Nicel araştırma makalesi incelemesi

Bir Portekiz Sosyal-Duygusal Öğrenme Programının İlkokul Öğrencilerinin Yetkinlikleri Üzerindeki Etkileri

Sosyal-duygusal öğrenme (SDÖ) müdahaleleri, öğrencilerin öz-düzenleme, iletişim ve olumlu akran ilişkileri gibi hayati becerilerini geliştirmede küresel ölçekte giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Makalenin anahtar kelimeleri

Yazar: Vera Coelho et al.
Yayın: Frontiers in Psychology
Tarih: 2023-05-16
DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1195746

Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği

Sosyal-duygusal öğrenme müdahaleleri, öğrencilerin öz-düzenleme, etkili iletişim ve olumlu akran ilişkileri geliştirmelerini destekleyen stratejik eğitim yaklaşımları arasında yer almaktadır. Literatürde okul temelli evrensel SDÖ programlarının öğrencilerin akademik başarısını artırdığı, davranışsal sorunları ve duygusal sıkıntıları azalttığı, sınıf iklimini olumlu yönde dönüştürdüğü kapsamlı şekilde kanıtlanmıştır. Ancak müdahale kalitesi, uygulama dozu ve gelişimsel düzey farklılıklarına bağlı olarak literatürde çelişkili veya karmaşık bulgulara da rastlanmaktadır. Özellikle Portekiz ilkokul kademesinde müfredatla bütünleştirilmiş evrensel SDÖ programlarının etkilerini sınayan deneysel ve yarı-deneysel araştırmaların azlığı, bu alanda nitelikli ampirik kanıtlara olan ihtiyacı belirgin bir biçimde ortaya koymaktadır.

Bu eksikliği gidermek amacıyla yürütülen çalışmada, Portekiz'deki ilkokul müfredatına yedirilerek 16 hafta boyunca uygulanan 'Calmamente – Aprendendo a Aprender-se' SDÖ programının etkililiği değerlendirilmiştir. Araştırma deseni pre-test ve post-test kontrol gruplu yarı-deneysel bir yapıda kurgulanmış olup Portekiz'in kuzey bölgesindeki üç ilkokuldan 12 sınıfta öğrenim gören 8-10 yaş aralığındaki 208 öğrenci (143 müdahale grubu, 65 karşılaştırma grubu) ve 12 sınıf öğretmenini kapsamaktadır. Veri toplama sürecinde çoklu enformant yaklaşımı benimsenerek Sosyal ve Duygusal Beceri Çalışması Ölçeği (SSES - öğrenci, aile ve öğretmen formları) ile Sınıf Akran Bağlamı Anketi (CPCQ) kullanılmış; tekrarlı ölçümler kovaryans analizi (ANCOVA) ile cinsiyet ve ebeveyn eğitim düzeyleri kontrol edilerek analiz edilmiştir.

Araştırma bulguları, programın genel örneklemde ve sınıf düzeylerine göre ayrıldığında öğrencilerin yetkinlikleri ile akran ilişkileri üzerinde seçici olumlu etkiler ürettiğini göstermektedir. Tüm katılımcılar genelinde aile raporlarına göre müdahale grubundaki öğrencilerin atılganlık düzeylerinde karşılaştırma grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir artış tespit edilmiş; öğrenci raporlarında ise sınıf içi çatışmalarda azalma ve iş birliğinde gelişme kaydedilmiştir. Sınıf düzeyine göre yapılan ayrı analizlerde, 3. sınıf öğrencilerinin atılganlık (öğrenci raporu) ve sosyalleşme (öğretmen raporu) becerilerinin geliştiği; 4. sınıf öğrencilerinde ise öz-düzenleme (öğrenci raporu), duygusal kontrol (öğretmen raporu) ile sınıf içi çatışmaların azalması, izolasyonun önlenmesi, iş birliği ve grup bağlılığının artması boyutlarında belirgin kazanımlar sağlandığı saptanmıştır.

Elde edilen sonuçlar, Portekiz ilkokul bağlamında müfredata entegre edilen evrensel SDÖ müdahalelerinin genişletilmesini destekler niteliktedir. Farklı enformantlar arasında görülen bazı tutarsızlıklar ve pandemi döneminde uygulamanın kısmen çevrim içi formata uyarlanması sınırlılık oluştursa da çalışma, sosyal-duygusal becerilerin erken yaşta desteklenmesinin sınıf iklimini iyileştirmedeki rolünü doğrulamaktadır. Literatür taraması yapan araştırmacılar için bu çalışma, müfredat temelli SDÖ uygulamalarının sınıf düzeyine ve gelişimsel ihtiyaçlara göre farklılaşan etkilerini göstermesi bakımından önemli bir ampirik referans sunmakta ve gelecekteki okul çapında müdahale tasarımlarına somut metodolojik veriler sağlamaktadır.

