Nicel araştırma makalesi incelemesi
Hemşirelik mesleğinin küresel ölçekte karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri hemşire eksikliği ve öğrencilerin meslekte tutulmasıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplininin norm, değer ve özelliklerinin benimsenmesiyle bireyin bir hemşire gibi düşünmesi, hissetmesi ve davranması sürecidir.
Hemşirelik mesleğinin sürdürülebilirliği ve sağlık hizmetlerinin niteliği, öğrencilerin mesleğe adım attıkları ilk anlardan itibaren güçlü bir mesleki kimlik geliştirmelerine doğrudan bağlıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplinine özgü değerlerin, normların ve rollerin benimsenerek bireyin bir profesyonel gibi düşünmesi, hissetmesi ve eylemde bulunması sürecidir. Küresel düzeyde yaşanan hemşire açığı göz önüne alındığında, öğrencilerin meslekte kalışlarını teşvik eden etkenlerin saptanması büyük önem taşımaktadır. Özellikle Doğu toplumlarında sosyokültürel bağlamın mesleki kimlik üzerindeki etkisini inceleyen ampirik araştırmaların azlığı, eğitimcilerin ve yöneticilerin kanıta dayalı stratejiler geliştirmesini güçleştirmektedir. Bu çalışma, İran'daki hemşirelik öğrencilerinin algıladıkları mesleki kimlik düzeylerini ve bu algıyı şekillendiren temel faktörleri belirleyerek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Kesitsel araştırma tasarımına sahip bu çalışmada, 2020 yılında Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi'nde öğrenim gören ve klinik deneyim kazanmış 3. yarıyıl ve üzeri 195 hemşirelik öğrencisi tam sayım yöntemiyle örnekleme dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde İran bağlamında geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış 63 maddelik ve 6 alt boyuttan oluşan Mesleki Kimlik Ölçeği ile araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyo-demografik bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS-18 programında gerçekleştirilmiş olup, verilerin normal dağılım göstermemesi sebebiyle ortanca değeri (325 puan) temel alınarak ikili lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bu analiz yaklaşımı sayesinde öğrencilerin akademik başarıları, bölümü seçme nedenleri ve öğrencilik sırasındaki çalışma deneyimleri gibi yordayıcı değişkenlerin mesleki kimlik üzerindeki ham ve düzeltilmiş olasılık oranları (OR) güven aralıklarıyla birlikte hesaplanmıştır.
Araştırmanın bulguları, hemşirelik öğrencilerinin ortalama mesleki kimlik puanının 316,72 (SD = 42,01) olduğunu ve genel mesleki kimlik algılarının oldukça güçlü bir düzeyde bulunduğunu göstermektedir. Alt boyutlar incelendiğinde en yüksek puan mesleki faaliyetten doyum duyma boyutunda elde edilirken, en düşük puanlar hastaya bütüncül bakış ve kendini hemşire olarak tanımlama boyutlarında kaydedilmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, akademik genel not ortalaması (GNO) 16'nın üzerinde olan öğrencilerin yüksek mesleki kimliğe sahip olma olasılığı 2,65 kat (OR = 2,65; p = 0,002), bölümü kendi isteği ve ilgisiyle seçenlerin olasılığı 2,15 kat (OR = 2,15; p = 0,015) ve öğrencilik dönemi boyunca hastanede eş zamanlı çalışma tecrübesi bulunanların olasılığı ise 3,10 kat (OR = 3,10; p = 0,006) daha yüksek bulunmuştur. Yaş, cinsiyet ve medeni durum gibi demografik değişkenlerle mesleki kimlik arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.
Elde edilen sonuçlar, hemşirelik eğitiminde kuramsal başarı ile klinik uygulama alanlarındaki gerçek zamanlı deneyimlerin mesleki kimlik inşasındaki kritik rolünü ortaya koymaktadır. Eğitimcilerin ve müfettişlerin, öğrencilerin mesleki kimliklerini güçlendirmek adına klinik çalışma fırsatlarını artırmaları ve mesleki ilgiye dayalı öğrenci kabul politikalarını desteklemeleri gerektiği vurgulanmaktadır. Bu araştırma, sağlık bilimleri ve hemşirelik eğitimi literatüründe öğrencilerin mesleki bağlılıklarını artırmaya yönelik yapılacak tez ve makale çalışmalarına somut veri sağlamaktadır. Araştırmacılar, özellikle Doğu kültürlerinde mesleki kimliğin gelişim süreçlerini inceleyen boylamsal ve nitel araştırmalar tasarlarken bu çalışmanın sunduğu yordayıcı değişkenlerden ve yöntemsel çerçeveden kapsamlı bir biçimde yararlanabilirler.
