---
type: "Akademik Makale Analizi"
title: "İklim Değişikliği ve Tarımsal İşletmelerin Duyarlılığı: İklim Değişikliğinin Tarımsal Verimlilik Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi"
description: "İklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda güvencesi üzerindeki etkileri, kalkınma iktisadı ve çevre psikolojisi literatüründe geniş yer tutan temel bir tartışma alanıdır. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde iklimsel değişkenliklerin kırsal hanehalkı gelirleri ve ürün verimliliği üzerindeki olu"
resource: "https://makaleanalizi.com/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/iklim-degisikligi-ve-tarimsal-isletmelerin-duyarliligi-iklim-degisikliginin-tarimsal-verimlilik-uzerindeki-etkisinin-degerlendirilmesi"
doi: "10.3389/fpsyg.2022.955622"
authors: ["Shruti Mohapatra", "Swati Mohapatra", "Heesup Han", "Antonio Ariza‐Montes", "Maria del Carmen López-Martín"]
citation: "Mohapatra, S., Mohapatra, S., Han, H., Ariza‐Montes, A., López-Martín, M. D. C. (2022). Climate change and vulnerability of agribusiness: Assessment of climate change impact on agricultural productivity. Frontiers in Psychology, 13, 955622-955622. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.955622"
publicationType: "quantitative-empirical"
discipline: "Tarım Bilimleri"
subDiscipline: "Tarım ve Gıda Bilimleri"
evidenceCount: 10
tags: ["iklim", "maruz kalma", "duyarlılık", "ürün verimliliği", "kırılganlık", "uyum göstergeleri"]
timestamp: "2026-08-10T20:08:15.384Z"
---

# İklim Değişikliği ve Tarımsal İşletmelerin Duyarlılığı: İklim Değişikliğinin Tarımsal Verimlilik Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi

Özgün başlık: Climate change and vulnerability of agribusiness: Assessment of climate change impact on agricultural productivity
DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.955622
Künye (APA 7): Mohapatra, S., Mohapatra, S., Han, H., Ariza‐Montes, A., López-Martín, M. D. C. (2022). Climate change and vulnerability of agribusiness: Assessment of climate change impact on agricultural productivity. Frontiers in Psychology, 13, 955622-955622. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.955622

Bilim alanı: [Tarım Bilimleri](/okf/tarim-bilimleri/index.md) › Tarım ve Gıda Bilimleri

# Alan bağlamı

İklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda güvencesi üzerindeki etkileri, kalkınma iktisadı ve çevre psikolojisi literatüründe geniş yer tutan temel bir tartışma alanıdır. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde iklimsel değişkenliklerin kırsal hanehalkı gelirleri ve ürün verimliliği üzerindeki olumsuz yansımaları sıklıkla incelenmektedir. Ancak mevcut literatür genellikle gelişmiş ülke senaryolarına veya genel iklim modellerine odaklanmakta, Hindistan gibi iklimsel parametreleri son derece heterojen olan coğrafyalarda ürün bazlı uzun dönemli ampirik çözümlemeler sınırlı kalmaktadır. Bu makale, altmış yıllık dönemsel veriyi kullanarak maruz kalma, duyarlılık ve uyum kapasitesi göstergelerini ürün verimliliğiyle ilişkilendirmekte ve tarımsal işletmelerin kırılganlığını kapsayıcı finansman araçlarıyla hafifletme yönündeki akademik tartışmaya özgün bir katkı sunmaktadır.

