Nicel araştırma makalesi incelemesi
DOI: 10.12961/aprl.2025.28.03.03COVID-19 Pandemisi Sürecinde Uzaktan Çalışma ve Çalışanların İyi Oluş Durumu: Teksas Sağlık Bilimleri Üniversitesinde İki Dalgalı Bir Çalışma
COVID-19 pandemisi dünya genelinde çalışma hayatını kökten değiştirerek yükseköğretim kurumları dahil pek çok sektörde uzaktan çalışmanın zorunlu ve ani bir şekilde benimsenmesine yol açmıştır.
Makalenin anahtar kelimeleri
- Yazar
- Aro Choi, David Gimeno Ruiz de Porras, Monica Guidry, Janelle Ríos, Francisco Perez, Robert Emery, Luis Ostrosky-Zeichner, George Delclos
- Yayın
- Archivos de Prevención de Riesgos Laborales
- Tarih
- 2025-07-22
Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği
COVID-19 pandemisi, Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere küresel ölçekte acil durum ilanlarına ve karantina tedbirlerine neden olarak milyonlarca çalışanın ani bir şekilde uzaktan çalışma düzenine geçmesini tetiklemiştir. Yükseköğretim kurumları da bu süreçten etkilenmiş; ancak akademik ortamların sunduğu çok yönlü işlevler ve akademik personelin maruz kaldığı baskılar göz önüne alındığında, uzaktan çalışmanın çalışanların iyi oluşu üzerindeki etkileri henüz yeterince incelenmemiştir. Bu boşluğu doldurmayı hedefleyen çalışma, akademik bir kurumdaki çalışanların pandemi dönemindeki psikolojik durumlarını anlamak için kritik bir zemin sunmaktadır.
Araştırma, Teksas eyaletindeki büyük bir sağlık bilimleri üniversitesinde gerçekleştirilmiş olup, Mayis 2020 ve Ekim 2020 tarihlerinde iki ayrı kesitsel anket dalgasıyla tasarlanmıştır. İlk dalgada bin altı yüz kırk sekiz, ikinci dalgada ise dokuz yüz otuz iki çalışan analize dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak elli bir sorudan oluşan çevrimiçi anket formu kullanılmış; çalışanların iyi oluş durumları Dünya Sağlık Örgütü Beş Basamaklı İyi Oluş İndeksi ile ölçülürken, demografik özellikler, uzaktan çalışma algıları ve mesleki risk faktörleri çok değişkenli lojistik regresyon modelleriyle analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgular, çalışanların önemli bir kısmının her iki dalgada da düşük iyi oluş düzeyine sahip olduğunu göstermiştir. Yalnızlık hissi ile kişisel sağlık ve güvenlik endişelerinin her iki dönemde de zayıf iyi oluş ile tutarlı bir şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır. Özellikle ikinci dalgada, yalnızlık hisseden ve ek desteğe ihtiyaç duyan çalışanlarda düşük iyi oluş riskinin katlanarak arttığı görülmüştür. Ayrıca, idari personele kıyasla öğretim üyelerinin ve çalışan öğrencilerin ikinci dalgada daha iyi iyi oluş düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir.
Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümünde, uzaktan çalışmanın sunduğu esneklik avantajlarının yanı sıra ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceği vurgulanmıştır. Yazar, gelecekteki halk sağlığı krizlerinde çalışan refahını artırmak için iş yerinde sosyal bağlantıların desteklenmesi, kişisel sağlık endişelerinin ele alınması ve uzaktan çalışma politikalarının bu risk faktörlerini kapsayacak şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini savunmaktadır. Bu yönüyle araştırma, mesleki sağlık literatürüne nicel bir katkı sunarak gelecekteki politika yapıcılar için somut öneriler geliştirmektedir.
Araştırmanın amacı
Bu araştırmanın temel amacı, COVID-19 pandemisi sürecinde uzaktan çalışma ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek ve bu faktörlerin Teksas'taki bir sağlık bilimleri üniversitesi çalışanlarının iyi oluş düzeyleriyle olan ilişkilerini analiz etmektir(Choi et al., 2025).
İnceleme ve modelleme yöntemi
Bu nicel ampirik araştırmada, COVID-19 pandemisinin ilk yılında uzaktan çalışma alışkanlıklarının çalışanların iyi oluşu üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla iki dalgalı tekrar eden kesitsel anket deseni benimsenmiştir(Choi et al., 2025).