Bu çalışmanın amacı, İran Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi'ndeki hemşirelik öğrencilerinin algılanan mesleki kimlik düzeylerini ve bu kimliğin oluşumunu etkileyen yordayıcı faktörleri yerelleştirilmiş bir ölçme aracı kullanarak belirlemektir(Gilvari et al., 2022).
Nicel ve kesitsel bir araştırma deseni kullanılarak İran Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi hemşirelik öğrencilerinin algılanan mesleki kimlik düzeyleri ve bunu etkileyen yordayıcı faktörler regresyon modelleriyle incelenmiştir(Gilvari et al., 2022, s. 3).
Çalışma, mesleki sosyalizasyon ve toplumsal kimlik kuramsal yaklaşımlarına dayanmaktadır. Mesleki kimlik, bireyin mesleğe adım atmasıyla başlayan, klinik ve teorik eğitim ortamlarındaki resmi ve örtük deneyimlerle şekillenen, olgunlaşmaya dayalı evrimsel bir süreç olarak ele alınmaktadır.
Literatürde hemşirelikte mesleki kimliğin işten ayrılma niyetini azalttığı, hasta memnuniyeti ve bakım kalitesini artırdığı vurgulanmaktadır. Ancak Batı merkezli çalışmaların aksine, Doğu toplumlarındaki sosyokültürel etkenlerin ve tıp eğitimi ortamındaki dinamiklerin mesleki kimliğe etkisi yeterince sörgülanmamıştır. Çalışma, İran ve Doğu toplumlarındaki mevcut literatür boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.
Hemşirelik öğrencilerinin algıladıkları genel mesleki kimlik puan ortalaması 316,72 ± 42,01 olarak belirlenmiş olup, bu değer ölçek değerlendirme aralığına göre güçlü seviyede bir mesleki kimlik algısına işaret etmektedir(Gilvari et al., 2022).
Mesleki kimliğin alt boyutları incelendiğinde en yüksek puan ortalaması mesleki faaliyetten doyum boyutunda (116,53 ± 16,11) elde edilirken, en düşük puan ortalamaları hastaya bütüncül bakış (20,39 ± 2,92) ve kendini hemşire olarak tanımlama (20,88 ± 3,25) boyutlarında saptanmıştır(Gilvari et al., 2022, s. 4).
Çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, genel not ortalaması 16'nın üzerinde olan öğrencilerin güçlü mesleki kimlik algılama olasılığı daha düşük not ortalamasına sahip olanlara kıyasla 2,65 kat daha yüksek bulunmuştur (OR = 2,65, p = 0,002)(Gilvari et al., 2022).
Hemşirelik bölümünü kendi isteği ve ilgisi doğrultusunda seçen öğrencilerin güçlü bir mesleki kimliğe sahip olma olasılığı, isteği dışında seçenlere göre 2,15 kat daha fazla olarak tespit edilmiştir (OR = 2,15, p = 0,015)(Gilvari et al., 2022).
Öğrenimi sırasında klinik ortamda eş zamanlı çalışma deneyimine sahip olan hemşirelik öğrencilerinin güçlü mesleki kimlik sergileme olasılığının çalışmayan öğrencilere kıyasla 3,10 kat daha fazla olduğu belirlenmiştir (OR = 3,10, p = 0,006)(Gilvari et al., 2022).
Araştırma bulguları, Semnan Tıp Bilimleri Üniversitesi hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik algılarının oldukça yüksek ve güçlü bir seviyede olduğunu ortaya koymaktadır. Alt boyutlar düzeyinde en yüksek puanın mesleki faaliyetten doyum boyutunda elde edilmesi, öğrencilerin mesleğin sunduğu uygulamalara karşı olumlu bir tutum sergilediklerini göstermektedir.