# Akademik özet

İklim değişikliği, küresel ölçekte doğal ekosistemleri ve insani iktisadi faaliyetleri derinlemesine etkileyen karmaşık bir olgu olarak öne çıkmaktadır. Yirminci yüzyıldan itibaren küresel ortalama sıcaklıklardaki sürekli artış ve yağış rejimlerindeki dengesizlikler, özellikle tarımsal üretime ve kırsal geçim kaynaklarına ciddi tehditler oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde tarım sektörü; iklimsel maruz kalma, duyarlılık ve uyum kapasitesi dinamiklerinden doğrudan etkilenmekte, bu durum gıda güvencesi ile tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliğini riske atmaktadır. Hindistan bağlamında iklimsel parametrelerin bölgesel farklılıklar göstermesi ve yerel dinamiklerle etkileşimi, kırılganlık boyutlarının kapsamlı ve ampirik olarak analiz edilmesini zorunlu kılmaktadır.

Araştırma, Hindistan'da 1960 ile 2020 yılları arasındaki altmış yıllık dönemi kapsayan ikincil veriler aracılığıyla iklimsel parametrelerin ana ürün grupları üzerindeki etkisini ve tarımsal kırılganlık bileşenlerini çözümlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada veri setindeki sol sansürlenme sorununu gidermek ve iklimsel değişkenlerin verimlilik üzerindeki doğrusal olmayan etkilerini kestirmek amacıyla Tobit regresyon modeli uygulanmıştır. Bunun yanı sıra maruz kalma, duyarlılık ve uyum kapasitesi başlıkları altında toplanan çok sayıda göstergenin varyansını açıklamak ve boyut indirgemesi sağlamak üzere Temel Bileşenler Analizi (PCA) kullanılmıştır. Analizler, R yazılımı ve ilgili paketler üzerinden standartlaştırılmış verilerle yürütülerek dinamik bir metodolojik çerçeve sunulmuştur.

Tobit regresyonu sonuçları, karbondioksit emisyonlarındaki artışın ve sıcaklık yükselişlerinin özellikle tahıl ve yağlı tohum verimliliği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı negatif etkiler yarattığını göstermektedir. CO2 emisyonundaki artış tahıl veriminde %26, yağlı tohum veriminde ise %35 oranında bir düşüşle ilişkilendirilmiştir. Temel Bileşenler Analizi bulguları ise ekim yoğunluğu, tarım makineleri ve canlı hayvan yoğunluğu gibi uyum göstergeleri ile ortalama işletme büyüklüğü ve Kharif dönemi sıcaklıkları gibi maruz kalma faktörlerinin tarımsal kırılganlığı artırmada en yüksek paya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Yağışlardaki dengesizlikler ve aşırı hava olayları, ürün dolum dönemlerini olumsuz etkileyerek birim alan verimini düşürmüştür.

Elde edilen bulgular, iklim risklerinin yönetilmesinde geleneksel yaklaşımların ötesine geçilerek kapsayıcı finansman ve iklim-akıllı tarım uygulamalarının bütünleştirilmesi gerektiğini kanıtlamaktadır. Küçük ve marjinal çiftçilerin finansal hizmetlere erişiminin artırılması, iklimsel şoklara karşı direnç artırıcı teknolojik ve altyapısal yatırımların yapılabilmesi açısından kritik bir işlev taşımaktadır. Çalışma, literatürde iklim değişikliğinin makro ekonometrik modellerle ürün bazlı verimlilik üzerindeki etkisini uzun dönemli verilerle ortaya koyması ve tarımsal işletme modellerine finansal kapsayıcılık boyutunu eklemesi bakımından önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Gelecek araştırmalar için finansal günlükler yaklaşımı ve bölgesel uyum politikaları temel rehber niteliğindedir.

# Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın temel amacı, Hindistan'da son altı on yılda (1960-2020) meydana gelen iklimsel parametre değişikliklerinin tahıllar, baklagiller ve yağlı tohumlar gibi temel ürünlerin verimliliği üzerindeki etkisini incelemek, taranan göstergeler bazında tarımsal kırılganlığı haritalandırmak ve kapsayıcı tarım işletmeciliği ile iklim-akıllı tarım arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.

