---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Maliyetli Kademecilik: A.B.D.'nin PKK Politikasi ve Türkiye ile İlişkiler"
description: "Soğuk Savaş sonrası dönemde Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye arasındaki müttefiklik ilişkileri, özellikle bölgesel güvenlik tehditleri ve terörle mücadele stratejilerindeki yaklaşım farklılıkları nedeniyle ciddi bir sınamadan geçmektedir. ABD'nin Dış Terör Örgütü (FTO) olarak tanıdığı PKK'ya"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/maliyetli-kademecilik-abdnin-pkk-politikasi-ve-turkiye-ile-iliskiler"
doi: "10.20991/allazimuth.1448027"
authors: ["Richard Outzen"]
citation: "Outzen, R. (2024). Costly Incrementalism: U.S. PKK Policy and Relations with Türkiye. All Azimuth A Journal of Foreign Policy and Peace, 14(1), 20-41. https://doi.org/10.20991/allazimuth.1448027"
publicationType: "case-study"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 13
tags: ["A.B.D. Dış Politikası", "terörizm", "A.B.D.-Türkiye İlişkileri", "ulusal güvenlik", "NATO"]
timestamp: "2026-08-12T13:06:29.573Z"
---

# Maliyetli Kademecilik: A.B.D.'nin PKK Politikasi ve Türkiye ile İlişkiler

Özgün başlık: Costly Incrementalism: U.S. PKK Policy and Relations with Türkiye
DOI: https://doi.org/10.20991/allazimuth.1448027
Künye (APA 7): Outzen, R. (2024). Costly Incrementalism: U.S. PKK Policy and Relations with Türkiye. All Azimuth A Journal of Foreign Policy and Peace, 14(1), 20-41. https://doi.org/10.20991/allazimuth.1448027

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Soğuk Savaş sonrası dönemde Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye arasındaki müttefiklik ilişkileri, özellikle bölgesel güvenlik tehditleri ve terörle mücadele stratejilerindeki yaklaşım farklılıkları nedeniyle ciddi bir sınamadan geçmektedir. ABD'nin Dış Terör Örgütü (FTO) olarak tanıdığı PKK'ya yönelik politikası, son kırk yılda ilkesel bir tutarlılıktan ziyade pragmatik çıkar odaklı ve kademeli kararlarla şekillenmiştir. Bu durum, Türkiye'nin birincil güvenlik tehdidi olarak gördüğü yapılarla ABD'nin taktiksel ortaklıklar kurmasına yol açmış, iki NATO müttefiki arasındaki karşılıklı güveni zedeleyerek ikili ilişkileri transeksiyonel bir zemine kaydırmıştır.

# Akademik özet

Soğuk Savaş sonrasında Orta Doğu güvenlik mimarisinin yeniden şekillenmesi, Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye arasındaki stratejik müttefiklik ilişkisini derin çelişkilerle yüzleşmek zorunda bırakmıştır. Özellikle terörle mücadele önceliklerindeki farklılaşma, Washington'ın terör örgütü olarak tanıdığı PKK ve onun bölgesel uzantılarına yönelik benimsediği kademeli ve pragmatik tutumdan kaynaklanmaktadır. Türkiye iç siyasetinde hem iktidar hem de muhalefet kanadında PKK birincil ulusal güvenlik tehdidi olarak kabul edilirken, Washington'ın bu tehdidi göz ardı eden veya dönemsel olarak araçsallaştıran politikaları, müttefiklik hukukunun temelini oluşturan karşılıklı güven anlayışını ağır biçimde zedelemiştir.

Çalışmanın temel amacı, ABD'nin 1984 ile 2023 yılları arasındaki PKK politikasının tarihsel dönüşümünü dönemselleştirerek analiz etmek ve bu politikadaki kademeciliğin ikili ilişkilere getirdiği maliyeti çözümlemektir. Nitel nitelik taşıyan bu vaka analizinde, tarihsel süreç incelemesi metodolojisi ile birlikte güvenlik ve dış politika alanında en az yirmi yıllık birikime sahip uzmanlarla yapılan derinlemesine görüşmelerin verileri nitel bir sentezle birleştirilmiştir. Tarihsel evreler incelenirken resmi belge ve kronolojilerden yararlanılmış; ABD'nin DEAŞ ile mücadele gerekçesiyle YPG'ye sağladığı askeri ve lojistik desteğin ikili ilişkilerdeki kırılma noktası olma niteliği bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır.

