Nicel araştırma makalesi incelemesi
DOI: 10.1186/s12933-023-02114-wBirikimli Ortalama Trigliserid Glikoz-Vücut Kitle İndeksi ile Kardiyovasküler Hastalık İnsidansı Arasındaki İlişki: Çin'de Prospektif Ulusal Bir Kohort Çalışması
Gelişmekte olan ülkelerde kardiyovasküler hastalıkların (KVH) artan morbidite ve mortalite yükü, risk altındaki bireylerin erken tespiti için yeni ve maliyet-etkin tarama yöntemlerinin geliştirilmesini gerektirmektedir. Son dönemde trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) basit ve etkili bir İD ve metabolik risk göstergesi olarak önerilmiştir.
Makalenin anahtar kelimeleri
- Yazar
- Fadong Li et al.
- Yayın
- Cardiovascular Diabetology
- Tarih
- 2024-01-06
Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği
Kardiyovasküler hastalıklar (KVH), küresel ölçekte mortalite ve morbiditenin önde gelen nedenlerinden biri olarak sağlık sistemleri üzerinde ağır bir yük oluşturmaya devam etmektedir. Bu patolojilerin gelişiminde temel bir rol oynayan insülin direnci (İD), ateroskleroz sürecini hızlandırarak kardiyovasküler risk artışına zemin hazırlamaktadır. İnsülin direncinin altın standart tespiti olan hiperinsülinemik-öglisemik klemp yöntemi, yüksek maliyeti ve iş gücü gereksinimi nedeniyle klinik pratikte yaygın şekilde kullanılamamaktadır. Bu durum, trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) gibi basit, tekrarlanabilir ve invaziv olmayan alternatif biyobelirteçlerin klinik ve epidemiyolojik çalışmalarda risk tahmin aracı olarak değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir.
Bu çalışmada, orta yaşlı ve yaşlı Çin nüfusunda birikimli ortalama TyG-VKİ değerleri ile kardiyovasküler hastalık insidansı arasındaki prospektif ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri, Çin çapında temsili bir örneklemi kapsayan 'China Health and Retirement Longitudinal Study' (CHARLS) kohortunun 2011 (Dalga 1) ve 2015 (Dalga 3) yıllarına ait veri setlerinden elde edilmiştir. Başlangıçta kardiyovasküler hastalık tanısı almamış olan 45 yaş ve üzeri toplam 5.418 katılımcı analize dahil edilmiştir. Birikimli ortalama TyG-VKİ, 2011 ve 2015 yıllarındaki ölçümlerin ortalaması alınarak hesaplanmış; kardiyovasküler hastalık insidansı ile olan ilişkileri test etmek için çok değişkenli lojistik regresyon ve sınırlandırılmış kübik spline (RCS) modelleri kullanılmıştır.
Yaklaşık 4 yıllık takip süresi boyunca katılımcıların yüzde 10,0'ında (543 kişi) kardiyovasküler hastalık geliştiği gözlenmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizleri, birikimli ortalama TyG-VKİ değerindeki her bir standart sapma (SD) artışın, kardiyovasküler hastalık riskini (OR: 1,168, yüzde 95 güven aralığı: 1,040-1,310) anlamlı derecede artırdığını ortaya koymuştur. Sınırlandırılmış kübik spline (RCS) regresyon analizleri ise birikimli ortalama TyG-VKİ ile kardiyovasküler hastalık insidansı arasında pozitif yönlü, doğrusal (lineer) bir ilişki olduğunu doğrulamıştır. Alt grup analizlerinde yaş, cinsiyet, sigara veya alkol kullanımı, hipertansiyon, dislipidemi ve diyabet durumunun bu ilişkiyi anlamlı derecede değiştiremediği belirlenmiştir. Duyarlılık analizleri de elde edilen ampirik bulguların son derece dirençli olduğunu göstermiştir.
