---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türk YouTube Kullanıcılarının Göç ve Göçmen Sorunlarına Verdikleri Tepkiler Üzerine Bir Araştırma"
description: "Suriye iç savaşı sonrasında Türkiye'ye yönelik gerçekleşen kitlesel göç hareketleri, toplumsal yapıda sosyo-ekonomik, kültürel ve güvenlik odaklı geniş çaplı tartışmalara yol açmıştır. Dijital kamusal alanlar ve özellikle etkileşimli sosyal medya platformları, halkın göç olgusuna dair algılarını, ka"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turk-youtube-kullanicilarinin-goc-ve-gocmen-sorunlarina-verdikleri-tepkiler-uzerine-bir-arastirma"
doi: "10.53791/imgelem.1739017"
authors: ["Coşkun Sağlık"]
citation: "Sağlık, C. (2025). A Study on the Reactions of Turkish YouTube Users to Migration and Migrant Issues. . https://doi.org/10.53791/imgelem.1739017"
publicationType: "qualitative"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 10
tags: ["Göç", "Göçmen", "Göç ve Göçmen Sorunu", "YouTube Kullanıcısı", "Söylem Analizi"]
timestamp: "2026-08-29T19:47:51.399Z"
---

# Türk YouTube Kullanıcılarının Göç ve Göçmen Sorunlarına Verdikleri Tepkiler Üzerine Bir Araştırma

Özgün başlık: A Study on the Reactions of Turkish YouTube Users to Migration and Migrant Issues
DOI: https://doi.org/10.53791/imgelem.1739017
Künye (APA 7): Sağlık, C. (2025). A Study on the Reactions of Turkish YouTube Users to Migration and Migrant Issues. . https://doi.org/10.53791/imgelem.1739017

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Suriye iç savaşı sonrasında Türkiye'ye yönelik gerçekleşen kitlesel göç hareketleri, toplumsal yapıda sosyo-ekonomik, kültürel ve güvenlik odaklı geniş çaplı tartışmalara yol açmıştır. Dijital kamusal alanlar ve özellikle etkileşimli sosyal medya platformları, halkın göç olgusuna dair algılarını, kaygılarını ve ideolojik tutumlarını serbestçe ifade ettiği temel mecralar haline gelmiştir. Literatürde geleneksel medya temsilcileri ve haber söylemleri geniş biçimde incelenmiş olsa da, kullanıcı tarafından üretilen doğrudan dijital içeriklerin ve özellikle YouTube gibi yüksek etkileşimli platformlardaki söylemsel yapıların kolektif zihniyet kalıpları üzerindeki etkisini derinlemesine çözümleyen ampirik çalışmalara duyulan ihtiyaç devam etmektedir.

# Akademik özet

Suriye iç savaşının ardından Türkiye'ye yönelik başlayan kitlesel nüfus hareketleri, ülkenin sosyo-ekonomik yapısında, güvenlik algısında ve kültürel dokusunda derin dönüşümlere yol açmıştır. Başlangıçta "misafirlik" söylemi üzerinden yürütülen geçici kabul süreci, zamanla ekonomik krizler, enflasyon baskısı ve toplumsal kutuplaşmanın etkisiyle yerini göçmen karşıtı bir tutuma bırakmıştır. Dijital iletişim mecraları ve özellikle YouTube gibi geniş kullanıcı kitlelerine sahip sosyal medya platformları, yurttaşların göç politikalarına ve göçmen varlığına yönelik tepkilerini doğrudan sergilediği yeni kamusal alanlara dönüşmüştür. Bu bağlamda çalışma, göç olgusunun dijital ortamlarda nasıl anlama kavuşturulduğunu, ulusal kimlik kaygılarının ve devlet otoritesine duyulan güvensizliğin söylemsel düzeyde nasıl inşa edildiğini incelemeyi odak noktası yapmaktadır.

Çalışmanın temel amacı, Türk YouTube kullanıcılarının göç ve göçmen meselelerine ilişkin ürettikleri söylemleri nitel araştırma teknikleriyle çözümlemektir. Araştırma kapsamında göç konusunu doğrudan işleyen, 100.000'in üzerinde izlenme ve 1.000'den fazla yoruma sahip dört YouTube videosunun altındaki toplam 6.131 kullanıcı yorumu veri kümesi olarak belirlenmiştir. Bu veriler arasından amaçlı örnekleme stratejisiyle seçilen 2.000 yorum MAXQDA 20 yazılımı kullanılarak Braun ve Clarke'ın tematik analiz modeline göre kodlanmıştır. Ardından elde edilen temaları en yetkin şekilde temsil eden ve duygusal yoğunluğu yüksek 200 örnek yorum, Van Dijk'ın sosyo-bilişsel yaklaşımına dayanan eleştirel söylem analizi ilkeleri doğrultusunda yerel anlamlar, retorik stratejiler ve zihinsel temsil modelleri çerçevesinde ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir.