Araştırmanın amacı

Bu çalışma, Portekiz'deki ilkokul müfredatına entegre edilen evrensel 'Calmamente – Aprendendo a Aprender-se' sosyal-duygusal öğrenme programının 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin öz-düzenleme, iletişim becerileri ve sınıf içi akran ilişkileri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır(Coelho et al., 2023).

İnceleme ve modelleme yöntemi

Çalışmada Portekiz ilkokul müfredatına entegre edilen evrensel bir sosyal-duygusal öğrenme programının etkililiğini değerlendirmek amacıyla ön-test ve son-test ölçümlerine dayalı, müdahale ve karşılaştırma gruplu yarı-deneysel bir araştırma deseni yürütülmüştür(Coelho et al., 2023).

Kuramsal ve kavramsal çerçeve

Çalışma, CASEL (Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning) tarafından geliştirilen ve sosyal-duygusal yetkinliklerin (öz-farkındalık, öz-yönetim, sosyal farkındalık, ilişki becerileri ve sorumlu karar verme) birbiriyle ilişkili sistemik bir süreç olarak ele alındığı sosyal-duygusal öğrenme modeline dayanmaktadır. Ayrıca müdahale yapısında farkındalık (mindfulness) ve gelişimsel zihniyet (growth mindset) kuramsal yaklaşımları bütünleştirilmiştir.

Makalenin ele aldığı literatür

Araştırma, Durlak ve arkadaşlarının (2011) evrensel okul temelli SDÖ müdahalelerinin uzun vadeli etkilerini gösteren meta-analiz çalışmalarını, Greenberg ve arkadaşlarının (2017) kamu sağlığı yaklaşımı olarak SDÖ kavramsallaştırmasını ve Boor ve arkadaşlarının (2016) sınıf içi akran bağlamı düzeylerini (bireysel, etkileşimsel, ilişkisel ve grupsal) ele alan literatürünü temel almaktadır.

Araştırma Tasarımı

Evren veya inceleme alanı: Portekiz'in kuzey bölgesindeki devlet ilkokullarında öğrenim gören 3. ve 4. sınıf öğrencileri ile bu sınıfların sınıf öğretmenleri ve velileri kapsama dâhil edilmiştir.
Örneklem veya araştırma materyali: Üç ilkokuldan 12 sınıfta öğrenim gören 212 ilkokul öğrencisi (115 erkek, 97 kız; yaş ortalaması = 8,69), 12 kadın sınıf öğretmeni ve öğrencilerin ebeveynleri örneklemi oluşturmuştur. Katılımcıların 145'i müdahale grubuna, 67'si ise karşılaştırma grubuna ayrılmıştır.
Veri toplama süreci: Veriler Aralık 2020 (ön-test) ve Haziran 2021 (son-test) dönemlerinde Sosyal ve Duygusal Beceriler Çalışması Ölçeği (SSES çocuk, aile ve öğretmen formları), Sınıf Akran Bağlamı Anketi (CPCQ) ve sosyodemografik anketler aracılığıyla çoklu bilgilendirici yaklaşımıyla toplanmıştır.
Veri analiz yöntemi: Verilerin analizinde SPSS 28 yazılımı kullanılmış; gruplar arası ön-test ve son-test farkları bağımsız örneklem t-testi ile, grup içi değişimler eşleştirilmiş t-testi ile değerlendirilmiş; zaman ve grup etkileşimlerini incelemek için cinsiyet ile anne-baba eğitim düzeyleri kovaryat alınarak tekrarlı ölçümler ANCOVA uygulanmıştır.

Sosyal-Duygusal ÖğrenmeÖz-DüzenlemeDuygusal KontrolÖz-Kontrolİletişim BecerileriAtılganlıkİş BirliğiSosyalleşmeSınıf İçi Akran İlişkileriSınıf İçi ÇatışmaGrup Bağlılığıİzolasyon

Araştırmanın Bulguları

Tüm örneklem düzeyinde yapılan analizlerde, aile bildirimlerine göre müdahale grubundaki öğrencilerin atılganlık becerilerinde karşılaştırma grubuna kıyasla zaman içinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bir artış gerçekleşmiştir(Coelho et al., 2023).