Araştırmanın bulguları, ABD'nin PKK politikasının dört ana dönemden geçtiğini göstermektedir: 1984-1996 arasında tarafsızlık ve ilgisizlik, 1996-2003 arasında doğrudan mücadele desteği ve Öcalan'ın yakalanmasına katkı, 2003-2014 arasında Irak'taki PKK varlığına göz yumma ve pasif tutum, 2014 sonrasında ise Suriye'de YPG üzerinden açık ve doğrudan ortaklık. Bu kademeli dönüşüm, Washington'da bölgesel strateji yerine dar kapsamlı terörle mücadele odaklılığın baskın geldiğini ortaya koymuştur. Türk savunma sanayiinin gelişmesi ve operasyonel kapasitesinin artmasıyla birlikte Türkiye sınır ötesinde askeri varlığını pekiştirmiş, ancak ABD'nin Suriye'deki ortaklığı ikili ilişkileri örtülü bir vekalet gerilimine sürüklemiştir.

Elde edilen sonuçlar, ilkesellik yerine pragmatik kolaylıkların tercih edilmesinin ABD-Türkiye ilişkilerinde derin bir transeksiyonalizm yarattığını ve müttefiklik algısını zayıflattığını kanıtlamaktadır. ABD'nin FTO listesindeki bir yapının uzantısıyla ortaklık yürütmesi, uluslararası hukuk ve ittifak taahhütleri açısından ciddi bir çelişki sunmaktadır. Bu çalışma, Türk araştırmacıların dış politika ve güvenlik alanındaki literatür taramalarında, ABD'nin Orta Doğu stratejisi ile Türkiye'nin stratejik özerklik hamleleri arasındaki etkileşimi kavramalarına nitelikli bir kuramsal ve olgusal zemin hazırlamaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, ABD'nin PKK politikasının tarihsel gelişimini, dönemlendirmelerini, mevcut bölgesel dinamiklerini ve gelecekteki olası seyrini inceleyerek bu politikanın ABD-Türkiye ikili ilişkilerinde yarattığı yapısal tahribatı ve stratejik maliyetleri ortaya koymayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, ABD'nin PKK terör örgütüne yönelik politikalarının tarihsel seyri, nitel süreç izleme (process tracing) yöntemiyle dönemlendirilmiş ve bu politikaların Türkiye ile olan ittifak ilişkilerine yansımaları, savunma uzmanlarıyla yapılan mülakatlar ve literatür analizi üzerinden değerlendirilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. 1984-1996 yılları arasında ABD, Türkiye'nin terörle mücadelesine karşı resmi düzeyde meşru müdafaa hakkını tanısa da, Kuzey Irak'ta Huzuru Temin Harekâtı ile oluşan otorite boşluğunun PKK tarafından üs olarak kullanılmasını engelleyecek somut ve doğrudan bir taahhütte bulunmaktan kaçınmıştır.
2. 1996-2003 döneminde Clinton yönetiminin desteğiyle PKK'nın yabancı ülkelerdeki faaliyetleri kısıtlanmış, örgüt elebaşı Öcalan'ın yakalanmasına yönelik istihbarat desteği sağlanmıştır. Bu destek, örgütün eylemlerini azaltarak Türkiye'nin bölgesel iş birliğini güçlendiren geçici bir istikrar dönemi yaratmıştır.
3. Suriye sınırındaki Kobani kuşatması sırasında Ankara'nın müdahale etmeme kararı üzerine ABD'nin Kürt güçleri lehine doğrudan müdahil olması, YPG ile ortaklığın kapılarını açmış ve Türkiye'nin hassasiyetlerine rağmen terör örgütüyle doğrudan vekalet ilişkisinin kurulmasına neden olmuştur.
4. Batı dünyasının örtülü ambargolarına yanıt olarak Türkiye, insansız hava araçları ve hassas mühimmat üretiminde kritik eşiği aşarak bağımsız askeri kapasitesini artırmıştır. Bu durum, terörle mücadelenin sınır ötesine taşınmasını kolaylaştırmış ve yeni bir müzakere sürecine olan ihtiyacı azaltmıştır.

# Yazarın tartışması

ABD'nin PKK karşısında sergilediği tutarsız ve pragmatik politikalar, iki ülke arasındaki stratejik ittifakın zeminini ciddi biçimde zedelemiştir. 1980'lerden bu yana dönemsel olarak değişen Washington odaklı kararlar, Ankara'da ABD'nin güvenilmez bir ortak olduğu algısını pekiştirmiş ve ikili ilişkilerin kurumsal yapısını işlemsel bir pazarlık sürecine dönüştürmüştür.

