---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Rusya - ABD İttifakının Türk Dış Politikalarına Etkileri"
description: "Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası sistem, küresel güç merkezlerinin yeniden şekillendiği ve güç dengelerinin dönüştüğü dinamik bir süreçten geçmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu arasındaki stratejik rekabet ve dönemsel yakınlaşmalar, küresel güvenlik, enerji jeopolitiğ"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/rusya-abd-ittifakinin-turk-dis-politikalarina-etkileri"
doi: "10.33712/mana.1704968"
authors: ["Husamettin Inac", "Beyzanur Kına"]
citation: "Inac, H., Kına, B. (2025). The Effect of the Russia - US Alliance on Turkish Foreign Policy. . https://doi.org/10.33712/mana.1704968"
publicationType: "theoretical-conceptual"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["Rusya - ABD İttifakı", "Jeopolitik Etkiler", "Trump Dönemi", "Türk Dış Politikası", "Eksen Tercihleri"]
timestamp: "2026-09-05T12:49:14.259Z"
---

# Rusya - ABD İttifakının Türk Dış Politikalarına Etkileri

Özgün başlık: The Effect of the Russia - US Alliance on Turkish Foreign Policy
DOI: https://doi.org/10.33712/mana.1704968
Künye (APA 7): Inac, H., Kına, B. (2025). The Effect of the Russia - US Alliance on Turkish Foreign Policy. . https://doi.org/10.33712/mana.1704968

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası sistem, küresel güç merkezlerinin yeniden şekillendiği ve güç dengelerinin dönüştüğü dinamik bir süreçten geçmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu arasındaki stratejik rekabet ve dönemsel yakınlaşmalar, küresel güvenlik, enerji jeopolitiği ve bölgesel kriz alanlarında belirleyici olmaktadır. Özellikle Trump başkanlığı döneminde belirginleşen iki büyük güç arasındaki diyalog ve iş birliği arayışları, Orta Doğu başta olmak üzere kriz bölgelerindeki dengeleri değiştirmiştir. Bu durum, jeopolitik açıdan kritik bir konumda bulunan Türkiye'nin dış politika stratejilerini, güvenlik dinamiklerini ve küresel güç eksenleri arasındaki konumlanışını yeniden gözden geçirmesini zorunlu kılmaktadır.

# Akademik özet

Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana uluslararası sistem, güç dengelerinin sürekli olarak yeniden kurulduğu ve küresel aktörlerin stratejik konumlanışlarını güncellediği bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Küresel sistemin iki ana sütunu olan Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya Federasyonu arasındaki etkileşimler; güvenlik, enerji hatları ve bölgesel kriz yönetimi gibi kritik alanlarda dünya politikasının temel belirleyicisi olmaya devam etmektedir. Özellikle Donald Trump'ın başkanlık döneminde ABD'nin geleneksel çok taraflı ittifak yapılarından mesafeli durarak 'Önce Amerika' doktrinini benimsemesi, Washington ve Moskova hatlarındaki diyalog kanallarını farklı bir boyuta taşımıştır. Bu jeopolitik zemin, Türkiye gibi küresel ve bölgesel güç merkezlerinin kesişim noktasında bulunan aktörlerin güvenlik mimarilerini ve dış politika tercihlerini doğrudan etkilemektedir.

Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek eleştirel jeopolitik analiz ve nitel doküman incelemesi yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmanın temel odağı, ABD ile Rusya arasında Trump döneminde enerji güvenliği, stratejik silahların kontrolü ve terörle mücadele gibi alanlarda gelişen yakınlaşmaların bölgesel yansımalarını çözümlemektir. Metodolojik açıdan çalışma; iki büyük gücün küresel düzeydeki iş birliği ve rekabet dinamiklerini kavramsallaştırmakta, ardından bu dinamiklerin Orta Doğu'da, özellikle Suriye ve Irak krizlerinde ortaya çıkardığı güç boşluklarını değerlendirmektedir. İkinci aşamada ise Türkiye'nin değişen dengeler karşısında geliştirdiği güvenlik yanıtları, savunma sanayii hamleleri ve diplomatik manevra alanları analitik bir çerçevede kategorize edilmektedir.

