Nicel araştırma · 2020
From stand-up to start-up: exploring entrepreneurship competences and STEM women’s intention
Okur sorusu
Çalışma, STEM alanındaki kadınların girişimcilik niyetinin erkeklerle benzer düzeyde olduğunu ancak dijital ve finansal öz yeterlilik algılarının güçlendirilmesi gerektiğini kanıtlamaktadır. Girişimcilik eğitiminin teknik bilgi aktarımı yerine fırsat tanıma, karar verme ve ekip organizasyonu gibi davranışsal yetkinlikleri beslemeye odaklanması, niyetin eyleme dönüşmesinde belirleyicidir.
Öne çıkanlar
Günümüz ekonomik konjonktüründe girişimcilik, toplumsal ilerlemeyi ve inovasyonu tetikleyen temel bir itici güç olarak kabul edilmekte, özellikle STEM (bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik) disiplinlerinin bu süreçteki rolü kritik bir önem taşımaktadır. Buna karşın, literatürde sıklıkla vurgulandığı üzere girişimcilik niyeti bağlamında belirgin bir cinsiyet uçurumu mevcuttur ve bu durum özellikle bilgi yoğunluklu teknoloji sektörlerinde daha çarpıcı hale gelmektedir. Geleneksel yaklaşımlar girişimcilik niyetini kişisel özellikler veya tutumlar üzerinden açıklamaya çalışırken, son dönemdeki akademik tartışmalar eğitimin temel çıktısı olan yetkinlik gelişimine odaklanmaktadır. İncelenen bu çalışma, STEM alanındaki potansiyel kadın girişimcilerin yetkinlik algılarını ve bu algıların niyetle olan ilişkisini, Avrupa Komisyonu'nun EntreComp çerçevesini temel alarak sorunsallaştırmaktadır.
Araştırmanın temel amacı, STEM profilli bireylerden oluşan bir kohortta öz algılanan girişimcilik yetkinliklerini analiz etmek ve bu yetkinliklerin girişimcilik niyeti üzerindeki belirleyici rolünü cinsiyet değişkeni bağlamında test etmektir. Çalışma kapsamında Madrid Teknik Üniversitesi (UPM) bünyesindeki bir kuluçka ve eğitim programına katılan 138 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmıştır. Metodolojik olarak, teorik EntreComp çerçevesindeki 15 yetkinlik 22 değişkenle operasyonelleştirilmiş; verilerin analizinde ise temel bileşenler analizi (PCA) ve çoklu regresyon modelleri kullanılmıştır. Bu ampirik yaklaşım, yetkinliklerin teorik gruplandırmasının istatistiksel olarak doğrulanıp doğrulanmadığını sörgürlerken, aynı zamanda hangi yetkinlik kümelerinin niyet üzerinde daha güçlü bir yordayıcı olduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir.
Elde edilen bulgular, STEM alanındaki bireylerin genel girişimcilik yetkinlik algılarının oldukça yüksek olduğunu ve niyet bakımından kadınlar ile erkekler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığını göstermektedir. Faktör analizi sonuçunda yetkinlikler; fırsat ve fikirler, bağlılık, karar verme, organizasyonel beceriler ve spesifik bilgi olmak üzere beş temel boyutta kümelenmiştir. Cinsiyet bazlı karşılaştırmalarda ise kadınların fikir değerleme, dijital bilgi ve finansal okuryazarlık alanlarında kendilerini erkeklere oranla daha yetersiz algıladıkları, buna karşın ekip çalışması yetkinliğinde erkeklerden daha yüksek puan aldıkları tespit edilmiştir. Özellikle fırsatları tanıma ve fikirlerin potansiyelini değerlendirme yetkinliği, tüm örneklem içinde girişimcilik niyetini en güçlü şekilde etkileyen faktör olarak belirlenmiştir.
