Nicel araştırma makalesi incelemesi
DOI: 10.22219/jes.v9i1.29286Batı Cava'daki Z Kuşağının Yatırım Kararları Üzerinde İslami Finansal Okuryazarlık, İslami Finansal Kapsayıcılık ve Finansal Davranışın Etkisi
Endonezya'nın en yoğun nüfuslu bölgesi olan Batı Cava'da Z kuşağı, teknolojik yetkinlikleri sayesinde ekonomik kalkınmanın temel itici gücü olarak görülmektedir.
Makalenin anahtar kelimeleri
- Yazar
- Ajeng Nurul Fadillah, Deni Lubis
- Yayın
- Falah: Jurnal Ekonomi Syariah
- Tarih
- 2024-02-28
Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği
Modern finans dünyasında, teknolojik yetkinlikleri ve sayısal üstünlükleri nedeniyle Z kuşağı, ekonomik kalkınmanın ve yatırım büyümesinin temel itici gücü olarak görülmektedir. Endonezya'nın en yoğun nüfuslu bölgesi olan Batı Cava, bu demografik avantajın merkezinde yer almasına rağmen, genel finansal endekslere kıyasla İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılık oranlarının oldukça düşük seyretmesi ciddi bir risk unsuru oluşturmaktadır. Bireylerin yeterli finansal bilgiye sahip olmadan çeşitli finansal hizmetlere erişmesi, özellikle yatırım süreçlerinde telafisi güç kayıplara yol açabilmektedir. Bu durum, genç kuşağın dini prensiplerle uyumlu finansal araçlara yönelik kararlarını etkileyen faktörlerin derinlemesine incelenmesini zorunlu kılan temel araştırma problemini teşkil etmektedir.
Bu akademik çalışmanın temel gayesi, Batı Cava eyaletinde yaşayan Müslüman Z kuşağı bireylerinin İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılık düzeylerini belirlemek ve bu unsurların finansal davranışlarla birlikte yatırım kararları üzerindeki etkisini çözümlemektir. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş olup, veriler 17-26 yaş aralığındaki 118 katılımcıdan amaçlı örnekleme tekniğiyle toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra karmaşık yapısal ilişkileri test etmeye olanak tanıyan Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM-PLS) kullanılmıştır. Analiz süreci hem ölçüm modelinin geçerlik ve güvenirlik testlerini hem de değişkenler arasındaki nedensel bağları ortaya koyan yapısal model değerlendirmelerini içermektedir.
Analiz sonuçları, Batı Cava'daki Z kuşağının İslami finansal okuryazarlık düzeyinin ortalama %77,9 ile iyi derecede okuryazar kategorisinde olduğunu, İslami finansal kapsayıcılık düzeyinin ise %80,5 ile yüksek bir seviyede seyrettiğini ortaya koymuştur. Değişkenler arası etkileşim incelendiğinde, İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılığın yatırım kararları üzerinde pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Buna karşın, bireylerin fatura ödeme ve kayıt tutma gibi rutinlerini kapsayan finansal davranışlarının yatırım kararları üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi gözlemlenmemiştir. Bu bulgu, yatırım motivasyonunun günlük para yönetiminden ziyade sistemik bilgi ve erişilebilirlik faktörlerine daha sıkı bağlı olduğunu göstermektedir.
Çalışma, elde ettiği bulgular ışığında Z kuşağının İslami finansal sistem içinde sadece birer tüketici değil, aynı zamanda toplumun geri kalanı için birer eğitim elçisi olma potansiyeline sahip olduğunu vurgulamaktadır. İslami okuryazarlık ve erişimin yatırım kararlarını doğrudan tetiklemesi, literatürdeki benzer çalışmalarla tutarlılık gösterirken, finansal davranışın etkisiz kalması bölgeye özgü sosyo-ekonomik dinamiklere işaret etmektedir. Sonuç olarak, hükümetlerin ve finansal kuruluşların sürdürülebilir İslami yatırım büyümesini desteklemek adına teknoloji odaklı stratejiler geliştirmesi ve gençlerin finansal sisteme katılımını teşvik eden yapıları güçlendirmesi önerilmektedir. Bu araştırma, Endonezya özelinde İslami finans literatürüne ampirik bir katkı sunarak gelecek çalışmalar için temel bir referans oluşturmaktadır.