Analiz bulguları, Rusya ve ABD arasındaki stratejik koordinasyonun Suriye iç savaşında hava sahası çakışmasızlığı ve terörle mücadele odağında sınırlı ancak etkili sonuçlar ürettiğini göstermektedir. ABD'nin bölgedeki bazı unsurlarını çekmesi ve YPG/PYD gibi aktörlerle kurduğu ilişkiler Türkiye'nin ulusal güvenlik öncelikleriyle çelişirken, Türkiye'nin Rusya ile S-400 hava savunma sistemi tedariki üzerinden geliştirdiği diyalog NATO ilişkilerinde yaptırımlar ve F-35 programından çıkarılma gibi gerilimlere yol açmıştır. Araştırma ayrıca küresel sistemde İngiltere-AB-Çin ve ABD-Rusya-Hindistan şeklinde iki ana küresel güç ekseninin belirdiğini ve Türkiye'nin tek bir bloka bağımlı kalmak yerine çok yönlü, pragmatik ve dengeye dayalı bir stratejik otonomi izlemek zorunda olduğunu ortaya koymaktadır.

Tartışma ve sonuç bölümünde yazar, Türkiye'nin mevcut jeopolitik sıkışmaları aşabilmesi için çok taraflı diplomasiyi, yerli savunma sanayii kapasitesini ve bölgesel normalleşme adımlarını eş zamanlı yürütmesi gerektiğini savunmaktadır. AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, İngiltere ile Serbest Ticaret Anlaşması'nın derinleştirilmesi ve Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne lojistik entegrasyon sağlanması ekonomik dayanıklılığı artıracak unsurlar olarak öne sürülmektedir. Bu çalışma, Türk dış politikası araştırmalarında bölgesel krizlerin yalnızca ikili ilişkiler üzerinden değil, küresel büyük güç ittifaklarının ürettiği sistemik baskılar çerçevesinde incelenmesi gerektiğine dair literatüre kapsamlı bir katkı sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Çalışmanın temel amacı, Trump döneminde belirginleşen Rusya-ABD yakınlaşmasının nedenlerini, stratejik iş birliği alanlarını ve bu jeopolitik ittifakın Orta Doğu ile Türk dış politikası üzerindeki etkilerini analiz ederek Türkiye için uygulanabilir stratejik eksen tercihlerini incelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, nitel nitelikli kavramsal ve jeopolitik analiz yaklaşımını benimseyerek uluslararası ilişkiler ve dış politika yazınındaki ikincil kaynaklar ile tarihsel-siyasal gelişmeleri nitel sentez usulüyle incelemektedir.

# Bulgular ve önermeler

1. Trump başkanlığı döneminde ABD ile Rusya arasında enerji politikaları, stratejik silahların kontrolü ve terörle mücadele gibi kritik alanlarda karşılıklı çıkarlara dayalı stratejik iş birliği ve yakınlaşma yaşanmıştır.
2. Orta Doğu ve Suriye iç savaşında Rusya ile ABD arasında gerçekleşen sınırlı iş birliği ve güç dengelerindeki kaymalar, Türkiye'nin sınır güvenliği ve terörle mücadele stratejilerini doğrudan etkileyerek manevra alanını daraltmıştır.
3. Türkiye, Rusya ile geliştirdiği S-400 ve enerji ortaklıkları vasıtasıyla savunma ve enerji güvenliğini çeşitlendirirken, ABD ile YPG yardımları ve CAATSA yaptırımları nedeniyle ciddi müttefiklik krizleri tecrübe etmiştir.
4. Küresel güç merkezlerinin dönüşüm sürecinde Türkiye, tek bir eksene bağımlı kalmak yerine İngiltere-AB-Çin ve ABD-Rusya-Hindistan eksenleri arasında dengeli ve çok boyutlu bir dış politika izlemek durumundadır.

# Yazarın tartışması

İnceleme, Trump yönetimi altında ABD ile Rusya arasında enerji güvenliği, nükleer silah kontrolü ve terörle mücadele gibi hayati alanlarda konjonktürel iş birliği zeminlerinin oluştuğunu ve bu yakınlaşmanın küresel güç dengelerini derinden etkilediğini ortaya koymaktadır.

Yazarlar, söz konusu küresel yakınlaşma ve rekabetin Orta Doğu ve Suriye özelinde Türkiye'nin güvenlik hesaplamalarını karmaşıklaştırdığını, Ankara'nın bir yandan Rusya ile enerji ve S-400 gibi stratejik ortaklıklar kurarken diğer yandan ABD ile terörle mücadele ve yaptırımlar hususunda gerilimler yaşadığını açıklamaktadır.

Tartışma kısmında Bardakçı (2023) ve Dilek ile Oğuz (2021) gibi araştırmacıların transatlantik ilişkiler ile CAATSA yaptırımlarına dair alan yazın bulgularıyla paralellik kurulmakta; Türkiye'nin savunma sanayiinde bağımsızlaşma adımlarının ve çok taraflı diplomasi arayışlarının bu küresel baskılara verilen stratejik bir yanıt olduğu ifade edilmektedir.

