---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "Adana İlinin Bazı Doğal ve Kültürel Sit Alanları Üzerine Floristik Bir Çalışma"
description: "Doğu Akdeniz Havzası, sahip olduğu farklı topoğrafik yapılar, iklimsel çeşitlilik ve mikroklima alanları sayesinde yüksek bitki biyoçeşitliliğine ve endemizm oranına sahip stratejik bir botanik bölgesidir. Ancak kentsel genişleme, tarımsal faaliyetler, sanayileşme ve insan baskısı altındaki korunan"
resource: "https://makaleanalizi.com/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/adana-ilinin-bazi-dogal-ve-kulturel-sit-alanlari-uzerine-floristik-bir-calisma"
doi: "10.30616/ajb.1152708"
authors: ["Ahmet Zafer Tel", "İshak ORTAÇ", "Ergün ÖZUSLU"]
citation: "Tel, A. Z., ORTAÇ, İ., ÖZUSLU, E. (2022). A floristic study on some natural and cultural sites of Adana (Türkiye) province. Anatolian Journal of Botany, 6(2), 92-103. https://doi.org/10.30616/ajb.1152708"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Tarım Bilimleri"
subDiscipline: "Tarım ve Gıda Bilimleri"
evidenceCount: 8
tags: ["Doğal Sit", "Kültürel Sit", "Flora", "Adana", "Türkiye"]
timestamp: "2026-08-24T08:05:56.569Z"
---

# Adana İlinin Bazı Doğal ve Kültürel Sit Alanları Üzerine Floristik Bir Çalışma

Özgün başlık: A floristic study on some natural and cultural sites of Adana (Türkiye) province
DOI: https://doi.org/10.30616/ajb.1152708
Künye (APA 7): Tel, A. Z., ORTAÇ, İ., ÖZUSLU, E. (2022). A floristic study on some natural and cultural sites of Adana (Türkiye) province. Anatolian Journal of Botany, 6(2), 92-103. https://doi.org/10.30616/ajb.1152708

Bilim alanı: [Tarım Bilimleri](/okf/tarim-bilimleri/index.md) › Tarım ve Gıda Bilimleri

# Alan bağlamı

Doğu Akdeniz Havzası, sahip olduğu farklı topoğrafik yapılar, iklimsel çeşitlilik ve mikroklima alanları sayesinde yüksek bitki biyoçeşitliliğine ve endemizm oranına sahip stratejik bir botanik bölgesidir. Ancak kentsel genişleme, tarımsal faaliyetler, sanayileşme ve insan baskısı altındaki korunan alanlarda floristik envanterlerin güncellenmesi biyolojik çeşitliliğin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Adana ilindeki doğal ve kültürel sit alanlarının floristik zenginliğini saptayarak literatürdeki veri eksikliklerini gidermeyi hedeflemektedir.

# Akademik özet

Doğu Akdeniz Bölgesi, sahip olduğu farklı topoğrafik yapılar, mikroklima alanları ve zengin toprak özellikleri sayesinde Türkiye'nin flora çeşitliliği açısından en kritik coğrafyalarından birini oluşturmaktadır. Özellikle Adana ili sınırları içerisinde yer alan lagünler, akarsu oluşumları ve tarihi kalıntılar hem doğal hem de kültürel sit niteliği taşımakta, bu alanlardaki biyolojik çeşitliliğin tespiti koruma biyolojisi açısından hayati önem arz etmektedir. Ancak insan baskısı, antropojenik müdahaleler ve çevresel değişimler sebebiyle bu hassas ekosistemlerdeki floristik yapının düzenli olarak güncellenmesi ve nesli tehlike altındaki türlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, söz konusu gereksinimden yola çıkarak Adana ilindeki yedi farklı doğal ve kültürel sit alanının floristik envanterini çıkarmayı ve biyolojik çeşitlilik durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Çalışmanın temel amacı, 2014 ile 2016 yılları arasında gerçekleştirilen 12 ayrı arazi çalışmasıyla Adana ilinde belirlenen yedi sit alanının (Ağyatan Lagünü, Tuzla Lagünü, Yumurtalık Lagünü, Yer Köprü Doğal Oluşumu, Akyatan Lagünü, Şekerpınar ve Tatarlı Köyü Antik Dönem Kalıntıları) bitki örtüsünü araştırmaktır. Saha araştırmaları kapsamında toplanan 313 bitki örneği, standart herbaryum tekniklerine uygun şekilde kurutulmuş ve Türkiye Florası kaynakları kullanılarak taksonomik olarak teşhis edilmiştir. Teşhis edilen örnekler Adıyaman Üniversitesi Herbaryumunda muhafaza altına alınmıştır. Taksonların fitocoğrafik bölgelere göre dağılımları değerlendirilmiş, endemik ve nadir türlerin tehlike durumları ise IUCN kriterleri doğrultusunda ilgili literatür ve kırmızı liste verileri üzerinden analiz edilmiştir.

