Zhejiang Eyaleti, Çin'de 2010–2021 Yılları Arasında Salmonella Kaynaklı Gıda Kökenli Hastalıkların Epidemiyolojisi

Gıda kökenli hastalıklar, dünya genelinde önemli hastalanma ve ölüm oranlarına yol açarak halk sağlığı sistemleri üzerinde ciddi bir yük oluşturmakta ve sosyoekonomik gelişimin önünde engel teşkil etmektedir. Bu hastalıkların meydana gelmesinde kontamine gıdalar, çevresel işleme ve depolama koşulları ile konakçı bağışıklık faktörleri belirleyici rol oynamaktadır. Bakteriyel etkenler arasında yer alan Salmonella türleri, özellikle hayvansal kökenli gıdalar ve çapraz kontaminasyona açık taze ürünler aracılığıyla akut gastroenterit tablolarına neden olan en kritik patojenlerden biridir. Çin'in Zhejiang Eyaleti gibi yoğun nüfuslu ve subtropikal iklim özelliklerine sahip bölgelerde gıda kökenli hastalıkların sürveyansı, kamu sağlığı politikalarının geliştirilmesi ve epidemiyolojik risk haritalarının çıkarılması bakımından büyük önem taşımaktadır.

Bu araştırmanın amacı, Zhejiang Eyaleti'nde 2012–2021 yılları kapsayan 10 yıllık dönemde Salmonella enfeksiyonlarının epidemiyolojik ve etiyolojik özelliklerini bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymaktır. Çalışmada tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılarak Zhejiang Eyaleti Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (ZJCDC) tarafından Çin Ulusal Gıda Kökenli Hastalıklar Gözetim Ağı (NFDSN) üzerinden toplanan sürveyans verileri analiz edilmiştir. Eyalet genelindeki 101 hastaneden bildirilen 420.736 şüpheli vaka içerisinden dışkı örneği alınan 308.326 bireyin verileri incelenmiş, izolasyon ve serotipleme işlemleri ulusal standart laboratuvar protokollerine göre gerçekleştirilmiştir. Verilerin yıllık eğilimi, coğrafi dağılımı, mevsimselliği ve sosyo-demografik değişkenlerle ilişkisi ki-kare ve Fisher kesin olasılık testleri ile değerlendirilmiştir.

Elde edilen bulgular, 10 yıllık süreçte toplam 11.269 Salmonella pozitif vaka saptandığını ve ortalama pozitiflik oranının %3,65 olduğunu göstermektedir. Pozitif tespit oranı 2012 yılında %1,69 iken 2021 yılında %6,61 seviyesine yükselmiş, aynı dönemde hastaneye yatış oranlarında da belirgin bir artış kaydedilmiştir. Vakaların %77,69'unun sıcaklıkların yükseldiği Mayıs ve Ekim ayları arasında yoğunlaştığı, en yüksek pozitiflik oranının yaz mevsiminde (%5,21) gerçekleştiği belirlenmiştir. Yaş grupları açısından 0–4 yaş arası çocuklarda pozitiflik oranı %8,79 olarak ölçülmüş, evde bakılan evde çocuklarda (scattered children) bu oran %13,02 ile en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Bulaştan sorumlu gıdalar arasında meyve ve meyve ürünleri (%12,73), su ürünleri (%12,16) ve et ürünleri (%11,86) öne çıkarken, vakaların %54,69'unun ev ortamında maruz kalma sonuçu geliştiği saptanmıştır. İzolasyonu yapılan 173 serotip arasında Salmonella Typhimurium (%36,07), Salmonella Enteritidis (%15,17) ve Salmonella London (%6,05) baskın türler olarak öne çıkmıştır.

Tartışma ve sonuç bölümünde elde edilen veriler, Salmonella enfeksiyonlarının Zhejiang Eyaleti'nde göz ardı edilemeyecek bir halk sağlığı sorunu olduğunu doğrulamaktadır. Yazarlar, 0–4 yaş grubundaki küçük çocukların ve yaşlı bireylerin bağışıklık sistemlerinin hassasiyeti ve geçirgen bağırsak yapısı nedeniyle invaziv hastalıklara daha açık olduğunu vurgulamaktadır. Ev ortamlarının temel maruz kalma noktası olması, hane halkı düzeyinde çapraz kontaminasyon ve hijyen yetersizliklerine dikkat çekmektedir. Araştırma, epidemiyolojik gözetim ağlarının güçlendirilmesi, gıda güvenliği farkındalığının artırılması, patojenlerin antibiyotik direnci ve tüm genom dizileme yöntemleriyle biyolojik mekanizmalarının izlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Literatür taraması açısından bu çalışma, gelişmekte olan bölgelerde gıda kaynaklı enfeksiyonların izlenmesi ve kanıta dayalı koruyucu sağlık politikalarının oluşturulması için uzun dönemli epidemiyolojik veri sunmaktadır.