Dördüncü sınıf öğrencileri özelinde yürütülen analizlerde, çocuk bildirimlerine göre öz-düzenleme genel boyutunda ve öğretmen bildirimlerine göre duygusal kontrol alt boyutunda müdahale grubu lehine anlamlı etkileşim etkileri saptanmıştır(Coelho et al., 2023).

Tüm katılımcıların sınıf içi akran ilişkileri değerlendirildiğinde, müdahale grubundaki öğrenciler karşılaştırma grubuna göre sınıf içi çatışma düzeylerinde anlamlı bir azalma ve iş birliği düzeylerinde anlamlı bir artış bildirmiştir(Coelho et al., 2023).

Dördüncü sınıf öğrencilerinin akran ilişkileri analizinde, müdahale grubunda sınıf içi iş birliği ve grup bağlılığı belirgin şekilde artarken, sınıf içi çatışma ve izolasyon düzeylerinin karşılaştırma grubuna kıyasla anlamlı düzeyde azaldığı tespit edilmiştir(Coelho et al., 2023).

Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu

Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı

Araştırma bulguları müfredata entegre edilen 16 haftalık Calmamente sosyal-duygusal öğrenme programının ilkokul öğrencilerinin öz-düzenleme, iletişim becerileri ve sınıf içi akran ilişkileri üzerinde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Özellikle aile bildirimlerinde atılganlık düzeyinin yükselmesi ve öğrencilerin sınıf içi çatışmalarda azalma ile iş birliğinde artış rapor etmesi müdahalenin olumlu çıktılarını kanıtlamaktadır.

Yazarlar bazı boyutlarda ve bilgilendirici kaynaklar arasında gözlenen tutarsızlıkları, sosyal-duygusal öğrenme sürecinin gelişimsel ve bireysel doğasına bağlamaktadır. Eğitimin öğrencilerin farkındalığını artırması nedeniyle öz-değerlendirme standartlarının yükselmiş olabileceği, ayrıca pandemi dönemindeki çevrim içi uyarlamaların ve 16 haftalık uygulama süresinin müdahale yoğunluğu açısından sınırlılık yaratmış olabileceği açıklanmaktadır.

Tartışma bölümünde elde edilen sonuçlar uluslararası ve ulusal literatürle ilişkilendirilmiştir. Raimundo ve arkadaşlarının (2013) Portekiz ilkokul örnekleminde bulduğu akran ilişkileri gelişimiyle uyum vurgulanırken, Greenberg ve arkadaşlarının (2003) evrensel müdahale yaklaşımı çerçevesinde tüm öğrencileri kapsayan müfredat temelli uygulamaların yanı sıra risk altındaki çocuklar için hedefli desteklerin gerekliliğine işaret edilmiştir.

Sonuç olarak, müfredata yedirilen sosyal-duygusal öğrenme müdahalelerinin yalnızca sınıf içi derslerle sınırlı kalmaması, öğretmen ve veli katılımıyla okulun tümüne yayılan bütüncül bir yaklaşımla desteklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Gelecek araştırmalarda yüz yüze formatta, daha uzun süreli ve farklı okul sistemlerini içeren nitel ve gözlemsel veri toplama yöntemlerinin kullanılması önerilmektedir.

Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması

Yazarlar evrensel sosyal-duygusal öğrenme programlarının okul genelinde tüm öğrencilerin kişisel ve kişilerarası yetkinliklerini geliştirme potansiyeline sahip olduğunu vurgularken Greenberg ve arkadaşlarının (2003) koordineli okul önleme modeline atıfta bulunmakta; bununla birlikte risk altındaki veya özel gereksinimli öğrencilerin evrensel müdahalelere ek olarak hedefli desteklerden de faydalanması gerektiğini belirtmektedir(Coelho et al., 2023).

Elde edilen ampirik bulgular Portekiz'deki önceki ilkokul araştırmalarıyla karşılaştırılmış; Raimundo ve arkadaşlarının (2013) yürüttüğü yarı-deneysel çalışmada elde edilen akran ilişkileri ve sosyal yetkinlik kazanımlarının bu araştırmada Calmamente programı ile sağlanan olumlu etkilerle paralellik gösterdiği ifade edilmiştir(Coelho et al., 2023).

Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar

Bu çalışma Portekiz ilkokul müfredatına doğrudan entegre edilen evrensel Calmamente sosyal-duygusal öğrenme programının öğrencilerin sosyal-duygusal yetkinlikleri ve sınıf iklimi üzerindeki etkilerini kanıtlayan ilk ampirik araştırmalardan biridir. Elde edilen bulgular, programın akran çatışmalarını azaltma, iş birliğini ve atılganlığı artırma noktasındaki olumlu potansiyelini göstermekle birlikte, uygulamanın okul iklimine tam olarak yerleşebilmesi için müfredat organizasyonunda ve öğretmen destek mekanizmalarında sürdürülebilir düzenlemeler yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır(Coelho et al., 2023).

Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve

Bu çalışma, eğitim psikolojisi ve çocuk gelişimi literatüründe evrensel sosyal-duygusal öğrenme müdahalelerinin ilkokul düzeyindeki ampirik etkililiğini belgeleyen temel bir ampirik araştırma işlevi görmektedir. Portekiz ilkokul müfredatına doğrudan entegre edilen Calmamente programının öğrencilerin öz-düzenleme, iletişim yetkinlikleri ve akran ilişkileri üzerindeki doğrudan sonuçlarını ön test ve son test karşılaştırmalı yarı-deneysel bir tasarımla inceleyerek, teorik beklentiler ile saha uygulamaları arasındaki etkileşimi ortaya koymaktadır. Çoklu bilgilendirici yaklaşımı benimseyerek öğrenci, öğretmen ve aile değerlendirmelerini bir arada sunması, alan literatüründeki algı farklılıklarını analiz etmek açısından benzersiz bir veri kaynağı sağlamaktadır.

Çalışma, okul temelli evrensel müdahalelerin akademik ve sosyal-duygusal gelişimi eş zamanlı desteklediğini savunan Durlak ve diğerleri (2011) ile Greenberg ve diğerlerinin (2017) öncü teorik çerçevelerine dayanmaktadır. Portekiz bağlamında daha önce Raimundo ve diğerleri (2013) tarafından yürütülen ampirik çalışmaları müfredat entegrasyonu ve sınıf içi akran dinamikleri boyutunda genişletmektedir. Literatürde var olan çelişkili veya karmaşık müdahale bulgularına yanıt vererek, evrensel uygulamaların sınıf ikliminde yarattığı çatışma azaltıcı ve iş birliğini artırıcı mekanizmaları kanıt bazlı bir zeminle desteklemeyi sürdürmektedir.

Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu yayın, müfredat temelli sosyal-duygusal öğrenme uygulamalarının ilkokul 3. ve 4. sınıf düzeylerinde yarattığı farklılaşmış gelişimsel etkileri tematik olarak kategorize etme olanağı sunmaktadır. Katılımcıların yaş grubu bazındaki farklılıklarını ortaya koyarak müdahale yoğunluğu, uygulama süresi ve pandemi koşullarının çevrim içi uyarlamalara etkisini eleştirel biçimde tartışmaktadır. Sosyal-duygusal becerilerin yalnızca bireysel bir yetkinlik değil, aynı zamanda sınıf içi grup bağlılığı ve izolasyonu önleme boyutuyla doğrudan ilişkili olduğunu göstererek alan taramalarına geniş bir teorik ve ampirik katkı vermektedir.

Kaynakça

Greenberg, M. T., Weissberg, R. P., O’Brien, M. U., Zins, J. E., Fredericks, L., Resnik, H., et al. (2003). Enhancing school-based prevention and youth development through coordinated social, emotional, and academic learning. American Psychologist, 58(6-7), 466-474.
Raimundo, R., Marques, P. A., & Lima, M. L. (2013). The effects of a social-emotional learning program on elementary school children: the role of pupils’ characteristics. Psychology in the Schools, 50(2), 165-180.

Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım

Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.

Tez veya makalede kullanım · literatüre-review

Müfredata entegre edilen evrensel sosyal-duygusal öğrenme müdahaleleri, ilkokul öğrencilerinin atılganlık ve iletişim yetkinliklerini anlamlı düzeyde geliştirmektedir.

Bu çalışma, ilkokul 3. ve 4. sınıf düzeyinde müfredata dahil edilen programların aile ve çocuk bildirimlerine göre atılganlık becerilerinde belirgin artış sağladığını ampirik veriyle desteklemek için literatür taraması bölümünde alıntılanabilir(Coelho et al., 2023).