Arazi ve laboratuvar çalışmaları sonuçunda 70 familya ve 180 cinse ait toplam 219 takson tespit edilmiştir. Lokalite bazında takson dağılımları incelendiğinde Yumurtalık Lagünü 83 takson ile en zengin alan olurken, bunu 57 takson ile Şekerpınar, 55 takson ile Yer Köprü Doğal Oluşumu, 48 takson ile Tatarlı Köyü Antik Dönem Kalıntıları, 41 takson ile Tuzla Lagünü, 18 takson ile Ağyatan Lagünü ve 13 takson ile Akyatan Lagünü izlemektedir. Tespit edilen taksonların fitocoğrafik analizinde %34,6 ile Akdeniz elementlerinin ağırlıkta olduğu görülmüş, bunu %5 ile İran-Turan ve %4,5 ile Avrupa-Sibirya elementleri takip etmiştir. Toplam 8 endemik takson belirlenmiş ve alanın endemizm oranı %3,65 olarak hesaplanmıştır; ayrıca kritik tehlike altında olan Echinops dumanii türünün de aralarında bulunduğu nadir ve tehlike altındaki taksonlar belirlenmiştir.

Çalışmada elde edilen bulgular, araştırma sahasındaki Akdeniz fitocoğrafik elementlerinin baskınlığını doğrulamakta ve bu durum alanın coğrafi konumuyla tam bir uyum sergilemektedir. Avrupa-Sibirya ve İran-Turan elementlerinin varlığı ise bölgedeki mikroklima alanları ve yükselti farklarıyla açıklanmaktadır. Yakın çevrede yapılmış olan diğer floristik araştırmalarla karşılaştırıldığında, Asteraceae ve Fabaceae familyalarının alan genelinde en zengin familyalar olması Türkiye genel florasındaki eğilimlerle paralellik göstermektedir. Bu çalışma, Adana bölgesindeki korunan alanların biyolojik çeşitlilik değerini vurgulamakta, biyolojik koruma planlamaları ve gelecekte yapılacak etnobotanik ile taksonomik revizyon çalışmaları için sağlam bir veri tabanı sunmaktadır.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, 2014-2016 yılları arasında Adana ili sınırları içerisinde yer alan 7 farklı doğal ve kültürel sit alanının (Ağyatan, Tuzla, Yumurtalık Lagünleri, Yer Köprü Doğal Oluşumu, Akyatan Lagünü, Şekerpınar ve Tatarlı Köyü Antik Dönem Kalıntıları) bitki örtüsünü ve floristik yapısını kapsamlı olarak araştırmak ve belgelemektir.

# Yöntem ve tasarım

Çalışma, Adana ilinde yer alan 7 farklı doğal ve kültürel sit alanının floristik zenginliğini belirlemek üzere 2014-2016 yılları arasında gerçekleştirilmiş ampirik bir saha araştırmasıdır.

# Bulgular ve önermeler

1. İncelenen 7 farklı sit alanında 70 familyaya ve 180 cinse ait toplam 219 damarlı bitki taksonu teşhis edilmiş; bunlardan 8'inin endemik (%3,65 endemizm oranı), 4'ünün ise nadir tür kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir.
2. Fitocoğrafik element dağılımına göre taksonların %34,6'sı Akdeniz/Doğu Akdeniz, %5'i İran-Turan, %4,5'i Avrupa-Sibirya ve %20,9'u çok bölgeli elementlerden oluşmaktadır.
3. Yumurtalık Lagünü 83 takson ile tür zenginliği bakımından ilk sırada yer alırken, Yer Köprü Doğal Oluşumu ve Şekerpınar alanlarının her birinde 3'er endemik takson tespit edilmiştir.
4. Çalışma alanında Kritik (CR) düzeyde tehlike altında olan tek endemik tür Echinops dumanii (Yumurtalık Lagünü) olarak belirlenmiş, Pancratium maritimum ise Lagün alanlarında tehlike altındaki nadir türler arasında öne çıkmıştır.