Elde edilen bulgular, birikimli ortalama TyG-VKİ'nin orta yaşlı ve yaşlı popülasyonlarda kardiyovasküler riskin erken dönemde tahmin edilmesinde ve birincil korunma stratejilerinin geliştirilmesinde güçlü bir araç olarak hizmet edebileceğini göstermektedir. Önceki literatürde yer alan tek anlık ölçümler yerine zamana yayılan birikimli maruziyetin değerlendirilmesi, kronik metabolik yükün kardiyovasküler sistem üzerindeki uzun vadeli etkisini daha güvenilir biçimde yansıtmaktadır. Bu çalışma, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki yüksek kardiyovasküler hastalık yüküyle mücadelede, rutin biyokimyasal ve antropometrik verilerle kolayca hesaplanabilen TyG-VKİ parametresinin klinikte maliyet-etkin bir tarama yöntemi olarak entegre edilmesini literatüre güçlü bir katkı olarak sunmaktadır.
Araştırmanın amacı
Bu çalışmanın amacı, 45 yaş ve üzeri orta yaşlı ve yaşlı Çin nüfusunda zamana yayılan birikimli ortalama trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) maruziyeti ile kardiyovasküler hastalık (KVH) gelişme riski arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemektir(Li et al., 2024).
İnceleme ve modelleme yöntemi
Bu çalışma, Çin'deki 45 yaş ve üzeri orta yaşlı ve yaşlı nüfusta birikimli ortalama trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) ile kardiyovasküler hastalık insidansı arasındaki ilişkiyi boylamsal olarak değerlendiren ulusal düzeyde prospektif bir kohort araştırmasıdır(Li et al., 2024, s. 2).
Kuramsal ve kavramsal çerçeve
Çalışmanın teorik zemini, insülin direncinin (İD) doku düzeyinde glikoz metabolizmasını bozarak pro-inflamatuar ve pro-aterojenik süreçleri tetiklemesi ve böylece doğrudan aterosklerotik kardiyovasküler hastalıklara yol açması mekanizmasına dayanmaktadır. TyG-VKİ, lipid metabolizması (trigliserid), glisemik durum (açlık kan şekeri) ve obeziteyi (vücut kitle indeksi) entegre ederek, bireyin kronik metabolik yükünü ve insülin duyarlılığındaki bozulmaları tek bir sentetik indeks üzerinden izlemeyi mümkün kılmaktadır.
Makalenin ele aldığı literatür
Mevcut literatür, insülin direncinin tip 2 diyabet ve kardiyovasküler patolojiler için bağımsız bir risk faktörü olduğunu ortaya koymuştur. TyG-VKİ'nin daha önce diyabet, alkole bağlı olmayan yağlı karacığer hastalığı (NAFLD) ve hipertansiyon gibi metabolik bozukluklarla ilişkisi incelenmiş olsa da, bu indeksin kardiyovasküler olayları tahmin etmedeki gücü sınırlı sayıda çalışmada ele alınmıştır. Ayrıca, mevcut çalışmaların büyük çoğunluğu anlık bazal ölçümlere dayanmakta olup, bu indeksin zaman içindeki birikimli seyrinin uzun vadeli kardiyovasküler hastalık gelişimine etkisini boylamsal bir kohortta inceleyen araştırma sayısı oldukça azdır.
Araştırma Tasarımı
- Evren veya inceleme alanı
- Çin'de yaşayan 45 yaş ve üzerindeki orta yaşlı ve yaşlı nüfus temsilcileri.
- Örneklem veya araştırma materyali
- Dışlama kriterleri sonrasında analize dahil edilen, yaş ortalaması 59.6 olan ve %53.6'sını kadınların oluşturduğu toplam 5.418 katılımcı.
- Veri toplama süreci
- Çin Sağlık ve Emeklilik Boylamsal Çalışması (CHARLS) Wave 1 (2011) ve Wave 3 (2015) kapsamında toplanan anket verileri, fiziksel ölçümler (kan basıncı, vücut kitle indeksi) ve laboratuvar kan biyobelirteçleri (trigliserid, açlık kan şekeri, HbA1c, total kolesterol, HDL-c, LDL-c).
