Magma ve Kristal Puresinin Sismik Goruntulenmesindeki Gelismeler: Cozunurluk Limitleri ve Ergiyik Orani Tahminleri Üzerine Bir Derleme

Yerkabugundaki magma depolanma ve farklılasma süreçlerine ilişkin anlayisimiz, klasik magma odasi modelinden kristal puresi baskin sisteme doğru onemli bir paradigma değişimi yasamaktadir. Klasik yaklaşim, sivi bakimindan zengin ve buyuk hacimli magma odalarinin varligini kabul ederken, modern sismik tomografi çalışmalari genellikle bu tur devasa sivi rezervuarlarini tespit etmekte yetersiz kalmakta ve düşük ergiyik oranlarina isaret etmektedir. Bu durum, sismik yöntemlerin sınırliliklarindan ve yüksek derecede heterojen düşük hiz anomalilerinin sismik dalgalari saptirmasindan kaynaklanan metodolojik sorunlari beraberinde getmekte, sismik sonuçların yanardag bilimciler tarafindan buyuk bir ihtiyatla yorumlanmasini gerektirmektedir.

Bu derlemenin temel amaci, yanardag bilimcilerin sismik tomografi sonuçlarını cozunurluk limitlerini goz onunde bulundurarak tam anlamiyla değerlendirebilmelerini sağlamak ve yöntemsel avantajlar ile sınırliliklari ortaya koymaktir. Yazarlar bu doğrultuda, yay ve hotspot yanardaglarinda gerceklestirilmis olan 277 adet sismik goruntuleme çalışmasini kapsayan genis bir veri tabani oluşturarak sistematik bir inceleme yurutmuslerdir. Incelenen çalışmalarin sismik kaynak turleri, kullanılan dalga alanlari, saptanan düşük hiz bölgeleri ve tahmin edilen ergiyik oranlari gibi temel parametreleri derlenmis ve dalga cephesi iyilesmesi gibi sismik sınırliliklarin sonuçlara etkisi çözümlenmistir.

Çalışmanın en çarpıcı bulgularindan biri, sismik tomografide rapor edilen medyan ergiyik oraninin yaklaşik olarak yuzde on uc civarinda saptanmasidir ki bu durum magmanin buyuk oranda kristal puresi olarak depolandigini göstermektedir. Ancak sismik cozunurluk limitleri nedeniyle, bircok yanardag sisteminin altinda yer alabilecek olan kucuk ve orta ölçekli yüksek ergiyik oranli magma odalarinin mevcudiyetinin sismolojik olarak tamamen dislanamadigi vurgulanmistir. Bugune kadar incelenen otuz dokuz çalışmadan yalnizca bes tanesinde, kristal puresini hareketli magmadan ayiran kritik gozenekliligin üzerindeki ergiyik depolanmasina dair net bulgular elde edilmiş, bu saptamalarin da esasen seyahat zamani tomografisi disindaki ileri sismolojik yöntemlerle sağlandigi ortaya konmustur.

Sonuç olarak bu çalışma, sismik tomografi çalışmalarının gercek bir doğrulama ve guvenilirlik analizine dayanmasi gerektigini savunarak volkanoloji ve jeofizik topluluklari arasinda koklu bir kopru kurmaktadir. Sismik verilerden ergiyik oraninin cikarilmasinda karsilasilan belirsizliklerin, kaya fiziği modelleriyle ve petrolojik gozlemlerle birlestirilerek azaltilmasi gerektigi literatür tartismalari esliginde gösterilmiştir. Gelecekteki sismik araştırmalarin yalnizca ilk gelen seyahat surelerine odaklanmak yerine, dalga alaninin tamamini kullanan tam dalga sekli ters çözümu gibi yöntemlere yonelmesi gerektigi vurgulanarak, yer bilimleri literatürune yeni metodolojik yönelimler kazandirilmistir.