Web 2.0 teknolojisinin gelişimi, geleneksel tek taraflı bilgi akışını kullanıcıların aktif katılımcı olduğu yeni bir boyuta taşımıştır. Bu dönüşümle birlikte, bireylerin sosyal medya platformlarında paylaştıkları mekânsal-zamansal bilgiler, seçim coğrafyası araştırmaları için önemli bir potansiyel oluşturmuştur. Ancak, sosyal medya verilerini kullanan önceki seçim odaklı çalışmalar, oy verme tercihlerinin ardındaki mekânsal nedenleri ve bağlamsal etkileri yeterince açıklayamamıştır. Bu durum, seçim coğrafyası alanında, seçmen davranışlarını ve oy verme farklılıklarını daha derinlemesine anlamak için yeni veri ve yöntemlere olan ihtiyacı gündeme getirmiştir. Çalışma, bu ihtiyaca yanıt olarak, sosyal medya üzerinden toplanan mekânsal verilerin seçmen davranışlarını anlamadaki rolünü ve bağlamsal etkileri belirleme kapasitesini araştırmayı amaçlamaktadır.
Bu araştırma, seçim coğrafyasına yeni bir yaklaşım olarak sosyal medya veri madenciliğini kullanarak seçmen davranışı ve oy vermedeki farklılıkları anlamayı, oy verme üzerindeki bağlamsal etkileri ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Çalışma, Türkiye'deki 2019 yerel seçimleri döneminde Ankara'nın Yenimahalle ilçesinden X (Twitter) üzerinde paylaşılan seçim odaklı tweetleri veri olarak kullanmıştır. Yöntem olarak, veri ön işleme, önceden tanımlanmış anahtar kelimelerin uygulanması, duygu analizi, konu modellemesi ve aday temsil/popülerlik oranlarının hesaplanması adımları izlenmiştir. Özellikle, duygu analizi için Google BERT modelini kullanan Köksal (2020) tarafından geliştirilen bir model tercih edilirken, konu modellemesi için Latent Dirichlet Allocation (LDA) algoritması uygulanmıştır. Aday popülerlik oranları ise Tumasjan ve diğerleri (2011) tarafından geliştirilen formül kullanılarak hesaplanmıştır. Veri toplama süreci, X (Twitter) API bounding box sörgüsu ve web kazıma yöntemleriyle 141 gün boyunca gerçekleştirilmiştir.
Araştırma bulguları, X (Twitter) üzerindeki paylaşımların seçmen davranışı ve tercihleri hakkında önemli bilgiler içerdiğini göstermiştir. Halk İttifakı'na yönelik pozitif gönderilerde Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti ve emeklilikte yaşa takılanlar gibi faydacı talepler öne çıkarken, negatif gönderilerde yine Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti, KHK'ler, YSK ve İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) seçimi gibi konular baskın çıkmıştır. Millet İttifakı'na yönelik pozitif gönderilerde Ekrem İmamoğlu, İBB seçimi ve CHP üyeleri dikkat çekerken, negatif gönderilerde Ekrem İmamoğlu, Mansur Yavaş ve CHP-HDP ilişkisi öne çıkmıştır. Ankara Büyükşehir Belediye (ABB) adayı Mehmet Özhaseki için pozitif gönderilerde kendisi ve önceki belediye başkanı Melih Gökçek yer alırken, negatif gönderilerde yine Melih Gökçek ve 2014 yerel seçimi konuları görülmüştür. Mansur Yavaş için ise destekleyici etiketler pozitif gönderilerde, basın haberleri ve CHP-HDP ilişkisi ise negatif gönderilerde belirleyici olmuştur. En önemlisi, adayların sosyal medya popülerlik oranları ile gerçek oy oranları arasında güçlü bir korelasyon (0.9) tespit edilmiştir, bu da sosyal medya verilerinin seçim sonuçlarını tahmin etme potansiyelini ortaya koymaktadır.
