---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Mikro Düzey Çatışmaların Oyun Kuramsal Ajan Tabanlı Modellenmesi: DEAŞ-Kürt Savaşı Örneği"
description: "Sivil çatışma ve iç savaş araştırmaları, geleneksel olarak çatışmaların nedensel mekanizmalarına, devlet kapasitesine veya yapay topluluklar üzerindeki makro düzey istatistiksel analizlere odaklanmıştır. Ancak, aktörlerin mikro düzeydeki stratejik etkileşimlerini, coğrafi ve zamansal dinamiklerle bi"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/mikro-duzey-catismalarin-oyun-kuramsal-ajan-tabanli-modellenmesi-deas-kurt-savasi-ornegi"
doi: "10.1371/journal.pone.0297483"
authors: ["Olivia Macmillan-Scott", "Hamid Akın Ünver", "Mirco Musolesi"]
citation: "Macmillan-Scott, O., Ünver, H. A., Musolesi, M. (2024). Game-theoretic agent-based modelling of micro-level conflict: Evidence from the ISIS-Kurdish war. PLoS ONE, 19(6), e0297483-e0297483. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0297483"
publicationType: "computational"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 10
tags: ["ajan tabanlı modelleme", "oyun kuramı", "Tekrarlanan Mahkum İkilemi", "Şahin-Güvercin oyunu", "çatışma dinamikleri", "Rojava", "DEAŞ"]
timestamp: "2026-08-16T13:07:03.983Z"
---

# Mikro Düzey Çatışmaların Oyun Kuramsal Ajan Tabanlı Modellenmesi: DEAŞ-Kürt Savaşı Örneği

Özgün başlık: Game-theoretic agent-based modelling of micro-level conflict: Evidence from the ISIS-Kurdish war
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0297483
Künye (APA 7): Macmillan-Scott, O., Ünver, H. A., Musolesi, M. (2024). Game-theoretic agent-based modelling of micro-level conflict: Evidence from the ISIS-Kurdish war. PLoS ONE, 19(6), e0297483-e0297483. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0297483

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Sivil çatışma ve iç savaş araştırmaları, geleneksel olarak çatışmaların nedensel mekanizmalarına, devlet kapasitesine veya yapay topluluklar üzerindeki makro düzey istatistiksel analizlere odaklanmıştır. Ancak, aktörlerin mikro düzeydeki stratejik etkileşimlerini, coğrafi ve zamansal dinamiklerle birlikte ampirik veriye dayalı olarak inceleyen hesaplamalı modellerin kullanımı oldukça sınırlıdır. Özellikle devlet dışı iki silahlı aktör arasındaki güç dengesi, toprak kontrolü ve şiddet kalıplarının mikro ölçekte nasıl biçimlendiği literatürde belirgin bir boşluk oluşturmaktadır. Bu çalışma, Rojava bölgesinde Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki şiddet olaylarını inceleyerek söz konusu teorik ve ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.

# Akademik özet

Sivil savaşlar ve siyasal şiddet literatürü, çatışmaların nedensel kökenlerini ve makro düzeydeki devlet kapasitelerini açıklamada önemli mesafeler katetmiş olmakla birlikte, devlet dışı aktörlerin mikro düzeydeki stratejik etkileşimlerini dinamik olarak çözümleme noktasında kısıtlı kalmıştır. Çatışma alanlarında aktörlerin yerel düzeyde gösterdiği şiddet kalıpları çoğunlukla homojen kabul edilmiş, coğrafi ve zamansal değişkenlerin karar alma mekanizmaları üzerindeki etkileri ampirik olarak yeterince ayrıştırılamamıştır. Özellikle ideolojik yapıları ve hedefleri kökten farklı olan, fakat askeri güç bakımından birbirine yakın seyreden devlet dışı aktörler arasındaki ikili çatışma dinamikleri, geleneksel istatistiksel modellerin nedensellik odaklı yapısı nedeniyle tam olarak açıklanamamaktadır. Bu durum, çatışmaların tırmanma ve yatışma evrelerinin kestirilmesini zorlaştırmaktadır.

