---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Turizm Sektöründe Mutfak Mesleğinde Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Mutfak Deneyimi Olan Üniversite Öğrencilerinin Perspektifi"
description: "Turizm ve ağırlama sektöründe profesyonel mutfak alanı, tarihsel ve kültürel gelişim süreci içerisinde yoğun bir biçimde erkek egemen hiyerarşik yapılarla biçimlenmiş bir çalışma alanıdır. Ev içi alanda yemek pişirme davranışı geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri gereği kadınlarla ilişkilendirilmes"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turizm-sektorunde-mutfak-mesleginde-toplumsal-cinsiyet-esitsizligi-mutfak-deneyimi-olan-universite-ogrencilerinin-perspektifi"
doi: "10.3389/fsoc.2024.1323096"
authors: ["Tuba Türkmendağ", "Nilgün Karaman"]
citation: "Türkmendağ, T., Karaman, N. (2024). Gender inequality in the culinary profession in tourism from the perspective of university students with working experiences in culinary. Frontiers in Sociology, 9, 1323096-1323096. https://doi.org/10.3389/fsoc.2024.1323096"
publicationType: "mixed-methods"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 12
tags: ["toplumsal cinsiyet", "toplumsal cinsiyet eşitsizliği", "profesyonel mutfak", "kadın şeflerin kariyerlerinin desteklenmesi", "şeflerin liderlik vasıflarının önemi"]
timestamp: "2026-08-24T14:35:40.895Z"
---

# Turizm Sektöründe Mutfak Mesleğinde Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Mutfak Deneyimi Olan Üniversite Öğrencilerinin Perspektifi

Özgün başlık: Gender inequality in the culinary profession in tourism from the perspective of university students with working experiences in culinary
DOI: https://doi.org/10.3389/fsoc.2024.1323096
Künye (APA 7): Türkmendağ, T., Karaman, N. (2024). Gender inequality in the culinary profession in tourism from the perspective of university students with working experiences in culinary. Frontiers in Sociology, 9, 1323096-1323096. https://doi.org/10.3389/fsoc.2024.1323096

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Turizm ve ağırlama sektöründe profesyonel mutfak alanı, tarihsel ve kültürel gelişim süreci içerisinde yoğun bir biçimde erkek egemen hiyerarşik yapılarla biçimlenmiş bir çalışma alanıdır. Ev içi alanda yemek pişirme davranışı geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri gereği kadınlarla ilişkilendirilmesine karşın, profesyonel restoran mutfaklarında yöneticilik, aşçıbaşılık ve prestijli konumlar ağırlıklı olarak erkek çalışanların denetiminde kalmıştır. Türkiye'deki ataerkil toplumsal yapı ve işgücü piyasasının cinsiyetlendirilmiş dinamikleri doğrultusunda kadın çalışanlar; düşük ücret, terfi engelleri, uzun çalışma saatleri, mobbing ve taciz gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu makale, gastronomi ve mutfak sanatları ile aşçılık programlarında öğrenim gören ve mesleki mutfak deneyimine sahip üniversite öğrencilerinin algıları üzerinden mutfaktaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğini çözümlemeyi amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Turizm ve ağırlama endüstrisinin en kritik bileşenlerinden biri olan yiyecek-içecek sektörü, kadın işgücünün yoğun olarak yer aldığı ancak üst yönetim ve liderlik kademelerinde temsil oranının oldukça düşük kaldığı dinamik bir alandır. Ev içi alanda yemek hazırlama sorumluluğu tarihsel olarak kadın rolleriyle özdeşleştirilmesine rağmen, profesyonel mutfakların askeri hiyerarşiyi andıran yapısı ve fiziksel dayanıklılık vurgusu, bu alanın erkek egemen bir nitelik kazanmasına yol açmıştır. Türkiye'deki ataerkil toplumsal yapı ve işgücü piyasasının cinsiyetlendirilmiş karakteri, kadın çalışanların işe alım, ücretlendirme, terfi ve örgüt içi ilişkilerde doğrudan veya dolaylı ayrımcılıkla karşılaşmasını beraberinde getirmektedir. Bu araştırma, geleceğin profesyonel şef adayları olan üniversite öğrencilerinin gözünden mutfaktaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ve bu eşitsizliği üreten mekanizmaları bütüncül bir yaklaşımla incelemeyi hedeflemektedir.