2014 yılında Suriye'de DEAŞ'la mücadele gerekçesiyle YPG ile doğrudan ortaklık kurulması, bu güvensizliği geri dönülemez bir noktaya taşımıştır. Yazar, bu kararın ABD askeri ve istihbari bürokrasisi (USCENTCOM) tarafından Beyaz Saray'ın bölgeye yönelik stratejik vizyonsuzluğundan faydalanılarak adeta fiili bir durum yaratılması suretiyle alındığını ve sürdürüldüğünü açıklamaktadır.

Bu durum literatürde, klasik ittifakların yerini alan gevşek ve geçici hizalanmalar (alignment) teorisiyle açıklanmaktadır. Thomas Wilkins'in kavramsallaştırmasında olduğu gibi, Washington kendi müttefikinin ulusal tehdit algısını hiçe sayarak bölgesel çıkarları doğrultusunda geçici ve taktiksel vekil aktörleri tercih etmiştir.

Sonuç olarak, Türkiye'nin son yirmi yılda geliştirdiği bağımsız savunma sanayisi ve etkin sınır ötesi operasyonel doktrini, ABD'nin bu vekalet ilişkisinden elde ettiği marjinal faydayı sıfırlamaktadır. Bölgesel dinamikler ve yükselen maliyetler, Washington'ı er ya da geç bu tutarsız ve müttefik karşıtı politikayı terk etmeye zorlayacak bir yöne doğru evrilmektedir.