Bu boşluğu gidermek amacıyla hazırlanan çalışmada, 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Kuzey Suriye'nin Rojava bölgesinde Kürt milisler ile DEAŞ arasında gerçekleşen mikro düzey çatışmalar bütüncül bir hesaplamalı modelleme yaklaşımıyla incelenmiştir. Araştırmada Silahlı Çatışma Konum ve Olay Veri Projesi (ACLED) tarafından derlenen mikro düzey olay verileri kullanılmış, söz konusu veriler üçer aylık dönemler ve 13 stratejik yerleşim birimi temelinde ayrıştırılmıştır. Metodolojik olarak etkileşimler Tekrarlanan Mahkum İkilemi ve Şahin-Güvercin oyunu çerçevesinde formalize edilmiş, aktörlerin eylemleri Python Axelrod kütüphanesi aracılığıyla literatürdeki bilinen oyun kuramı stratejileriyle eşleştirilerek dizgi eşleme yöntemiyle analiz edilmiştir.

Elde edilen ampirik bulgular, çatışmanın seyrini belirleyen temel unsurun doğrudan coğrafi veya zamansal değişkenler olmadığını, aksine toprak kontrolündeki değişimler olduğunu göstermektedir. Şiddet kalıpları incelendiğinde, çatışmanın büyük ölçüde anlık misillemelerden ziyade, bir tarafın baskın olduğu tek taraflı şiddet dönemleriyle karakterize edildiği tespit edilmiştir. İnceleme yapılan konumlarda stratejik etkileşimlerin yerel düzeyde kararlılık gösterdiği, ancak Kürt güçlerinin güneye doğru ilerleyişine paralel olarak toprak kaybeden DEAŞ'ın toplam saldırı oranındaki payının arttığı gözlemlenmiştir. Bu durum, aktörlerin spesifik davranış kalıplarından ziyade, saldırı dağılımlarının ve hedef tercihlerinin çatışmanın niteliğini anlamada daha kritik bir gösterge olduğunu ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak bu araştırma, hesaplamalı ajan tabanlı modeller ile oyun kuramının ampirik mikro verilerle birleştirilmesinin çatışma incelemelerine sunduğu katkıyı güçlü bir şekilde doğrulamaktadır. Çalışma, bölgesel hakimiyet ve kontrol değişimlerinin şiddet stratejilerini nasıl dönüştürdüğünü göstererek teorik literatüre önemli bir açılım kazandırmaktadır. Gelecekte yapılacak tez ve makale çalışmalarında, devlet dışı aktörlerin karar alma süreçlerini modellemek, çatışma alanlarındaki ampirik olay verilerini oyun kuramsal dizgilerle çözümlemek ve insani kriz bölgelerinde de-eskalasyon stratejileri geliştirmek isteyen araştırmacılar için bu metodolojik çerçeve metodolojik bir nirengi noktası sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Çatışma dinamiklerini anlamlandırmak amacıyla, 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Suriye'nin kuzeyindeki Rojava bölgesinde Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki ikili çatışmaları, Tekrarlanan Mahkum İkilemi çerçevesinde ajan tabanlı modelleme ve mikro düzey ampirik verilerle çözümlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, Suriye'nin Rojava bölgesinde Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki ikili çatışma dinamiklerini mikro düzey ampirik veriler üzerinden incelemek amacıyla ajan tabanlı modelleme ile Tekrarlanan Mahkum İkilemi ve Şahin-Güvercin oyun kuramsal çerçevelerini bütünleştiren hesaplamalı bir yaklaşım benimsemektedir.

# Bulgular ve önermeler

1. Suriye'nin Rojava bölgesindeki Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki çatışma dinamiklerinde, coğrafi konum veya zamansal değişkenlerden ziyade toprak kontrolündeki değişimler stratejik davranış kalıplarını belirleyen en kritik faktördür.
2. Çatışma verilerinin modellenmesi, etkileşimlerin büyük oranda anlık veya doğrudan misilleme içermeyen tek taraflı şiddet dönemlerinden oluştuğunu ve tarafların saldırı oranlarının stratejik dönüşümleri göstermede daha belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
3. Modellenen yerleşim yerlerinin çoğunda stratejik etkileşim kalıpları mekansal tutarlılık göstermekte, birliklerin ilerleyişine bağlı olarak tek taraflı şiddet dalgaları Fırat nehri hattı boyunca sırayla kayma sergilemektedir.
4. DEAŞ'ın kontrol ettiği toprakları kaybettikçe ve Kürt güçleri alan hakimiyetini genişlettikçe, DEAŞ tarafından gerçekleştirilen saldırıların ve misilleme girişimlerinin toplam olaylar içindeki orantısal payı özellikle 2019 yılında artış göstermiştir.