Kuramsal ve kavramsal çerçeve
Çalışma, iş stresi, mesleki risk faktörleri ve çalışan iyi oluşu arasındaki ilişkileri inceleyen kuramsal yaklaşımlara dayanmaktadır. Özellikle pandemi dönemindeki zorunlu uzaktan çalışmanın getirdiği sosyal izolasyon, kişisel sağlık endişeleri ve iş-yaşam dengesi çatışmaları, çalışanların psikolojik refahını açıklayan mesleki sağlık psikolojisi çerçevesinde ele alınmaktadır.
Makalenin ele aldığı literatür
Araştırma, pandeminin çalışma hayatına etkilerini, uzaktan çalışmanın avantaj ve dezavantajlarını, yükseköğretim kurumlarındaki çalışan refahını ve sosyal bağlantı eksikliğinin ruh sağlığı üzerindeki sonuçlarını inceleyen uluslararası literatürle doğrudan ilişki kurmaktadır.
Araştırma Tasarımı
- Evren veya inceleme alanı
- Teksas eyaletindeki büyük bir sağlık bilimleri üniversitesinde çalışan tüm akademik, idari personel ve çalışan öğrenciler.
- Örneklem veya araştırma materyali
- Mayıs 2020 birinci dalgada 1648 katılımcı ve Ekim 2020 ikinci dalgada 932 katılımcıdan oluşan analiz örneklemi.
- Veri toplama süreci
- Mayıs 2020 ve Ekim 2020 tarihlerinde elektronik posta yoluyla uygulanan, Dünya Sağlık Örgütü Beşli İyi Oluş İndeksi ve UCLA Yalnızlık Ölçeği gibi standart araçları içeren çevrimiçi anket.
- Veri analiz yöntemi
- Hedef popülasyonun yaş, cinsiyet, ırk, kıdem ve iş sınıflandırması dağılımlarına göre ağırlıklandırılan veriler kullanılarak gerçekleştirilen çok değişkenli lojistik regresyon analizleri.
Araştırmanın Bulguları
Mayıs ve Ekim 2020 aylarında gerçekleştirilen her iki ankette de çalışanların üçte birinden fazlasının düşük iyi oluş düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir(Choi et al., 2025).
Yalnızlık ve kişisel sağlık ile güvenlik kaygısı, pandeminin her iki dalgasında da düşük iyi oluş durumu ile tutarlı bir şekilde ilişkilendirilmiştir(Choi et al., 2025).
Yalnızlık hisseden ve uzaktan çalışma etkinliğini artırmak için ek desteğe ihtiyaç duyan çalışanlarda düşük iyi oluş riski birinci dalgada beş katından fazla, ikinci dalgada ise yaklaşık on dört kat artmıştır(Choi et al., 2025).
İkinci dalga sonuçlarına göre akademik öğretim elemanları, idari personele kıyasla daha düşük olasılıkla zayıf iyi oluş durumu bildirgelerken, bu gruptaki akademik personel daha avantajlı bir konum sergilemiştir(Choi et al., 2025).
Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu
Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı
Çalışmanın bulguları, COVID-19 pandemisinin ilk yılında üniversite çalışanlarının üçte birinden fazlasının düşük iyi oluş düzeyine sahip olduğunu ve bu durumun özellikle mayıs ile ekim 2020 dönemlerinde kalıcılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Yazar, bu tablonun temel belirleyicileri olarak kişisel sağlık ve güvenlik kaygıları ile yalnızlık olgusuna dikkat çekmektedir.
Yazar, uzaktan çalışmaya uyum sağlama güçlüğü ve normalin üzerinde çalışma saatleri gibi başlangıç zorluklarının zamanla azaldığını, buna karşın çalışanların yaşadığı sosyal izolasyon ve destek eksikliğinin risk oluşturmaya devam ettiğini açıklamaktadır. Özellikle yalnızlık hisseden ve yöneticilerinden ya da meslektaşlarından ek destek talep eden çalışanlarda zayıf iyi oluş riskinin katlanarak arttığı vurgulanmaktadır.
Elde edilen sonuçlar literatürdeki diğer araştırmalarla karşılaştırıldığında, De Vincenzi ve meslektaşlarının derleme çalışmasıyla uyumlu olarak sağlık ve güvenlik endişelerinin çalışan stresi üzerinde birleşik bir etki yarattığı görülmektedir. Ayrıca Miyake ve arkadaşlarının iş stresi ile yalnızlık arasındaki ilişkiyi inceleyen bulgularını destekler nitelikte, örgütsel destek mekanizmalarının kritik bir tampon rolü üstlendiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, uzaktan çalışma düzenlemelerinin sunduğu esneklik avantajlarının yanı sıra ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin de göz ardı edilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. Kurumların, kriz dönemlerinde çalışanların iletişim tercihlerini gözeterek yalnızlığı azaltacak yapılar kurması ve yöneticilere bu süreçleri yönetmeleri için gerekli araçları sağlaması önerilmektedir.
Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması
Yazarlar elde ettikleri kişisel sağlık ve güvenlik kaygılarının iyi oluş üzerindeki olumsuz etkisi bulgusunu De Vincenzi ve arkadaşlarının sistematik derleme çalışmasıyla ilişkilendirerek, uzaktan çalışanların enfeksiyon kapma korkusu nedeniyle sağlıkları konusunda güvensizlik hissettiklerini ve bu durumun iş stresiyle birleştiğini belirtmişlerdir(Choi et al., 2025).
Çalışmada tespit edilen yalnızlık ve destek ihtiyacı etkileşimi, Miyake ve meslektaşlarının çalışan yalnızlığı ile meslektaş ve yönetici desteği arasındaki güçlü ilişkiyi vurgulayan bulgularıyla paralellik göstermekte olup, örgütsel desteğin koruyucu rolünü ortaya koymaktadır(Choi et al., 2025).
Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar
Uzaktan çalışma finansal ve esneklik avantajları sunsa da, özellikle COVID-19 pandemisi gibi zorunlu ve uzun süreli durumlarda çalışanların duygusal sağlığını ve üretkenliğini olumsuz etkileyen duygusal riskler barındırmaktadır. Bu nedenle önleyici tıp uzmanları ve işverenler, farklı çalışan gruplarının özel gereksinimlerini dikkate alarak sağlık ve güvenlik programlarını önceliklendirmelidir(Choi et al., 2025).
Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve
Bu makale, COVID-19 pandemisi gibi kriz dönemlerinde yükseköğretim kurumlarında uygulanan zorunlu uzaktan çalışma modellerinin çalışanların ruh sağlığı ve genel iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkilerini inceleyerek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Özellikle öğrenci refahına odaklanan mevcut akademik birikimin ötesine geçerek akademik personel, idari çalışanlar ve çalışan öğrencilerden oluşan farklı mesleki grupların pandeminin erken evresindeki deneyimlerini iki dalgalı bir tasarımla ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, uzaktan çalışmanın sunduğu esneklik avantajlarının yanı sıra barındırdığı psikolojik riskleri somut verilerle görünür kılmakta ve iş sağlığı literatürüne ampirik bir temel kazandırmaktadır.
Çalışma, De Vincenzi ve meslektaşlarının derleme çalışmalarında ele alınan kişisel sağlık ve güvenlik kaygılarının iş stresi üzerindeki birleştirici etkilerini Teksas'taki bir sağlık bilimleri üniversitesi özelinde doğrulamaktadır. Ayrıca Miyake ve arkadaşlarının iş stresi ile yalnızlık arasındaki ilişkiyi inceleyen bulgularını genişleterek, yalnızlık hissinin ek destek gereksinimi ile birleştiğinde çalışan refahı üzerindeki olumsuz etkisinin katlanarak arttığını ampirik olarak göstermiştir. Önceki araştırmalardan farklı olarak, bu çalışma idari personel ile akademik öğretim elemanları arasındaki mesleki sınıf farklarının uzaktan çalışma uyumuna ve iyi oluş düzeyine olan somut yansımalarını iki ayrı zaman diliminde karşılaştırmalı olarak analiz etmiştir.
Literatür taraması bağlamında bu yayın, uzaktan çalışma ve çalışan sağlığı ilişkisini ele alan araştırmalara metodolojik bir derinlik katmakta ve istatistiksel ağırlıklandırma yöntemiyle örneklem temsil kabiliyetini artırmaktadır. Pandeminin aşıların bulunmasından önceki belirsizlik ortamında gerçekleştirilmiş olması, kriz anlarında ortaya çıkan ani değişimlerin çalışan psikolojisi üzerindeki saf etkisini gözlemlemek açısından literatüre eşsiz bir perspektif sunmaktadır. Çalışma, yöneticilerin ve insan kaynakları politikalarının yalnızca iş akışına değil, aynı zamanda sosyal izolasyon ve destek mekanizmalarına odaklanması gerektiğine yönelik literatür çağrısını güçlü kanıtlarla desteklemektedir.
Kaynakça
- De Vincenzi, C., Pansini, M., Ferrara B., Buonomo, I., Benevene, P. (2022). Consequences of COVID-19 on Employees in Remote Working: Challenges, Risks and Opportunities An Evidence-Based Literature Review. Int J Environ Res Public Health, 19(18), 11672.
- Miyake, F., Odgerel, C. O., Hino, A., Ikegami, K., Nagata, T., Tateishi, S., et al. (2022). Job stress and loneliness among desk workers during the COVID-19 pandemic in Japan: focus on remote working. Environ Health Prev Med, 27, 33.
Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Uzaktan çalışmaya ani geçiş süreçlerinde çalışanların üçte birinden fazlası düşük iyi oluş ve yalnızlık riski ile karşı karşıya kalmaktadır.
Pandemi döneminde uzaktan çalışmanın getirdiği psikolojik yükleri ve çalışan refahındaki düşüş oranlarını literatür taraması bölümünde nicel veri olarak aktarmak amacıyla kullanılır(Choi et al., 2025).
Hibrit Çalışma Modelinde Akademik ve İdari Personele Yönelik Yalnızlık ve Destek Analizi
- Araştırma sorusu
- Yükseköğretim kurumlarında hibrit çalışma düzenine geçen akademik ve idari personelin yalnızlık düzeyleri ile örgütsel destek algıları arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?
- Yöntem taslağı
- Evren, bir devlet üniversitesinin tüm akademik ve idari personelidir. Örneklem büyüklüğü %95 güven aralığı ve %5 hata payıyla gerçekleştirilecek güç analizi ile belirlenecektir. Veriler UCLA Yalnızlık Ölçeği ve örgütsel destek anketi içeren çevrimiçi form aracılığıyla toplanacak ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile incelenecektir.
Makaleyle bağlantısı: Makalenin akademik öğretim elemanları ile idari personel arasında tespit ettiği iyi oluş farklılıklarından ve yalnızlık ile ek destek ihtiyacı arasındaki etkileşim bulgusundan türetilmiştir(Choi et al., 2025).
Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve
Yalnızlık hissi yaşayan ve ek destek ihtiyacı duyan çalışanlarda zayıf iyi oluş riski katlanarak artmaktadır.
Kavramsal çerçevede örgütsel destek ve yalnızlık değişkenlerinin çalışan psikolojisi üzerindeki etkileşimsel rolünü temellendirmek için teorik bir dayanak sunar(Choi et al., 2025).
Sağlık Bilimleri Üniversitelerinde Kişisel Sağlık Kaygılarının Çalışan Refahına Etkisi
- Araştırma sorusu
- Sağlık bilimleri alanında görev yapan uzaktan çalışanların kişisel sağlık ve güvenlik kaygıları, mesleki tükenmişlik ve zayıf iyi oluş durumlarını hangi düzeyde yordamaktadır?
- Yöntem taslağı
- Materyal, sağlık bilimleri alanındaki fakülte ve enstitülerde çalışan idari ve akademik personelden oluşmaktadır. Örneklem seçimi tabakalı örnekleme yöntemiyle yapılacak olup, evreni temsil etme gücü güç analiziyle doğrulanacaktır. Veriler standartlaştırılmış sağlık kaygısı ve WHO-5 iyi oluş ölçekleri ile toplanıp korelasyon ve regresyon testleriyle analiz edilecektir.
Makaleyle bağlantısı: Makalenin her iki dalgada da kişisel sağlık ve güvenlik kaygılarının düşük iyi oluş ile tutarlı bir şekilde ilişkili olduğunu gösteren ampirik bulgusundan türetilmiştir(Choi et al., 2025).
Tez veya makalede kullanım · Tartışma
Akademik öğretim elemanları, idari personele kıyasla uzaktan çalışma sürecinde daha avantajlı bir iyi oluş profili sergilemektedir.
Tartışma bölümünde mesleki sınıflandırma ve iş güvencesinin uzaktan çalışma uyumuna olan etkilerini kendi araştırma bulgularıyla karşılaştırmak için yararlanılır(Choi et al., 2025).
Uzaktan Çalışma Sürecinde Çalışma Saatleri ve İş Yaşam Sınırlarının Değişimi
- Araştırma sorusu
- Uzaktan çalışma düzenine geçen çalışanların haftalık çalışma saatlerindeki artış ile iş ve kişisel yaşam sınırlarını koruma becerileri arasında nasıl bir ilişki mevcuttur?
- Yöntem taslağı
- Evren, uzaktan çalışma uygulayan kurumsal şirket çalışanlarıdır. Örneklem hacmi istatistiksel güç analizi hesaplamalarına dayanılarak saptanacaktır. Veri toplama aşamasında kapalı uçlu anket soruları ve Likert tipi ölçekler kullanılacak; elde edilen veriler ikili lojistik regresyon yöntemiyle değerlendirilecektir.
Makaleyle bağlantısı: Makalenin çalışma saatlerindeki artışın ve iş-yaşam sınırlarının korunamamasının başlangıç aşamasında zayıf iyi oluş ile olan ilişkisini inceleyen bulgularından türetilmiştir(Choi et al., 2025).