---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "İsrail-Filistin Ortadoğu Siyasetinde İlhak, Normalleşme ve İki Devletli Çözüm Paradigmalarının Değerlendirilmesi"
description: "İsrail-Filistin çatışması, 1993 Oslo Anlaşmaları'ndan bu yana iki ayrı ulus-devletin kurulmasını öngören toprak paylaşımı ve iki devletli çözüm paradigması etrafında şekillenmiştir. Ancak Batı Şeria'daki yerleşimlerin büyümesi, altyapı yatırımları ve yönetsel değişiklikler, fiili bir ilhak sürecini"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/israil-filistin-ortadogu-siyasetinde-ilhak-normallesme-ve-iki-devletli-cozum-paradigmalarinin-degerlendirilmesi"
doi: "10.3389/fpos.2023.981237"
authors: ["Yoav Shemer-Kunz"]
citation: "Shemer-Kunz, Y. (2023). Annexation, normalization and the two-state solution in Israel-Palestine. Frontiers in Political Science, 5. https://doi.org/10.3389/fpos.2023.981237"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["İsrail", "Filistin", "iki devletli çözüm", "tek devletli gerçeklik", "apartheid", "ilhak"]
timestamp: "2026-08-22T11:03:22.164Z"
---

# İsrail-Filistin Ortadoğu Siyasetinde İlhak, Normalleşme ve İki Devletli Çözüm Paradigmalarının Değerlendirilmesi

Özgün başlık: Annexation, normalization and the two-state solution in Israel-Palestine
DOI: https://doi.org/10.3389/fpos.2023.981237
Künye (APA 7): Shemer-Kunz, Y. (2023). Annexation, normalization and the two-state solution in Israel-Palestine. Frontiers in Political Science, 5. https://doi.org/10.3389/fpos.2023.981237

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

İsrail-Filistin çatışması, 1993 Oslo Anlaşmaları'ndan bu yana iki ayrı ulus-devletin kurulmasını öngören toprak paylaşımı ve iki devletli çözüm paradigması etrafında şekillenmiştir. Ancak Batı Şeria'daki yerleşimlerin büyümesi, altyapı yatırımları ve yönetsel değişiklikler, fiili bir ilhak sürecini beraberinde getirmiştir. Bu durum, Akdeniz'den Ürdün Nehri'ne kadar olan alanda eşit olmayan haklara dayalı tek devletli bir gerçekliği ve apartheid yapısını derinleştirmiştir. Alan yazındaki temel tartışma, iki devletli çözümün geçerliliğini yitirip yitirmediği ve yerel siyasi aktörlerin bu yeni şartlar altında nasıl alternatif vizyonlar geliştirdiği üzerinedir.

# Akademik özet

İsrail-Filistin çatışması, 1993 Oslo Anlaşmaları'nın ardından bölgesel siyasetin ana eksenini oluşturan iki devletli çözüm paradigmasının işlevselliğini yitirdiği yönündeki tartışmalarla yeni bir evreye girmiştir. Batı Şeria'da derinleşen İsrail yerleşim politikaları, altyapı bütünleşmeleri ve de facto ilhak adımları, Akdeniz ile Ürdün Nehri arasında eşit olmayan hak rejimine dayalı tek devletli bir gerçeklik yaratmıştır. Bu durum uluslararası ve yerel akademide apartheid yapısının kurumsallaşması olarak nitelendirilmektedir. Söz konusu çalışma, bölgedeki mevcut siyasi dinamikleri ve aktörlerin ufkunu bu sosyo-politik bağlam çerçevesinde ele alarak alan yazındaki temel ayrışmaları haritalandırmaktadır.

Nitel araştırma desenine dayanan bu çalışmada, Ekim 2021 ile Şubat 2022 tarihleri arasında İsrail ve Filistin'de görev yapan seçilmiş siyasetçiler, sivil toplum temsilcileri ve kamuoyu önderleriyle toplam 38 kapsamlı derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Saha verileri, Batı Şeria'daki Filistinliler, İsrail vatandaşı Filistinliler, Batı Şeria'daki Yahudi yerleşimciler ve İsrail barış kanadı temsilcilerini kapsayan geniş bir örneklem grubundan derlenmiştir. İbrani ve Arap dillerinde yürütülen bu görüşmeler, resmi metinler ve saha gözlemleriyle desteklenerek nitel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir.