# Yazarın sonucu

Yazar, ABD'nin PKK politikasındaki pragmatik sapmaların ikili ilişkilerde kalıcı bir güvensizlik ve işlemsellik (transactionalism) yarattığını belirtmektedir. Türkiye'nin yerli savunma sanayisiyle elde ettiği sınır ötesi askeri bağımsızlık, ABD'nin Suriye'deki sürdürülemez vekalet ilişkisinin maliyetlerini her geçen gün artırmakta ve bu politikayı değişime zorlamaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Soğuk Savaş sonrası dönemde ABD-Türkiye müttefiklik ilişkisinde yaşanan stratejik erozyonu ve güvensizlik sarmalını, ABD'nin PKK/YPG politikası odağında tarihsel ve dönemsel bir çözümlemeye tabi tutmaktadır. Uluslararası ilişkiler literatüründe devletlerin pragmatik ve kademeli kararlarının (incrementalism) uzun vadeli ittifak yapılarına verdiği zararları gösteren kritik bir vaka analizi işlevi görür. Çalışma, bölgesel terörle mücadele stratejilerinin müttefik ilişkilerine etkisini ve vekalet savaşlarının NATO içi dinamiklerde yarattığı derin kırılmaları açıklamakta; akademisyenler ve dış politika uygulayıcıları için müttefiklik ilişkilerinde güvenin işlevini ampirik gözlemlerle somutlaştırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, uluslararası ilişkilerde transeksiyonel diplomasi ve esnek hizalanma literatürünü takip etmekte, ancak bu teorik yaklaşımları ABD-Türkiye ilişkilerinin kırk yıllık somut tarihsel seyriyle zenginleştirmektedir. Önceki literatürde sıklıkla tekil krizler veya belirli bir hükümet dönemi üzerinden ele alınan ABD-Türkiye gerilimleri, bu eserde 1984-2023 yılları kapsanarak dört ana döneme ayrılmış ve bütüncül bir nedensellik ilişkisi kurulmuştur. Yazının önceki çalışmalardan temel farkı, ABD askeri bürokrasisinin (USCENTCOM) vizyonsuz ve kademe kademe gelişen pragmatik tercihlerinin, Türkiye'nin savunma sanayisinde stratejik özerklik arayışına nasıl ivme kazandırdığını diyalektik bir yaklaşımla ortaya koymasıdır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu eser, ABD'nin Orta Doğu politikası ile Türkiye'nin ulusal güvenlik doktrini arasındaki çatışma noktalarını sistemli bir kronoloji ve teorik kavramsallaştırmayla sunmaktadır. Güven ve güvensizlik psikolojisi, transeksiyonel ilişkiler, esnek hizalanma ve politika kademeciliği kavramlarını aynı analitik çerçevede buluşturarak, araştırma yapacak akademisyenlerin dış politika karar alma süreçlerini çok boyutlu değerlendirmelerine olanak tanır. Ayrıca makalede sunulan uzman görüşleri ve ampirik dönemlendirmeler, bölgesel güvenlik ve vekalet savaşları alanında çalışan Türk araştırmacılar için zengin bir birincil ve ikincil kaynak sentezi sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **ABD'nin Suriye'de YPG ile kurduğu doğrudan vekalet ilişkisi, Türkiye ile ilişkilerde stratejik güvensizliği derinleştirerek ikili ilişkileri transeksiyonel bir pazarlık zeminine kaydırmıştır.** — Tezin literatür taraması bölümünde, Soğuk Savaş sonrası NATO müttefikleri arasındaki stratejik ayrışmaları ve vekalet savaşlarının ikili ilişkilere etkisini açıklamak amacıyla kullanılabilir.
- **Büyük güçlerin terörle mücadelede ilkesel tutumlar yerine anlık ve pragmatik kademecilik politikalarını tercih etmesi, müttefiklik antlaşmalarının işlevselliğini zayıflatmaktadır.** — Kavramsal çerçeve bölümünde, ilkesel müttefiklik ile esnek çıkar hizalanmaları arasındaki teorik farkları somutlaştırmak için değerlendirilebilir.
- **Müttefiklerin güvenlik tehditlerine karşı sergilediği kayıtsızlık, gelişmekte olan bölgesel aktörlerin ulusal savunma sanayilerini geliştirerek stratejik özerklik arayışına girmelerine yol açmaktadır.** — Tartışma bölümünde, Batı ambargoları ve güvenlik anlaşmazlıklarının Türkiye'nin yerli askeri teknoloji hamlesine sağladığı itici gücü açıklamak için kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **ABD'nin Suriye'de YPG ile yürüttüğü vekalet ilişkisi, NATO'nun kolektif savunma ilkeleri ve Türkiye'nin bölgesel güvenlik algısı üzerinde nasıl bir dönüşüm yaratmıştır?**
  - Desen: Nitel ampirik araştırma deseni kapsamında, 2014-2024 yılları arasındaki resmi diplomatik metinler, NATO konsey kararları ve savunma raporları içerik analizine tabi tutulacaktır. Veri doygunluğuna ulaşılana kadar uzman diplomatlar ve güvenlik analistleriyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin ABD'nin 2014 sonrası YPG ortaklığının ikili ilişkilere ve NATO içi dayanışmaya verdiği zararlara ilişkin ampirik gözlemlerinden ve uzman görüşlerinden türetilmiştir.
- **Müttefik ülkelerin uyguladığı örtülü veya açık savunma ambargoları, Türkiye'nin insansız hava araçları ve hassas mühimmat teknolojilerindeki yerlileşme hızını nasıl etkilemiştir?**
  - Desen: Karma yöntem deseni çerçevesinde, 2010-2023 yılları arasındaki savunma ihracatı ve Ar-Ge harcama verileri zaman serisi analiziyle incelenecektir. Nitel boyutta ise savunma sanayii yöneticileriyle derinlemesine mülakatlar yapılarak veri doygunluğu sağlanacak ve istatistiksel sonuçlar nitel bulgularla desteklenecektir.
  - Gerekçe: Makalede yer alan Türkiye'nin savunma sanayi kapasitesini artırarak sınır ötesi operasyonel bağımsızlık kazandığı ve Batı kısıtlamalarını etkisiz kıldığı yönündeki tespitten türetilmiştir.
- **ABD'nin terörle mücadele politikalarındaki pragmatik kademecilik (incrementalism) yaklaşımı, politika hayat döngüsünün son aşamalarında radikal yön değişimlerine nasıl gebedir?**
  - Desen: Karşılaştırmalı vaka analizi tasarımıyla ABD'nin Irak (Sahva hareketi), Afganistan ve Suriye (SDF/YPG) politikaları nitel belge incelemesi yöntemiyle karşılaştırılacaktır. Resmi politika belgeleri, Kongre raporları ve lider söylemleri söylem analizi tekniğiyle incelenerek politika hayat döngüsünün kırılma noktaları saptanacaktır.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde yer alan, politika kademeciliğinin hayat döngüsünün ilerleyen aşamalarında köklü değişimlere uğrayabileceği ve Suriye/DEAŞ politikasının bu eşikte olduğu yönündeki teorik çıkarımdan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | 1. Introduction | 1 | — | The evolutionary policy process of gradually softening towards, then instrumentalizing the PKK marked the ascendance of counterterrorism over regional policy in Washington, and pro |
| ev-s-1 | 4. An Expert Cross-Section | 10 | — | Interviews conducted in October 2023 via written exchanges with U.S.- and Türkiye-based analysts with advanced security credentials and a minimum of two decades in security |
| ev-s-2 | 2.1. 1984-1996 | 3 | — | Washington focused more policy attention on the conflict between Kurds in Iraq and Saddam Hussein’s regime than on the PKK’s campaign against Türkiye |
| ev-s-3 | 2.2. 1996-2003 | 3 | — | The Clinton Administration shifted during its second term to a less ambiguous and more supportive position on Turkish security concerns. |
| ev-s-4 | 2.4. 2015-present | 6 | — | Ankara declined to intervene on behalf of the Kurdish forces and the U.S. decided to do so. |
| ev-s-5 | 5. Turkish Responses and Current Dynamics | 14 | — | The Turkish defense industry has become a global leader, and has reached a 'critical mass' of engineering and systems integration experience to develop new technologies |
| ev-s-6 | 7. Conclusion | 17 | — | The trajectory of this policy over the periods examined has undermined faith in mutual security commitments, and contributed to a highly transactional bilateral relationship |
| ev-s-7 | 3. Effect on the U.S.-Turkish Alliance | 9 | — | The U.S. policy of ignoring Turkish threat assessments and security concerns coincides with scholarly literature questioning the relevance of formal treaty mechanisms |
| ev-s-8 | 1. Introduction | 2 | — | Low trust in international relations 1 leads to a high degree of transactionalism, with occasional forays into mutual recrimination and, alternatively, aspirational bonhomie . |
| ev-l-1 | 1. Introduction | 2 | — | First, U.S. opposition to PKK terrorism in the early stages was pragmatic rather than principled, and tepid. |
| ev-l-2 | 1. Introduction | 2 | — | Given the consensus perception in Türkiye - both opposition and ruling party - that the PKK is the paramount threat, this trajectory of U.S. PKK policy severely constrains cooperat |
| ev-l-3 | 3. Effect on the U.S.-Turkish Alliance | 9 | — | American pragmatism regarding the PKK demonstrates a failed alliance in this regard, dysfunction that predates accusations that Ankara has become a bad ally in recent decades. |
| ev-l-4 | 7. Conclusion | 18 | — | A shift from policy incrementalism to non-incremental change - in this case, a shift back away from PKK-tolerance or instrumentalization - is more likely in later stages of a polic |