# Yazarın tartışması

Araştırma bulguları, Adana il sınırlarında yer alan 7 sit alanında toplam 219 taksonun varlığını ve vegetasyonun Akdeniz floristik yapısıyla olan güçlü bağını ortaya koymaktadır. Türlerin alanlara göre dağılımı, Yumurtalık Lagünü gibi geniş sulak alanların biyoçeşitlilik kapasitesinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Yazarlar, tespit edilen fitocoğrafik dağılımda Akdeniz elementlerinin baskınlığını (%34,6) bölgenin genel iklim karakterine bağlarken, mikroklimal alanların varlığı sayesinde Avrupa-Sibirya ve İran-Turan kökenli türlerin de vegetasyona katıldığını açıklamaktadır.

Tartışma bölümünde elde edilen veriler çevre floristik çalışmalarla karşılaştırılmış; Asteraceae familyasının bölge genelinde hakim olduğu, ancak Yumurtalık Lagünü ve Karatepe-Aslantaş çalışmalarında Fabaceae familyasının öne çıktığı görülerek Davis'in floristik öngörüleriyle uyum sağlandığı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, Şekerpınar ve lagün ekosistemlerindeki insan kaynaklı tahribatın flora üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekilmekte, nesli tehlikede olan Echinops dumanii ve Pancratium maritimum gibi hassas türlerin korunması için koruma tedbirlerinin artırılması gerektiği vurgulanmaktadır.

# Yazarın sonucu

Yazarlar, Adana ilindeki doğal ve kültürel sit alanlarının zengin bir floristik biyoçeşitliliğe ev sahipliği yaptığını, ancak antropojenik baskılar, yapılaşma ve altyapı faaliyetleri nedeniyle hassas habitatların tehdit altında olduğunu belirtmektedir. Özellikle lagün ekosistemleri ile yüksek rakımlı sit alanlarındaki endemik ve tehdit altındaki türlerin korunması amacıyla sürdürülebilir koruma stratejilerinin ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiği sonuçuna varılmaktadır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, Doğu Akdeniz havzasında yer alan Adana ilindeki yedi farklı doğal ve kültürel sit alanının floristik envanterini güncelleyerek literatüre katkıda bulunmaktadir. Bölgenin topoğrafik, iklimsel ve edafik çeşitliliği sayesinde barındırdığı zengin bitki örtüsünün sistematik olarak belgelenmesi, Türkiye florasına yönelik bölgesel veri tabanını güçlendirmektedir. Çeşitli koruma statülerine sahip lagün ve dağlık alanların tür bileşimini ortaya koyması, Akdeniz ekosistemlerindeki biyoçeşitlilik kalıplarının anlaşılmasında ve koruma önceliklerinin belirlenmesinde temel referans işlevi görmektedir.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, P. H. Davis tarafından başlatılan Flora of Turkey serisi ve Güner ve arkadaşlarının hazırladığı güncel Türkiye Bitkileri Listesi rehberliğinde yürütülmüştür. Çukurova Deltası ve çevresinde daha önce yapılmış olan Altınözlü (2004) Yumurtalık Lagünü florası, Akıncı ve arkadaşları (2018) Akdağ florası, Paksoy ve Savran (2011) Sarımsak Dağı florası ile Tel ve arkadaşları (2019) Karatepe-Aslantaş Milli Parkı florası çalışmalarıyla doğrudan ilişki kurmaktadır. Elde edilen bulgular, önceki araştırmalarla familya ve fitocoğrafik element düzeyinde karşılaştırılarak bölge vegetasyonunun sürekliliğini ve değişimini göstermektedir.