# Yazarın tartışması

Çatışma verilerinin modellenmesinden elde edilen bulgular, Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki stratejik etkileşimlerin anlık misilleme hareketlerinden ziyade uzun süreli ve tek taraflı şiddet dönemleriyle karakterize olduğunu göstermektedir. İncelenen alanlarda tarafların saldırı oranlarındaki orantısal değişimler, klasik çatışma analizlerinin aksine stratejik dönüşümleri anlamada çok daha güçlü bir gösterge sunmaktadır.

Yazarlar bu durumu, aktörlerin karar alma süreçlerinde rakiplerinin anlık hamlelerine tepki vermekten ziyade genel toprak kontrolü hedeflerine dayalı uzun vadeli stratejiler izlemeleriyle açıklamaktadır. Toprak kaybı yaşayan tarafın askeri kontrolü yitirdikçe asimetrik ve orantısal olarak artan saldırılara yönelmesi, stratejik kararların coğrafi veya zamansal faktörlerden çok alan hakimiyetine bağlı geliştiğini ortaya koymaktadır.

Elde edilen sonuçlar, literatürdeki Schulhofer-Wohl ve Schwab gibi araştırmacıların Suriye iç savaşındaki aktör davranışlarına dair gözlemleriyle paralellik göstermektedir. Epstein ve Cederman'ın kuramsal ajan tabanlı modellerinden farklı olarak, doğrudan ampirik olay verileriyle beslenen bu çalışma, devlet dışı aktörlerin ikili güç mücadelelerinde alan kontrolünün çatışma dinamiğini şekillendiren temel faktör olduğunu doğrulamaktadır.

Çalışmanın kapsamı ve veri kaynağı dikkate alındığında, haber kaynaklı veri tabanlarındaki olası raporlama sapmaları ve işbirliği hamlelerinin görünmezliği temel sınırları oluşturmaktadır. Yine de elde edilen ampirik model, farklı ideolojilere sahip devlet dışı aktörlerin çatışma dinamiklerini öngörmede ve gelecekteki çok taraflı veya barış yapıcı müdahaleleri planlamada sağlam bir akademik zemin sağlamaktadır.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, devlet dışı aktörler arasındaki ikili çatışmaların çözümlemesinde geleneksel mekansal ve zamansal yaklaşımların ötesine geçilerek toprak kontrolü ve saldırı dağılım oranlarının temel gösterge kabul edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Doğrudan ve anlık misilleme beklentisinin aksine, çatışmaların büyük ölçüde tek taraflı şiddet dönemleriyle şekillendiği belirtilmekte; gelecekteki araştırmaların müzakere, işbirliği ve çok taraflı aktör dinamiklerini içeren daha kapsamlı gerçek zamanlı verilerle genişletilmesi önerilmektedir.