# Yöntem ve tasarım

Çalışmada, 1960-2020 yıllarını kapsayan altı on yıllık ikincil veriler kullanılarak iklim parametrelerinin tarımsal verimlilik üzerindeki etkileri nicel ve ekonometrik yöntemlerle analiz edilmiştir.

# Bulgular ve önermeler

1. Karbondioksit emisyonundaki her yüzde bir artış, tahıl ürünlerinin verimliliğinde yüzde 26 oranında istatistiksel olarak anlamlı bir düşüşe yol açmıştır.
2. Yağlı tohum verimliliği üzerinde CO2 emisyonu yüzde 35 oranında olumsuz etki yaparken, ekim yoğunluğu ve gübre kullanımı verimliliği pozitif etkilemiştir.
3. Temel Bileşenler Analizi sonuçlarına göre uyum kapasitesi faktörlerinden ekim yoğunluğu, tarım makineleri ve canlı hayvan yoğunluğu varyansın büyük kısmını açıklamaktadır.
4. Maruz kalma göstergeleri arasında Kharif mevsimi sıcaklığı, şiddetli yağışlı gün sayısı ve Rabi sıcaklık değişim hızı tarımsal kırılganlığı artıran en kritik faktörlerdir.

# Yazarın tartışması

Ekonometrik Tobit regresyonu ve Temel Bileşenler Analizi bulguları, karbondioksit emisyonu ile sıcaklık artışının Hindistan'daki temel ürün gruplarının verimliliği üzerinde belirgin bir baskı oluşturduğunu göstermektedir. Özellikle tahıl ve yağlı tohum üretimi iklimsel maruz kalma parametrelerine karşı oldukça hassastır.

Araştırmacılar, bitki büyümesinde gözlenen hızlanmaya rağmen tane dolum sürecindeki olumsuzluklar ve besin kullanım etkinliğindeki düşüş nedeniyle CO2 emisyonlarının rekolte kaybına yol açtığını açıklamaktadır. Aşırı sıcaklık değişimleri ise yağış düzenini bozarak sulama ve toprak kalitesi üzerinde ek riskler üretmektedir.

Tartışma bölümünde elde edilen bu sonuçlar, Hint-Ganj ovasında buğday veriminin sıcaklık artışıyla düştüğünü gösteren Daloz ve arkadaşlarının (2021) çalışmasıyla eşleşmektedir. Benzer şekilde, iklim-akıllı tarım uygulamalarının ve kapsayıcı finansal mekanizmaların küçük çiftçiler için risk azaltıcı etkisi literatürle uyumlu şekilde temellendirilmektedir.

Sonuç olarak, teknolojik ve ekonomik iyileştirmelerin yanında politik düzeyde konum odaklı tarımsal yönetim stratejilerinin hayata geçirilmesi zorunlu görülmektedir. Çiftçi saha okulları ve finansal günlük uygulamaları gibi yenilikçi araçlar tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliğine doğrudan katkı sağlayacaktır.

# Yazarın sonucu

Çalışma, Hindistan'da iklim değişikliğinin tarımsal verimlilik üzerindeki olumsuz etkilerini ve tarımsal kırılganlığı azaltmak için bütüncül, çok disiplinli ve iklim-akıllı yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Küçük ve marjinal çiftçilerin finansal kapsayıcılık, çiftçi üretici örgütleri ve özelleştirilmiş uyum politikalarıyla desteklenmesi, sürdürülebilir tarımsal işletme modelinin temel şartıdır.

