Erken Dönem Baba Katılımı ve 3, 5 ve 7 Yaşlarındaki Çocuk Davranışları: Birleşik Krallık Milenyum Kohort Çalışmasının İleriye Dönük Analizi

Bu çalışma, gelişmiş toplumlar genelinde babaların çocuk bakımında üstlendikleri rolün artmasına paralel olarak, erken dönem baba katılımının çocukların sonraki davranışsal gelişimi üzerindeki uzun vadeli etkilerini inceleyen kapsamlı bir alan bağlamında şekillenmiştir. Literatürde babalık rolü uzun süre anne-çocuk ilişkisinin gölgesinde kalmış ve baba katılımı sıklıkla yalnızca hane halkında bulunma ya da temel fiziksel temas sıklığı üzerinden ölçülmüştür. Oysa standart aile ortamı modeli ve ebeveynlik kuramları, ebeveyn etkileşiminin niteliğinin çocukların duygusal düzenleme, sosyal uyum ve davranışsal kontrol becerilerinin gelişiminde kritik bir işleve sahip olduğuna işaret etmektedir. Birleşik Krallık bağlamında aile politikalarındaki ve babalık izinlerindeki dönüşümlere rağmen, ebeveynlik hizmetlerinin büyük oranda annelere odaklanması, baba katılımının çocukların sosyo-duygusal gelişimi üzerindeki bağımsız ve cinsiyete özgü etkilerinin ampirik olarak ortaya konmasını zorunlu kılmaktadır.

Araştırmanın temel amacı, Birleşik Krallık Milenyum Kohort Çalışması verilerinden yararlanarak iki ebeveynli ailelerde erken dönem baba katılımı ile çocukların 3, 5 ve 7 yaşlarındaki davranışsal çıktıları arasındaki ilişkiyi boylamsal bir tasarımla çözümlemektir. Analizler, 9 ay-3 yaş, 3-5 yaş ve 5-7 yaş olmak üzere üç ayrı maruziyet-çıktı dönemine ayrılarak yürütülmüştür. Babanın tutum ve bakım etkinliklerine katılımı açımlayıcı faktör analiziyle boyutlandırılmış; 9 aylıkken olumlu ebeveynlik inançları, 3 ve 5 yaşlarında ise yatırma, okuma, aktif oyun ve yaratıcı oyun gibi bileşik ölçümler türetilmiştir. Çocukların davranışsal durumları anneler tarafından doldurulan Güçler ve Güçlükler Anketi (SDQ) aracılığıyla toplam güçlükler ve olumlu sosyal güçler ölçekleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmada çocukların mizaç ve gelişimsel özellikleri, eşdeğer anne katılımı, sosyo-ekonomik statü, aile yapısındaki değişimler ve ebeveyn ruh sağlığı lojistik regresyon modellerinde kontrol altında tutulmuştur.

Elde edilen ampirik bulgular, babaların çocuk bakımındaki niteliksel tutumlarının ve odaklanmış etkileşimlerinin çocuk davranışları üzerinde koruyucu bir role sahip olduğunu göstermektedir. Babanın 9 aylık dönemdeki olumlu ebeveynlik inançları ile 5 yaşındaki yüksek yaratıcı oyun sıklığı (resim yapma, müzik, hikaye anlatma), hem erkek hem de kız çocuklarında sonraki davranışsal sorun riskini istatistiksel olarak anlamlı biçimde azaltmaktadır; bu kategoriler için beşlik dilim başına olasılık oranları 0,81 ile 0,89 arasında değişmektedir. Buna karşılık, babanın bez değiştirme, besleme ya da genel çocuk bakımı gibi rutin fiziksel sorumlulukları paylaşma sıklığı veya derecesi ile çocukların davranışsal sorunları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Anne katılımı analiz edildiğinde ise, annenin olumlu inançları ve oyun etkinlikleri özellikle çocukların olumlu sosyal davranışlarının güçlü bir tahmincisi olarak öne çıkmıştır.

Çalışmanın tartışma ve sonuç bölümlerinde vurgulandığı üzere, çocukların davranışsal çıktılarını belirleyen temel unsur ebeveynler arasındaki rutin bakım görevlerinin bölünme oranı değil, sunulan ebeveynliğin kalitesidir. Bu sonuçlar, Avustralya boylamsal çalışması gibi uluslararası literatürle uyum sergileyerek, temas miktarından ziyade duyarlı ve nitelikli ebeveynlik ilişkisinin çocuğun psikolojik uyumu için belirleyici olduğunu doğrulamaktadır. Literatür taraması açısından değerlendirildiğinde bu yayın, baba katılımını tek boyutlu bir nicelik olarak değil, niteliksel boyutlarına göre ayrıştırarak ele almanın gerekliliğini kanıtlamaktadır. Araştırma, yeni doğan ve erken çocukluk döneminde babalara yönelik destek, eğitim ve müdahale programlarında yalnızca fiziki bakım paylaşımına değil, olumlu ebeveynlik inançlarının geliştirilmesine ve çocukla nitelikli yaratıcı etkileşim kanallarının güçlendirilmesine odaklanılması gerektiğini gösteren somut bir akademik referans sunmaktadır.