Elde edilen bulgular, İsrailli yerleşimci liderlerin 'ekonomik barış' veya 'çatışmayı küçültme' yaklaşımını benimsediğini ve Filistinlilerin ulusal haklarından vazgeçerek ekonomik refah karşılığında mevcut durumu kabulleneceğini varsaydığını göstermektedir. Buna karşın Filistinli aktörler bu yaklaşımı tamamen reddetmekte, işgal ve ilhak koşulları altında ekonomik barışı bir illüzyon olarak görmektedir. Filistin tarafı, iki devletli çözümü bir idealden ziyade uluslararası hukuki meşruiyetin ve işgale karşı direnişin son kalesi olarak savunmayı sürdürmektedir. İsrail vatandaşı Filistinliler ise karışık şehirlerdeki deneyimlerinden hareketle eşit vatandaşlığa dayalı alternatif ortak yaşam modelleri önermektedir.

Çalışma, çatışmanın çözümüne yönelik ayrışma merkezli klasik Oslo modelinin yerine, güç paylaşımı ve eşit haklar temelinde yeni bir siyasi ufuk tanımlanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Filistinlilerin iki devletli çözümden vazgeçmesinin ilhakı meşrulaştırma riski taşıdığı tespit edilirken, konfedere veya iki uluslu yapıların uygulanabilirliği tartışılmaktadır. Çalışmanın literatüre sağladığı temel katkı, İsrail vatandaşı Filistinlilerin ve karma şehirlerin bölgesel barış modelleri açısından taşıdığı laboratuvar niteliğindeki potansiyeli nitel verilerle somutlaştırarak gelecek araştırmalara yön vermesidir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimcilerin ve Filistinli liderlerin siyasi ufuklarını inceleyerek bölgede yerleşen tek devletli gerçeklik karşısında aktörlerin bölgesel ve toplumsal çözüm vizyonlarını çözümlemeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Saha araştırmasına dayanan bu nitel çalışmada, İsrail ve Filistin'deki seçilmiş siyasetçiler, sivil toplum temsilcileri ve kamuoyu önderleriyle yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler nitel söylem analiziyle incelenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. İsrailli yerleşimci liderleri Batı Şeria Filistinlilerinin ekonomik refah ve istihdam olanakları karşılığında ulusal egemenlik taleplerinden vazgeçeceklerini iddia ederken, Filistinli aktörler bu yaklaşımı bir hayal olarak görmekte ve haklarından vazgeçmeyeceklerini vurgulamaktadır.
2. İsrail devleti Batı Şeria'daki devasa altyapı yatırımları ve yasadışı yerleşim yerlerinin hukuki statüsünü geriye dönük onaylama adımlarıyla de facto ilhakı derinleştirmekte, bu durum gelecekteki bir geri çekilmenin siyasi maliyetini artırmaktadır.
3. Filistin siyasi liderliği ve toplumu, İsrail'in sunduğu ortak ekonomik projelere veya tabandan diyalog girişimlerine katılmayı işgalin ve apartheid rejiminin meşrulaştırılması olarak görmekte, bu tür adımları normalleşme çabası sayarak reddetmektedir.
4. İsrail vatandaşı Filistinliler, 1948'den bu yana yaşadıkları ayrımcılık tecrübesine rağmen, özellikle karma kentlerde geliştirdikleri ortak yaşam pratikleri üzerinden tüm bölgeye örnek teşkil edebilecek çift uluslu ve eşit vatandaşlığa dayalı alternatif bir siyasi ufuk sunmaktadır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, İsrail'in Batı Şeria'da sürdürdüğü sistematik yerleşim ve altyapı politikalarının iki devletli çözüm seçeneğini fiilen ortadan kaldırdığını ve sahada eşitsiz haklara dayalı tek devletli bir gerçekliği kalıcı hale getirdiğini göstermektedir. İsrailli yerleşimcilerin sunduğu ekonomik refah odaklı barış söylemi, Filistinlilerin ulusal egemenlik taleplerini ikame edememekte ve toplumsal tabanda karşılık bulmamaktadır.

Yazar bu durumu, İsrail sağının çatışmayı çözmek yerine yönetme ve normalleştirme stratejisinin bir sonuçu olarak açıklamaktadır. Filistinli liderlerin ve toplumun yerleşimcilerle tabandan diyalog kurmayı reddetmesi, işgal koşulları altında sunulan işbirliğinin bir normalleşme tuzağı ve apartheid rejiminin meşrulaştırılması olarak algılanmasından kaynaklanmaktadır.