# Literatürdeki işlevi

Bu çalışma, iklim değişikliğinin tarımsal verimlilik ve tarımsal işletmelerin kırılganlığı üzerindeki uzun dönemli makro etkilerini altmış yıllık zamansal veri seti üzerinden ampirik olarak çözümleyerek literatürde stratejik bir işlev üstlenmektedir. Mevcut akademik çalışmalar sıklıkla gelişmiş ülke senaryolarına ya da mikro düzeydeki çiftçi algılarına odaklanırken, bu araştırma Hindistan'daki temel ürün grupları olan tahıl, baklagil ve yağlı tohum üretimi üzerindeki çok boyutlu iklimsel baskıları eylemli ve ekonometrik düzeyde haritalandırmaktadır. Çalışma, iklimsel maruz kalma, duyarlılık ve uyum kapasitesi göstergelerini bütüncül bir ampirik çerçevede birleştirerek kapsayıcı finans ve iklim-akıllı tarım uygulamalarının tarımsal sürdürülebilirlikteki kritik rolünü kuramsal ve ampirik literatüre kazandırmaktadır.

Önceki çalışmalarla ilişkisi: Çalışma, iklimsel değişkenliklerin kırsal gelirler ve çiftlik gelirleri üzerindeki olumsuz etkilerini inceleyen klasik Ricardian ve ampirik ekonometrik literatürün açtığı yoldan ilerlemektedir. Ancak önceki çalışmaların aksine, küresel genellemeler yapmak yerine Hindistan coğrafyasına özgü 1960-2020 arası altı dekadlık iklim verilerini ve ürün rekoltelerini doğrusal olmayan Tobit regresyonu ve Temel Bileşenler Analizi ile modellemektedir. Çalışma, sıcaklık ve emisyon artışının ürün bazlı spesifik kayıplara (özellikle tahılda yüzde 26 ve yağlı tohumda yüzde 35 verim düşüşü) yol açtığını göstererek Daloz ve arkadaşlarının (2021) bölgesel buğday verim kayıplarına ilişkin bulgularını genelleştirmekte ve kapsayıcı tarımsal finansman boyutunu literatüre ekleyerek genişletmektedir.

Literatür taramasına katkısı: İklim değişikliği ve tarım yönetimi alanında yürütülecek sistematik literatür taramaları için bu makale, altmış yıllık iklimsel gösterge setini kapsayıcı finansman modeliyle birleştiren ampirik bir referans noktası sunmaktadır. Araştırma, iklimsel maruz kalmanın ürün verimliliği üzerindeki dolaysız etkilerini gösterirken, duyarlılık ve uyum kapasitesi bileşenlerini ampirik ağırlıklandırma yöntemleriyle gruplandırarak literatür taramalarına kavramsal ve yöntemsel bir taksonomi sağlamaktadır. Özellikle iklim-akıllı tarım ile kapsayıcı tarım işletmeciliği arasındaki nedensel bağı finansal araçlar (örneğin finansal günlükler ve iklim-akıllı finansal yenilikler) üzerinden kurması, gelecekteki derleme ve ampirik tarım iktisadı çalışmalarına bütüncül bir metodolojik ve kuramsal zemin kazandırmaktadır.

# Tez ve makale araştırmalarında kullanım

- **Karbondioksit emisyonu ve sıcaklık artışı uzun dönemde tahıl ve yağlı tohum verimliliğini belirgin biçimde düşürmektedir.** — Tezin iklim değişikliği ve tarımsal verimlilik ilişkisini tartışan literatür taraması bölümünde, CO2 emisyonunun tahıl veriminde yüzde 26 düşüşe yol açtığını gösteren ampirik kanıt olarak kullanılır.
- **Küçük çiftçilerin iklim risklerine karşı dayanıklılığı kapsayıcı finansman ve iklim-akıllı tarımsal araçlarla artırılabilir.** — Kavramsal çerçeve bölümünde kapsayıcı finans, tarımsal işletme modeli ve iklim-akıllı tarım arasındaki etkileşimi kuramsal olarak temellendirmek amacıyla başvurulur.
- **Tarımsal uyum kapasitesini artırmada teknolojik iyileştirmelerin yanı sıra siyasi aktörlerin konum odaklı politikaları belirleyicidir.** — Tartışma bölümünde tarımsal uyum politikalarının ve devlet desteğinin iklim risklerini azaltmadaki kritik rolünü vurgulamak için ampirik bulguların tartışılması bağlamında kullanılır.

