Nicel araştırma makalesi incelemesi

DOI: 10.1371/journal.pdig.0000198

ChatGPT'nin USMLE Sınavındaki Performansı: Büyük Dil Modelleri Kullanılarak Yapay Zekâ Destekli Tıp Eğitimi Potansiyeli

Klinik tıp alanında yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, serbest metin verilerinin düzensizliği, sistemler arası entegrasyon eksikliği ve etiketlenmiş yapılandırılmış veri yetersizliği nedeniyle uzun süredir sınırlı bir düzeyde kalmıştır.

Yazar
Tiffany H. Kung et al.
Yayın
PLOS Digital Health
Tarih
2023-02-09
01

Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği

Klinik tıp alanında yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, büyük veri setlerinin eksikliği, sağlık bilişim sistemleri arasındaki entegrasyon yetersizlikleri ve klinik serbest metinlerin düzensiz yapısı nedeniyle uzun süredir sınırlı bir düzeyde kalmıştır. Geleneksel derin öğrenme modelleri belirli alanlara özel eğitim verilerine ihtiyaç duyarken, genel amaçlı büyük dil modellerinin tıp eğitiminde ve klinik karar destek süreçlerinde ne ölçüde yetkinlik gösterebileceği belirsizliğini korumaktadır. Tıp uzmanlığının standartlaştırılmış ve üst düzey bir göstergesi olan Amerika Birleşik Devletleri Tıbbi Lisanslama Sınavı (USMLE), karmaşık klinik vakaları, karma senaryoları ve patofizyolojik mantık yürütmeyi kapsadığından yapay zekâ sistemlerinin klinik akıl yürütme becerilerini ölçmek için ideal bir zemin sunmaktadır.

Bu araştırma, OpenAI tarafından geliştirilen GPT-3.5 mimarisine dayalı ChatGPT dil modelinin, herhangi bir alana özgü ek eğitim veya pekiştirmeli müdahale olmaksızın USMLE sınavlarındaki performansını, mantıksal tutarlılığını ve klinik içgörü üretme kapasitesini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında Haziran 2022 USMLE örnek sınav sorularından görsel ögeler elenerek seçilen 350 soru (Step 1: 119, Step 2CK: 102, Step 3: 122) analiz materyali olarak kullanılmıştır. Sorular modele üç farklı formatta sunulmuştur: açık uçlu istemler, doğrudan çoktan seçmeli format ve her seçeneğin gerekçelendirilmesini zorunlu kılan istemler. Model çıktılarının doğruluğu, açıklamaların mantıksal uyumu (kordans) ve sunduğu klinik içgörü yoğunluğu, birbirinden bağımsız çalışan uzman hekimler tarafından standart değerlendirme kriterleriyle puanlanmıştır.

Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, ChatGPT modelinin özel bir tıbbi eğitim almamış olmasına rağmen USMLE'nin tüm aşamalarında yaklaşık %60 olan baraj puanına yakın veya bu barajın üzerinde bir doğruluk sergilediğini göstermektedir. Belirsiz yanıtlar hariç tutulduğunda, açık uçlu istemlerde Step 1, Step 2CK ve Step 3 için doğruluk oranları sırasıyla %75.0, %61.5 ve %68.8 olarak gerçekleşmiştir. Zorunlu gerekçelendirmeli çoktan seçmeli sorulara verilen yanıtlarda ise genel doğruluk oranları %52.4 ile %65.2 arasında değişmektedir. Yapılan nitel ve nicel değerlendirmeler, modelin ürettiği yanıtların ve açıklamaların %94.6 gibi oldukça yüksek bir oranda içsel tutarlılık taşıdığını ve tüm yanıtların %88.9'unda en az bir adet geçerli, özgün ve bariz olmayan klinik içgörü ürettiğini ortaya koymuştur.