Çalışmanın sonuçları, girişimcilik eğitiminde teknik veya hukuki bilgi gibi sert becerilerden ziyade öz-yeterlilik algısını güçlendiren yumuşak becerilerin ve fırsat odaklı düşünme yapısının niyet oluşumundaki merkeziyetini kanıtlamaktadır. Literatürdeki yaygın kabullerin aksine, STEM disiplini özelinde cinsiyetin yetkinlik-niyet ilişkisi üzerinde düzenleyici (moderatör) bir etkisinin bulunmaması, bu alandaki kadınların girişimcilik potansiyelinin erkek meslektaşlarıyla eşdeğer olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma, politika yapıcılar ve eğitimciler için STEM odaklı girişimcilik programlarının tasarlanmasında deneyimsel öğrenme yöntemlerinin ve fırsat tanımlama pratiklerinin entegre edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Makale, teknoloji tabanlı girişimcilik literatürüne ampirik bir perspektif getirerek, girişimcilik eğitiminin etkisini değerlendirmek için somut bir metodolojik temel sunmaktadır.
Araştırma, Sosyal Bilişsel Teori'nin öz-yeterlilik kavramına ve Avrupa Komisyonu tarafından geliştirilen Girişimcilik Yetkinlik Çerçevesi'ne (EntreComp) dayanmaktadır. Bireylerin kendi yeteneklerine dair inançlarının eylemlerini şekillendirdiği varsayılmakta, girişimcilik bir dizi eğitilebilir yetkinlik olarak tanımlanmaktadır.
Makale, girişimcilik niyetinin en iyi belirleyicisi olarak niyeti gören Krueger ve Brazeal (1994) çalışmaları ile yetkinlik kategorilerini tanımlayan Man ve arkadaşları (2002) ve Mitchelmore ve Rowley (2010) literatürünü temel almaktadır. Ayrıca GEM raporları üzerinden cinsiyet uçurumu tartışılmaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, STEM alanındaki potansiyel girişimcilerin girişimcilik yetkinliklerini nasıl algıladıklarını incelemek ve bu algıların girişimcilik niyetiyle olan bağlantısını, cinsiyetin moderatör etkisini de göz önünde bulundurarak keşfetmektir (Armuña et al., 2020).
Bu araştırma, STEM disiplinlerinden gelen potansiyel girişimcilerin yetkinlik algılarını ve niyetlerini belirlemek amacıyla anket yöntemini kullanan nicel bir yaklaşıma dayanmaktadır (Armuña et al., 2020).
STEM odaklı örneklemde kadın ve erkek katılımcıların genel girişimcilik niyet düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır; bu durum önceden eğilim göstermiş gruplarda niyet eşitliğine işaret etmektedir (Armuña et al., 2020).
Kadınlar; dijital okuryazarlık, finansal bilgi ve bir fikrin potansiyel değerini tanıma yetkinliklerinde kendilerini erkeklere oranla daha düşük algılarken, ekip çalışması becerilerinde daha yüksek bir öz algıya sahiptirler (Armuña et al., 2020).
Faktör analizi sonuçunda elde edilen yeni kümeleme yapısı; fırsatlar ve fikirler, bağlılık, karar verme, organizasyon ve spesifik bilgi olmak üzere beş ana boyutta toplanarak EntreComp modelinden daha iyi bir uyum sergilemiştir (Armuña et al., 2020).
Fikir ve fırsatları tanıma kapasitesi ile kararlılık ve bağlılık faktörlerinin, bireylerin gelecekte bir iş kurma niyetlerini en güçlü şekilde yordayan ve etkileyen temel davranışsal yetkinlikler olduğu saptanmıştır (Armuña et al., 2020).
Araştırma sonuçları, STEM alanındaki bireylerin girişimcilik niyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ve cinsiyetler arasında bu niyet bakımından belirgin bir uçurum bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgu, kadınların teknik alanlarda daha az girişimci olma eğiliminde olduğuna dair genel kanıyı sarsarak, doğru motivasyon sağlandığında cinsiyetler arası niyet eşitliğinin mümkün olduğunu vurgular.