Araştırmada nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma bir yöntem benimsenmiştir. Türkiye genelinde gastronomi ve mutfak sanatları lisans programları ile aşçılık ön lisans programlarında öğrenim gören ve profesyonel mutfakta çalışma veya staj tecrübesi bulunan 372 üniversite öğrencisinden anket formu aracılığıyla veri toplanmıştır. Anket formu; katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, cinsiyet Eşitsizliğine Yönelik Durumlar Ölçeği, Mutfakta İyi Bir Lider/Aşçıbaşı Olmak İçin Gerekli Nitelikler Ölçeği, Kadın Şeflerin Kariyerlerini Destekleme Faktörleri Ölçeği ve açık uçlu sorular içermektedir. Elde edilen nicel veriler frekans analizleri, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile çözümlenmiş; açık uçlu sorulara verilen yanıtlar ise betimsel analiz yöntemiyle tematik kategorilere ayrılarak değerlendirilmiştir.

Araştırmanın nicel bulguları, yöneticilerin tutumu, eşit işe eşit ücret ve iş güvenliğinin sağlanması gibi maddelerin en yüksek önem ortalamalarına sahip olduğunu göstermektedir. Kadın katılımcıların, erkek katılımcılara kıyasla toplumsal cinsiyet eşitsizliğine neden olan durumlara, liderlik niteliklerine ve kadın şeflerin kariyerlerinin desteklenmesi gerektiğine anlamlı derecede daha yüksek önem atfettikleri tespit edilmiştir. Stajyer pozisyonundaki öğrencilerin ve otel mutfaklarında çalışanların eşitsizlik durumlarını daha keskin hissettikleri belirlenmiştir. Nitel bulgular ise kadın çalışanların fiziksel olarak yetersiz görülme, basit işlere yönlendirilme, bilgi aktarımından mahrum bırakılma ve sözel/fiziksel tacize maruz kalma gibi olumsuz tutumlarla karşılaştıklarını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, kadın şeflerle çalışmanın anlayışlı, düzenli ve öğretici bir çalışma ortamı yarattığı yönünde olumlu algılar da dile getirilmiştir.

Elde edilen sonuçlar, literatürdeki Cinsiyetlendirilmiş Örgütler Yaklaşımı ve Toplumsal Cinsiyet ve İktidar Kuramı'nın önermelerini destekler niteliktedir. Mutfak yönetiminde şeffaf terfi mekanizmalarının kurulması, eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanması ve esnek çalışma koşullarının sağlanması, kadın şeflerin sektörde kalıcılığını artırmak açısından kritik önem taşımaktadır. Araştırma, gastronomi eğitimi müfredatlarına toplumsal cinsiyet eşitliği derslerinin eklenmesi gerektiğini göstermekte ve sektör yöneticilerine ayrımcılığı önleyici politikalar geliştirmeleri yönünde somut kanıtlar sunmaktadır. Bu çalışma, turizm ve gastronomi alanında yapılacak müteakip araştırmalar için kavramsal ve ampirik bir temel oluşturmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki turizm işletmelerinin profesyonel mutfaklarında daha önce çalışmış ve/veya staj yapmış ön lisans ve lisans öğrencilerinin toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ilişkin görüş ve değerlendirmelerini karma araştırma yöntemiyle incelemek, eşitsizliğe yol açan etkenleri ve kadın şeflerin kariyer gelişimini destekleyecek unsurları belirlemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, turizm sektöründeki profesyonel mutfaklarda toplumsal cinsiyet eşitsizliği algısını ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla hem nitel hem de nicel veri toplama tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma bir araştırma yaklaşımı benimsenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Kadın katılımcılar, erkek katılımcılara kıyasla profesyonel mutfak ortamında toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yol açan durumlara, iyi bir liderde bulunması gereken niteliklere ve kadın şeflerin kariyerini destekleyici faktörlere anlamlı derecede daha yüksek önem atfetmektedir.
2. Stajyer pozisyonunda çalışan öğrenciler, demirbaş şef (chef de partie) pozisyonundaki çalışanlara göre mutfakta cinsiyet eşitsizliğine neden olan durumlara istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek önem düzeyi yüklemektedir.
3. Otel mutfaklarında çalışan katılımcılar, restoranlarda çalışanlara kıyasla yiyecek ve içecek departmanında toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yol açan etkenlere daha yüksek önem derecesi atfetmektedir.
4. Katılımcıların %59,7'si Türkiye'de aşçılık mesleğinde toplumsal cinsiyet eşitsizliği bulunduğunu düşünmekte, açık uçlu yanıtlar ise kadın çalışanların basit görevlere yönlendirilme, taciz ve düşük ücret gibi olumsuzluklara maruz kaldığını ortaya koymaktadır.