Elde edilen ampirik bulgular, incelenen kullanıcı yorumlarının %69'unun açıkça göçmen karşıtı söylemler barındırdığını göstermektedir. Tematik dağılımda göçün sosyo-ekonomik etkileri (%40,42) en yüksek paya sahip olurken; bunu toplumsal eylem çağrıları ve gelecek kaygısı (%37,29) ile güvenlik ve kültürel tehdit algısı (%30,50) izlemektedir. Yorumlarda göçmenler sıklıkla "istilacı", "yük", "tehdit" ve "işgalci" gibi metaforlarla çerçevelenmekte, bu algı milliyetçi ve muhafazakâr söylemsel unsurlarla pekiştirilmektedir. Ayrıca siyasi otoriteye ve muhalefete yönelik güvensizlik (%21,98) ile ulusal kimlik ve aidiyet krizi (%12,43) belirgin temalar olarak öne çıkmaktadır. Göçmenlere yönelik insani ve empatik yaklaşım sergileyen alternatif söylemler ise yalnızca %1 oranında kalmakta ve baskın anlatı karşısında marjinalleşmektedir.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümü, sosyal medyadaki göçmen karşıtı söylemlerin geleneksel medyadaki olumsuz temsil kalıplarıyla paralellik gösterdiğini ve dijital platformların toplumsal kutuplaşmayı derinleştirme işlevi gördüğünü vurgulamaktadır. Yazar, dijital mecralarda dezenformasyon ve nefret söyleminin yaygınlaşmasının göçmen karşıtı söylemleri normalleştirdiğini ve bu durumun toplumsal uyum süreçlerini zorlaştırdığını ifade etmektedir. Araştırma, literatürdeki mevcut politika ve medya analizi çalışmalarından farklı olarak, doğrudan kullanıcı tarafından üretilen içerikler üzerinden kolektif zihniyet yapılarını ortaya koyması bakımından literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Sonuç olarak, göçmen sorunlarının çözümünde yalnızca siyasi ve ekonomik adımların değil, dijital medya okuryazarlığının artırılmasının ve kültürlerarası diyalog mekanizmalarının geliştirilmesinin hayati önem taşıdığı belirtilmektedir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Türkiye'deki YouTube kullanıcılarının göç ve göçmen meselelerine ilişkin söylemlerini tematik ve eleştirel söylem analizi yöntemleriyle inceleyerek dijital medyada üretilen ideolojik tutumları, toplumsal algıları ve kimlik kaygılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiş olup YouTube üzerindeki kullanıcı yorumları tematik analiz ve eleştirel söylem analizi yöntemleriyle nitel boyutta incelenmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. YouTube videolarının altına yapılan kullanıcı yorumlarının %69'u belirgin bir şekilde göçmen karşıtı söylemler içermekte, %21'i dolaylı veya soyut ifadeler barındırmakta, %10'u ise sınıflandırılamayan yorumlardan oluşmaktadır.
2. Kullanıcı yorumlarında en yüksek orana sahip tematik kategori %40,42 ile göçün sosyoekonomik etkileridir; kullanıcılar işsizlik, artan ev kiraları ve hayat pahalılığını doğrudan göçmenlerin varlığına bağlamaktadır.
3. Toplumsal eylem çağrıları ve geleceğe dair kaygılar teması yorumların %37,29'unda yer almakta; sınırların yeniden mayınlanması veya sokaklara dökülme gibi radikal tepkiler ile demografik azınlık olma korkusu öne çıkmaktadır.
4. Yorumların %30,50'si göçü güvenlik ve kültürel bir tehdit olarak çerçevelemekte, göçmenler sıklıkla istilacı veya suç kaynağı olarak tanımlanarak tarihsel işgal kaygıları yeniden üretilmektedir.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Türkiye'de göç konusunu ele alan YouTube videolarının altındaki kullanıcı yorumlarının ezici çoğunluğunun (%69) açıkça göçmen karşıtı söylemler barındırdığını göstermektedir. Bu söylemler temel olarak sosyoekonomik yük, güvenlik tehdidi, toplumsal eylem çağrıları ve ulusal kimlik krizi ekseninde şekillenmektedir.

