---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Türkiye de Kadınlara Yönelik Sözel ve Psikolojik Şiddet ve Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma"
description: "Kadına yönelik şiddet, hem temel insan hakları ihlali hem de küresel bir halk sağlığı sorunu olarak multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Mevcut literatür genellikle fiziksel ve cinsel şiddete odaklanırken, sözel ve psikolojik şiddetin karmaşık doğası ve ölçülmesindeki zorluklar bu alanın"
resource: "https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turkiye-de-kadinlara-yonelik-sozel-ve-psikolojik-siddet-ve-belirleyicileri-uzerine-ampirik-bir-arastirma"
doi: "10.1371/journal.pone.0275950"
authors: ["Ömer Alkan", "Ceyhun Serçemeli", "Kenan Özmen"]
citation: "Alkan, Ö., Serçemeli, C., Özmen, K. (2022). Verbal and psychological violence against women in Turkey and its determinants. PLoS ONE, 17(10), e0275950-e0275950. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275950"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Sosyal Bilimler"
subDiscipline: "Toplum, Siyaset ve Kamu"
evidenceCount: 11
tags: ["Kadına yönelik şiddet", "Sözel şiddet", "Psikolojik şiddet", "İkili lojit", "İkili probit", "Türkiye"]
timestamp: "2026-08-18T08:00:32.847Z"
---

# Türkiye de Kadınlara Yönelik Sözel ve Psikolojik Şiddet ve Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma

Özgün başlık: Verbal and psychological violence against women in Turkey and its determinants
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275950
Künye (APA 7): Alkan, Ö., Serçemeli, C., Özmen, K. (2022). Verbal and psychological violence against women in Turkey and its determinants. PLoS ONE, 17(10), e0275950-e0275950. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275950

Bilim alanı: [Sosyal Bilimler](/okf/sosyal-bilimler/index.md) › Toplum, Siyaset ve Kamu

# Alan bağlamı

Kadına yönelik şiddet, hem temel insan hakları ihlali hem de küresel bir halk sağlığı sorunu olarak multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Mevcut literatür genellikle fiziksel ve cinsel şiddete odaklanırken, sözel ve psikolojik şiddetin karmaşık doğası ve ölçülmesindeki zorluklar bu alanın daha az incelenmesine neden olmuştur. Bu makale, Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede sözel ve psikolojik şiddetin sosyo-ekonomik ve demografik belirleyicilerini, ikincil veri setleri üzerinden analiz ederek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı ve politika yapıcılar için veri temelli bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.

# Akademik özet

Kadına yönelik şiddet, küresel ölçekte ciddi sağlık sorunlarına ve temel insan hakları ihlallerine yol açan toplumsal bir kriz olarak tanımlanmaktadır. Bu şiddet türleri arasında fiziksel olanlar kadar yıkıcı etkilere sahip olan sözel ve psikolojik şiddet, genellikle daha az rapor edilmekte ve toplumsal normlar tarafından örtbas edilebilmektedir. İncelenen bu çalışma, Türkiye bağlamında kadınların maruz kaldığı sözel ve psikolojik şiddetin belirleyicilerini ortaya koymayı amaçlayan geniş kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Araştırma, şiddeti sadece bireysel bir çatışma değil, sosyo-ekonomik değişkenlerle şekillenen sistematik bir sorun olarak ele alarak, toplumsal cinsiyet temelli şiddetin önlenmesi için gereken müdahale alanlarını belirlemeye odaklanmaktadır.

Araştırmada yöntem olarak, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından 2008 ve 2014 yıllarında gerçekleştirilen Türkiye de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması nın mikro veri setleri kullanılmıştır. Kesitsel bir tasarım benimseyen çalışma, 15-59 yaş aralığındaki kadınların verilerini ikincil analiz yöntemiyle incelemiştir. Bağımlı değişken olarak kadının sözel veya psikolojik şiddete en az bir kez maruz kalıp kalmama durumu belirlenmiş; bağımsız değişkenlerin etkisini ölçmek için ikili lojistik ve ikili probit regresyon modelleri uygulanmıştır. Bu metodolojik yaklaşım, örneklemin Türkiye genelini temsil etme gücünü artırırken, elde edilen sonuçların uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir olmasını sağlamaktadır.