# Türetilebilir araştırma soruları

- **Finansal günlükler yöntemiyle izlenen küçük çiftçilerin kapsayıcı finansal araçları benimseme oranları iklim risklerine dayanıklılıklarını nasıl etkilemektedir?**
  - Desen: Nicel ve nitel karma desen; güç analiziyle belirlenecek örneklem büyüklüğünde küçük çiftçilere 12 ay boyunca finansal günlük tutturularak ekonometrik panel veri analizi uygulanır.
  - Gerekçe: Makalenin sonuç bölümünde yer alan, küçük ve marjinal çiftçilerin finansal gereksinimlerini belirlemede finansal günlükler metodolojisinin sunduğu mikro düzeydeki farkındalık ve kapsayıcı finans önerisinden türetilmiştir.
- **Katılımcı çiftçi saha okulları eğitimi ve kiralık tarım makinesi kullanımı küçük çiftçilerin uyum kapasitesini ve ürün rekoltesini istatistiksel olarak ne düzeyde artırmaktadır?**
  - Desen: Yarı deneysel araştırma deseni; müdahale ve kontrol gruplarında yer alan çiftçilerden anket yoluyla toplanan veriler veri doygunluğu ve güç analizi gözetilerek farkların farkı analiziyle sınanır.
  - Gerekçe: Makalede tarımsal kırılganlığı azaltmak için önerilen katılımcı Çiftçi Saha Okulu modeli ve özel ekipman kiralama merkezlerinin uyum kapasitesini güçlendirme potansiyelinden türetilmiştir.
- **Farklı agro-ekolojik bölgelerde rabi ve kharif mevsim sıcaklık artışları ile CO2 emisyonlarının tahıl ve yağlı tohum verimliliği üzerindeki etkisi bölgesel bazda nasıl farklılaşmaktadır?**
  - Desen: Zaman serisi ve ekonometrik panel veri deseni; otuz yıllık meteoroloji ve rekolte verileri sol sansürlü Tobit regresyonu ve Temel Bileşenler Analizi ile modellenir.
  - Gerekçe: Makalede kullanılan altı dekatlık zamansal veri seti, sansürlenmiş Tobit regresyon yöntemi ve CO2 ile rabi sıcaklığının yağlı tohumlar üzerindeki olumsuz etki bulgusundan türetilmiştir.

# Kaynak izleri

Her iddia, özgün yayının belirtilen sayfasındaki birebir alıntıya bağlıdır.

| Kanıt | Bölüm | PDF sayfası | Basılı sayfa | Alıntı |
|---|---|---|---|---|
| ev-o-1 | Abstract | 1 | — | Analytical t ools such as the Tobit regression model and Principal Component Analys is were used for the investigation which has shown that among climatic parameter s, an increase  |
| ev-s-1 | Abstract | 1 | — | The s tudy uses data collected over the past six decades from 1960 to 2020. |
| ev-s-2 | Results and discussion | 5 | — | This was evidenced by the one percent increase in CO 2 emission which resulted in a 26 percent decrease in the yield of cereal crops. |
| ev-s-3 | Results and discussion | 7 | — | Among the three indicators, sensitivity and adaptive indicators were mentioned together as their variation contribution was only shown through the principal component 1 |
| ev-s-4 | Results and discussion | 5 | — | Similarly, the rise in mean temperature led to a decline in the productivity of crops like wheat by one to eight percent |
| ev-s-5 | Conclusion | 11 | — | To address the vulnerabilities arising from climate change, the following recommendations could be considered. |
| ev-l-1 | Results and discussion | 5 | — | The effect of different climatic parameters including adaptive, sensitivity, and exposure indicators was taken and a Tobit model of regression was run with the total productivity o |
| ev-l-2 | Results and discussion | 5 | — | This was evidenced by the one percent increase in CO 2 emission which resulted in a 26 percent decrease in the yield of cereal crops. |
| ev-l-3 | Conclusion | 11 | — | The prospective character of inclusive finance should be brought out by Financial Diaries to assist financial stakeholders to provide agribusinesses a stamp of inclusiveness and cl |
| ev-l-4 | Conclusion | 11 | — | Though the financial, social, and technological components could empower the adaptive capacity of farmers, political actors still have a major responsibility in prioritizing and pr |