Yazar, bu durumu dijital mecraların sunduğu anonimlik ve etkileşimli yapı çerçevesinde açıklamakta; ekonomik darboğaz ve hayat pahalılığının yarattığı toplumsal huzursuzluğun göçmenler üzerine yöneltilerek onların simgesel günah keçilerine dönüştürüldüğünü ifade etmektedir.

Tartışma bölümünde bu tespitler ulusal ve uluslararası literatürle ilişkilendirilmektedir. Yazar, medyadaki olumsuz kurguların kamuoyu algısını biçimlendirdiğini vurgulayan Kurt (2018) ile Gonzalez O'Brien ve arkadaşlarının (2019) bulgularına atıfta bulunarak dijital platformlarda güvenlikçi ve ayrımcı dilin nasıl yeniden üretildiğini açıklamaktadır.

Sonuç olarak, dijital medyadaki yabancı düşmanı ve kutuplaştırıcı söylemlerin toplumsal uyumu ve dayanışmayı engellediği belirtilmektedir. Yazar, bu durumun önüne geçebilmek adına medya okuryazarlığı politikalarının yaygınlaştırılması ve toplum kesimleri arasında sağlıklı diyalog mekanizmalarının kurulması gerektiğini savunmaktadır.

# Yazarın sonucu

Sosyal medya platformları göçmen karşıtı söylemin normalleşmesine ve toplumsal kutuplaşmanın derinleşmesine zemin hazırlamaktadır. Göç sorunlarının çözümü yalnızca siyasi ve ekonomik tedbirlerle değil, medya okuryazarlığının artırılması ve kültürlerarası diyalog kanallarının güçlendirilmesiyle mümkündür.

