---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "MBS Yönetiminde Suudi Arabistan Dış Politikası: Karar Birimi Değişimi ve Yemen ile Suriye Yönelimlerine Etkileri"
description: "Orta Doğu uluslararası ilişkilerinde 2003 Irak işgalinden bu yana Suudi Arabistan ve İran arasındaki rekabet temel bir dinamik oluşturmaktadır. Geleneksel literatür bu rekabeti ve Suudi dış politikasını rejim güvenliği kavramı üzerinden incelemekte, rejimin iç ve dış tehdit algılarını eş zamanlı yön"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/mbs-yonetiminde-suudi-arabistan-dis-politikasi-karar-birimi-degisimi-ve-yemen-ile-suriye-yonelimlerine-etkileri"
doi: "10.1590/s0102-8529.20234502e20220004"
authors: ["José Antônio Lima"]
citation: "Lima, J. A. (2023). Saudi Arabia’s Foreign Policy under MBS: decision unit change and its impacts towards Yemen and Syria. Contexto Internacional, 45(2). https://doi.org/10.1590/s0102-8529.20234502e20220004"
publicationType: "case-study"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 11
tags: ["Oriente Médio", "Suudi Arabistan", "Muhammed bin Selman", "dış politika", "Dış Politika Analizi", "Yemen", "Suriye"]
timestamp: "2026-08-11T18:28:10.522Z"
---

# MBS Yönetiminde Suudi Arabistan Dış Politikası: Karar Birimi Değişimi ve Yemen ile Suriye Yönelimlerine Etkileri

Özgün başlık: Saudi Arabia’s Foreign Policy under MBS: decision unit change and its impacts towards Yemen and Syria
DOI: https://doi.org/10.1590/s0102-8529.20234502e20220004
Künye (APA 7): Lima, J. A. (2023). Saudi Arabia’s Foreign Policy under MBS: decision unit change and its impacts towards Yemen and Syria. Contexto Internacional, 45(2). https://doi.org/10.1590/s0102-8529.20234502e20220004

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Orta Doğu uluslararası ilişkilerinde 2003 Irak işgalinden bu yana Suudi Arabistan ve İran arasındaki rekabet temel bir dinamik oluşturmaktadır. Geleneksel literatür bu rekabeti ve Suudi dış politikasını rejim güvenliği kavramı üzerinden incelemekte, rejimin iç ve dış tehdit algılarını eş zamanlı yönetme çabalarına odaklanmaktadır. Ancak 2015 yılında Kral Selman'ın tahta çıkışı ve oğlu Muhammed bin Selman'ın (MBS) hızlı yükselişi, rejim yapısı değişmediği halde dış politikada köklü değişimlerin yaşanabileceğini göstermiştir. Bu durum, alan yazında rejimi homojen bir bütün olarak gören yaklaşımın yetersiz kaldığını ve karar alma süreçlerindeki aktörlerin ile karar birimi yapısındaki dönüşümlerin incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

# Akademik özet

Orta Doğu uluslararası ilişkilerinde 2003 Irak işgalinden bu yana belirleyici olan Suudi Arabistan-İran rekabeti, Suudi rejim güvenliği perspektifiyle sıklıkla ele alınmaktadır. Ancak 2015 yılında Kral Selman'ın tahta geçmesi ve oğlu Muhammed bin Selman'ın (MBS) yükselişiyle birlikte, rejim yapısı aynı kalmasına rağmen Suudi dış politikasında radikal eksen kaymaları gerçekleşmiştir. Bu durum, yalnızca yapısal ve rejim düzeyindeki analizlerin yetersiz kaldığını ve kararları alan aktörlerin incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Alan yazındaki bu eksiklikten hareket eden çalışma, Suudi Arabistan'ın Yemen ve Suriye kararlarındaki farklılaşmayı karar alma mekanizmalarındaki dönüşüm üzerinden sörgülamaktadır.

Araştırmanın temel amacı, Suudi Arabistan'ın Yemen'de Hutilere yönelik askeri müdahalede bulunurken Suriye'de Beşar Esad'ı devirme hedefinden vazgeçmesinin arkasındaki içsel ve dışsal dinamikleri çözümlemektir. Nitel vaka incelemesine dayanan bu çalışmada, Dış Politika Analizi (DPA) yaklaşımı bünyesindeki karar birimleri modeli ile rejim güvenliği yaklaşımı analitik olarak eklektik bir biçimde birleştirilmiştir. Hermann ve Hermann'ın karar birimleri tipolojisi çerçevesinde Suudi krallığının 1975-2015 yılları arasındaki konsensüse dayalı küçük grup yapısından, MBS'nin güç konsolidasyonu sonrasında baskın lider yapısına nasıl geçtiği tarihsel dokümanlar ve süreç takibi yöntemiyle incelenmektedir.