Tartışma ve sonuç bölümünde, X (Twitter) üzerindeki seçim odaklı gönderilerin, seçmen davranışını ve tercihlerini etkileyen sosyo-politik ve coğrafi bağlamdan kaynaklanan çeşitli faktörleri barındırdığı vurgulanmıştır. Ulusal ve kurumsal konuların yanı sıra tarihsel-politik olayların da gönderilerde önemli yer tuttuğu, Agnew (1996) tarafından öne sürülen ulusal ve kurumsal etkilerin bireyler tarafından mekânda yeniden yorumlandığı görüşüyle benzerlik gösterdiği belirtilmiştir. Ayrıca, sosyal ağlardaki aday popülerlik oranları ile gerçek oy oranları arasındaki güçlü korelasyonun, seçim sonuçlarını tahmin etme açısından önemli bir potansiyel sunduğu sonuçuna varılmıştır. Bu yaklaşım, seçim coğrafyası araştırmacıları için oy verme davranışındaki mekânsal farklılıkları ve bağlamsal etkileri anlamada yeni araçlar sunmakta, geleneksel yöntemlerin ötesine geçerek mikro-sosyolojik yer etkilerini inceleme fırsatı sağlamaktadır. Çalışma, bu bağlamda, sosyal ağların bireyler arası bilgi akışı üzerindeki etkisinin ve mikro-sosyolojik yer etkisi üretme potansiyelinin gelecek araştırmalara önemli katkılar sağlayacağını ileri sürmektedir.
Kuramsal ve kavramsal çerçeve
Çalışma, insan coğrafyası ile siyaset bilimi arasındaki bir bağlantı noktası olarak seçim coğrafyasını temel almaktadır. Bu çerçevede, Agnew'in (1996) ulusal ve kurumsal etkilerin bireyler tarafından mekânda yeniden yorumlandığı (iç içe geçtiği) görüşü ile seçmenlerin tarihsel-politik deneyimleri seçim gönderilerine yansıttığı 'tarihsel-coğrafi bağlam' kavramı kuramsal zemini güçlendirmektedir. Ayrıca, veri madenciliği (knowledge discovery in data - KDD) disiplininden yararlanılarak, büyük miktardaki mevcut veriden yeni, faydalı ve ilginç bilgiler keşfetme süreci, çalışmanın metodolojik ve kavramsal yaklaşımını desteklemektedir. Bu birleşim, mekânın, yerin ve sosyo-politik bağlamın seçim sonuçları üzerindeki etkilerini anlamada yeni bir bakış açısı sunmaktadır.
Makalenin ele aldığı literatür
Bu çalışma, seçim coğrafyası literatüründeki teknolojik gelişmelerin seçmen davranışı ve oy verme üzerindeki etkileri üzerine yapılan güncel çalışmaları ele almaktadır. Özellikle Adams (2015) ve Shin (2015) gibi yazarların teknoloji ve sosyal medyanın seçim davranışları ve sivil katılım üzerindeki etkilerine yönelik artan ilgisine değinmektedir. Makale, daha önceki seçim çalışmalarının oy oranlarını tahmin etmeye ve seçim dönemindeki kullanıcı davranışlarına odaklandığını, ancak oyların ardındaki mekânsal nedenleri anlamaktan uzak kaldığını belirtir. Türkiye'deki seçim dinamikleri üzerine Çarkoğlu ve Avcı (2002) ile Özen ve Kalkan (2017) gibi yazarların coğrafi perspektiften yaptığı araştırmalara atıfta bulunarak, bu çalışmanın sosyal medya veri madenciliği yöntemini kullanarak yerel dinamiklerin anlaşılmasına katkıda bulunduğunu vurgular. Böylece, geleneksel yöntemlerle ulaşılamayan büyük veri setlerinin analiziyle literatürdeki mevcut boşlukları doldurmayı amaçlamaktadır.