Literatür taramasına katkısı: Çalışmanın literatür taramalarına sağladığı temel katkı, mikrohabitat özellikleri gösteren sit alanlarındaki floristik zenginliği ve endemizm oranlarını karşılaştırmalı verilerle sunmasıdır. Sulak alanlar ile yüksek rakımlı oluşumların barındırdığı tür sayısı ve tehlike kategorilerini bir arada sunarak, Akdeniz biyomunda alan büyüklüğü ve topoğrafya değişkenlerinin tür zenginliği üzerindeki etkilerini inceleyen derlemeler için nitelikli ampirik kanıtlar temin etmektedir. Ayrıca insan baskısı altındaki kültürel sit alanlarındaki floristik değişimi izlemek isteyen araştırmacılara karşılaştırma zemini hazırlamaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Doğu Akdeniz bölgesindeki doğal ve kültürel sit alanları Akdeniz fitocoğrafik elementlerinin baskın olduğu zengin bir floristik çeşitlilik barındırmaktadır.** — Adana ilindeki 7 sit alanında saptanan 219 taksonun %34,6'sının Akdeniz/Doğu Akdeniz elementi olduğu verisiyle literatür taraması bölümünde Akdeniz biyomu özellikleri desteklenebilir.
- **Türkiye'deki bölgesel floristik araştırmalarda genelde Asteraceae familyası tür sayısı bakımından ilk sırada yer alırken, sulak alan ve lagün ekosistemlerinde Fabaceae familyası öne çıkabilmektedir.** — Kendi floristik bulgularını tartışan araştırmacılar, familya baskınlıklarındaki bu ekolojik sapmayı makaledeki Yumurtalık ve Karatepe-Aslantaş karşılaştırmalarıyla meşrulaştırabilir.
- **Koruma altındaki coastal lagünlerde kentsel ve tarımsal faaliyetler nedeniyle nadir ve tehlike altındaki bitki türleri yüksek risk taşımaktadır.** — Tez girişinde sulak alanların korunması ve nesli tehlikedeki türlerin vurgulanması aşamasında Pancratium maritimum ve Echinops dumanii türlerinin tehlike durumları referans gösterilebilir.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Ağyatan, Tuzla ve Yumurtalık Lagünleri'nde yayılan Pancratium maritimum L. populasyonlarının yoğunluğu ve genetik çeşitliliği insani baskı düzeylerine göre nasıl değişmektedir?**
  - Desen: Ağyatan, Tuzla ve Yumurtalık lagün kumullarında 50x50 cm'lik kuadratlar kullanılarak sistematik örnekleme yapılacak; populasyon yoğunluğu belirlenip GPS ile haritalanacaktır. Örneklem büyüklüğü istatistiksel güç analiziyle kararlaştırılacak, toprak tuzluluğu ve antropojenik tahribat indeksi ile ilişkilendirilecektir.
  - Gerekçe: Makalede Pancratium maritimum türünün Ağyatan, Tuzla ve Yumurtalık Lagünleri'nde tehlike altındaki nadir tür (VU/EN) olarak saptanması ve lagünlerdeki yaz kuraklaşması ile insan müdahalesine dair tespitlerden türetilmiştir.
- **Şekerpınar sit alanındaki yapılaşma, boru hatları ve ulaşım ağları Lamiaceae familyasına ait endemik türlerin mikrohabitat tercihlerini ve alan örtücülüğünü nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Şekerpınar bölgesindeki bozulmuş ve görece bakir meşelik alanlarda transekt hattı boyunca floristik ve örtücülük ölçümleri yapılacaktır. Nitel ve nicel vegetasyon verileri veri doygunluğu ilkesi doğrultusunda toplanacak, Shannon-Wiener çeşitlilik indeksi hesaplanarak varyans analizi uygulanacaktır.
  - Gerekçe: Makalenin sonuçlarında Şekerpınar bölgesinin Lamiaceae familyası bakımından zengin olduğu (7 takson, Salvia cilicica ve Salvia aucheri gibi endemikler) ancak tesis ve yol altyapısı nedeniyle doğal yapısını kaybettiği vurgusundan türetilmiştir.
- **Echinops dumanii C. Vural türünün Yumurtalık Lagünü'ndeki mevcut yayılış sınırları ve gelecekteki iklim senaryolarına göre habitat uygunluk değişimleri nelerdir?**
  - Desen: Yumurtalık Lagünü'nde coğrafi konumlandırma cihazları ile Echinops dumanii bireylerinin kesin koordinatları alınacak; MaxEnt yazılımı kullanılarak iklim, toprak ve ikincil çevre değişkenleri eşliğinde habitat uygunluk haritaları oluşturulacaktır.
  - Gerekçe: Makalede Echinops dumanii türünün araştırmada tespit edilen tek Kritik (CR) düzeydeki endemik takson olarak Yumurtalık Lagünü'nde sınırlı yayılış gösterdiği bulgusundan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | This study was carried out between 2014 - 2016 to investigate the plant cover of seven localities |
| ev-s-1 | Material and Method | 2 | — | The investigation materials were 313 plant specimens collected from the research area between 2014 - 2016. |
| ev-s-2 | Abstract | 1 | — | As a result 219 taxa belong to 70 families and 180 genera were identified. |
| ev-s-3 | Discussions | 4 | — | Eight of the determined taxa are endemic , and four are i n rare category (Table 3). |
| ev-s-4 | Discussions | 6 | — | In general, in all of the research areas Asteraceae were found to be the most crowded family except those carried out in Yumurtalık Lagoon, Karatepe - Aslantaş National Park |
| ev-l-1 | Abstract | 1 | — | 1152708 Received : 0 2 .0 8 .202 2 Accepted : 14 .0 9 .2022 Online : 17 .0 9 .2 022 A f loristic study on some natural and cultural sites of A dana ( Türkiye ) province Ahmet Zafer |
| ev-l-2 | Discussions | 4 | — | The allocation of taxa according to phytogeographical regions are follows: Mediterranean (including Eas t Mediterranean) 76 (34,6 % ), Euro - Siberian 10 (4,5 % ), Irano - Turanian |
| ev-l-3 | Discussions | 6 | — | In general, in all of the research areas Asteraceae were found to be the most crowded family except those carried out in Yumurtalık Lagoon, Karatepe - Aslantaş National Park where  |