Elde edilen bulgular, Muhammed bin Selman'ın dış politikada heterodoks çözümler arama eğiliminde olduğunu ve bu durumun rejimdeki karar birimi değişimiyle doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir. Yemen vakasında MBS, Savunma Bakanlığı konumunu kullanarak krallık ailesinin diğer kollarının onayını almadan hızlı bir askeri müdahale başlatabilmiş ve ABD'nin isteksizliğine rağmen İran nüfuzunu kırma amacıyla hareket etmiştir. Suriye vakasında ise MBS'nin karar mekanizmasını tam anlamıyla kontrol etmesi 2017 yılındaki tasfiyelerle gerçekleştiğinden, Esad'ı devirme stratejisinin başarısızlığı ve ABD'nin bölgeden çekilme eğilimi karşısında Rusya ile bir arada var olma düzenlemesi kurulması yönünde gecikmeli ancak köklü bir politika değişikliğine gidilmiştir.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümleri, rejim güvenliği kavramının devletin iç yapısındaki aktör dönüşümlerini göz ardı eden kapalı kutu yaklaşımını Dış Politika Analizi ile aşmanın mümkün olduğunu kanıtlamaktadır. ABD'nin bölgedeki güvenlik garantilerinin zayıfladığı algısı ve İran tehdidine karşı MBS'nin geliştirdiği bireysel liderlik tarzı, Orta Doğu uluslararası ilişkilerinde aktör bazlı analizlerin önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, literatür taramaları ve tez araştırmaları için otoriter rejimlerde lider değişimi ile karar birimi dönüşümünün dış politikadaki ani stratejik değişimleri açıklamadaki rolünü gösteren nitelikli ve yöntemsel bir referans kaynağı sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Kral Selman döneminde Suudi Arabistan'ın Yemen'de Hutilere karşı askeri müdahalede bulunurken Suriye'de Beşar Esad'ı devirme girişiminden vazgeçmesinin arkasındaki karar alma süreçlerini ve karar birimi yapısındaki dönüşümü incelemeyi amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, Dış Politika Analizi (FPA) çerçevesinde Hermann ve Hermann tarafından geliştirilen karar alma birimleri modeli ile rejim güvenliği perspektifi birleştirilerek nitel bir vaka analizi yöntemi benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Suudi Arabistan'da 1975-2015 yılları arasında hakim olan aile içi konsensüse dayalı küçük grup karar alma birimi, Kral Selman'ın tahta geçişiyle birlikte yerini Muhammed bin Selman'ın (MBS) kişisel tercihlerine dayalı baskın lider modeline bırakmıştır.
2. Yemen'e yönelik hızlı askeri müdahale kararı, MBS'nin Savunma Bakanlığı üzerindeki doğrudan kontrolü sayesinde, aile içi diğer güç odaklarından onay alma gereği duymadan tek taraflı ve hızlı bir şekilde hayata geçirilmiştir.
3. Suriye politikasındaki değişim, MBS'nin rejim içindeki rakipleri olan Nayef ve Abdullah kollarının bu dosyalar üzerindeki etkisini tamamen kırması ve 2017'de iktidarını konsolide etmesinden sonra mümkün olabilmiştir.
4. MBS liderliğindeki Suudi dış politikası, ABD'nin bölgedeki güvenlik iştahının azalması karşısında Rusya ile yakınlaşma gibi geleneksel olmayan heterodoks çözümlere yönelerek İran'ın etkisini sınırlama yoluna gitmiştir.

# Yazarın tartışması

Yazarın temel bulguları, Suudi Arabistan'da karar alma biriminin küçük gruptan baskın lidere evrilmesinin dış politikadaki 'dur-kalk' veya ani yön değişimlerini açıklayan temel faktör olduğunu göstermektedir. Bu değişim, ülkenin bölgesel krizlere verdiği tepkilerin hızını ve doğasını kökten etkilemiş, geleneksel denge siyasetinin yerini daha riskli ve kişisel tercihlere dayalı hamleler almıştır.