# Literatürdeki işlevi

Sivil çatışma ve iç savaş literatüründe bu yayın, iki devlet dışı aktör arasındaki mikro düzey ikili çatışma dinamiklerini oyun kuramsal ajan tabanlı modelleme ve gerçek ampirik olay verileriyle çözen öncü bir işleve sahiptir. Geleneksel çalışmalar çoğunlukla devlet-insan veya devlet-isyancı etkileşimlerine ya da soyut yapay topluluk simülasyonlarına dayanırken, bu araştırma doğrudan ACLED mikro olay veri tabanını Tekrarlanan Mahkum İkilemi ve Şahin-Güvercin modelleriyle bütünleştirmektedir. Böylelikle makale, sivil savaşlardaki şiddet dalgalarının mekanik açıklamasını sunmanın ötesine geçerek, ideolojik olarak ayrışan devlet dışı aktörlerin karar alma mekanizmalarını ve alan kontrolündeki kaymaların stratejik etkileşimler üzerindeki belirleyici rolünü ampirik olarak göstermektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, sivil savaşlardaki isyancı gruplar arası çatışmaları ve ittifak dinamiklerini inceleyen kısıtlı literatürle doğrudan ilişki kurmaktadır. Klasik iç savaş kuramları sıklıkla merkezi devlet ile isyancılar arasındaki mücadeleye odaklanırken, bu araştırma Schulhofer-Wohl ve Schwab gibi yazarların Suriye'deki taraf içi ve gruplar arası çatışma mantığına dair nitel ve ampirik gözlemlerini nicel simülasyon düzeyine taşımaktadır. Ayrıca Epstein, Cederman ve Bhavnani tarafından geliştirilen ajan tabanlı modelleme geleneğini soyut kuramsal varsayımlardan kurtarıp gerçek zamanlı saha verisiyle besleyerek genişletmekte; devlet dışı aktörlerin mikro düzey stratejik davranışlarında alan hakimiyetinin önemini önceki çalışmalardan farklı olarak ön plana çıkarmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması hazırlayan Türk araştırmacılar için bu çalışma, hesaplamalı sosyal bilimler ile uluslararası ilişkiler ve güvenlik çalışmaları arasındaki metodolojik kesişimi örneklendiren temel bir kaynaktır. Çatışma analizlerinde yalnızca nicel istatistiksel regresyonların veya nitel vaka incelemelerinin yeterli olmadığını, ikili dinamiklerin modellenmesinde oyun kuramı tabanlı simülasyonların olay verileriyle nasıl doğrulanabileceğini göstermektedir. Şiddet kalıplarının anlık misillemeden ziyade birincil derecede alan kontrolü ve orantısal saldırı dağılımı tarafından şekillendirildiğini ortaya koyması, iç savaşlarda aktör stratejilerini inceleyen derlemeler için yenilikçi bir kavramsal çerçeve sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Devlet dışı silahlı aktörler arasındaki ikili çatışmalarda şiddet kalıpları anlık misillemeden ziyade alan kontrolüne bağlı olarak şekillenir.** — Sivil savaşlarda aktörlerin stratejik davranışlarını ve şiddet dalgalarını inceleyen literatür taraması bölümlerinde ampirik kanıt olarak sunulabilir.
- **Oyun kuramsal Mahkum İkilemi ve ajan tabanlı modelleme, devlet dışı aktörlerin ikili stratejik etkileşimlerini çözümlemede elverişli bir çerçeve sağlar.** — Çatışma analizlerinde nicel hesaplamalı yöntemler ve oyun kuramı modellerini birleştiren kuramsal çerçeve tasarımlarında referans gösterilebilir.
- **Çatışma bölgelerinde alan hakimiyetinin kaybedilmesi, yenilen tarafın orantısal ve asimetrik saldırı hamlelerini artırmasına yol açmaktadır.** — Suriye iç savaşı ve Orta Doğu'daki güç kaymalarının askeri sonuçlarını tartışan bölümlerde bulguların karşılaştırılması amacıyla kullanılabilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Suriye'nin Fırat havzasındaki bölgesel alan hakimiyeti değişimleri, lokal düzeydeki şiddet eylemlerinin yoğunluğunu ve yönünü nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: ACLED mikro olay verileri kullanılarak Fırat hattındaki yerleşim yerleri 3 aylık periyotlara bölünecek, aktör hamleleri dizi analiziyle eşleştirilerek alan hakimiyeti haritalarıyla çapraz sörgülanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecektir.
  - Gerekçe: Makalede yer alan, coğrafi ve zamansal faktörlerden ziyade toprak kontrolündeki değişimin şiddet kalıplarını belirlediği bulgusundan ve Fırat nehri hattındaki yerleşim birimlerinin incelenmesi metodolojisinden türetilmiştir.
- **Farklı ideolojik yapılara sahip silahlı gruplar arasındaki ikili çatışmalarda anlık misilleme oranları ile uzun süreli tek taraflı şiddet dönemleri nasıl bir ilişki sergilemektedir?**
  - Desen: Tekrarlanan Mahkum İkilemi ve Şahin-Güvercin oyun stratejileri Python Axelrod kütüphanesi ile taranacak, aktörlerin saldırı ve eylemsizlik dizileri eşleştirilerek zaman serisi analizi yapılacaktır. Örneklem yeterliliği veri doygunluğu ilkesine göre değerlendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin tartışma ve sonuç kısmında vurgulanan, çatışmaların anlık misillemeden ziyade tek taraflı şiddet periyotları ve orantısal saldırı dağılımları ile karakterize olduğu yönündeki ampirik bulgudan esinlenmiştir.
- **Toprak kaybına uğrayan radikal dini örgütlerin asimetrik saldırı ve misilleme oranları alan hakimiyeti daraldıkça matematiksel olarak nasıl bir değişim göstermektedir?**
  - Desen: Bölgesel alan kontrol verileri ile olay bazlı çatışma verileri birleştirilerek, toprak kaybı yaşayan aktörlerin saldırı oranlarındaki artış istatistiksel ve ajan tabanlı modellerle simüle edilecektir. Örneklem kapsayıcılığı güç analiziyle doğrulanacaktır.
  - Gerekçe: Yazarların tartışma bölümünde DEAŞ'ın alan kontrolünü kaybettikçe 2019 yılına doğru orantısal saldırı ve misilleme payının artış gösterdiğine dair ulaştığı bulguya ve gelecek araştırma çağrısına dayanmaktadır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This article delves into the dynamics of a dyadic political violence case study in Rojava, Northern Syria, focusing on the conflict between Kurdish rebels and ISIS from January 1,  |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The study provides a nuanced understand- ing of conflict dynamics in a highly volatile region, focusing on microdynamics of an intense dyadic strategic interaction between two near |
| ev-s-2 | Introduction | 5 | — | This study diverges from traditional methodologies that predominantly focus on state military dynamics, instead delving into the less-explored territory of dyadic interactions betw |
| ev-s-4 | Discussion | 12 | — | The results show some geographical consistency—strategic patterns remain relatively constant within each location. |
| ev-s-5 | Discussion | 16 | — | data to maps of the changing power structure show that the movement of troops usually goes hand in hand with sequential outbursts of one-sided violence, primarily carried out by sa |
| ev-s-6 | Conclusion | 17 | — | Significantly, territorial control emerges as the most critical factor influencing changes in conflict behaviour. |
| ev-s-7 | Introduction | 3 | — | Schulhofer-Wohl observes regional variations in on-side violence, with significant instances in regions like Hasaka post-regime withdrawal, contrasting with Damascus where such vio |
| ev-l-2 | Introduction | 5 | — | This study diverges from traditional methodologies that predominantly focus on state military dynamics, instead delving into the less-explored territory of dyadic interactions betw |
| ev-l-3 | Discussion | 12 | — | The most frequently occurring pattern in all but two locations (Raqqa and Basira) is again one-sided attacks by Kurdish forces, although we do observe some attacks being carried ou |
| ev-l-4 | Conclusion | 17 | — | Significantly, territorial control emerges as the most critical factor influencing changes in conflict behaviour. This finding suggests that shifts in control of specific locations |