Tartışma bölümünde mevcut durum, Ian Lustick ve Leila Farsakh gibi araştırmacıların paradigma değişimi önerileriyle karşılaştırılmaktadır. Literatürde tek devletli gerçekliğin kabul edilmesi çağrıları öne çıkarken, yazar Filistin tarafının uluslararası hukuk zeminini kaybetme korkusuyla iki devletli çözüm söylemine bir savunma kalkanı olarak tutunmaya devam ettiğini ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak çalışma, geleneksel toprak paylaşımı yaklaşımının tıkandığını ve geleceğe yönelik siyasi ufkun ancak eşit vatandaşlık ile çift uluslu ortaklık modelleri üzerinden kurgulanabileceğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda İsrail'deki karma kentlerde yaşanan toplumsal temas ve birlikte yaşam tecrübelerinin, bölgenin tamamı için mikro ölçekli bir demokratik dönüşüm modeli sunduğu değerlendirilmektedir.

# Yazarın sonucu

Yazar, İsrail'in Batı Şeria'da yürüttüğü de facto ve de jure ilhak politikalarının iki devletli çözüm modelini sahada fiilen imkânsız kıldığını sonuçuna varmaktadır. Çatışmanın tarafı olan aktörlerin ulusal kimliklerinden vazgeçmeyeceği göz önüne alındığında, mevcut durumun sürdürülemez bir apartheid yapısına dönüştüğü vurgulanmaktadır. Siyasi bir çıkmazın aşılamadığı bu süreçte, İsrail'deki karma kentlerde ortaya çıkan eşitlikçi ve çift uluslu ortak yaşam tecrübelerinin, tüm İsrail-Filistin coğrafyası için kapsayıcı bir demokratik gelecek modeli oluşturabileceği ifade edilmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Orta Doğu siyaset bilimi ve çatışma çözümü literatüründe uzun süredir hâkim olan iki devletli çözüm paradigmasının sahada geçerliliğini yitirdiğini görgül saha verileriyle belgelendirme işlevi görmektedir. İsrailli yerleşimci liderler, Filistinli siyasi aktörler ve sivil toplum temsilcileriyle yapılan 38 kapsamlı derinlemesine görüşmeye dayanan yayın, Batı Şeria'daki de facto ve de jure ilhak adımlarının yarattığı eşitsiz tek devletli gerçekliği ve apartheid yapısını doğrudan aktörlerin kendi söylemleri üzerinden çözümlemektedir. Böylece normatif çözüm tartışmalarından ziyade sahadaki mevcut siyasi ufukları ve güç dinamiklerini somut verilerle ortaya koymaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Ian Lustick'in iki devletli paradigmanın kaybı ve tek devletli gerçeklik üzerine kurduğu kuramsal çerçeveyi görgül verilerle doğrulamakta ve genişletmektedir. Leila Farsakh'ın Filistin devletleşme projesinin tarihsel dönüşümü üzerine yaptığı analizlerle uyum sergilerken, İsrailli sağ elitlerin sunduğu ekonomik barış söyleminin Filistin tarafında nasıl bir normalleşme tuzağı ve reddiye ile karşılaştığını ampirik olarak göstermektedir. Ayrıca As'ad Ghanem ve Jonathan Kuttab'ın çift uluslu ortaklık ve güç paylaşımı modellerini, İsrail içindeki karma kentlerde yaşanan yerel pratiklerle ilişkilendirerek literatürdeki kuramsal önerilere uygulamalı bir saha katkısı sunmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramaları açısından bu yayın, İsrail-Filistin çatışmasının Oslo sonrası dönemde ulaştığı nitel dönüşümü ve tarafların geliştirdiği alternatif gelecek vizyonlarını sistematik biçimde kategorize etme imkânı sağlamaktadır. Araştırmacılara, çatışma çözümü literatüründe klasik toprak paylaşımı modeli ile eşit vatandaşlığa dayalı çift uluslu model arasındaki teorik ve pratik makası görme fırsatı sunar. Özellikle Filistinli aktörlerin iki devletli çözüme pragmatik bir hukuki kalkan olarak tutunma gerekçelerini ve İsrail'deki karma kentlerin mikro düzeyde sunduğu demokratik potansiyeli göstererek yeni literatür sentezlerine zemin hazırlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **İsrail'in Batı Şeria'da yürüttüğü altyapı ve yerleşim politikaları iki devletli çözüm modelini sahada fiilen imkânsız hale getirmiştir.** — Bu çalışma, Batı Şeria'daki yerleşimci sayısının artışı ve yasadışı yerleşimlerin geriye dönük meşrulaştırılması adımlarının fiili ilhak sürecini tamamladığını göstermek amacıyla alan yazın taraması bölümünde kaynak gösterilebilir.
- **Filistin tarafı için iki devletli çözüm, ideolojik bir tercihten ziyade uluslararası hukukun sağladığı statüyü koruma kalkanıdır.** — Çalışmada yer alan Filistinli analist ve siyasetçilerin ifadeleri, iki devletli çözümün bir barış vizyonundan ziyade işgal ve ilhaka karşı hukuki bir direniş aracı olarak kullanıldığını kuramsal çerçevede temellendirmek için kullanılabilir.
- **İsrail'deki karma kentler, ulusal düzeydeki çatışmalı ortama alternatif oluşturabilecek mikro ölçekli çift uluslu yaşam alanlarıdır.** — Çalışmanın tartışma bölümünde geliştirilen karma kentler analizi, yerel düzeydeki toplumsal temas ve belediye pratiklerinin çatışma çözümü süreçlerindeki dönüştürücü potansiyelini desteklemek için tartışma kısmında kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **İsrail'in karma kentlerindeki municipal hizmet sunum süreçleri ve kamu politikaları, Arab-Yahudi sakinlerinin eşit vatandaşlık algılarını ve yerel düzeyde çift uluslu ortaklık kurma imkânlarını nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nitel durum çalışması deseni benimsenecektir. Lod ve Acre kentlerinde belediye meclis üyeleri, yerel sivil toplum temsilcileri ve kent sakinlerinden oluşan derinlemesine mülakat grubu oluşturulacaktır. Örneklem büyüklüğü nitel veri doygunluğu ilkesine göre belirlenecek; belediye meclis kararları ve bütçe tahsis belgeleri içerik analiziyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Shemer-Kunz, çalışmasının sonuç bölümünde makro düzeydeki tıkanıklığa karşı karma kentlerin mikro ölçekli çift uluslu karşı-gerçeklikler üretebileceğini belirterek bu alanlarda daha derinlikli araştırmalar yapılması gerektiğini açıkça vurgulamıştır.