Yemen örneğinde bu durum, MBS'nin Savunma Bakanlığı koltuğuna oturur oturmaz diğer prenslerle istişare etmeden askeri operasyon başlatmasıyla somutlaşmaktadır. Yazar, bu hızlı aksiyonun arkasındaki temel motivasyonun, yeni liderliğin hem iç hem dış kamuoyuna güç gösterisi yapma arzusu ve İran destekli güçlere karşı tavizsiz bir duruş sergileme niyeti olduğunu savunarak literatürdeki kurumsal analizlere eleştirel bir katkı sunar.

Suriye dosyasındaki gecikmeli politika değişikliği ise, rejim içindeki güç konsolidasyonunun dış politika üzerindeki belirleyici etkisini kanıtlamaktadır. Suriye politikasının MBS'nin kontrolüne ancak 2017'deki tasfiyelerden sonra geçmesi, dış politika hamlelerinin iç siyasi rekabetten bağımsız olmadığını ve baskın liderin mutlak hakimiyeti için bürokratik engellerin tamamen kaldırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Tartışma bölümünde yazar, bu dönüşümün ABD ile olan geleneksel ittifakın sarsıldığı bir dönemde Rusya gibi aktörlerle kurulan heterodoks ilişkilerle desteklendiğini vurgular. Bu durum, rejim güvenliği arayışının sadece düşmanları değil, aynı zamanda mevcut müttefiklerin de ikame edilebilirliğini içeren yeni bir dış politika paradigmasına işaret ettiğini göstermesi bakımından önemlidir. Çalışmanın sunduğu bu perspektif, literatürdeki devlet-merkezli okumaların ötesine geçerek liderlik psikolojisi ve iç siyasi dönüşümün kesişimini başarıyla analiz etmektedir. Bir sonraki bölümde bu analizin literatürdeki yeri tartışılacaktır; devam etmek ister misiniz? 

