine-kavramsal-ve-tarihsel-bir-inceleme.md)
- [Karl Marx'ın Ekonomi Politiği ve Max Weber'in Din Sosyolojisi Bağlamında Kültürel Bir Analiz: Takva](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/karl-marxin-ekonomi-politigi-ve-max-weberin-din-sosyolojisi-baglaminda-kulturel-bir-analiz-takva.md)
- [İki Savaş Arası Dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Ontolojik Güvenlik Arayışlı Dış Politikası](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/iki-savas-arasi-donemde-turkiye-cumhuriyetinin-ontolojik-guvenlik-arayisli-dis-politikasi.md)
- [Davutoğlu Döneminde Balkanlar ve Sırbistan’a Yönelik Türk Dış Politikası İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/davutoglu-doneminde-balkanlar-ve-sirbistana-yonelik-turk-dis-politikasi-incelemesi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-13T07:00:19.096Z
- Kanıt sayısı: 9
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/isletmelerde-nakit-tutma-politikasi-sigorta-sirketleri-uzerine-bir-uygulama