Yazarlar, elde edilen yüksek mesleki kimlik düzeyini araştırmanın COVID-19 küresel salgını döneminde yürütülmüş olmasına bağlamaktadır. Bu süreçte kitle iletişim araçlarının hemşireliğin kritik ve uzmanlık gerektiren rolünü öne çıkarması, toplumdan gelen takdir ve olumlu geri bildirimler öğrencilerin mesleklerine ilişkin algılarını güçlendirmiştir.
Tartışma bölümünde sonuçlar önceki literatürle karşılaştırılmış; Skarbalius ve arkadaşlarının Polonya ile Litvanya'da saptadığı yüksek mesleki kimlik düzeyleriyle benzerlik bulunurken, Haghighat ve arkadaşlarının İran'da orta düzey bulduğu çalışmayla farklılıklar tespit edilmiştir. Yazarlar bu durumu kullanılan ölçme araçlarının ve toplumsal koşulların farklılığı ile açıklamaktadır.
GNO, alanı isteyerek seçme ve öğrencilikte çalışma deneyiminin mesleki kimliği anlamlı şekilde yordaması, teorik başarı ile klinik pratik etkileşiminin önemini doğrulamaktadır. Yazarlar, hemşirelik müfredatlarının mesleki statüyü güçlendirecek biçimde güncellenmesini ve klinik eğitimcilerin rol model olarak öğrencilere rehberlik etmesini vurgulamaktadır.
Haghighat ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülen çalışmada lisans hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik puan ortalaması 55,61 ± 12,75 ile orta düzeyde bulunmuşken, bu çalışmada puan ortalaması 316,72 olarak belirlenerek daha yüksek ve güçlü bir düzey saptanmıştır. Bu fark kullanılan ölçme araçlarının ölçek aralıklarından ve veri toplama dönemindeki COVID-19 salgınının toplumsal algı üzerindeki olumlu etkilerinden kaynaklanmaktadır(Gilvari et al., 2022, s. 4).
Skarbalius ve arkadaşları (2018) Litvanya ve Polonya'daki hemşirelik öğrencileriyle yaptıkları çalışmada yüksek bir mesleki kimlik puanı (4,03 ± 0,93) rapor etmişlerdir; mevcut araştırmanın bulguları da bu çalışmayla paralellik göstererek hemşirelik öğrencilerinde istenen düzeyde bir mesleki kimlik algısının varlığını desteklemektedir(Gilvari et al., 2022, s. 5).
Çalışma sonuçları, İranlı hemşirelik öğrencilerinin istenen düzeyde güçlü bir mesleki kimlik algısına sahip olduğunu ve akademik başarının (GNO > 16), alanı isteyerek seçmenin ve öğrencilik döneminde klinik çalışma tecrübesi edinmenin bu algıyı olumlu yönde etkileyen temel belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Hemşirelik eğitimcileri ve yöneticilerinin bu faktörleri destekleyecek stratejiler geliştirmesi önerilmektedir(Gilvari et al., 2022, s. 6).
Bu çalışma, hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimliklerinin inşasında etkili olan akademik ve klinik belirleyicileri ampirik olarak ortaya koyarak literatürde önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Özellikle Doğulu ve gelişmekte olan toplumlarda hemşirelik mesleğinin algılanışı ile sosyokültürel dinamikler arasındaki ilişkiyi göstermesi açısından kritik bir işleve sahiptir. Küresel hemşire eksikliği krizinin yaşandığı bir dönemde, öğrencilerin mesleğe olan bağlılığını ve kimlik algılarını neyin güçlendirdiğini analiz ederek eğitim programlarının revize edilmesine rehberlik etmektedir.
Araştırma, önceki literatürde yer alan ve hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimliğini daha düşük ya da orta seviyelerde bulan çalışmalarla kendi bulgularını metodolojik ve dönemsel bağlamda karşılaştırmaktadır. Yüksek başarı gösteren öğrencilerin daha güçlü mesleki kimliğe sahip olduğu yönündeki literatür birikimini desteklerken, salgın döneminin yarattığı pozitif toplumsal algının mesleki kimliği nasıl yukarı taşıyabileceğini açıklayarak mevcut bilgi birikimine yeni bir boyut kazandırmaktadır. Önceki çalışmaların aksine yerelleştirilmiş ve geniş kapsamlı bir ölçek kullanmış olması, bulguların geçerliliğini ve literatürdeki karşılaştırılabilirliğini artırmaktadır.