- **Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimci konsey yöneticilerinin geliştirdiği 'ekonomik barış' söylemi, yerel Filistinli nüfusun siyasi hak taleplerini nötralize etmede ne düzeyde bir araç olarak kurgulanmaktadır?**
  - Desen: Söylem analizi ve nitel görüşme deseni birlikte kullanılacaktır. Ma'ale Adumim ve Ariel yerleşim konseylerinde görev yapan yerel siyasetçiler ile sanayi bölgelerinde çalışan Filistinli işçilerle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilecektir. Örneklem büyüklüğü güç analizi veya doygunluk ilkesiyle şekillendirilecek; yerel yayınlar ve demeçler eleştirel söylem analiziyle incelenecektir.
  - Gerekçe: Makalede İsrailli yerleşimci liderlerin Filistinlilerin ekonomik refah karşılığında ulusal egemenlik taleplerinden vazgeçecekleri yönündeki iddiaları ile Filistinlilerin buna dönük kararlı reddiyesi ampirik bir bulgu olarak öne sürülmüştür.
- **Filistinli siyasi parti temsilcileri ve kamuoyu önderleri, iki devletli çözüm modelini hangi söylemsel stratejilerle uluslararası hukuk kalkanı olarak işe koşmakta ve konfederasyon alternatiflerine nasıl yaklaşmaktadır?**
  - Desen: Nitel odak grup ve yarı yapılandırılmış mülakat deseni benimsenecektir. Ramallah, Nablus ve Doğu Kudüs'te Fatah, Hamas ve PFLP mensubu siyasi aktörler ile sivil toplum liderleriyle görüşmeler yapılacaktır. Görüşmeci sayısı veri doygunluğu sağlana kadar artırılacak; siyasi bildiriler ve uluslararası platform konuşmaları nitel içerik analiziyle çözümlenecektir.
  - Gerekçe: Yazar, Filistinli aktörlerin konfederasyon veya tek devlet alternatiflerini İsrail ilhakını ve yerleşimleri meşrulaştırma riski taşıdığı gerekçesiyle reddettiklerini ve iki devletli çözüme hukuki bir mevzi olarak sarıldıklarını tespit etmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Introduction | 1 | — | Annexation, normalization and the two-state solution in Israel-Palestine Yoav Shemer-Kunz * SAGE (UMR 7363), University of Strasbourg, Strasbourg, France How Israelis and Palestini |
| ev-o-2 | Introduction | 2 | — | Acknowledging the entrenchment of this one-state reality on the ground, this study examines whether the local political leadership develop an alternative political vision which is  |
| ev-s-1 | Research methods | 2 | — | In total of 38 in-depth extensive interviews were conducted 7 with elected politicians, civil society representatives and public opinion leaders in Israel-Palestine, in Hebrew and  |
| ev-s-2 | Research methods | 2 | — | The Israeli settlers interviewed claim that the West Bank Palestinians are willing to let go of their national aspirations and dreams in exchange for a better daily life and econom |
| ev-s-3 | Israel's policy of annexation | 4 | — | Every additional settler increases the political price that a future Israeli government would have to pay to make a two-state solution possible. |
| ev-s-4 | The two-state solution as opposition to annexation and normalization | 9 | — | The Palestinian refusal even to consider any alternative to the two-state solution, which was agreed upon by the international community, is to be understood in the context of thei |
| ev-s-5 | The Palestinians in Israel | 12 | — | These previously Jewish-only cities, which are today in the process of becoming more and more mixed, with a growing Palestinian minority, are especially interesting laboratories fo |
| ev-s-6 | Discussion | 13 | — | We have analyzed Israel's policy of annexation of the West Bank, both de facto and de jure, that makes the two-state solution more and more irrelevant in practice. |
| ev-l-1 | Research methods | 2 | — | In total of 38 in-depth extensive interviews were conducted 7 with elected politicians, civil society representatives and public opinion leaders in Israel-Palestine, in Hebrew and  |
| ev-l-2 | Research methods | 2 | — | The Israeli settlers interviewed claim that the West Bank Palestinians are willing to let go of their national aspirations and dreams in exchange for a better daily life and econom |
| ev-l-3 | The two-state solution as opposition to annexation and normalization | 9 | — | The reality is that Israelis and Palestinians already live in one territory. The population of two national groups is mixed in one territorial unit, between the Jordan river and th |
| ev-l-4 | Discussion | 13 | — | There is therefore a need to explore further and more in depth these mixed spaces—the municipal policies as well as bottom-up practices in civil society. |