# Yazarın tartışması

Nicel ve nitel bulgular, kadın üniversite öğrencilerinin profesyonel mutfakta toplumsal cinsiyet eşitsizliğini erkek meslektaşlarına kıyasla çok daha belirgin biçimde algıladıklarını ve yaşadıklarını göstermektedir. Ayrıca stajyer ve alt kademe çalışanların hiyerarşinin en alt basamağında bulunmaları nedeniyle eşitsizlik olgusuna daha yüksek önem atfettikleri tespit edilmiştir.

Yazarlar, elde edilen bu farkları Türkiye'deki ataerkil toplumsal yapı ve iş gücü piyasasının cinsiyetçi özellikleri çerçevesinde açıklamaktadır. Kadınların ev içi sorumluluklarla ilişkilendirilmesi ve mutfakta fiziksel güç gerektiren işlerin erkek egemen algılanması, kadın şef adaylarının basit işlere yönlendirilmesine ve kariyer engelleriyle karşılaşmasına yol açmaktadır.

Tartışma bölümünde bu sonuçlar, literatürde yer alan Harris ve Giuffre (2010), Haddaji vd. (2017) ile Kurnaz vd. (2018) çalışmalarıyla ilişkilendirilmiştir. Sektördeki yöneticilerin tutumu, kreş/annelik izinleri ve eşit ücret gibi konuların kadın çalışanların kariyer sürdürülebilirliğindeki kritik rolü önceki araştırmalar doğrultusunda doğrulanmıştır.