# İlgili kavramlar

- [Tek Sağlık Bağlamında Bal Arısı ve Arıcılık: Kazakistan Örneği Üzerinden Bir Değerlendirme](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/tek-saglik-baglaminda-bal-arisi-ve-aricilik-kazakistan-ornegi-uzerinden-bir-degerlendirme.md)
- [Avrupa Birliği Kırsal Kalkınma Politikasının Türkiye'deki Uygulaması: Malatya İli Örneği](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/avrupa-birligi-kirsal-kalkinma-politikasinin-turkiyedeki-uygulamasi-malatya-ili-ornegi.md)
- [Cin’in Horqin Kumul Bölgesindeki Karakavak ve Sibirya Karaagaci Agaclandirma Alanlarinda Bitki-Dokuntu-Toprak Sisteminin C:N:P Stokiyometrisinin Karşılaştırilmasi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/cinin-horqin-kumul-bolgesindeki-karakavak-ve-sibirya-karaagaci-agaclandirma-alanlarinda-bitki-dokuntu-toprak-sisteminin-cnp-stokiyometrisinin-karsilastirilmasi.md)
- [Akut Arbovirüs Enfeksiyonu Modeli Olarak Mavi Dil Hastalığında Şiddet Belirleyicilerinin Makine Öğrenmesi ile Çözümlenmesi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/akut-arbovirus-enfeksiyonu-modeli-olarak-mavi-dil-hastaliginda-siddet-belirleyicilerinin-makine-ogrenmesi-ile-cozumlenmesi.md)
- [Akdeniz Ormanlarında Yangın Sonrası Orman Yönetim Uygulamalarının Toprak Metal Dinamikleri Üzerindeki Etkileri](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/akdeniz-ormanlarinda-yangin-sonrasi-orman-yonetim-uygulamalarinin-toprak-metal-dinamikleri-uzerindeki-etkileri.md)
- [Zhejiang Eyaleti, Çin'de 2010–2021 Yılları Arasında Salmonella Kaynaklı Gıda Kökenli Hastalıkların Epidemiyolojisi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/zhejiang-eyaleti-cinde-20102021-yillari-arasinda-salmonella-kaynakli-gida-kokenli-hastaliklarin-epidemiyolojisi.md)
- [Akdeniz Dağlık Silvopastoral Sisteminde Sarda Sığırlarının Kaynak Seçimi ve Mekansal Dağılım Örüntüleri](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/akdeniz-daglik-silvopastoral-sisteminde-sarda-sigirlarinin-kaynak-secimi-ve-mekansal-dagilim-oruntuleri.md)
- [Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında STEM Eğitiminin Öğretmenlerin STEM Farkındalıklarına ve 21. Yüzyıl Becerilerine Etkisi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/okul-disi-ogrenme-ortamlarinda-stem-egitiminin-ogretmenlerin-stem-farkindaliklarina-ve-21-yuzyil-becerilerine-etkisi.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-24T08:05:56.569Z
- Kanıt sayısı: 8
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/adana-ilinin-bazi-dogal-ve-kulturel-sit-alanlari-uzerine-floristik-bir-calisma