Bulgular, sözel ve psikolojik şiddetin diğer şiddet türleriyle doğrudan ilişkili olduğunu ve partner davranışlarının belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Özellikle partneri tarafından aldatılan, partneri alkol kullanan veya kumar oynayan kadınların şiddete maruz kalma olasılığının anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, fiziksel, ekonomik veya cinsel şiddet geçmişi olan kadınların eşzamanlı olarak sözel şiddete de maruz kaldığı görülmektedir. Demografik olarak 25-34 yaş grubu, düşük sağlık düzeyine sahip bireyler ve birinci derece akrabalarından şiddet görmüş kadınlar en yüksek risk altındaki grupları oluşturmaktadır. Eğitim seviyesi ile şiddet maruziyeti arasındaki ilişkinin beklentilerin aksine bazı kategorilerde artış göstermesi, şiddetin sosyo-kültürel derinliğini vurgulamaktadır.

Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye de sözel ve psikolojik şiddetin önlenmesine yönelik politikaların sadece fiziksel müdahalelerle sınırlı kalmaması gerektiğini ortaya koymaktadır. Yazarlar, 2014 verilerinin 2008 e oranla şiddet maruziyetinde bir artışa işaret ettiğini belirterek, özellikle riskli gruplara yönelik acil koruyucu önlemlerin alınması çağrısında bulunmaktadır. Literatür taraması bakımından bu çalışma, Türkiye genelini yansıtan temsil kabiliyeti yüksek veriler sunması ve sözel şiddetin görünmeyen boyutlarını ampirik verilerle kanıtlaması açısından özgün bir değer taşımaktadır. Gelecek araştırmalar için pandeminin şiddet üzerindeki etkileri gibi yeni çalışma alanları önerilirken, şiddetin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerekliliği vurgulanmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye deki kadınların eşleri veya partnerleri tarafından uygulanan sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma durumlarını etkileyen sosyo-demografik, ekonomik ve partner kaynaklı faktörleri tespit etmektir.

# Yöntem ve tasarım

Bu araştırma, Türkiye genelini temsil eden ikincil veri setleri üzerinden yürütülen, nicel ölçümlere dayalı kesitsel ve tanımlayıcı bir analitik yaklaşımdır.

# Bulgular ve önermeler

1. Çalışmada kadınların eğitim seviyesi arttıkça sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma olasılıklarının yükseldiği, özellikle üniversite mezunu kadınların okuryazar olmayanlara göre daha yüksek risk taşıdığı saptanmıştır.
2. Eşin veya partnerin alkol kullanması, kumar oynaması ve sadakatsizlik (aldatma) gibi olumsuz davranışları, kadının psikolojik şiddet görme riskini istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde artırmaktadır.
3. Çocukluk döneminde birinci derece akrabalarindan şiddet gören kadınların, yetişkinlik dönemindeki ilişkilerinde partnerleri tarafından sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma ihtimallerinin daha fazla olduğu belirlenmiştir.
4. Farklı şiddet türlerinin birbiriyle ilişkili olduğu; fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddete maruz kalan kadınların aynı zamanda sözel ve psikolojik şiddete de en yoğun şekilde maruz kalan grubu oluşturduğu görülmüştür.

# Yazarın tartışması

Yapılan analizler, sözel ve psikolojik şiddetin Türkiye de kadınların yaşamı üzerinde kalıcı ve geniş çaplı bir tehdit oluşturduğunu, özellikle 25-34 yaş grubundaki kadınların en savunmasız kesimi temsil ettiğini göstermektedir. Yazarlar bu durumu, kadının üretkenlik ve aile kurma süreçlerindeki konumuyla ilişkilendirmektedir.