# İlgili kavramlar

- [Akut Arbovirüs Enfeksiyonu Modeli Olarak Mavi Dil Hastalığında Şiddet Belirleyicilerinin Makine Öğrenmesi ile Çözümlenmesi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/akut-arbovirus-enfeksiyonu-modeli-olarak-mavi-dil-hastaliginda-siddet-belirleyicilerinin-makine-ogrenmesi-ile-cozumlenmesi.md)
- [Akdeniz Ormanlarında Yangın Sonrası Orman Yönetim Uygulamalarının Toprak Metal Dinamikleri Üzerindeki Etkileri](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/akdeniz-ormanlarinda-yangin-sonrasi-orman-yonetim-uygulamalarinin-toprak-metal-dinamikleri-uzerindeki-etkileri.md)
- [Zhejiang Eyaleti, Çin'de 2010–2021 Yılları Arasında Salmonella Kaynaklı Gıda Kökenli Hastalıkların Epidemiyolojisi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/zhejiang-eyaleti-cinde-20102021-yillari-arasinda-salmonella-kaynakli-gida-kokenli-hastaliklarin-epidemiyolojisi.md)
- [Akdeniz Dağlık Silvopastoral Sisteminde Sarda Sığırlarının Kaynak Seçimi ve Mekansal Dağılım Örüntüleri](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/akdeniz-daglik-silvopastoral-sisteminde-sarda-sigirlarinin-kaynak-secimi-ve-mekansal-dagilim-oruntuleri.md)
- [Adana İlinin Bazı Doğal ve Kültürel Sit Alanları Üzerine Floristik Bir Çalışma](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/adana-ilinin-bazi-dogal-ve-kulturel-sit-alanlari-uzerine-floristik-bir-calisma.md)
- [Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında STEM Eğitiminin Öğretmenlerin STEM Farkındalıklarına ve 21. Yüzyıl Becerilerine Etkisi](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/okul-disi-ogrenme-ortamlarinda-stem-egitiminin-ogretmenlerin-stem-farkindaliklarina-ve-21-yuzyil-becerilerine-etkisi.md)
- [Venus Sinek Kapanı (Dionaea muscipula) Bitkisinde Şekil Değiştirme: Morfolojik ve Biyomekanik Adaptasyonlar ile Başarısız Bir Avlanma Döngüsünün Olası Maliyetleri](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/venus-sinek-kapani-dionaea-muscipula-bitkisinde-sekil-degistirme-morfolojik-ve-biyomekanik-adaptasyonlar-ile-basarisiz-bir-avlanma-dongusunun-olasi-maliyetleri.md)
- [Bitki Büyümesi, Gelişimi ve Şeker Metabolizmasının Düzenlenmesinde Işığın Rolü: Bir Derleme](/okf/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/bitki-buyumesi-gelisimi-ve-seker-metabolizmasinin-duzenlenmesinde-isigin-rolu-bir-derleme.md)

# Şeffaflık

- Analiz tarihi: 2026-08-10T20:08:15.384Z
- Kanıt sayısı: 10
- Üretim sürümü: makale-analizi-v3.0.0
- Kanonik sayfa: https://makaleanalizi.com/tarim-bilimleri/tarim-ve-gida-bilimleri/iklim-degisikligi-ve-tarimsal-isletmelerin-duyarliligi-iklim-degisikliginin-tarimsal-verimlilik-uzerindeki-etkisinin-degerlendirilmesi