Sonuç olarak çalışma, otel ve restoran işletmelerinin toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik şeffaf terfi kanalları, adil ücret politikaları ve mentörlük mekanizmaları geliştirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu düzenlemeler yalnızca kadınların mesleki varlığını güçlendirmekle kalmayıp işletmelerin verimliliğini ve marka değerini de artıracaktır.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, profesyonel mutfaklardaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yalnızca kadın çalışanları değil, işletmelerin iş gücü çeşitliliğini, kurum kültürünü ve rekabet gücünü de olumsuz etkilediği sonuçuna varmaktadır. Fırsat eşitliğinin sağlanması, eşit işe eşit ücret ödenmesi, esnek çalışma saatleri ve liderlik mentörlük programlarının oluşturulması, hem kadın şeflerin meslekte tutunmasını sağlayacak hem de sektörün sürdürülebilirliğine katkıda bulunacaktır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, turizm ve ağırlama literatüründe erkek egemen hiyerarşisiyle bilinen profesyonel restoran ve otel mutfaklarında yaşanan toplumsal cinsiyet eşitsizliğini, mesleki deneyime sahip üniversite öğrencilerinin gözünden ampirik verilerle çözümleme işlevi görmektedir. Literatürde mutfak kültürünün geleneksel cinsiyet rolleriyle ilişkisini ele alan kuramsal yaklaşımları, Türkiye'deki iş gücü piyasasının ataerkil yapısı ve socio-kültürel dinamikleriyle birleştirerek nicel ve nitel boyutlarda sentezlemektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, Harris ve Giuffre (2010) ile Haddaji vd. (2017) tarafından uluslararası literatürde vurgulanan kadın şeflerin cam tavan engelleri ve mesleki kalıpyargılarla mücadelesini Türkiye bağlamında genişletmektedir. Kurnaz vd. (2018) ve Çelik ile Akar Şahingöz (2018) gibi ulusal araştırmaların bulgularını desteklemekle kalmayıp, stajyer ve alt kademe çalışanların hiyerarşik konumlarından kaynaklanan özgün eşitsizlik algılarını ortaya koyarak önceki literatüre ampirik derinlik kazandırmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu eser, yiyecek-içecek sektöründe kadın istihdamının nicel yetersizliğinin yanı sıra nitel nitelikli terfi engellerini, ücret adaletsizliğini ve iş yeri tacizini bütüncül bir yaklaşımla belgelendirmektedir. Ayrıca gastronomi müfredatlarında cinsiyet eşitliği derslerinin bulunmayışına yönelik ampirik kanıt sunarak eğitim politikaları ve kurumsal yönetim stratejileri hususunda literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Kadın çalışanlar profesyonel mutfak ortamında erkek meslektaşlarına kıyasla cinsiyet eşitsizliği olgusunu daha yüksek önemde algılamakta ve deneyimlemektedir.** — Turizmde cinsiyet ayrımcılığını ele alan literatür taraması bölümlerinde, cinsiyet değişkeninin eşitsizlik algısı üzerindeki istatistiksel etkisini desteklemek için kullanılır.
- **Mutfak hiyerarşisinin en alt basamağında yer alan stajyer öğrenciler, demirbaş şeflere göre cinsiyet eşitsizliği yaratan durumlara daha yüksek önem atfetmektedir.** — İş yeri hiyerarşisi ve pozisyonun eşitsizlik algısına etkisinin tartışıldığı bölümlerde ampirik kanıt olarak sunulur.
- **Profesyonel mutfaklarda kadın çalışanlara basit görevlerin verilmesi ve fiziksel yetersizlik algısının pekiştirilmesi cam tavan engellerini beslemektedir.** — Örgütsel ayrımcılık ve iş gücü piyasasında ikincilleştirme kuramlarının açıklandığı kavramsal bölümlerde nitel bulguları desteklemek için tercih edilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Otel mutfaklarında çalışan kadın şeflerin algıladıkları cam tavan engelleri ile mesleki bağlılık düzeyleri arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?**
  - Desen: Nicel boyutta anket uygulaması, nitel boyutta derinlemesine görüşmeler içeren karma araştırma deseni. Örneklem büyüklüğü güç analiziyle belirlenecek olup, veriler SPSS ile korelasyon/regresyon ve MAXQDA ile içerik analizine tabi tutulacaktır.
  - Gerekçe: Makalede otel mutfağında çalışanların restoran çalışanlarına göre cinsiyet eşitsizliğine daha yüksek önem atfettiği bulgusundan (ev-l-4, p.11) ve yöneticilerin tutumunun öneminden türetilmiştir.
- **Gastronomi öğrencilerinin eğitim öncesi ve staj sonrası dönemlerde profesyonel mutfaktaki cinsiyetçi iş bölümüne ilişkin algıları nasıl değişmektedir?**
  - Desen: Boylamsal (longitudinal) araştırma deseni. Birinci sınıf ve dördüncü sınıf öğrencilerine staj öncesi ve sonrası 5'li Likert ölçek uygulanarak eşleştirilmiş örneklem t-testi ile değişim analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalede stajyerlerin alt kademe pozisyonlarda cinsiyet eşitsizliğini daha yoğun algıladığına dair ampirik bulgudan (ev-l-4, p.11) türetilmiştir.
- **Restoran başaşçılarının adil ve kapsayıcı liderlik davranışları kadın mutfak çalışanlarının iş tatminini nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nicel ilişkisel tarama deseni. Veriler güç analizi doğrultusunda belirlenecek örneklemden anket yoluyla toplanacak ve yapısal eşitlik modeli (YEM) ile analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin tartışma ve öneriler kısmındaki başaşçıların adil yaklaşımının ve mentörlük programlarının işletme verimliliğini artıracağına dair çıkarımından (ev-l-6, p.17) türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The quantitative findings from the study emphasized the importance of issues such as “the approach of managers,” “working hours,” and “promotion pathways” among the situations that |
| ev-o-3 | 4 Method | 5 | — | In this research, both quantitative and qualitative data collection methods were employed to determine the participants’ perceptions of gender inequality within the professional cu |
| ev-s-1 | 4 Method | 5 | — | In this context, in addition to closed-ended questions, open- ended questions were also posed to the participants to allow them to provide comments and express their thoughts in mo |
| ev-s-2 | 4.3 Analysis of the data | 8 | — | 59.7% of the participants answered “yes” to the question “Do you think there is gender inequality in the culinary profession in Turkey?” |
| ev-s-3 | 5.1 Quantitative findings | 9 | — | female participants attributed higher importance to situations causing gender inequality in the culinary/food and beverage department, the necessary qualities to be a good leader/h |
| ev-s-4 | 5.1 Quantitative findings | 11 | — | the participants who worked as interns attributed higher importance to the situations causing gender inequality in the culinary/ food and beverage department than those who worked  |
| ev-s-5 | 6 Results and discussions | 16 | — | Regarding the type of culinary worked in, it was found that the importance attributed to gender inequality is higher among hotel employees |
| ev-s-6 | 7 Implications | 17 | — | Experiencing gender inequality can negatively impact female chefs’ job satisfaction and lead to them leaving the profession, which can result in the loss of talented female chefs a |
| ev-l-3 | 5.1 Quantitative findings | 9 | — | female participants attributed higher importance to situations causing gender inequality in the culinary/food and beverage department, the necessary qualities to be a good leader/h |
| ev-l-4 | 5.1 Quantitative findings | 11 | — | the participants who worked as interns attributed higher importance to the situations causing gender inequality in the culinary/food and beverage department than those who worked a |
| ev-l-5 | 3 Gender inequality and women in the culinary profession | 5 | — | possessing traits such as patience and adaptability toward teamwork can be advantageous for female chefs, while physical weakness is identified as their primary disadvantage. |
| ev-l-6 | 8 Limitations and directions for the future research | 17 | — | future studies can focus on gender inequality in tourism-related services/jobs and comparative analyses can be carried out. Another limitation of the research is that it was conduc |

