Nicel araştırma makalesi incelemesi
DOI: 10.29119/1641-3466.2025.221.5Liderlikte Etkin Takım Kurmanın Bir Unsuru Olarak Duygusal Zekanin Önemi
Modern iş yaşamının getirdiği dinamik ve karmaşık değişim süreçleri, geleneksel otorite temelli yönetim anlayışlarının sörgülanmasına yol açmıştır. Bu bağlamda duygusal zeka, bireylerin kendi duygularını anlamlandırması ve başkalarının duygusal durumlarını yönetmesi ekseninde liderlik etkinliğini belirleyen kritik bir olgu olarak öne çıkmaktadır.
Makalenin anahtar kelimeleri
- Yazar
- Joanna ĆWIĄKAŁA, Waldemar GAJDA, Michał ĆWIĄKAŁA, Ernest GÓRKA, Dariusz BARAN, Gabriela WOJAK, Piotr MRZYGŁÓD, Maciej FRASUNKIEWICZ, Piotr RĘCZAJSKI, Jan PIWNIK
- Yayın
- Scientific Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series
- Tarih
- 2025-01-01
Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği
Günümüzün hizli değişen iş dünyasında, geleneksel olarak otoriteye ve teknik uzmanlığa dayanan liderlik yaklaşımları yerini kişisel ilişkileri yönetme ve duygusal farkındalık sağlama becerilerine bırakmaktadır. İş yerinde karmaşık sorunların çözülmesi, krizlerin yönetilmesi ve çalışan bağlılığının artırılması süreçlerinde duygusal zeka, liderlik başarısının temel belirleyicilerinden biri haline gelmiştir. Bu kapsamda, çalışanların motivasyonunu artıran, psikolojik güvenli ortamlar yaratan ve kriz anlarında soğukkanlılıkla karar alabilen liderlerin sahip olduğu duygusal ve sosyal yetkinlikler kurumsal başarı için kritik bir önem taşımaktadır.
Bu araştırmanın amacı, liderlerin sahip olduğu duygusal zeka yetkinliklerinin takım dinamikleri, motivasyon süreçleri ve çatışma çözme becerileri üzerindeki etkisini ampirik verilerle incelemektir. Bu doğrultuda, çeşitli sektörlerde görev yapan 100 çalışanın katılımıyla çevrim içi ortamda gerçekleştirilen araştırmada, yöneticilerin duygusal zeka düzeylerini ve liderlik özelliklerini değerlendiren 21 soruluk bir anket formu kullanılmıştır. Toplanan veriler istatistiksel yöntemlerle işlenmiş, dağılımlar grafiklerle görselleştirilmiş ve değişkenler arasındaki ilişkiler bir korelasyon matrisi aracılığıyla analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgular, katılımcıların büyük bir çoğunluğunun liderlerini orta ila yüksek düzeyde duygusal zekaya sahip olarak algıladığını ve yöneticilerin çatışma durumlarında etkili bir şekilde duygu yönetimi gerçekleştirdiğini göstermektedir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, duygusal zeka ile empati arasında çok güçlü bir ilişki bulunurken, sosyal yeterlilik ve etik liderlik ile motivasyon etkinliği arasında da kayda değer düzeyde yüksek korelasyonlar saptanmıştır. Özellikle etik liderlik ile takım motivasyonu arasındaki yüksek ilişki, çalışanların adil ve etik uygulamalar gözlemlediklerinde daha yüksek motivasyon sergilediklerini ortaya koymaktadır.
Sonuç bölümünde, duygusal zekanın liderlik etkinliğinde merkezi bir rol oynadığı ve empati ile sosyal yetkinliklerle doğrudan bütünleştiği vurgulanmaktadır. Elde edilen bulgular, organizasyonların liderlik geliştirme programlarında duygusal zeka eğitimlerine yatırım yapması gerektiğini göstermekte olup, gelecekteki araştırmalarda daha geniş ve çeşitli örneklemlerin kullanılmasının sonuçların genellenebilirliği açısından önemli olduğunu ortaya koymaktadır.
Araştırmanın amacı
Bu araştırmanın amacı, duygusal zekanın liderlik etkinliğindeki rolünü incelemek ve kurulan etkin takımlar ile organizasyonel refah üzerindeki etkilerini ampirik verilerle ortaya koymaktır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
İnceleme ve modelleme yöntemi
Bu ampirik çalışmada, liderlerin duygusal zeka düzeylerinin takım yönetimi ve performans üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla 100 katılımcıyla gerçekleştirilen bir anket araştırması benimsenmiştir(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Kuramsal ve kavramsal çerçeve
Araştırma, Daniel Goleman tarafindan popülarize edilen ve kişilik özellikleri ile sosyal becerileri kapsayan karma model ile John Mayer ve Peter Salovey tarafindan geliştirilen bilişsel yeteneklere odaklanan bilimsel modelin birleşiminden beslenen kuramsal bir çerçeveye dayanmaktadır.