Müfredatla Bütünleşik Sosyal-Duygusal Öğrenme Programlarının İlkokul 3. Sınıf Öğrencilerinin İletişim Beceri Düzeylerine ve Akran İş Birliğine Etkisi

Araştırma sorusu: İlkokul 3. sınıf müfredatına yedirilen 16 haftalık sosyal-duygusal öğrenme müdahalesi, öğrencilerin atılganlık becerileri ve akran iş birliği düzeylerinde kontrol grubuna kıyasla anlamlı bir fark yaratmakta mıdır?
Yöntem taslağı: Ön test-son test kontrol gruplu yarı-deneysel tasarım kullanılacaktır. Örneklem büyüklüğü güç analizi ile belirlenen 3. sınıf şubelerinden oluşacaktır. Veriler SSES ve CPCQ ölçekleriyle toplanacak, analizde nicel karma desen ANCOVA yöntemi uygulanacaktır.

Makaleyle bağlantısı: Makalede 3. sınıf öğrencilerinde aile ve çocuk bildirimlerine göre atılganlık ve sosyallik boyutlarında gözlenen olumlu etkileşim bulgusundan türetilmiştir(Coelho et al., 2023).

Tez veya makalede kullanım · Tartışma

Evrensel sosyal-duygusal öğrenme programları, sınıf içindeki akran çatışmalarını azaltarak iş birliği ve grup bağlılığını güçlendirmektedir.

Kendi araştırmasında sınıf içi sosyal iklim veya akran ilişkileri müdahalelerini tartışan araştırmacılar, dördüncü sınıf öğrencilerinde çatışma ve izolasyonun düşüp iş birliğinin arttığına dair bulguyu karşılaştırma amacıyla kullanabilir(Coelho et al., 2023).

Okul Temelli Bütüncül Sosyal-Duygusal Müdahalelerin Sınıf İçi İzolasyon ve Çatışma Düzeylerine Etkisi: Dördüncü Sınıflar Üzerinde Bir İzleme Çalışması

Araştırma sorusu: Tüm okulu kapsayan sosyal-duygusal öğrenme uygulamaları, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin algıladıkları akran çatışması ve sosyal izolasyon düzeylerini zaman içinde nasıl değiştirmektedir?
Yöntem taslağı: Yarı-deneysel boylamsal tasarım uygulanacaktır. Örneklem evreni belirlendikten sonra nitel boyut veri doygunluğuna ulaşılana kadar odak grup görüşmeleriyle desteklenecek, nicel veriler ise tekrarlı ölçümler ANCOVA testi ile analiz edilecektir.

Makaleyle bağlantısı: Yazarların dördüncü sınıf öğrencilerinde müdahale grubu lehine tespit ettiği sınıf içi çatışma ve izolasyon düşüşü bulgusu ile tüm okulu kapsayan bütüncül müdahale önerisinden türetilmiştir(Coelho et al., 2023).

Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve

Okul temelli evrensel müdahaleler tüm öğrencilerin temel sosyal-duygusal yetkinliklerini desteklerken risk altındaki çocuklar için hedefli ek desteklerle tamamlanmalıdır.

Sosyal-duygusal öğrenme modellerini veya çok katmanlı destek sistemlerini (MTSS) kavramsallaştıran tezlerde, evrensel uygulamaların sınırlarını ve kapsayıcı yapısını açıklamak için kuramsal çerçeveye eklenebilir(Coelho et al., 2023).

Öğretmenlerin Müfredat İçi Sosyal-Duygusal Stratejileri Günlük Sınıf Pratiklerine Genelleştirme Düzeylerinin Nitel ve Gözlemsel İncelemesi

Araştırma sorusu: İlkokul öğretmenleri, sosyal-duygusal öğrenme programı kapsamındaki duygu düzenleme ve iletişim stratejilerini ders dışı günlük sınıf etkileşimlerine nasıl aktarmaktadır?
Yöntem taslağı: Nitel durum çalışması deseni benimsenecektir. Örneklem veri doygunluğu ilkesine göre belirlenecek öğretmenlerden oluşacaktır. Veriler ders içi yapılandırılmamış gözlemler ve yarı-yapılandırılmış öğretmen mülakatları ile toplanıp içerik analiziyle incelenecektir.

Makaleyle bağlantısı: Yazarların tartışma bölümünde belirttiği, öğretmenlerin program stratejilerini günlük etkinliklere ne ölçüde entegre ettiğinin dokümante edilememesi sınırlılığından türetilmiştir(Coelho et al., 2023).