# İlgili kavramlar

- [Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina.md)
- [COVID-19 Döneminde İş-Aile ve Aile-İş Çatışması ile Stres: Beş Temel Endüstriyel Sektör Üzerine Ampirik Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/covid-19-doneminde-is-aile-ve-aile-is-catismasi-ile-stres-bes-temel-endustriyel-sektor-uzerine-ampirik-bir-arastirma.md)
- [İspanya Turizm Sektöründe Çalışanların İyi Oluşunun Bir Öncülü Olarak İş Yaşam Dengesi İçin Örgütsel Destek](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ispanya-turizm-sektorunde-calisanlarin-iyi-olusunun-bir-onculu-olarak-is-yasam-dengesi-icin-orgutsel-destek.md)
- [ESKİŞEHİR KENTSEL DÖNÜŞÜM BETON DAYANIMLARININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/eskisehir-kentsel-donusum-beton-dayanimlarinin-istatistiksel-analizi.md)
- [Birleşik Krallık'ta Ruh Sağlığı Hizmetlerindeki Etnik Eşitsizlikleri Anlamak: Bir Meta-Etnografi Çalışması](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/birlesik-krallikta-ruh-sagligi-hizmetlerindeki-etnik-esitsizlikleri-anlamak-bir-meta-etnografi-calismasi.md)
- [Ulaşım Altyapısı ve Eko-Çevresel Kalite: Çin'in Yüksek Hızlı Demiryolundan Kanıtlar](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ulasim-altyapisi-ve-eko-cevresel-kalite-cinin-yuksek-hizli-demiryolundan-kanitlar.md)
- [Yüksek Hızlı Demiryolu Etkisi Altında Kentsel Yığılmaların Rekabet-İşbirliği İlişkisi ve Kent-Sanayi Entegrasyonu Gelişimi Üzerine Bir Araştırma](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/yuksek-hizli-demiryolu-etkisi-altinda-kentsel-yigilmalarin-rekabet-isbirligi-iliskisi-ve-kent-sanayi-entegrasyonu-gelisimi-uzerine-bir-arastirma.md)
- [Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/hindistanda-kentsel-arazi-yonetisiminin-olceklendirilmesi-surdurulebilir-sehirler-icin-yonetisim-inovasyonu-platformu-olarak-naksha-programi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-16T13:07:03.983Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/mikro-duzey-catismalarin-oyun-kuramsal-ajan-tabanli-modellenmesi-deas-kurt-savasi-ornegi