Sonuç itibarıyla çalışma, Türkiye'nin küresel siyasette İngiltere-AB-Çin ile ABD-Rusya-Hindistan blokları arasında tek taraflı bir eksen kaymasına gitmeden, ulusal çıkarlar doğrultusunda dengeli, pragmatik ve arabulucu bir dış politika izlemesinin stratejik bir zorunluluk olduğunu tescil etmektedir.

# Yazarın sonucu

Çalışma, Rusya ve ABD arasındaki stratejik rekabet ve konjonktürel yakınlaşmaların küresel dengeleri yeniden şekillendirdiğini göstererek Türkiye'nin stratejik özerkliğini koruyabilmesi için tek bir küresel eksene bağımlı kalmadan İngiltere-AB-Çin ve ABD-Rusya-Hindistan dengelerinde çok boyutlu, esnek ve pragmatik bir dış politika stratejisi izlemesi gerektiğini vurgulamaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Çalışma, Soğuk Savaş sonrası dönemin dönüm noktalarından biri olan Trump yönetimindeki ABD-Rusya yakınlaşmasını ve bu yakınlaşmanın Türk dış politikası üzerindeki yansımalarını bütüncül bir jeopolitik çerçevede ele almaktadır. Uluslararası ilişkiler literatüründe büyük güç rekabeti ile bölgesel aktörlerin dengeleme stratejileri arasındaki etkileşimi görünür kılan eser, Türkiye'nin küresel güç merkezleri karşısında izleyebileceği çok boyutlu dış politika alternatiflerini kavramsallaştırmaktadır. Özellikle İngiltere-AB-Çin ve ABD-Rusya-Hindistan gibi yükselen küresel eksenler arasında Türkiye'nin stratejik konumlanışını senaryolaştırarak bölgesel güvenlik ve dış politika alanındaki araştırmalara analitik bir bakış açısı sunmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yayın, Soğuk Savaş sonrası transatlantik ilişkiler ve büyük güç rekabetini inceleyen önceki çalışmaların açtığı teorik kulvarda ilerlemekte; ancak konuyu Trump dönemi konjonktürü ve Rusya-ABD ilişkilerinin spesifik iş birliği alanları odağında derinleştirmektedir. Literatürdeki mevcut analizler genellikle ABD-Rusya rekabetini veya Türkiye-ABD gerilimlerini tekil boyutlarıyla incelerken, bu çalışma enerji, nükleer silah kontrolü, terörle mücadele ve Suriye krizini tek bir analitik denklemde birleştirmektedir. Önceki araştırmaların vurguladığı bölgesel güç boşlukları ve ittifak kırılmalarını, Türkiye'nin savunma sanayiindeki bağımsızlaşma arayışları ve çok eksenli diplomasi hamleleriyle ilişkilendirerek literatürdeki ampirik ve kuramsal boşluğu doldurmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu eser, küresel güç kaymaları ile bölgesel dış politika kararları arasındaki sebep-sonuç ilişkilerini haritalandıran yetkin bir kaynak işlevi görür. Çalışma; Trump döneminin korumacı ve ikili müzakerelere dayalı dış politika yaklaşımının, NATO içi müttefiklik ilişkilerini nasıl dönüştürdüğünü ve Türkiye'nin S-400 veya CAATSA gibi somut krizlerle nasıl karşı karşıya kaldığını sistematik biçimde düzenler. Ayrıca Türkiye'nin önündeki küresel eksen tercihlerini ekonomik, askeri ve diplomatik boyutlarıyla sınıflandırarak, gelecekteki Türk dış politikası ve uluslararası güvenlik araştırmaları için sağlam bir teorik ve kavramsal zemin hazırlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Trump döneminde ABD ile Rusya arasında enerji, nükleer silah kontrolü ve terörle mücadele alanlarında stratejik iş birliği zeminleri gelişmiştir.** — Tezlerin literatür taraması bölümünde, Soğuk Savaş sonrası büyük güç rekabetinin Trump yönetimindeki dönüşümünü ve ikili iş birliği alanlarını açıklamak için kaynak gösterilebilir.
- **ABD'nin Suriye politikası ve YPG desteği Türk-Amerikan ilişkilerinde ciddi müttefiklik krizlerine ve güvenlik kaygılarına neden olmuştur.** — Tartışma bölümünde, Türkiye'nin Orta Doğu'daki güvenlik krizlerine karşı geliştirdiği bölgesel politikaları ve müttefikleriyle yaşadığı gerilimleri desteklemek üzere kullanılabilir.
- **Türkiye, küresel siyasette tek bir eksene bağımlı kalmak yerine çok boyutlu ve dengeli bir dış politika izleyerek stratejik özerkliğini korumalıdır.** — Sonuç ve öneriler kısmında, Türk dış politikasının gelecekte benimsenebileceği çok eksenli dengeleme stratejileri ve bölgesel arabuluculuk rolleri tartışılırken temellendirici kaynak olarak değerlendirilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **ABD'nin CAATSA yaptırımları ve F-35 programından çıkarma kararları sonrası Türk savunma sanayiinin yerlileşme oranı ve tedarik çeşitlendirmesi stratejik özerkliği nasıl etkilemiştir?**
  - Desen: Çalışma, nitel araştırma deseninde tasarlanarak 2017-2024 yılları arasındaki resmi savunma sanayii raporları, ihracat verileri ve politika belgeleri doküman analizi yöntemiyle incelenecek; savunma bürokrasisi uzmanlarıyla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir. Örneklem büyüklüğü nitel veri doygunluğu ilkesine göre belirlenecektir.