- Veri analiz yöntemi
- Katılımcıların birikimli ortalama TyG-VKİ çeyrekliklerine göre sınıflandırılması, karıştırıcı değişkenlerin kontrol edildiği çok değişkenli lojistik regresyon modelleri, doğrusal ve doz-yanıt ilişkisini incelemek üzere kısıtlı kübik spline (RCS) analizi, çoklu atama yöntemiyle eksik verilerin giderilmesi ve eğilim skoru eşleştirmesi içeren duyarlılık analizleri.
Araştırmanın Bulguları
Çalışmada 4 yıllık takip süresi boyunca 5.418 katılımcının 543'ünde (%10.0) kardiyovasküler hastalık geliştiği saptanmıştır(Li et al., 2024, s. 5).
Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, birikimli ortalama TyG-VKİ'deki her 1 standart sapmalık artışın kardiyovasküler hastalık insidans riskini %16.8 oranında artırdığı bulunmuştur (OR: 1.168, %95 CI: 1.040-1.310)(Li et al., 2024, s. 5).
Kısıtlı kübik spline regresyon modeli, birikimli ortalama TyG-VKİ ile kardiyovasküler hastalık insidansı arasında pozitif yönlü doğrusal bir ilişki olduğunu göstermiştir(Li et al., 2024, s. 7).
Yapılan alt grup analizleri, yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı ile diyabet varlığı gibi faktörlerin, TyG-VKİ ile kardiyovasküler hastalık arasındaki ilişkiyi anlamlı şekilde değiştirmediğini ortaya koymuştur(Li et al., 2024, s. 7).
Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu
Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı
Araştırmacılar, bu çalışmada elde edilen temel bulguların zamana yayılan birikimli ortalama TyG-VKİ değerinin, 45 yaş ve üzerindeki Çinli nüfusta kardiyovasküler hastalık riskini öngörmede güçlü bir belirteç olduğunu göstermektedir. Tekil bir bazal ölçüm yerine, iki farklı dalgada elde edilen ölçümlerin ortalamasını yansıtan birikimli değerin kullanılması, bireylerin uzun süreli insülin direnci maruziyetini daha doğru ve güvenilir bir şekilde temsil etmektedir.
Yazarların açıklamalarına göre, trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) doğrudan insülin direncinin kolay elde edilebilir ve pratik bir göstergesi olarak işlev görmektedir. Altın standart olan hiperinsülinemik-öglisemik klemple karşılaştırıldığında laboratuvar ve maliyet yükü taşımayan bu indeks, klinik taramalarda yaygın bir şekilde kullanılabilme potansiyeline sahiptir ve kardiyovasküler hastalıkların altında yatan ateroskleroz sürecinin erken tespitine katkı sağlamaktadır.
Elde edilen bu doğrusal ilişki bulgusu, literatürde TyG-VKİ'nin diğer metabolik hastalıklarla ilişkisini inceleyen önceki çalışmalarla uyumluluk taşımaktadır. Örneğin, daha önceki araştırmalar bu indeksin hipertansiyon, alkolsüz yağlı karacığer hastalığı, diyabet ve diyabet öncesi evrelerin öngörülmesinde güçlü bir araç olduğunu ortaya koymuştur; bu çalışma ise söz konusu literatürü kardiyovasküler hastalık insidansına genişleterek önemli bir boşluğu doldurmaktadır.
Tartışma bölümünde çalışmanın bazı sınırları da ele alınmıştır. Kan örneklerinin yalnızca 2011 ve 2015 yıllarında toplanmış olması nedeniyle indeksin zaman içindeki daha hassas dalgalanmalarının izlenemediği ve çalışmanın sadece orta yaş ve üzeri Çinli nüfusu kapsaması sebebiyle sonuçların diğer etnik kökenlere ve genç yaş gruplarına doğrudan genellenemeyeceği vurgulanmış, ancak geniş örneklem büyüklüğü ve kapsamlı düzeltmelerin bulguların gücünü koruduğu belirtilmiştir.
Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması
Yazarlar, TyG-VKİ'nin hipertansiyon gelişimi ile güçlü bir korelasyon gösterdiğini belirten önceki çalışmaların bulgularıyla kendi araştırmalarını ilişkilendirmekte ve bu indeksin kardiyovasküler risk faktörleri üzerindeki genel öngörü gücünü desteklemektedir(Li et al., 2024, s. 8).
Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar
Çalışma, birikimli ortalama TyG-VKİ düzeyinin 4 yıllık takip süresince kardiyovasküler hastalık insidansı ile bağımsız ve güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Kolay hesaplanabilir ve düşük maliyetli yapısıyla bu indeks, özellikle orta yaşlı ve yaşlı nüfusta erken risk sınıflandırması yapılmasına, birincil koruma önlemlerinin geliştirilmesine ve bireyselleştirilmiş tedavi stratejilerinin planlanmasına katkı sağlayacak değerli bir klinik araç niteliğindedir(Li et al., 2024, s. 10).
Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve
Bu çalışma, metabolik risk faktörleri ile kardiyovasküler hastalık gelişimi arasındaki ilişkileri inceleyen epidemiyolojik literatürde, insülin direncinin pratik bir göstergesi olan TyG-VKİ indeksinin uzun süreli maruziyet etkisini değerlendiren kritik bir köprü işlevi görmektedir. Tekil ölçümlerin anlık dalgalanmalardan etkilenme dezavantajını ortadan kaldıran birikimli ortalama yaklaşımı, literatürde kronik metabolik yükün klinik sonuçlara yansıma mekanizmalarını anlamak adına yeni bir analitik standart sunmaktadır.
Önceki araştırmalar genellikle TyG-VKİ indeksinin diyabet, hipertansiyon ve alkolsüz yağlı karacığer hastalığı gibi metabolik bozukluklarla kesitsel ilişkilerine odaklanmış ya da tek zamanlı bazal ölçümler üzerinden risk tahmini yapmıştır. Bu çalışma ise CHARLS veri tabanının sunduğu geniş longitudinal imkânları ve iki farklı dalgada toplanan biyobelirteç verilerini birleştirerek, birikimli ortalama maruziyetin kardiyovasküler olaylar üzerindeki net ve bağımsız öngörü gücünü ortaya koymuştur.
Literatür taramasına sağlanan en temel katkı, maliyetli ve karmaşık altın standart yöntemler yerine, rutin biyokimyasal tetkikler ve antropometrik ölçümlerle elde edilen basit bir indeksin uzun vadeli prediktif gücünün ampirik olarak kanıtlanmasıdır. Elde edilen doğrusal ve güçlü istatistiksel bulgular, halk sağlığı politikalarında ve klinik risk skorlama sistemlerinde bu pratik göstergenin birincil koruma aracı olarak konumlandırılmasına güçlü bir teorik ve ampirik zemin hazırlamaktadır.
Kaynakça
- Cheng, W., Kong, F., & Chen, S. (2022). Comparison of the predictive value of four insulin resistance surrogates for the prevalence of hypertension: a population-based study. Diabetology & Metabolic Syndrome, 14(1), 137.
Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Zamana yayilan birikimli ortalama TyG-VKI maruziyeti, orta yaşlı ve yaşlı nufusta kardiyovaskuler hastalik insidansinin guvenilir bir yordayicisidir.
Tez çalışmasinin literatür taramasi bolumunde, metabolik risk göstergelerinin kronik etkilerini açıklamak ve tekil ölçumlerin sınırliliklarini vurgulamak amaciyla birincil kanıt olarak aktarilabilir(Li et al., 2024, s. 5).
FarklıYasGruplarindaBirkimliTyGVKIveKardiyovaskulerRisk
- Araştırma sorusu
- Orta yaş grubu ile ileri yaş grubundaki bireylerde birikimli ortalama TyG-VKI maruziyetinin kardiyovaskuler olaylari yordama gucu arasinda yas gruplarina gore anlamli bir fark bulunmakta midir?