# Literatürdeki işlevi

Çalışma, göç literatüründe ağırlıklı olarak geleneksel medya kurguları ve resmi politika analizleri üzerinden yürütülen tartışmaları, kullanıcı tarafından üretilen doğrudan içerikler boyutuna taşımaktadır. YouTube gibi yüksek etkileşimli ve kitlesel bir platformda yer alan kullanıcı yorumlarını nitel tematik ve eleştirel söylem analiziyle inceleyerek, dijital kamusal alanda biçimlenen kolektif zihniyet kalıplarını ve yabancı karşıtı söylemin ideolojik katmanlarını ortaya koymaktadır. Göçmenlerin toplumsal alanda nasıl simgesel günah keçilerine dönüştürüldüğünü göstererek dijital iletişim ve göç sosyolojisi arasındaki kesişim alanında ampirik bir dolgu işlevi üstlenmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Yazar, çalışmasını medyadaki göçmen temsilini inceleyen Kurt (2018), Doğanay ve Çoban Keneş (2016) ile Erol ve Yaylacı (2022) gibi öncül literatürün üzerine inşa etmektedir. Önceki çalışmalar geleneksel basındaki ayrımcı ve güvenlikçi dili kurgulama biçimlerini vurgularken, bu araştırma söz konusu kurguların sosyal medya kullanıcıları tarafından nasıl içselleştirildiğini ve yeniden üretildiğini göstererek mevcut birikimi genişletmektedir. Ayrıca Komendantova ve arkadaşları (2023) ile Lakzaei ve arkadaşlarının (2024) dijital mecralardaki yanlış bilgi ve nefret söyleminin yabancı düşmanlığını normalleştirdiğine dair küresel ölçekli kuramsal yaklaşımlarını Türkiye örneği üzerinden ampirik verilerle doğrulamaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Bu çalışma, göç sosyolojisi ve yeni medya araştırmaları bağlamında hazırlanacak literatür taramalarına iki temel katkı sağlamaktadır. İlk olarak, geleneksel basındaki ayrımcı söylemlerin dijital platformlardaki sivil söylemlere nasıl yansıdığını ve halk nezdinde %69 oranında ezici bir göçmen karşıtlığı olarak nasıl somutlaştığını istatistiksel ve nitel verilerle kanıtlamaktadır. İkinci olarak, sosyal medyanın yalnızca bir bilgi paylaşım mecrası olmadığını, aksine ekonomik kriz ve kimlik kaygılarıyla birleşen toplumsal huzursuzluğun göçmenler üzerine yönlendirilerek kutuplaşmanın tırmandırıldığı dinamik bir ideolojik üretim alanı olduğunu kapsamlı bir biçimde göstermektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Dijital platformlarda kullanıcılar tarafından üretilen içerikler, göçmenlerin sosyo-ekonomik krizlerin ve güvenlik sorunlarının ana kaynağı olarak kurgulandığı ayrımcı söylemleri baskın biçimde içermektedir.** — Bu çalışma, YouTube videolarının altına yapılan yorumların %69'unun açıkça göçmen karşıtı söylemler barındırdığını ve %40,42 oranında sosyo-ekonomik yük temasının öne çıktığını kanıtlayarak literatür taraması bölümünde dijital kamuoyunun olumsuz tutumunu desteklemek için kullanılır.
- **Dijital mecralardaki dezenformasyon ve nefret dili, toplum genelinde göçmen karşıtı söylemlerin kanıksanmasına ve kutuplaşmanın derinleşmesine zemin hazırlamaktadır.** — Makaledeki kuramsal tartışmalar ve Komendantova ve arkadaşlarına (2023) yapılan atıflar referans alınarak, dijital kamusal alanda nefret söyleminin normalleşme süreçlerini açıklayan teorik alt yapı kurgulanabilir.
- **Geleneksel medyanın göçmenleri tehdit ve günah keçisi olarak çerçeveleyen dili, sosyal medya kullanıcıları tarafından benimsenerek ve pekiştirilerek yeniden üretilmektedir.** — Tartışma bölümünde, ampirik araştırmalardan elde edilen nitel bulguların geleneksel medya literatürüyle (Kurt 2018; Doğanay ve Çoban Keneş 2016) nasıl paralellik gösterdiğini ve dijital alanda nasıl radikalleştiğini açıklamak amacıyla yararlanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **TikTok ve YouTube platformlarındaki kullanıcı tarafından üretilen görsel ve yazılı içeriklerde göçmen karşıtı söylemlerin tematik dağılımı ve söylemsel kurgulanma biçimleri nasıl farklılaşmaktadır?**
  - Desen: Karma nitel araştırma deseni benimsenecektir. YouTube ve TikTok platformlarında göç konusunu ele alan ve en az 100.000 izlenmeye ulaşan videoların altındaki kullanıcı yorumları amaçlı örnekleme ile toplanacaktır. Veri doygunluğuna ulaşılana kadar belirlenecek en az 2.000 veri birimi MAXQDA ile tematik analize tabi tutulacak, baskın temalar eleştirel söylem analiziyle karşılaştırılacaktır.
  - Gerekçe: Sağlık (2025) çalışmasında YouTube platformunun etkileşimli yapısına odaklanmış ancak farklı algoritmik ve görsel dinamiklere sahip diğer platformları inceleme dışı bırakmıştır. Bu öneri, yazarın dijital mecralardaki söylemsel yayılım vurgusundan türetilmiştir.
- **Üniversite öğrencilerinde dijital medya okuryazarlığı ve eleştirel söylem farkındalık eğitimleri, sosyal medyadaki göçmen odaklı dezenformasyon ve nefret söylemini tespit etme ile benimseme düzeylerini nasıl değiştirmektedir?**
  - Desen: Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarım uygulanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi (power analysis) yapılarak belirlenecek, kontrol ve deney gruplarına göçmen odaklı manipülatif sosyal medya içerikleri sunularak tutum ölçekleri ve nitel görüşmelerle değerlendirme yapılacaktır.
  - Gerekçe: Sağlık (2025), sonuç bölümünde göçmen karşıtı söylemlerin ve kutuplaşmanın azalması için medya okuryazarlığının artırılmasını somut bir politika önerisi olarak sunmuştur. Bu araştırma önerisi yazarın söz konusu çağrısından doğrudan türetilmiştir.
- **YouTube ve benzeri dijital mecralarda göçmenlere yönelik empatik ve hak temelli söylem üreten %1'lik azınlık grubun söylemsel stratejileri ve motivasyon kaynakları nelerdir?**
  - Desen: Derinlemesine nitel araştırma deseni kullanılacaktır. Dijital platformlarda hak temelli ve empatik yorum üreten kullanıcı içerikleri amaçlı örneklemeyle seçilerek veri doygunluğuna ulaşılana kadar incelenecek ve yorum sahipleriyle çevrim içi yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilecektir.
  - Gerekçe: Makalede alternatif/insani perspektif sunan yorumların yalnızca %1 oranında kaldığı ve marjinalleştiği saptanmıştır. Bu öneri, yazarın bu ampirik bulgusundan hareketle azınlıkta kalan söylemsel direnç alanını incelemek üzere kurgulanmıştır.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | ABSTRACT | 1 | 3 | This study aims to analyze the discourses of YouTube users in Turkey regarding migration and immigrant issues, thereby revealing the ideological attitudes and societal perceptions  |
| ev-s-1 | Methodology | 6 | — | Data were collected through the document analysis technique , which is one of the qualitative data collection methods. |
| ev-s-3 | Findings | 12 | — | According to the chart data, 69% of the comments conta in anti - migrant expressions, indicating that anti - migrant sentiment is highly prevalent on social media platforms. |
| ev-s-4 | Findings | 14 | — | These percentages indicate that user perspectives on migration and migrant - related issues are dispersed across a wide range o f thematic concerns. |
| ev-s-5 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 24 | — | According to the findings of this study, while sanctuary city policies in the US in the 1980s were framed in the media with religious and moral justifications, |
| ev-s-6 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 26 | — | This research reveals that social media platforms contribute to the normalization o f anti - migrant discourse and the intensification of societal polarization, while simultaneousl |
| ev-l-1 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 23 | — | misinformation and hate speech targeting migrants on digital platforms contribute to the normalization of anti - migrant discourse. |
| ev-l-2 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 24 | — | immigrants in the Turkish media are generally positioned as “ scapegoats, ” a “ threat, ” or particularly as an economic “ burden ” |
| ev-l-3 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 24 | — | Syrian refugees are predominantly framed as a “ threat ” in the media. This perception is used both as a tool to criticize the government's foreign policy |
| ev-l-4 | DISCUSSION AND CONCLUSION | 26 | — | This research reveals that social media platforms contribute to the normalization o f anti - migrant discourse and the intensification of societal polarization, while simultaneousl |