  - Gerekçe: Makalenin 3.2.1 bölümünde yer alan ABD yaptırımlarının Türk savunma kapasitesine etkileri ve Türkiye'nin bağımsız savunma kapasitesi geliştirme çabalarına dair bulgulardan türetilmiştir. Yazarın savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma vurgusu bu araştırmanın gerekçesini oluşturur.
- **Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği anlaşmasını güncellemesi ile Çin'in Kuşak ve Yol Girişimine entegrasyonu Türk dış ticaret dengesini ve lojistik konumunu nasıl etkileyecektir?**
  - Desen: Araştırma, ekonometrik zaman serisi analizi ve senaryo modellemesi deseninde kurgulanarak 2010-2024 dönemi dış ticaret, doğrudan yabancı yatırım ve lojistik performans verileriyle yürütülecektir. Örneklem veri seti tam sayım yöntemiyle ikincil istatistiki kaynaklardan elde edilecek, tahmin modelleri ekonometrik analiz yaklaşımlarıyla sınanacaktır.
  - Gerekçe: Makalede sunulan Tablo 1 senaryoları ve 4.1.1 bölümündeki UK-AB-Çin ekseni analizinden türetilmiştir. Yazarların Türkiye'nin lojistik köprü rolü ve ticaret ağlarını çeşitlendirme vurgusu araştırmanın temel gerekçesidir.
- **Suriye iç savaşı ve Astana süreci deneyimi ışığında Türkiye ile Rusya arasındaki esnek güvenlik iş birliği modeli Doğu Akdeniz kriz alanlarında nasıl bir arabuluculuk dinamiği yaratmaktadır?**
  - Desen: Çalışma, karşılaştırmalı durum çalışması (case study) deseninde tasarlanacak; Suriye ve Doğu Akdeniz krizlerindeki resmi diplomatik beyanatlar, mutabakat metinleri ve güvenlik sözleşmeleri söylem analizi yöntemiyle çözümlenecektir. Örneklem kapsamı krizlerin kritik dönüm noktalarındaki resmi belgelerin nitel doygunluğu esasına göre oluşturulacaktır.
  - Gerekçe: Makalenin 4.1.2 ve 4.2 bölümlerinde ele alınan Astana Süreci, Türk-Rus ilişkilerindeki diyalog mekanizmaları ve Türkiye'nin bölgesel çatışma alanlarındaki arabuluculuk rolüne dair sonuç ve çıkarımlardan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | 1. INTRODUCTION | 2 | — | This article aims to examine the scope of the Russia - US alliance, the re asons for its formation, and the impact of this rapprochement on the world. |
| ev-o-2 | ÖZET | 1 | — | Bu makale, Rusya - ABD ittifakının küresel ve bölgesel düzeydeki etkilerini ele almaktadır. |
| ev-s-1 | 1. INTRODUCTION | 2 | — | This article aims to examine the scope of the Russia - US alliance, the re asons for its formation, and the impact of this rapprochement on the world. |
| ev-s-2 | 2.1.1. Changes in International Relations in the Trump Era | 3 | — | Donald Trump's term as the President of the United States between 2017 and 2021 is seen as a period of significant change in international relations. |
| ev-s-3 | 2.1.2. Critical Areas of Cooperation | 3 | — | In the relations between Russia and the US, energy, arms control, and counterterrorism stand out as critical areas of cooperation based on the two countries' mutual interests. |
| ev-s-4 | 3.2.1. Geopolitical Position, Security Issues, and Related Challenges | 5 | — |  Rapprochement with Russia : Increasing diplomatic and economic relations with Russi a have contributed to Türkiye 's search for diversity in its energy security and defense polic |
| ev-s-5 | 4.2. Foreign Policy Strategies | 8 | — | Establishing balanced relations with multiple centers of power frees Türkiye from dependence on a single axis, giving it flexibility and maneuverability in the international arena. |
| ev-s-6 | 5. CONCLUSION | 9 | — | In its quest for stra tegic autonomy, Türkiye 's multidimensional policies can enable it to take advantage of the competition among global powers and protect its national interests |
| ev-l-2 | 2.1.2. Critical Areas of Cooperation | 3 | — | In the relations between Russia and the US, energy, arms control, and counterterrorism stand out as critical areas of cooperation based on the two countries' mutual interests. |
| ev-l-3 | 3.2.1. Geopolitical Position, Security Issues, and Related Challenges | 5 | — | The US support for the YPG/PYD in Syria is perceived as a threat to Türkiye's national security, leading to serious diplomatic frictions between the two countries. |
| ev-l-4 | 4.2. Foreign Policy Strategies | 8 | — | Establishing balanced relations with multiple centers of power frees Türkiye from dependence on a single axis, giving it flexibility and maneuverability in the international arena. |
| ev-l-5 | 5. CONCLUSION | 9 | — | Tü rkiye will become a more effective actor in the international arena if it develops new partnerships and collaborations in the diplomatic arena and follows a strategy in line wit |