- Yöntem taslağı
- Evren, 45 yas ve üzeri ulusal longitudinal çalışma katılımcılarından olusmaktadir. Örneklem buyuklugu istatistiksel guc analiziyle belirlenecektir. Veriler standartlastirilmis sağlık taramalari ve biyokimyasal ölçumlerle toplanacak; cok değişkenli lojistik regresyon ve etkileşim analizleri ile analiz edilecektir.
Makaleyle bağlantısı: Makalede yas ve diğer demografik faktorlerin alt grup analizleriyle incelenmesi, ancak genis yas araligindaki gruplar arasi hassasiyetin daha derinlemesine araştırilmasi gerektigi yonundeki çağrılar doğrudan bu araştırma önerisini tetiklemektedir(Li et al., 2024, s. 7).
Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve
Insulin direncinin maliyet-etkin ve kolay elde edilebilir bir göstergesi olarak TyG-VKI, geleneksel altin standartlarin yerini alabilecek pratik bir kavramsal çerçeve sunar.
Kavramsal çerçeve bolumunde, invaziv ve yüksek maliyetli ölçum yöntemlerine alternatif olarak geliştirilen metabolik indekslerin guvenilirligini tartismak için kullanılabilir(Li et al., 2024).
MetabolikIndekslerinKarşılaştırmaliKlinikPrediksiyonGucu
- Araştırma sorusu
- TyG-VKI indeksi ile geleneksel trigliserid-glikoz ve diğer metabolik oranlarin uzun vadeli kardiyovaskuler hastalik gelişimini yordamadaki istatistiksel ustunlugu nasıl değişmektedir?
- Yöntem taslağı
- Evren, ulusal sağlık ve emeklilik araştırmalari kohort veritabani kullanicilaridir. Örneklem buyuklugu istatistiksel guc analiziyle saptanacaktir. Veriler laboratuvar biyobelirtecleri ve düzenli takip anketleri aracıligiyla derlenecek; ROC egrileri ve c-istatistigi yaklaşimlarina gore karşılaştırmali analizler yapilacaktir.
Makaleyle bağlantısı: Makalenin giris bolumunde TyG-VKI'nin diğer benzer indekslere kıyasla yüksek korelasyon gösterdiğinin belirtilmesi ancak cesitli alternatif oranlarin da varligi, bu indekslerin karşılaştırmali etkinliklerinin test edilmesi gerekliligini dogurmaktadir(Li et al., 2024).
Tez veya makalede kullanım · introduction
Kardiyovaskuler hastalik yukunun azaltilmasi için risk altindaki bireylerin erken tespiti ve birincil koruma stratejilerinin geliştirilmesi elzemdir.
Araştırmanın giris bolumunde kuresel ve ulusal sağlık yukune dikkat cekmek ve çalışmanın gerekcesini temellendirmek amaciyla baslangic argumani olarak sunulabilir(Li et al., 2024).
ZamanaYayilanTyGVKIDalgalanmalariveVaskulerSonuçlar
- Araştırma sorusu
- Kan örneklerinin toplandigi dalgalar arasindaki süreçinde TyG-VKI degerlerinde gorulen dalgalanmalar veya artis egilimleri kardiyovaskuler olay insidansini doğrudan nasıl etkilemektedir?
- Yöntem taslağı
- Evren, coklu takip dalgalarina sahip prospektif kohort araştırmalarının evrenidir. Örneklem buyuklugu guc analizi ile hesaplanacaktır. Veriler en az uc farklı zaman dilimindeki biyokimyasal ölçumlerle toplanacak; zamanla değişen ortaklar analizi ve siniflama modelleriyle değerlendirilecektir.
Makaleyle bağlantısı: Yazarlarin tartisma bolumunde kan örneklerinin yalnizca iki dalgada alinmis olmasi nedeniyle indeksin zaman icindeki daha hassas dalgalanmalarinin tam olarak izlenememesini sınırlilik olarak belirtmeleri bu araştırma fikrini doğrudan dogurmaktadir(Li et al., 2024, s. 10).