Elde edilen sonuçlar, genel amaçlı büyük dil modellerinin tıp eğitiminde interaktif bir öğrenme yardımcısı ve gelecekte klinik karar destek mekanizmalarına entegre edilebilecek potansiyel bir araç olduğunu kanıtlar niteliktedir. Tıbbi literatüre özel olarak eğitilmiş PubMedGPT gibi modellerle karşılaştırıldığında ChatGPT'nin sergilediği yüksek başarı, genel internet metinlerindeki net ve kararlı anlatım yapısının modelin karar verme süreçlerini olumlu etkilediğini düşündürmektedir. Araştırma, yapay zekâ ve tıp eğitimi literatürüne, genel dil modellerinin tıp yetkinlik sınavlarındaki potansiyelini ilk kez baraj seviyesinde göstererek katkı sağlamakta; öğrenci odaklı tıp eğitiminde, Sokratik soru yazımında ve kişiselleştirilmiş öğrenme süreçlerinde büyük dil modellerinin oynayabileceği dönüştürücü rolü vurgulamaktadır.

Araştırmanın amacı

Bu araştırmanın amacı, OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT büyük dil modelinin, alana özgü herhangi bir ek eğitim veya uzman müdahalesi olmaksızın Amerika Birleşik Devletleri Tıbbi Lisanslama Sınavı (USMLE) soruları üzerindeki doğruluk, içsel tutarlılık (kordans) ve klinik içgörü performansını nicel ve nitel yöntemlerle değerlendirmektir(Kung et al., 2023).

İnceleme ve modelleme yöntemi

Bu çalışmada, alana özgü ek bir eğitim veya ince ayar yapılmamış ChatGPT modelinin klinik muhakeme ve tıbbi bilgi düzeyini ölçmek amacıyla nicel ve nitel değerlendirmeleri içeren deneysel bir metodoloji izlenmiştir(Kung et al., 2023).

Kuramsal ve kavramsal çerçeve

Çalışma, generative pre-trained transformer (GPT-3.5) mimarisine dayanan büyük dil modellerinin olasılıksal dil işleme ve metin üretimi kuramlarına dayanmaktadır. Model, sözcük dizilimlerinin bağlamsal olasılıklarını hesaplayarak tümdengelimli akıl yürütme, uzun süreli bağımlılık kurma ve yanıt üretme yetenekleri sergiler. Ayrıca sağlıkta yapay zekâ değerlendirmelerinde güvenilirlik ve açıklanabilirlik ilkeleri teorik altyapıyı oluşturmaktadır.

Makalenin ele aldığı literatür

Araştırma, tıp bilişiminde yapay zekâ modellerinin genelleştirilebilirliği ve klinik verilerin yapılandırılmasındaki zorluklara ilişkin literatürü ele almaktadır. Önceki derin öğrenme ve görüntüleme modellerinin (Inception-V3, BioBERT) yanı sıra biyotıp literatürüyle eğitilen PubMedGPT gibi alana özgü dil modellerinin sınırlılıkları tartışılmaktadır. MedQA-USMLE veri setleriyle yapılan önceki çalışmalar ve tıbbi bilginin katlanarak büyümesi karşısında geleneksel sınav hazırlık araçlarının yetersizliği literatür bağlamında değerlendirilmiştir.

Araştırma Tasarımı

Evren veya inceleme alanı
Haziran 2022 tarihinde resmi USMLE web sitesinden erişilen kamusal örnek sınav soru havuzudur.
Örneklem veya araştırma materyali
Görsel öge (grafik, resim vb.) içeren sorular elendikten sonra kalan 350 adet USMLE soru ögesidir (Step 1: 119, Step 2CK: 102, Step 3: 122).
Veri toplama süreci
Sorular ChatGPT modeline üç farklı formatta (açık uçlu, gerekçesiz çoktan seçmeli, gerekçelendirmeli çoktan seçmeli) sırayla aktarılmış ve hafıza ön yargısını önlemek için her girdide yeni sohbet oturumu başlatılmıştır.
Veri analiz yöntemi
Modelin ürettiği yanıtlar iki bağımsız uzman hekim tarafından Doğruluk, Kordans ve İçgörü (ACI) ölçütlerine göre derecelendirilmiş; değerlendiriciler arası uyum Cohen kappa istatistiği ile hesaplanmış ve post hoc 2-yönlü ANOVA uygulanmıştır.
Yanıt Doğruluğu (Accuracy)İçsel Tutarlılık / Kordans (Concordance)Klinik İçgörü Yoğunluğu (Density of Insight)Soru Formatı DeğişkenliğiUSMLE Sınav Düzeyleri (Step 1, Step 2CK, Step 3)

Araştırmanın Bulguları

01

ChatGPT alana özgü ek bir eğitim veya yönlendirme almamasına rağmen tüm USMLE sınav seviyelerinde %60 civarındaki baraj puanına yakın veya barajın üzerinde bir doğruluk performansı sergilemiştir(Kung et al., 2023).