# İlgili kavramlar

- [Güney Afrika'nın Ulusal Güvenlik Stratejisi ve Siber Devlet Sanatı: Orta Güçlerin Dijital Egemenlik Çıkmazı Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/guney-afrikanin-ulusal-guvenlik-stratejisi-ve-siber-devlet-sanati-orta-guclerin-dijital-egemenlik-cikmazi-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Sosyal Medyada Gündem Belirleme Süreçlerinde İdeolojik Hizalanma ve Kutuplaşmanın Rolü: Küresel Tartışmalar Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/sosyal-medyada-gundem-belirleme-sureclerinde-ideolojik-hizalanma-ve-kutuplasmanin-rolu-kuresel-tartismalar-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Algoritmik Sosyal Medya Akışlarında Partizan Düşmanlığının Yeniden Sıralanması Duyuşsal Kutuplaşmayı Değiştirmektedir](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/algoritmik-sosyal-medya-akislarinda-partizan-dusmanliginin-yeniden-siralanmasi-duyussal-kutuplasmayi-degistirmektedir.md)
- [Anlamsal Segmentasyon Aracılığıyla İstanbul'daki Ortabayır ve Levent Semtleri Arasındaki Görsel-Algısal Ayrışmanın Niceliksel Olarak Belirlenmesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/anlamsal-segmentasyon-araciligiyla-istanbuldaki-ortabayir-ve-levent-semtleri-arasindaki-gorsel-algisal-ayrismanin-niceliksel-olarak-belirlenmesi.md)
- [Müslüman Dünyasında Sekülerleşme: Hükümet Performansı ve Dindarlık Arasındaki İlişki](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/musluman-dunyasinda-sekulerlesme-hukumet-performansi-ve-dindarlik-arasindaki-iliski.md)
- [PARLAMENTARİZM, RASYONELLEŞTİRİLMİŞ PARLAMENTARİZM VE TÜRKİYE'DE UYGULANABİLİRLİK](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/parlamentarizm-rasyonellestirilmis-parlamentarizm-ve-turkiyede-uygulanabilirlik.md)
- [Avrupa Hayvan Refahı Standartlarının Türk Hayvan Koruma Mevzuatı ve Yargı Kararlarındaki Uygulanabilirliği Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/avrupa-hayvan-refahi-standartlarinin-turk-hayvan-koruma-mevzuati-ve-yargi-kararlarindaki-uygulanabilirligi-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Kanalizasyon Politikasını Güçlendirmek: Yerli Çevrimiçi Kumar Piyasasını Korumaya Yönelik Fin Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kanalizasyon-politikasini-guclendirmek-yerli-cevrimici-kumar-piyasasini-korumaya-yonelik-fin-yaklasimi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-09-05T12:49:14.259Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/rusya-abd-ittifakinin-turk-dis-politikalarina-etkileri