Eğitim düzeyi ile şiddet maruziyeti arasında saptanan doğru orantılı ilişki, literatürdeki yaygın beklentilerin aksine bir tablo çizmektedir. Araştırmacılar bu bulguyu, eğitimli kadınların şiddeti tanımlama ve raporlama konusundaki farkındalıklarının daha yüksek olmasıyla açıklayarak konunun derinlemesine incelenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Tartışma bölümünde, partnerin madde kullanımı ve kumar gibi bağımlılık yaratan davranışlarının şiddeti tetikleyen ana unsurlar olduğu literatürle karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Bu tür davranışların aile içindeki gerilimi artırarak doğrudan sözel tacize dönüşmesi küresel trendlerle paralellik göstermektedir.

Sonuç olarak, farklı şiddet türlerinin birbirini beslediği ve sistematik bir yapı oluşturduğu vurgulanmaktadır. Yazarlar, kadına yönelik şiddetle mücadelede yalnızca fiziksel zarar odaklı bir yaklaşımın yetersiz kalacağını, sözel ve psikolojik boyutların da yasal ve sosyal politikalara entegre edilmesi gerektiğini savunmaktadır.

# Yazarın sonucu

Araştırma, Türkiye de sözel ve psikolojik şiddetin önlenmesi için özellikle riskli gruplara yönelik acil ve hedef odaklı politikalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Alkol kullanan, kumar oynayan veya aldattiği tespit edilen partnerlerin bulunduğu haneler ile daha önce farklı şiddet türlerine maruz kalmış kadınların korunması önceliklendirilmelidir. Şiddetin sistematik doğası gereği, sözel tacizlerin daha ağır şiddet türlerinin habercisi olabileceği göz önünde bulundurulmalidir.

# Literatürdeki işlevi

Bu makale, literatürde çoğunlukla ikincil planda kalan veya fiziksel şiddetin gölgesinde incelenen sözel ve psikolojik şiddet olgusunu merkezine alarak geniş ölçekli ulusal verilerle ampirik bir temel sunmaktadır. Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede hane halkı dinamiklerini, bölgesel farklılıkları ve bireysel özellikleri eş zamanlı olarak değerlendiren kapsamlı bir risk analizi işlevi görmektedir. Araştırma, literatürde dağınık halde bulunan sosyo-ekonomik değişkenlerin sözel taciz üzerindeki net etkilerini ortaya koyarak kavramsal çerçevenin olgunlaşmasına katkı sağlamaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Önceki çalışmalar genellikle kadına yönelik şiddeti fiziksel veya cinsel boyutlarıyla sınırlı tutmuş ya da yerel örneklemler üzerinden değerlendirmeler yapmıştır. Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından yürütülen ulusal araştırmaların mikro veri setlerini ikili lojistik ve probit regresyon yöntemleriyle analiz ederek önceki dar kapsamlı bulguları genişletmektedir. Aynı zamanda, eğitim düzeyi veya bölgesel faktörler gibi konularda literatürde var olan çelişkili veya tartışmalı sonuçlara yeni ve istatistiksel olarak doğrulanmış bir perspektif kazandırmaktadır.