02

Model yanıtlarında ve ürettiği gerekçeli açıklamalarda %94,6 oranında yüksek bir içsel dilsel tutarlılık (kordans) sağlamış; doğru yanıtlanan sorularda kordans oranı %99,1 seviyesine ulaşmıştır(Kung et al., 2023).

03

ChatGPT yanıtlarının %88,9'unda en az bir adet geçerli, özgün ve aşikar olmayan klinik içgörü sunmuş, doğru yanıtlanan sorulardaki içgörü yoğunluğu yanlış yanıtlananlara göre belirgin derecede yüksek bulunmuştur(Kung et al., 2023).

04

ChatGPT, yalnızca biyomedikal literatürle eğitilmiş olan PubMedGPT modeline (%50,3 doğruluk) kıyasla genel metin külliyatıyla eğitilmiş olmasına karşın USMLE sorularında daha yüksek bir başarı sergilemiştir(Kung et al., 2023).

02

Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu

Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı

Çalışmada elde edilen bulgular, ChatGPT'nin alana özgü hiçbir ek eğitim almadan USMLE Step 1, Step 2CK ve Step 3 sınavlarında %60 seviyesindeki geçme barajına ulaştığını veya bu seviyeyi geçtiğini göstermektedir. Ayrıca modelin yanıt gerekçelerinde %94,6 oranında yüksek bir tutarlılık sergilediği ve yanıtların %88,9'unda geçerli klinik içgörüler ürettiği tespit edilmiştir.

Yazarlar bu başarıyı, ChatGPT'nin temelinde yatan GPT-3.5 mimarisinin geniş metin külliyatı üzerinden geliştirdiği mantıksal çıkarım ve bağlamsal ilişki kurma yeteneklerine bağlamaktadır. Doğru yanıtlardaki içgörü yoğunluğunun ve kordansın yüksek olması, modelin rastgele tahmin yapmak yerine probabilistik dil modeli içerisinde tutarlı bir klinik mantık dizisi yürüttüğünü açıklamaktadır.

Tartışma bölümünde bu sonuçlar mevcut literatürle ilişkilendirilmiş ve yalnızca biyomedikal yayınlarla eğitilen PubMedGPT (%50,3 doğruluk) ile karşılaştırılmıştır. Genel içerikle eğitilen ChatGPT'nin uzmanlaşmış biyomedikal modelden daha yüksek performans göstermesi, dar alan literatüründeki çelişkili veya çekimser akademik dilin aksine genel ağ metinlerindeki kesin kılavuzların modele avantaj sağladığı şeklinde yorumlanmıştır.

Sonuç olarak yazarlar, yapay zekanın tıp eğitiminde Sokratik bir öğrenme yardımcısı ve kişiselleştirilmiş bir öğretici olarak kullanılabileceğini vurgulamaktadır. Bununla birlikte çalışmanın görsel soru ögelerini içermemesi ve kısıtlı soru sayısı gibi alan sınırları belirtilerek, gelecekte gerçek öğrenme ortamlarında yapay zekâ destekli tıp eğitiminin etkilerini ölçecek kontrollü araştırmalara ihtiyaç duyulduğu ifade edilmektedir.

Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması

Yazarlar, yalnızca biyomedikal alana özgü literatürle eğitilen PubMedGPT modelinin %50,3 doğrulukta kalmasına karşın, genel ağ metinleriyle eğitilen ChatGPT'nin %60 barajına yakın/üzerinde performans göstermesini karşılaştırmaktadır. Yalnızca akademik yayınlarla eğitilen modellerin belirsiz ve çelişkili bilimsel dilden olumsuz etkilenebileceği, genel modellerin ise kesin tıp rehberleri ve hasta bilgilendirme metinleri sayesinde daha tutarlı sonuç ürettiği vurgulanmaktadır(Kung et al., 2023).

Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar

Yazarlar, genel amaçlı bir büyük dil modeli olan ChatGPT'nin uzman düzeyinde tıbbi bilgi gerektiren USMLE sınavlarında baraj seviyesine ulaşmasının yapay zekâ olgunlaşmasında önemli bir milat olduğu sonuçuna varmaktadır. Modelin sunduğu yüksek kordans ve açıklanabilir klinik içgörüler, tıp eğitiminde öğrencileri destekleme ve gelecekte klinik karar destek sistemlerine entegre edilme potansiyeline işaret etmektedir(Kung et al., 2023).

Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve

Bu çalışma, genel amaçlı büyük dil modellerinin uzmanlık düzeyinde tıbbi bilgi ve klinik akıl yürütme gerektiren standart sınavlardaki başarısını ölçerek yapay zekânın sağlık eğitimi literatüründeki yerini yeniden tanımlamaktadır. Tıbbi yapay zekâ araştırmalarında uzun süredir hâkim olan alana özgü dar veri setleriyle model eğitme yaklaşımının aksine, genel külliyatla eğitilmiş GPT-3.5 mimarisinin herhangi bir özel eğitim almadan USMLE sınavlarında baraj puanına ulaşabileceğini ampirik olarak kanıtlamaktadır. Çalışma, yapay zekânın yalnızca doğru cevabı seçme yeteneğini değil, ürettiği açıklamaların içsel tutarlılığını ve taşıdığı niteliksel klinik içgörüleri değerlendiren çok boyutlu bir ölçüt çerçevesi sunmaktadır.

Önceki literatürde yer alan PubMedGPT veya BioBERT gibi çalışmalar, yapay zekânın tıp alanındaki başarısını yalnızca biyomedikal yayın ve tıp literatürü verileriyle eğitilen özelleşmiş modellere bağlamaktaydı. Ancak bu makale, yalnızca tıp metinleriyle eğitilen modellerin akademik dildeki çelişkili ve sakınımlı ifadeler nedeniyle ambivalans yaşayabildiğini, buna karşın ChatGPT gibi genel modellerin ağ üzerindeki net rehberler ve hasta bilgilendirme kılavuzları sayesinde daha yüksek başarı gösterdiğini ortaya koyarak önceki literatürden ayrışmaktadır. Ayrıca MedQA-USMLE gibi eski veri setlerindeki sızıntı riskine karşılık 2022 yılı güncel sınav sorularını kullanarak veri geçerliliği hususunda metodolojik bir standart getirmektedir.

Tıp eğitimi ve yapay zekâ literatürünü inceleyen araştırmacılar için bu eser, büyük dil modellerinin socrates tarzı diyalog tabanlı öğretim süreçlerinde ve vaka bazlı öğrenmede nasıl bir rol üstlenebileceğini metodolojik olarak kategorize etmektedir. Yapay zekâ yanıtlarının değerlendirilmesinde doğruluk (accuracy), kordans (concordance) ve içgörü yoğunluğu (density of insight) boyutlarını bir arada sunarak gelecek literatür taramaları ve deneysel araştırmalar için metodolojik bir temel oluşturmaktadır. Modelin yeteneklerinin yanı sıra temel tıp bilgisi seviyesindeki kırılganlıklarını da göstererek yapay zekâ destekli müfredat tasarımlarına dengeli bir teorik katkı sağlamaktadır.

Kaynakça

  1. Stanford CRFM. (2022). PubMedGPT 2.7B: A large language model for biomedical text. Stanford Center for Research on Foundation Models.
03

Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım

Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.

01

Tez veya makalede kullanım · literatüre-review

Genel külliyatla eğitilen büyük dil modelleri alana özgü ek bir eğitim almadan üst düzey tıbbi lisanslama sınavlarında baraj seviyesinde performans gösterebilmektedir.

