Almanya Ekonomisi, Sağlık Hizmetleri ve Emeklilik Sistemi Açısından Uzun COVID Semptomlarının Maliyet Analizi

Küresel SARS-CoV-2 salgınının akut etkilerinin ötesinde, enfeksiyonu geçiren bireylerde aylar süren yörgünluk, bilişsel işlev bozuklukları, kardiyovasküler ve solunum sistemi rahatsızlıkları gibi kronik komplikasyonların belirmesi kamu sağlığı ve ekonomi politikaları açısından yeni bir meydan okuma yaratmıştır. Uzun COVID veya post-COVID-19 sendromu olarak adlandırılan bu durum, çalışanların iş gücüne katılımını kısıtlayarak maluliyet ve uzun süreli hastalık izinlerine yol açmaktadır. Literatürde akut enfeksiyonun hastane maliyetleri kapsamlı biçimde incelenmiş olmasına karşın, enfeksiyon sonrasında gelişen kronik tablonun makroekonomik boyuttaki brüt katma değer kayıpları ile emeklilik ve rehabilitasyon sistemlerine getirdiği kademeli finansal yükün bütüncül biçimde nicelleştirilmesi eksik kalmıştır. Almanya iş gücü piyasasında yaşanan nitelikli eleman açığı ve yaşlanan nüfus yapısı dikkate alındığında, uzun COVID'in sosyal güvenlik sistemleri üzerindeki orta vadeli etkilerinin saptanması büyük önem taşımaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, 2021 yılında Almanya'da yeni başlayan uzun/post-COVID-19 vakalarının ülke ekonomisine, sağlık hizmetleri harcamalarına ve yasal emeklilik sistemine olan toplam finansal maliyetini tahmin etmektir. Araştırmada Almanya İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü (BAuA), Robert Koch Enstitüsü (RKI), yasal hastalık sigortası fonları (Barmer) ve Alman Yasal Emeklilik Sigortası verilerinden yararlanılarak ikincil veri analizine dayalı nicel bir modelleme yürütülmüştür. Üretim kaybı iş göremezlik gün sayısı ve ortalama ücret oranları üzerinden, ekonomik kayıp ise brüt katma değer kaybı cinsinden hesaplanmıştır. Ayrıca rehabilitasyon harcamaları ile iş göremezlik nedeniyle bağlanan maluliyet aylıklarının toplam büyüklüğü aktüeryal kabuller doğrultusunda projekte edilmiştir.

Modelleme sonuçlarına göre, 2021 yılında yeni başlayan post-COVID hastalarının iş göremezlik süreleri sonuçunda ortaya çıkan toplam üretim kaybı 3,4 milyar avro olarak hesaplanmıştır. Ülke genelindeki brüt katma değer kaybı ise 5,7 milyar avroya ulaşarak gayrisafi yurtiçi hasılanın yaklaşık yüzde 0,2'sine karşılık gelmiştir. Sağlık ve emeklilik sistemleri açısından değerlendirildiğinde, rehabilitasyon harcamalarının 332 milyon avro düzeyinde kaldığı, buna karşılık iş gücünden kısmen veya tamamen çekilmek zorunda kalan çalışanlara ödenen maluliyet emekli aylıklarının yaklaşık 2,1 milyar avroluk bir mali külfet oluşturduğu saptanmıştır. Orta vadede, her 300 COVID-19 hastasından ve her 30 post-COVID hastasından birinin maluliyet aylığı alarak iş gücü piyasasından çekileceği ve bunun toplam çalışanların yaklaşık yüzde 0,4'lük bir kesimini etkileyeceği öngörülmektedir.

Elde edilen bulgular, uzun COVID sendromunun doğrudan sağlık harcamalarından ziyade üretkenlik ve brüt katma değer kaybı kanalıyla ulusal ekonomi üzerinde belirgin bir yük oluşturduğunu göstermektedir. Almanya sağlık ve emeklilik sistemi için öngörülen finansal yük mevcut bütçe dengeleri içinde yönetilebilir düzeyde görünmekle birlikte, iş gücü arzında meydana gelen yüzde 0,4'lük daralma halihazırda var olan nitelikli iş gücü açığını derinleştirme potansiyeline sahiptir. Yazar, bu sonuçları İngiltere ve ABD'de yapılan benzer makroekonomik maliyet projeksiyonlarıyla karşılaştırarak, esnek çalışma modelleri ve etkin rehabilitasyon programlarının önemine vurgu yapmaktadır. Literatür taraması açısından bu çalışma, salgınların uzun vadeli sosyo-ekonomik çıktılarının değerlendirilmesinde ve gelecekteki sağlık politikaları ile araştırma fonlarının yönlendirilmesinde ampirik ve yöntemsel bir referans noktası sunmaktadır.