Yetkinlik algıları incelendiğinde, kadınların özellikle dijital ve finansal teknik konularda kendilerine daha az güvendikleri, ancak sosyal bir beceri olan ekip çalışmasında daha yetkin hissettikleri görülmektedir. Yazarlar bu durumu, kadınların kendilerini değerlendirirken daha eleştirel bir yaklaşım sergilemesiyle veya bu alanlardaki toplumsal cinsiyet rollerinin etkisiyle açıklamaktadır.
Elde edilen veriler literatürdeki Guerrero ve arkadaşlarının çalışmalarıyla karşılaştırıldığında, genel öğrenci popülasyonu yerine belirli bir girişimcilik programına katılan STEM örnekleminde niyet farkının kaybolması dikkat çekicidir. Bu durum, eğitim programlarının ve ön seçimin potansiyel girişimciler üzerindeki etkisini ve literatürdeki farklılıkların örneklem bağlamından kaynaklanabileceğini göstermektedir.
Sonuç olarak çalışma, girişimcilik eğitiminin salt teknik veya yönetsel bilgi aktarımı yerine, fırsat tanıma ve kararlılık gibi davranışsal yetkinlikleri beslemesi gerektiğini savunmaktadır. STEM kadınlarının niyetini eyleme dönüştürmek için dijital öz yeterlilik algısının güçlendirilmesi ve fırsatların ekonomik değerini analiz etme becerilerinin geliştirilmesi stratejik bir önem taşımaktadır.
Genel literatürde erkeklerin girişimcilik niyetinin kadınlardan yüksek olduğu savunulurken, bu çalışma STEM örnekleminde cinsiyetler arası niyet farkının olmadığını ortaya koyarak Guerrero ve arkadaşlarının bulgularıyla kontrast oluşturmaktadır (Armuña et al., 2020).
Çalışmanın faktör analizi sonuçları, EntreComp modelindeki teorik gruplamadan ziyade Man ve arkadaşlarının önerdiği sürece dayalı davranışsal yetkinlik sınıflandırmasıyla daha uyumlu bir yapı sergilemektedir (Armuña et al., 2020).
Finansal ve yasal bilginin niyet üzerindeki etkisinin bulunmaması, Haase ve Lautenschläger'in yumuşak becerilerin teknik yönetim bilgisinden daha kritik olduğu yönündeki eğitimsel yaklaşımıyla paralellik göstermektedir (Armuña et al., 2020).
Bu makale, girişimcilik ekosistemindeki STEM disiplinlerinin kritik rolünü vurgulayarak, bu alandaki potansiyel girişimcilerin yetkinlik haritasını çıkarma işlevini üstlenmektedir. Literatürde kuramsal olarak kalan EntreComp modelini gerçek verilerle test ederek, modelin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyan ampirik bir köprü görevi görür. Özellikle kadınların girişimcilik süreçlerine katılımını engelleyen veya destekleyen algısal faktörleri ayrıştırarak, politika yapıcılar ve eğitimciler için veriye dayalı stratejiler üretilmesine olanak tanır. Girişimciliği bir kariyer tercihi olarak ele alan niyet temelli çalışmaların kapsamını, yetkinlik temelli bir yaklaşımla derinleştirerek literatürdeki kuramsal boşluğu doldurmaktadır.
Araştırma, girişimcilik literatürünün köklü tartışma alanlarından biri olan toplumsal cinsiyet uçurumunu, genel popülasyon varsayımlarının aksine homojen bir STEM grubu üzerinden yeniden tanımlar. Önceki çalışmaların genel popülasyonda bulduğu niyet farklılıklarının, belirli bir girişimcilik eğitimi ve teknik altyapı zemininde nasıl ortadan kalkabileceğini göstererek mevcut literatürü genişletir. Ayrıca, Bacigalupo ve arkadaşlarının (2016) önerdiği kuramsal EntreComp modelini ampirik olarak sınaması ve Man vd. (2002) tarafından önerilen kümeleme yapısıyla daha tutarlı sonuçlar elde etmesi, kuramsal modellerin farklı disiplinlerdeki uygulanabilirliğine dair eleştirel bir perspektif sağlar.