Literatür taramasına katkısı: Literatür taraması yapılırken, bu çalışma araştırmacılara kadına yönelik şiddetin yalnızca fiziksel bir eylem olmadığını, aksine sözel ve psikolojik boyutun sistematik şiddet ağının merkezinde yer aldığını kanıtlayan güçlü ampirik kanıtlar sağlamaktadır. Derleme veya sistematik inceleme hazırlayan araştırmacılar için makale, risk faktörlerinin sınıflandırılması ve modelleme yaklaşımları açısından metodolojik bir referans noktası oluşturmaktadır. Özellikle politika odaklı literatür taramalarında, risk gruplarının önceliklendirilmesi gerektiği argümanını desteklemek üzere stratejik bir veri kaynağı işlevi görmektedir.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Sözel ve psikolojik şiddetin fiziksel şiddet kadar yaygın ve yıkıcı bir halk sağlığı sorunu olduğu** — Araştırmanın giriş ve literatür bölümlerinde, sözel şiddetin kadınların sosyal yaşamını ve psikolojik iyilik halini tehdit eden boyutunu vurgulamak için temel bir kaynak olarak kullanılabilir.
- **Alkol kullanımı ve sadakatsizlik gibi partner özelliklerinin psikolojik şiddet riskini artırdığı** — Kavramsal çerçevede hane içi şiddet davranışlarını tetikleyen risk faktörlerini sınıflandırırken modelin bağımsız değişkenlerini temellendirmek amacıyla gösterilebilir.
- **Farklı şiddet türlerinin birbiriyle doğrudan ilişkili ve sistematik bir yapı oluşturduğu** — Tartışma bölümünde elde edilen bulguların ulusal düzeydeki diğer ampirik sonuçlarla kıyaslanması ve sistematik şiddet argümanının savunulması için kanıt sunar.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Kentsel ve kırsal kesimde yaşayan evli kadınların sözel ve psikolojik şiddete maruz kalma olasılıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmakta mıdır?**
  - Desen: Nicel kesitsel araştırma deseni kullanılarak, evren büyüklüğüne göre güç analizi ile belirlenecek yeterli örneklem hacminden anket yöntemiyle veri toplanacaktır. Elde edilen veriler ikili lojistik regresyon modeliyle analiz edilecektir.
  - Gerekçe: Makalenin bölgesel değişkenleri ve yerleşim yerlerini modele dahil eden ampirik yaklaşımından ve bulgularında yer alan bölgesel yayılım tartışmalarından türetilmiştir.
- **Eşlerin alkol ve kumar alışkanlıkları ile kadınların psikolojik şiddet mağduriyeti arasında nasıl bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır?**
  - Desen: Tarama modeline dayalı bu araştırmada, veri doygunluğu gözetilerek formüle edilen yarı yapılandırılmış ölçekler aracılığıyla elde edilen veriler çok değişkenli probit analizi yardımıyla test edilecektir.
  - Gerekçe: Makale bulgularında partnerin alkol kullanımı ve kumar oynamasının şiddet riskini doğrudan artırdığına dair sunulan istatistiksel kanıtlardan doğrudan esinlenilmiştir.
- **Birinci derece akrabalarından şiddet gören bireylerin yetişkinlik ilişkilerinde sözel şiddet yaşama olasılığı nedir?**
  - Desen: Geçmişe dönük tarama deseniyle tasarlanacak bu araştırmada, örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analizi ile hesaplanacak, veriler yüz yüze görüşme formuyla toplanıp ki-kare ve lojistik regresyonla incelenecektir.
  - Gerekçe: Çalışmanın sonuç bölümünde vurgulanan birinci derece akraba şiddetinin ilerleyen yaşlardaki şiddet olasılığını artırdığı yönündeki bulgudan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | The aim of this study was to detect the factors affecting verbal and psychological violence against women in Turkey, a developing country. |
| ev-o-1-2 | Introduction | 1 | — | The aim of this study was to detect the factors affecting verbal and psychological violence against women in Turkey, a developing country. |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The micro data set of the National research on domestic violence against women in Turkey, which was conducted by the Hacettepe University Institute of Population Studies, was emplo |
| ev-s-1-2 | Introduction | 1 | — | Violence is an embarrassing phenomenon that is observed in all areas of society, including the streets, schools, workplaces, and homes, and has become PLOS ONE PLOS ONE / https://d |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | Women whose husbands or partners cheated and used alcohol were more exposed to verbal and psychological violence compared to others. In addition, women who were exposed to physical |
| ev-s-2-2 | Abstract | 1 | — | Women whose husbands or partners cheated and used alcohol were more exposed to verbal and psychological violence compared to others. |
| ev-s-3-2 | Discussion | 12 | — | In this study, the possibility of exposure to verbal and psychological violence increased as the educational level increased. |
| ev-s-4-2 | Results | 11 | — | Women who were exposed to violence by their first-degree relatives had higher possibility of exposure to verbal and psychological violence by their husbands or partners by 31.22%,  |
| ev-s-5 | Discussion | 13 | — | Diverse forms of violence are frequently interconnected and continuous, as opposed to being isolated incidents, and form "systemic violence". |
| ev-s-6 | Results | 11 | — | A woman living in the Central Region had higher possibility of exposure to verbal and psycho- logical violence by 5.92% compared to those living in the Western Region. |
| ev-s-7 | Conclusion | 14 | — | More effective results can be achieved by prioritizing women in the 25–34 age group with a high possibility of exposure to violence, no health insurance, exposure to violence by fi |