# Yazarın sonucu

Sonuç olarak, Muhammed bin Selman'ın yükselişiyle birlikte Suudi dış politikasının dönüşümü, yalnızca stratejik bir zorunluluk değil, aynı zamanda iç siyasetteki karar alma biriminin yapısal olarak değişmesinin doğrudan bir sonuçudur. Rejim güvenliği perspektifi hala geçerli olsa da, karar alma süreçlerindeki kurumsallıktan kişiselliğe kayış, krallığın bölgesel krizlerde daha öngörülemez ve otonom hareket etmesine olanak tanımaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, Orta Doğu uluslararası ilişkileri disiplininde alan çalışmaları ile uluslararası ilişkiler teorileri arasındaki uzun süredir var olan metodolojik ve teorik mesafeyi kapatmak amacıyla konumlandırılmıştır. Yazar, geleneksel devlet merkezli ve homojen rejim yaklaşımlarının bölgesel krizlerdeki ani politika değişimlerini açıklamada yetersiz kaldığını öne sürerek, Yabancı Politika Analizi ve karar birimi yapısı kavramlarını rejim güvenliği teorisiyle harmanlayan eklektik bir analitik çerçeve sunmaktadır. Bu yönüyle metin, sadece Suudi Arabistan'ın dış politikasını inceleyen dar kapsamlı bir ulusal vaka analizi olmanın ötesine geçerek, otokratik rejimlerde liderlik dinamiklerinin ve iç iktidar mücadelesinin dış politika çıktıları üzerindeki belirleyiciliğini teorik bir model olarak tartışmaya açmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazar, Suudi Arabistan dış politikasını ve Körfez bölgesindeki güç mücadelesini ele alan Keynoush, Mabon, Ghattas ve Gause III gibi önceki araştırmacıların rejim güvenliği ve tehdit algısı merkezli kabullerini doğrudan benimsemekle birlikte, bu çalışmaların lider odaklı nüansları ve rejimin içindeki liderlik değişimlerini göz ardı ettiğini savunarak bunlardan ayrışmaktadır. Özellikle Darwich ve Kaarbo'nun Yabancı Politika Analizi ile Orta Doğu çalışmaları arasındaki entegrasyon çabalarını temel alan bu çalışma, Hermann ve Hermann'ın karar birimi modellerini Suudi rejimi özelinde uygulayarak önceki literatürde sıklıkla siyah kutu olarak bırakılan karar alma mekanizmalarını ampirik ve teorik düzeyde detaylı bir şekilde açmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taramasına sağlanan en temel katkı, otokratik devletlerin dış politika davranışlarını açıklarken liderlik dönüşümlerinin ve karar birimi yapısındaki kurumsal kaymaların sistematik bir analitik araç olarak nasıl kullanılabileceğini somut vakalar üzerinden göstermesidir. Çalışma, Yemen ve Suriye örnekleri aracılığıyla, aynı rejimin farklı liderlik ve karar birimi yapıları altında tamamen zıt dış politika stratejileri izleyebileceğini kanıtlayarak, bölge araştırmalarında monolitik rejim varsayımlarını eleştirel bir süzgeçten geçirmekte ve araştırmacılara dış politika analizinde çok katmanlı bir metodolojik perspektif kazandırmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Otokratik rejimlerde dış politika tercihleri, monolitik bir ulusal çıkardan ziyade liderlik seviyesindeki karar birimi yapısının dönüşümünden doğrudan etkilenmektedir.** — Araştırmanın kavramsal çerçevesinde rejim güvenliği ile karar birimi analizi arasındaki teorik bağı kurmak ve lider merkezli yaklaşımları gerekçelendirmek amacıyla kullanılacaktır.
- **Yemen'e yönelik askeri müdahale kararı, geleneksel küçük grup konsensüsünün dışlanarak baskın lider tarafından tek taraflı ve hızlı bir şekilde hayata geçirilmiştir.** — Literatür taramasında Körfez ülkelerinin kriz yönetim tarzlarını ve karar alma hızındaki yapısal kırılmaları somut bir örnekle açıklamak için referans gösterilecektir.
- **Melenke müttefiklerin güvenlik garantilerinin azaldığı senaryolarda otokratik liderler, geleneksel olmayan heterodoks ittifaklar kurarak dış politika yönelimlerini çeşitlendirmektedir.** — Tartışma bölümünde devletlerin ittifak davranışları ve müttefik ikamesi argümanlarını desteklemek üzere karşılaştırmalı bir analitik zemin sunmak için dahil edilecektir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Körfez monarşilerinde karar birimi yapısının küçük gruptan baskın lidere evrilmesi, dış politika krizlerine verilen tepkilerin hızını ve risk alma eğilimini istatistiksel veya nitel olarak nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nitel vaka incelemesi deseniyle, birden fazla Körfez ülkesindeki kriz dönemleri ve resmi karar alıcı profilleri incelenecektir. Veriler resmi belgeler, lider söylemleri ve diplomatik telgraflarla toplanacak; metin ve söylem analizi yaklaşımıyla değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Bu öneri, makalede yer alan ve karar birimi yapısının küçük gruptan baskın lidere dönüşmesinin dış politikadaki ani kararları ve riskli hamleleri tetiklediği bulgusundan ve gelecekteki araştırma çağrısından doğrudan türetilmiştir.
- **Tradisyonel güvenlik garantörlerinin desteğini azalttığı algılanan bölgesel krizlerde, orta büyüklükteki otokratik devletler geleneksel rakipleriyle veya alternatif büyük güçlerle hangi koşullar altında heterodoks uzlaşma düzenlemelerine gitmektedir?**
  - Desen: Karşılaştırmalı vaka analizi deseni kullanılarak Orta Doğu ve farklı bölgelerdeki benzer kriz örnekleri incelenecektir. Veri toplama aşamasında lider mülakatları, resmi bildirgeler ve diplomatik arşivler taranacak; nitel içerik analizi yaklaşımıyla sentezlenecektir.
  - Gerekçe: Bu öneri, makalenin ABD'nin güvenlik iştahının azalması karşısında Suudi Arabistan'ın Rusya ile uzlaşı arayışına girmesi ve heterodoks çözümler üretmesi bulgusuna dayanmaktadır.
- **Otokratik rejimlerde iç iktidar konsolidasyonu ve rakip klanların tasfiye edilmesi süreci, dış politika dosyalarının tekelleşmesini ve operasyonel kararların alınmasını zamansal olarak nasıl şekillendirmektedir?**
  - Desen: Süreç izleme deseniyle, iktidar geçişleri ve bürokratik tasfiyelerin yaşandığı dönemler kronolojik olarak incelenecektir. Veriler dönemsel raporlar, hukuki dosyalar ve siyasi analizlerle toplanıp tarihsel-karşılaştırmalı analiz yaklaşımıyla yorumlanacaktır.
  - Gerekçe: Bu öneri, makalede Suriye politikasındaki değişimin ancak rakiplerin tasfiye edilmesinden sonra mümkün olabildiği tespiti ile iç tasfiyelerin dış politika üzerindeki etkisini inceleme çağrısından türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | If Saudi Arabia’s regional strategy involves the containment of Iran’s proxies, why, under King Salman, did Saudi Arabia attack the Houthis in Yemen, but give up its attempt to ove |
| ev-o-1-2 | Abstract | 1 | — | why, under King Salman, did Saudi Arabia attack the Houthis in Yemen, but give up its attempt to overthrow Bashar al-Assad in Syria? |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | This conclusion is reached through the use of a Foreign Policy Analysis approach, more specifically, the analysis of the decision-making units |
| ev-s-2 | Regime security and the decision-making process | 6 | — | Saudi Arabia is usually classified as an absolutist monarchy, but for four decades, be - tween 1975, when King Faisal died, and 2015, when King Abdullah died, its final de - cision |
| ev-s-2-2 | Regime security and the decision-making process | 6 | — | the decision-making unit of the Saudi regime raises an interesting discussion. Saudi Arabia is usually classified as an absolutist monarchy |
| ev-s-3-2 | The case of Yemen | 11 | — | Supported by his father, MBS had built signif - icant power over Saudi Arabia’s foreign policy from the start and could freely decide on the employment of Saudi troops in Yemen. |
| ev-s-4 | Abstract | 1 | — | The crown prince only acquired the ability to manoeuvre Saudi policy towards Syria after consolidating his power within the regime, in 2017, and, from there, he put in place measur |
| ev-s-4-2 | Abstract | 1 | — | The crown prince only acquired the ability to manoeuvre Saudi policy towards Syria after consolidating his power within the regime, in 2017 |
| ev-s-5-2 | Abstract | 1 | — | I argue here that both decisions reflect Mohammed bin Salman’s willing - ness to seek ‘heterodox’ solutions in foreign policy, a feature that guided Saudi foreign policy in the fac |
| ev-s-6 | Conclusion | 16 | — | regime security concept remains very relevant to understand events in the Middle East and that it should not be dismissed in analyses |
| ev-s-6-2 | Conclusion | 15 | — | Conclusion This article brings new evidence regarding Saudi Arabia’s foreign policy, adding ele - ments that help to understand the kingdom’s decision-making process from 2015, whe |