Hemşirelik eğitimi ve mesleki sosyalleşme üzerine yapılacak sistematik derlemeler ile meta-analiz çalışmaları için bu makale, özellikle öğrencilik döneminde çalışmanın ve akademik başarının mesleki kimlik üzerindeki etkisini gösteren güçlü bir kantitatif veri seti sunmaktadır. Çalışma, standart Batı kökenli ölçeklerin yerine yerel kültüre duyarlı olarak geliştirilmiş bir ölçme aracının kullanılmasının önemini vurgulayarak literatür taraması yapan araştırmacılara ölçme aracı seçimi konusunda metodolojik bir içgörü kazandırmaktadır.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Hemşirelik öğrencilerinin öğrencilik yıllarında klinik alanda çalışması mesleki kimliği olumlu etkilemektedir.
Bu çalışma, klinik ortamda eş zamanlı çalışma deneyiminin öğrencilerin mesleki kimlik puanlarını 3.10 kat artırdığını gösteren ampirik bir kanıt olarak literatür taraması bölümünde kullanılabilir(Gilvari et al., 2022, s. 5).
Makaleyle bağlantısı: Makale yazarları, kesitsel araştırmanın öğrencilerin zaman içindeki kimlik gelişimini tam olarak açıklayamayacağını belirtmiş ve farklı dönemlerdeki boylamsal çalışmaların bu süreci aydınlatacağını vurgulamıştır(Gilvari et al., 2022, s. 5).
Tez veya makalede kullanım · Tartışma
Hemşirelik mesleğini ilgi duyarak ve isteyerek seçmek öğrencilerin güçlü mesleki kimlik geliştirmesini kolaylaştırır.
Öğrencilerin mesleği isteyerek seçmesinin mesleki kimliği yordamada 2.15 kat olasılık artışına yol açtığı bulgusu tartışma bölümünde benzer bulguları açıklamak için kullanılabilir(Gilvari et al., 2022, s. 5).
Makaleyle bağlantısı: Makalede, klinik hemşirelik eğitimcilerinin ve hocalarının öğrencilerin mesleki kimlik algısını geliştirmede kusursuz birer rol model olmalarının önemi üzerinde durulmuş ve bu yönde stratejiler geliştirilmesi önerilmiştir(Gilvari et al., 2022, s. 5).
Tez veya makalede kullanım · introduction
Hemşirelikte mesleki kimlik, hemşirelerin meslekte kalmalarını sağlayan en önemli unsurlardan biridir.
Mesleki kimliğin personelin meslekte kalma eğilimi, öz güveni ve iş doyumu ile ilişkili olduğunu gösteren literatür verisi giriş bölümünde probleme zemin hazırlamak için kullanılabilir(Gilvari et al., 2022, s. 2).
Makaleyle bağlantısı: Makale tartışmasında öğrencilik esnasında çalışmanın mesleki kimlikle güçlü ilişkisi gösterilmiştir ancak bu durumun nitel olarak nasıl deneyimlendiği açıklanmamış, yazarlar nitel çalışmaların bu süreci anlamak için gerekli olduğunu belirtmiştir(Gilvari et al., 2022, s. 5).
Gelişmekte olan ülkelerde ruh sağlığı kaynaklarının yetersizliği, yükseköğretime geçiş aşamasındaki gençlerin karşılaştığı akademisi temelli psikososyal baskıları daha ağır hale getirmektedir. Bangladeş'te kamu üniversitelerindeki…
Ergen hamileliği, gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerde anne-çocuk sağlığını, sosyoekonomik kalkınmayı ve insan haklarını doğrudan etkileyen küresel bir kamu sağlığı sorunudur. Sahra Altı Afrika'da ergen nüfusunun en yüksek olduğu ülke…
Glokom, küresel ölçekte kalıcı görme kaybı ve körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan kronik bir optik nöropatidir. Erken evrelerde sıklıkla semptomsuz seyretmesi nedeniyle hastaların önemli bir bölümü tıbbi yardıma geç başvurmakta ve…