Mevcut inceleme, girişimcilik literatüründe sıklıkla ihmal edilen teknik ve sosyal becerilerin niyet üzerindeki farklılaşan ağırlıklarını belirginleştirmesi açısından kritiktir. Çalışma, sadece niyet var mı sorusuna yanıt aramakla kalmayıp, niyetin hangi davranışsal bileşenler üzerinden inşa edildiğini istatistiksel olarak kanıtlar. Bu durum, literatürdeki cinsiyet odaklı çalışmalar için yeni bir bakış açısı sunarak, kadınların düşük temsilinin niyet eksikliğinden ziyade, belirli alanlardaki öz yeterlilik algısı kırılganlığından kaynaklanabileceğine dair güçlü bir argüman geliştirir. Bu çerçeve, girişimcilik eğitimi müfredatlarının teknik bilgiden ziyade davranışsal yetkinlik odaklı bir yol haritasına evrilmesi gerektiğini kanıtlamaktadır.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki araştırma taslaklarına dönüştürülmüştür.
Genel popülasyondaki cinsiyet uçurumu tartışmalarına karşı, belirli mesleki ve eğitimsel bağlamlarda niyet eşitliğinin sağlandığını savunmak için kullanılır (Armuña et al., 2020).
Makaleyle bağlantısı: Makalede kadınların dijital ve finansal yetkinlik algılarının erkeklerden anlamlı derecede düşük çıkması ve bu durumun niyet önünde potansiyel bir engel olarak tanımlanmasıdır (Armuña et al., 2020).
Girişimcilik müfredatlarının yumuşak becerilere (soft skills) odaklanması gerektiğini tartışırken ampirik kanıt olarak sunulur (Armuña et al., 2020).
Makaleyle bağlantısı: Yazarların çalışmanın sonundaki kısıtlılıklar bölümünde niyetin ötesine geçerek gerçek iş performansıyla olan ilişkinin incelenmesi yönündeki gelecek araştırma çağrısıdır (Armuña et al., 2020).
Kadın girişimciliğini destekleyen politikalarda hangi yetkinlik açıklarının kapatılması gerektiğini modellemek için temel teşkil eder (Armuña et al., 2020).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin tek bir coğrafi bağlamda sınırlı kalması ve yazarların modelin farklı hedef gruplarda ve ortamlarda test edilmesi gerekliliğine yaptıkları vurgudur (Armuña et al., 2020).
Kadın liderliğinin girişimcilik başarısı üzerindeki doğrudan etkisi zayıf ve istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Bu durum, toplumsal cinsiyet rollerine dair kültürel kalıpların Endonezya daki kadın liderlik algısı üzerindeki baskın etkisinden kaynaklanmaktadır.
Retno Purwani Setyaningrum ve 4 yazar · Frontiers in Psychology · Sosyal Bilimler
Geç Osmanlı döneminde kadınların kamusal alana erişimi haremlik-selamlik gibi mekânsal düzenlemelerle kısıtlansa da, kadınlar hamamlar, mahalle içi ziyaretler, pazarlar ve mesire yerleri aracılığıyla kendilerine özgü toplumsallaşma ve hareket alanları yaratmışlardır.
Ceren Lordoğlu · OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi · Sosyal Bilimler
Almanya kadın futbol liglerindeki oyuncuların %90,6 gibi son derece yüksek bir oranı aktif olarak mesleki ya da akademik eğitimlerine devam etmekte veya bu eğitimi başarıyla tamamlamış durumdadır.
Peter Ehnold ve 3 yazar · Frontiers in Sports and Active Living · Sosyal Bilimler