# İlgili kavramlar

- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)
- [Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/hindistanda-kentsel-arazi-yonetisiminin-olceklendirilmesi-surdurulebilir-sehirler-icin-yonetisim-inovasyonu-platformu-olarak-naksha-programi.md)
- [Kişisel Diplomasi ve Yunan Dış Politikası Üzerine Kavramsal ve Tarihsel Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kisisel-diplomasi-ve-yunan-dis-politikasi-uzerine-kavramsal-ve-tarihsel-bir-inceleme.md)
- [Karl Marx'ın Ekonomi Politiği ve Max Weber'in Din Sosyolojisi Bağlamında Kültürel Bir Analiz: Takva](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/karl-marxin-ekonomi-politigi-ve-max-weberin-din-sosyolojisi-baglaminda-kulturel-bir-analiz-takva.md)
- [İki Savaş Arası Dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Ontolojik Güvenlik Arayışlı Dış Politikası](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/iki-savas-arasi-donemde-turkiye-cumhuriyetinin-ontolojik-guvenlik-arayisli-dis-politikasi.md)
- [Davutoğlu Döneminde Balkanlar ve Sırbistan’a Yönelik Türk Dış Politikası İncelemesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/davutoglu-doneminde-balkanlar-ve-sirbistana-yonelik-turk-dis-politikasi-incelemesi.md)
- [Seçimli Bir Otokraside Siyasal Katılım: Macaristan'da Özyeterlik, İlgi, İdeoloji ve Güvenin Örtük Profilleri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/secimli-bir-otokraside-siyasal-katilim-macaristanda-ozyeterlik-ilgi-ideoloji-ve-guvenin-ortuk-profilleri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-11T18:28:10.522Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/mbs-yonetiminde-suudi-arabistan-dis-politikasi-karar-birimi-degisimi-ve-yemen-ile-suriye-yonelimlerine-etkileri