# İlgili kavramlar

- [PARLAMENTARİZM, RASYONELLEŞTİRİLMİŞ PARLAMENTARİZM VE TÜRKİYE'DE UYGULANABİLİRLİK](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/parlamentarizm-rasyonellestirilmis-parlamentarizm-ve-turkiyede-uygulanabilirlik.md)
- [Avrupa Hayvan Refahı Standartlarının Türk Hayvan Koruma Mevzuatı ve Yargı Kararlarındaki Uygulanabilirliği Üzerine Bir İnceleme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/avrupa-hayvan-refahi-standartlarinin-turk-hayvan-koruma-mevzuati-ve-yargi-kararlarindaki-uygulanabilirligi-uzerine-bir-inceleme.md)
- [Kanalizasyon Politikasını Güçlendirmek: Yerli Çevrimiçi Kumar Piyasasını Korumaya Yönelik Fin Yaklaşımı](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/kanalizasyon-politikasini-guclendirmek-yerli-cevrimici-kumar-piyasasini-korumaya-yonelik-fin-yaklasimi.md)
- [Mali Getiriler ile Sosyal Zararlar Arasında: Uluslararası Kanıtlar Işığında Kazakistan'da Kumar Düzenlemelerinin Yeniden Çerçevelendirilmesi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/mali-getiriler-ile-sosyal-zararlar-arasinda-uluslararasi-kanitlar-isiginda-kazakistanda-kumar-duzenlemelerinin-yeniden-cercevelendirilmesi.md)
- [Eşitsizliğin Platformlaşması: Dijital Emek Platformlarında Toplumsal Cinsiyet ve Irk Boyutlarının Boylamsal Analizi](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/esitsizligin-platformlasmasi-dijital-emek-platformlarinda-toplumsal-cinsiyet-ve-irk-boyutlarinin-boylamsal-analizi.md)
- [Türkiye'de Uyuşturucuyla Mücadele ve Sınır Güvenliği Politikası: Süreç Analizi Yaklaşımıyla Bir Değerlendirme](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turkiyede-uyusturucuyla-mucadele-ve-sinir-guvenligi-politikasi-surec-analizi-yaklasimiyla-bir-degerlendirme.md)
- [Şiddet Sarmalında PKK](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/siddet-sarmalinda-pkk.md)
- [Sürdürülebilir Kent Planlaması ve Afet Risk Yönetimi: Kayseri Deneyimleri](/okf/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/surdurulebilir-kent-planlamasi-ve-afet-risk-yonetimi-kayseri-deneyimleri.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-18T08:00:32.847Z
- Kanıt sayısı: 11
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/sosyal-bilimler/toplum-siyaset-ve-kamu/turkiye-de-kadinlara-yonelik-sozel-ve-psikolojik-siddet-ve-belirleyicileri-uzerine-ampirik-bir-arastirma