# İlgili kavramlar

- [Türkiye Büyük Millet Meclisi Tartışmalarında Göçün Bağlamsal Güvenlikleştirilmesi ve Güvenlikdışılaştırılması](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turkiye-buyuk-millet-meclisi-tartismalarinda-gocun-baglamsal-guvenliklestirilmesi-ve-guvenlikdisilastirilmasi.md)
- [ABD Para Politikasının Uluslararası Aktarımında Sermaye Akımlarının Rolü: Türkiye Örneği](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/abd-para-politikasinin-uluslararasi-aktariminda-sermaye-akimlarinin-rolu-turkiye-ornegi.md)
- [NATO’nun S-400 Anlaşmazlığına İlişkin Tutumu: Kaygısızlıktan Endişelere ve Çözüm Arama Girişimlerine](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/natonun-s-400-anlasmazligina-iliskin-tutumu-kaygisizliktan-endiselere-ve-cozum-arama-girisimlerine.md)
- [Dış Oy Kullanma Hakkı Tanınmasının AKP ve CHP'nin Diaspora Politikaları Üzerindeki Etkileri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/dis-oy-kullanma-hakki-taninmasinin-akp-ve-chpnin-diaspora-politikalari-uzerindeki-etkileri.md)
- [Türk Parti Sisteminde İktidar Partileri: 14 Mayıs 1950 ve 14 Mayıs 2023 Arasında Bir Analiz](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turk-parti-sisteminde-iktidar-partileri-14-mayis-1950-ve-14-mayis-2023-arasinda-bir-analiz.md)
- [Otorite ve Veraset İçin Osmanlı Mücadelesi: IV. Murad ve IV. Mehmed Dönemlerinde Mutlak Hakimiyetten Hanedan İstikrarına](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/otorite-ve-veraset-icin-osmanli-mucadelesi-iv-murad-ve-iv-mehmed-donemlerinde-mutlak-hakimiyetten-hanedan-istikrarina.md)
- [İspanya Turizm Sektöründe Çalışanların İyi Oluşunun Bir Öncülü Olarak İş Yaşam Dengesi İçin Örgütsel Destek](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/ispanya-turizm-sektorunde-calisanlarin-iyi-olusunun-bir-onculu-olarak-is-yasam-dengesi-icin-orgutsel-destek.md)
- [ESKİŞEHİR KENTSEL DÖNÜŞÜM BETON DAYANIMLARININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/eskisehir-kentsel-donusum-beton-dayanimlarinin-istatistiksel-analizi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-24T14:35:40.895Z
- Kanıt sayısı: 12
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turizm-sektorunde-mutfak-mesleginde-toplumsal-cinsiyet-esitsizligi-mutfak-deneyimi-olan-universite-ogrencilerinin-perspektifi