Makalenin ele aldığı literatür
Çalışma; duygusal zekanın tanımı, gelişimi ve iş yeri performansına etkileri üzerine Salovey, Goleman, Bar-On, Mayer gibi öncü kuramcıların yanı sıra, modern yönetim alanında transformasyonel liderlik ve duygusal düzenleme mekanizmalarını inceleyen güncel literatürü ele almaktadır.
Araştırma Tasarımı
- Evren veya inceleme alanı
- Farklı işletmelerde görev yapan ve çeşitli liderlik yönetim tarzlarıyla karşılaşmış olan çalışanlar.
- Örneklem veya araştırma materyali
- Sosyal ağlar üzerinden Google Forms aracılığıyla rastgele seçilen ve ankete katılan 100 profesyonel.
- Veri toplama süreci
- 21 sorudan oluşan ve liderlerin duygusal zekasını, empati düzeyini, etik davranışlarını ve motivasyon yetkinliklerini ölçen dijital anket formu.
- Veri analiz yöntemi
- Toplanan anket verileri Microsoft Excel kullanılarak düzenlenmiş, temel eğilimleri göstermek için sütun ve pasta grafiklerle görselleştirilmiş, ayrıca değişkenler arası ilişkileri incelemek için korelasyon matrisi çıkarılmıştır.
Araştırmanın Bulguları
Araştırma sonuçları, katılımcıların büyük bir çoğunluğunun liderlerinin duygusal zeka düzeyini orta veya yüksek seviyede algıladığını ve bu yetkinliğin yönetim başarısında kritik bir rol oynadığını göstermektedir(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Liderlerin duygusal zeka düzeyleri ile empati yetkinlikleri arasında 0.98 oranında çok güçlü pozitif bir korelasyon bulunmakta olup, duygusal zekası yüksek liderlerin daha empatik algılandığı doğrulanmıştır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Etik liderlik ile takım motivasyon etkinliği arasında 0.99 oranında veri setindeki en yüksek korelasyon tespit edilmiş; etik ve adil davranan liderlerin çalışanları motive etmede daha başarılı olduğu görülmüştür(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Duygusal zeka ile sosyal yeterlilik arasında saptanan 0.97 oranındaki güçlü ilişki, gelişmiş duygusal farkındalığın liderlerin kişilerarası becerilerini ve sosyal dinamikleri yönetme kapasitesini doğrudan artırdığını ortaya koymaktadır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu
Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı
Araştırma bulguları, çalışanların çoğunluğunun liderlerinde duygusal zekayı ve bununla ilişkili empati, sosyal yeterlilik gibi özellikleri gözlemlediğini ve bu durumun takım içi iş birliği ile motivasyonu doğrudan olumlu yönde etkilediğini ortaya koymaktadır.
Yazarlar, bu durumun temel nedeni olarak duygusal zekası gelişmiş liderlerin kriz durumlarında duygularını daha iyi yönetebilmelerini, çatışmaları yapıcı diyaloglarla çözebilmelerini ve çalışanlar için güvenli bir çalışma ortamı yaratabilmelerini göstermektedir.
Elde edilen istatistiksel sonuçlar, önceki literatürde yer alan Goleman ve Mayer-Salovey modellerinin öngörüleriyle örtüşmekte; duygusal zekanın, etik liderlik ve motivasyon etkinliği ile güçlü bir şekilde bütünleştiğini ampirik olarak desteklemektedir.
Sonuç bölümünde yazarlar, sınırlı örneklem büyüklüğüne dikkat çekerek bulguların pilot nitelikte olduğunu belirtmekte ve gelecekteki araştırmaların farklı sektörleri kapsayan daha geniş örneklemlerle yürütülmesinin kuramsal genellenebilirliği artıracağını önermektedir.
Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması
Yazarlar, elde ettikleri bulguları literatürdeki benzer çalışmalarla ilişkilendirerek, duygusal zeka boyutlarının liderlik potansiyelini güvenilir bir şekilde öngördüğünü ve yükseköğretim bağlamından iş dünyasına kadar geniş bir yelpazede liderlik yetkinliklerinin geliştirilmesinde kritik bir rol oynadığını doğrulamaktadır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar
Elde edilen ampirik bulgular, duygusal zekanın modern liderlikte merkezi bir unsur olduğunu, empati ve sosyal yeterlilikle güçlü bağlar taşıdığını doğrulamakta; organizasyonların bu alanda eğitim yatırımları yapmasının önemini vurgulamaktadır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve
Bu makale, duygusal zekanın liderlik süreçlerindeki rolünü ampirik verilerle inceleyerek literatürde kuramsal modeller ile pratik yönetim uygulamaları arasında bir köprü işlevi görmektedir. Çalışma, Goleman’ın karma modeli ile Mayer ve Salovey’in yetenek modelinin temel bileşenlerini bir araya getiren özgün bir bakış açısı sunmakta ve bu kuramsal yaklaşımların iş yerindeki yansımalarını yüz katılımcıdan elde edilen anket verileriyle test etmektedir. Derlenen bulgular, liderlerin duygusal farkındalık, empati ve sosyal yeterlilik düzeylerinin takım içi iletişim, çatışma çözümü ve motivasyon üzerindeki somut etkilerini ortaya koyarak alan yazındaki ampirik veri eksikliğini gidermektedir.