Yapay zekânın tıp eğitimindeki gelişimini inceleyen literatür taraması bölümlerinde genel modellerin klinik yetkinlik potansiyelini vurgulamak için kullanılır(Kung et al., 2023).

Tıp Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sokratik Öğrenme Mimarilerinin Öğrenci Başarısına Etkisi

Araştırma sorusu
USMLE hazırlık sürecinde ChatGPT destekli Sokratik soru-yanıt modülü kullanan tıp öğrencilerinin klinik akıl yürütme puanları geleneksel çalışma yöntemlerini kullanan öğrencilere göre anlamlı bir farklılık göstermekte midir?
Yöntem taslağı
Yarı deneysel ön test-son test kontrol grupsal desen uygulanacaktır. Deney grubu yapay zekâ destekli soru ve gerekçeli açıklama modülünü kullanırken kontrol grubu standart test bankasından yararlanacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile belirlenecek olup veri analizinde ANCOVA testi kullanılacaktır.

Makaleyle bağlantısı: Makalenin tartışma bölümünde ChatGPT'nin %88,9 oranında geçerli içgörü sunarak tıp eğitiminde Sokratik öğrenme yardımcısı olarak kullanılabileceği yönündeki teorik çıkarımından türetilmiştir(Kung et al., 2023).

02

Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve

Yapay zekâ modellerinde üretilen mantıksal açıklamaların içsel tutarlılığı (kordans) doğru yanıt oranlarıyla doğrudan ilişkilidir.

Yapay zekâ açıklamalarının kalitesini ve açıklanabilirlik kavramını kuramsal çerçevede temellendirmek amacıyla referans verilir(Kung et al., 2023).

Büyük Dil Modellerinin Farklı Tıbbi Uzmanlık Sorularındaki Hata Modellerinin Nitel Analizi

Araştırma sorusu
ChatGPT modelinin USMLE Step 1 temel bilimler sorularında gösterdiği düşük performansın arkasında yatan temel dilsel ve kavramsal hata türleri nelerdir?
Yöntem taslağı
Nitel içerik analizi deseni benimsenecektir. Yanlış yanıtlanan Step 1 soruları ve modelin ürettiği gerekçe metinleri tıbbi uzmanlarca kodlanarak eksik bilgi, mantıksal çelişki ve terim kafa karışıklığı kategorilerine ayrılacaktır. Örneklem boyutu veri doygunluğuna ulaşılıncaya kadar genişletilecektir.

Makaleyle bağlantısı: Makalede Step 1 sorularında model doğruluğunun daha düşük çıkması ve insan kullanıcıların temel bilimleri zor algılamasının yapay zekâ performansına yansıması bulgusundan türetilmiştir(Kung et al., 2023).

03

Tez veya makalede kullanım · Tartışma

Genel metinlerle eğitilen büyük dil modelleri uzmanlaşmış biyomedikal modellere kıyasla kesin tıp rehberleri sayesinde daha yüksek doğruluk sergileyebilmektedir.

Veri seti çeşitliliği ve alan içi model eğitimi tartışılırken karşılaştırmalı bir ampirik bulgu olarak sunulur(Kung et al., 2023).

İstem Mühendisliği Formatlarının Dil Modellerinin Klinik Açıklama Kalitesine Etkisi

Araştırma sorusu
Zorunlu gerekçelendirme (MC-J) içeren istem formatı ile serbest istem formatı (OE) karşılaştırıldığında büyük dil modellerinin sunduğu klinik içgörü yoğunluğu nasıl değişmektedir?
Yöntem taslağı
Tekrarlı ölçümlü deneysel desen benimsenecektir. Aynı klinik vaka kümesi üç farklı yönlendirme formatı ile modele sunulacak, elde edilen çıktılar iki bağımsız uzman hekim tarafından ACI ölçeğiyle puanlanacaktır. Puan farkları Friedman ve Wilcoxon işaretli sıra testleriyle analiz edilecektir.

Makaleyle bağlantısı: Çalışmada kullanılan OE, MC-NJ ve MC-J kodlama varyasyonlarının model doğruluğu ve içgörü sıklığı üzerindeki farklı etkileri bulgusundan türetilmiştir(Kung et al., 2023).