# İlgili kavramlar

- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)
- [Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/hindistanda-kentsel-arazi-yonetisiminin-olceklendirilmesi-surdurulebilir-sehirler-icin-yonetisim-inovasyonu-platformu-olarak-naksha-programi.md)
- [Kişisel Diplomasi ve Yunan Dış Politikası Üzerine Kavramsal ve Tarihsel Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kisisel-diplomasi-ve-yunan-dis-politikasi-uzerine-kavramsal-ve-tarihsel-bir-inceleme.md)
- [Karl Marx'ın Ekonomi Politiği ve Max Weber'in Din Sosyolojisi Bağlamında Kültürel Bir Analiz: Takva](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/karl-marxin-ekonomi-politigi-ve-max-weberin-din-sosyolojisi-baglaminda-kulturel-bir-analiz-takva.md)
- [İki Savaş Arası Dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Ontolojik Güvenlik Arayışlı Dış Politikası](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/iki-savas-arasi-donemde-turkiye-cumhuriyetinin-ontolojik-guvenlik-arayisli-dis-politikasi.md)
- [Davutoğlu Döneminde Balkanlar ve Sırbistan’a Yönelik Türk Dış Politikası İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/davutoglu-doneminde-balkanlar-ve-sirbistana-yonelik-turk-dis-politikasi-incelemesi.md)
- [Seçimli Bir Otokraside Siyasal Katılım: Macaristan'da Özyeterlik, İlgi, İdeoloji ve Güvenin Örtük Profilleri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/secimli-bir-otokraside-siyasal-katilim-macaristanda-ozyeterlik-ilgi-ideoloji-ve-guvenin-ortuk-profilleri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-12T13:06:29.573Z
- Kanıt sayısı: 13
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/maliyetli-kademecilik-abdnin-pkk-politikasi-ve-turkiye-ile-iliskiler