# İlgili kavramlar

- [Dış Oy Kullanma Hakkı Tanınmasının AKP ve CHP'nin Diaspora Politikaları Üzerindeki Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/dis-oy-kullanma-hakki-taninmasinin-akp-ve-chpnin-diaspora-politikalari-uzerindeki-etkileri.md)
- [Türk Parti Sisteminde İktidar Partileri: 14 Mayıs 1950 ve 14 Mayıs 2023 Arasında Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turk-parti-sisteminde-iktidar-partileri-14-mayis-1950-ve-14-mayis-2023-arasinda-bir-analiz.md)
- [Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina.md)
- [İspanya Turizm Sektöründe Çalışanların İyi Oluşunun Bir Öncülü Olarak İş Yaşam Dengesi İçin Örgütsel Destek](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ispanya-turizm-sektorunde-calisanlarin-iyi-olusunun-bir-onculu-olarak-is-yasam-dengesi-icin-orgutsel-destek.md)
- [ESKİŞEHİR KENTSEL DÖNÜŞÜM BETON DAYANIMLARININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/eskisehir-kentsel-donusum-beton-dayanimlarinin-istatistiksel-analizi.md)
- [Birleşik Krallık'ta Ruh Sağlığı Hizmetlerindeki Etnik Eşitsizlikleri Anlamak: Bir Meta-Etnografi Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/birlesik-krallikta-ruh-sagligi-hizmetlerindeki-etnik-esitsizlikleri-anlamak-bir-meta-etnografi-calismasi.md)
- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-22T11:03:22.164Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/israil-filistin-ortadogu-siyasetinde-ilhak-normallesme-ve-iki-devletli-cozum-paradigmalarinin-degerlendirilmesi