Yazarlar, çalışmanın altyapısını oluştururken Salovey ve Mayer, Goleman, Bar-On gibi öncü kuramcıların yanı sıra Iyer, López González ve Nwagwu gibi çağdaş araştırmacıların çalışmalarına dayanmaktadır. Önceki kuramsal tartışmaların aksine bu araştırma, duygusal zekanın soyut bir kavram olmadığını, aksine empati, sosyal yeterlilik ve etik liderlik ile 0.90 ve üzerindeki korelasyon katsayılarıyla doğrudan ilişkili olduğunu istatistiksel olarak doğrulamaktadır. Böylece geçmişteki kavramsal tartışmalar ampirik bir zemine oturtulmakta ve önceki çalışmaların önerdiği liderlik modellerinin geçerliliği iş ortamında sınanmaktadır.
Literatür taramasına sunulan bu katkı, duygusal zekanın liderlik başarısındaki merkezi rolünü istatistiksel korelasyon matrisleriyle destekleyerek araştırmacılara güçlü kanıtlar sağlamaktadır. Çalışma, özellikle etik liderlik ile motivasyon etkinliği arasındaki 0.99 oranındaki yüksek ilişkiyi rapor ederek, modern yönetim yazınında ahlaki değerler ile duygusal yetkinliklerin bir arada ele alınması gerektiğini açıkça göstermektedir. Ayrıca pilot çalışma niteliği ve gelecekteki araştırmalara yönelik sunduğu somut öneriler, sonraki araştırmacılar için metodolojik bir yol haritası çizmektedir.
Kaynakça
- López González, J., Martínez, J. M., Lomboy, M., Exposito Sáez, L. (2024). Study of emotional intelligence and leadership competencies in university students. Cogent Education, 11(1).
Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Liderlerin duygusal zeka düzeyleri ile empati yetkinlikleri arasında çok güçlü bir pozitif ilişki bulunmaktadır.
Duygusal zekanın liderlik davranışlarına yans biçimini açıklamak ve empati boyutunun önemini vurgulamak için kullanılabilir(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Farklı Sektörlerde Liderlik Etkinliği ve Duygusal Zeka
- Araştırma sorusu
- Farklı endüstrilerde faaliyet gösteren yöneticilerin duygusal zeka düzeyleri takım motivasyonunu nasıl etkilemektedir?
- Yöntem taslağı
- Güç analizi ile belirlenecek farklı sektörlerden en az 300 çalışan ve yönetici evreninden tesadüfi örnekleme ile toplanacak anket verileri çoklu regresyon analizi ile incelenecektir.
Makaleyle bağlantısı: Makalenin sınırlılıklar bölümünde belirtilen sektörel çeşitlilik eksikliğini gidermek ve bulguların farklı alanlardaki geçerliliğini test etmek amacıyla tasarlanmıştır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve
Etik liderlik, çalışanların takım hedeflerine yönelik motivasyon etkinliğini doğrudan ve güçlü bir şekilde artırmaktadır.
Etik değerlerin iş yerindeki motivasyon süreçleriyle olan bağını kuramsal olarak temellendirmek amacıyla referans verilebilir(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Etik Liderlik ve Çalisan Bağlıliginda Duygusal Zekanin Rolü
- Araştırma sorusu
- Etik liderlik davranışlarının çalışan bağlılığı üzerindeki etkisinde liderin empati yetkinliği hangi aracı rolü oynamaktadır?
- Yöntem taslağı
- Üretim ve hizmet sektöründeki kurumlardan veri doygunluğu sağlayacak şekilde 250 tam zamanlı çalışandan toplanacak nicel veriler yapısal eşitlik modellemesiyle analiz edilecektir.
Makaleyle bağlantısı: Makalede tespit edilen etik liderlik ile motivasyon arasındaki güçlü korelasyonun altında yatan aracı mekanizmaları detaylıca incelemek üzere kurgulanmıştır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Tez veya makalede kullanım · Tartışma
Gelişmiş duygusal farkındalık, liderlerin kişilerarası becerilerini ve sosyal dinamikleri yönetme kapasitesini artırmaktadır.
Araştırma bulgularını önceki çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırarak sosyal yeterliliğin önemini tartışmak için uygundur(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).
Yönetici Eğitim Programlarinin Duygusal Zeka Becerilerine Etkisi
- Araştırma sorusu
- Duygusal zeka odaklı liderlik eğitim programları yöneticilerin çatışma çözme becerilerini ve sosyal yeterliliklerini nasıl geliştirmektedir?
- Yöntem taslağı
- Ön test ve son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak, katılımcı yöneticilerden toplanan nicel veriler kovaryans analiziyle değerlendirilecektir.
Makaleyle bağlantısı: Çalışmanın sonuç bölümünde önerilen duygusal zeka eğitimlerinin pratik yansımalarını ve etkinliğini deneysel olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır(ĆWIĄKAŁA et al., 2025).