# İlgili kavramlar

- [Güney Afrika'nın Ulusal Güvenlik Stratejisi ve Siber Devlet Sanatı: Orta Güçlerin Dijital Egemenlik Çıkmazı Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/guney-afrikanin-ulusal-guvenlik-stratejisi-ve-siber-devlet-sanati-orta-guclerin-dijital-egemenlik-cikmazi-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Sosyal Medyada Gündem Belirleme Süreçlerinde İdeolojik Hizalanma ve Kutuplaşmanın Rolü: Küresel Tartışmalar Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/sosyal-medyada-gundem-belirleme-sureclerinde-ideolojik-hizalanma-ve-kutuplasmanin-rolu-kuresel-tartismalar-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Algoritmik Sosyal Medya Akışlarında Partizan Düşmanlığının Yeniden Sıralanması Duyuşsal Kutuplaşmayı Değiştirmektedir](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/algoritmik-sosyal-medya-akislarinda-partizan-dusmanliginin-yeniden-siralanmasi-duyussal-kutuplasmayi-degistirmektedir.md)
- [Anlamsal Segmentasyon Aracılığıyla İstanbul'daki Ortabayır ve Levent Semtleri Arasındaki Görsel-Algısal Ayrışmanın Niceliksel Olarak Belirlenmesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/anlamsal-segmentasyon-araciligiyla-istanbuldaki-ortabayir-ve-levent-semtleri-arasindaki-gorsel-algisal-ayrismanin-niceliksel-olarak-belirlenmesi.md)
- [Müslüman Dünyasında Sekülerleşme: Hükümet Performansı ve Dindarlık Arasındaki İlişki](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/musluman-dunyasinda-sekulerlesme-hukumet-performansi-ve-dindarlik-arasindaki-iliski.md)
- [PARLAMENTARİZM, RASYONELLEŞTİRİLMİŞ PARLAMENTARİZM VE TÜRKİYE'DE UYGULANABİLİRLİK](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/parlamentarizm-rasyonellestirilmis-parlamentarizm-ve-turkiyede-uygulanabilirlik.md)
- [Avrupa Hayvan Refahı Standartlarının Türk Hayvan Koruma Mevzuatı ve Yargı Kararlarındaki Uygulanabilirliği Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/avrupa-hayvan-refahi-standartlarinin-turk-hayvan-koruma-mevzuati-ve-yargi-kararlarindaki-uygulanabilirligi-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Kanalizasyon Politikasını Güçlendirmek: Yerli Çevrimiçi Kumar Piyasasını Korumaya Yönelik Fin Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kanalizasyon-politikasini-guclendirmek-yerli-cevrimici-kumar-piyasasini-korumaya-yonelik-fin-yaklasimi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-29T19:47:51.399Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turk-youtube-kullanicilarinin-goc-ve-gocmen-sorunlarina-verdikleri-tepkiler-uzerine-bir-arastirma