Araştırmanın amacı
Bu araştırma, Batı Cava eyaletindeki Z kuşağının İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılık düzeylerini analiz etmeyi ve bu unsurların finansal davranışla birlikte yatırım kararları üzerindeki etkisini Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM-PLS) kullanarak çözümlemeyi amaçlamaktadır(Fadillah & Lubis, 2024).
İnceleme ve modelleme yöntemi
Çalışmada, Batı Cava eyaletindeki Müslüman Z kuşağının finansal tercihlerini belirleyen faktörleri ölçmek amacıyla nicel bir araştırma tasarımı benimsenmiştir. Betimsel analizlerin yanı sıra Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM-PLS) kullanılarak finansal okuryazarlık, kapsayıcılık ve davranışın yatırım kararları üzerindeki nedensel etkileri test edilmiştir(Fadillah & Lubis, 2024).
Kuramsal ve kavramsal çerçeve
Çalışma, finansal karar verme süreçlerini açıklamak için okuryazarlık, kapsayıcılık ve davranış değişkenlerini birleştiren bütüncül bir model üzerine inşa edilmiştir. Literatürde finansal okuryazarlığın rasyonel kararlar için bir ön koşul olduğu, kapsayıcılığın ise bu kararların eyleme dökülmesi için gerekli erişimi sağladığı teorik olarak kabul edilmektedir. Araştırma, bu ilişkileri Müslüman Z kuşağı bağlamında test etmekte ve SEM-PLS yöntemiyle gizil değişkenler arasındaki nedensel bağları ölçmektedir.
Makalenin ele aldığı literatür
Çalışma, Otoritas Jasa Keuangan (OJK) tarafından yayımlanan ulusal finansal okuryazarlık endekslerini ve Endonezya Merkezi Menkul Kıymetler Depozitosu (KSEI) verilerini temel almaktadır. Literatür kısmında, finansal okuryazarlığın davranış üzerindeki etkisini inceleyen Kusumaningtyas ve Hakim (2022) ile yatırım kararlarında okuryazarlığın rolünü vurgulayan Putri ve Andayani (2020) gibi güncel çalışmalara atıfta bulunularak, İslami finans bağlamındaki boşluklara dikkat çekilmektedir.
Araştırma Tasarımı
- Evren veya inceleme alanı
- Endonezya'nın Batı Cava eyaletinde ikamet eden Müslüman Z kuşağı bireyleri çalışmanın temel evrenini oluşturmaktadır.
- Örneklem veya araştırma materyali
- Araştırmanın örneklemi, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 17-26 yaş aralığındaki 118 Müslüman katılımcıdan oluşmaktadır.
- Veri toplama süreci
- Veriler, katılımcıların demografik özelliklerini, İslami finansal okuryazarlık, kapsayıcılık, davranış ve yatırım kararlarını ölçen Likert tipi anket formları aracılığıyla toplanmıştır.
- Veri analiz yöntemi
- Analiz sürecinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra SmartPLS 4 yazılımı kullanılarak dış model (doğrulayıcı faktör analizi) ve iç model (hipotez testleri) değerlendirmeleri yapılmıştır.
Araştırmanın Bulguları
Batı Cava eyaletindeki Z kuşağının İslami finansal okuryazarlık seviyesi ortalama yüzde 77.9 olarak hesaplanmış ve bu oran OJK kriterlerine göre iyi okuryazarlık kategorisinde yer almıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğunun İslami finansal ürün ve hizmetleri kullanma konusunda yeterli bilgi ve özgüvene sahip olduğu görülmüştür(Fadillah & Lubis, 2024).
Bölgedeki Z kuşağı arasında İslami finansal kapsayıcılık düzeyi yüzde 80.5 gibi yüksek bir oranda tespit edilmiştir. Bu durum gençlerin katılım bankacılığı ürünlerine, İslami hisse senetlerine, sukuk ve şeriat uyumlu yatırım fonları gibi finansal araçlara erişim ve kullanım noktasında oldukça aktif olduklarını kanıtlamaktadır(Fadillah & Lubis, 2024).
Yapılan yol katsayısı testleri sonuçunda İslami finansal okuryazarlığın yatırım kararları üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır. Gençlerin İslami finansal bilgi ve tutumlarındaki artışın, sermaye piyasalarında rasyonel ve şeriat uyumlu yatırım kararları alma eğilimlerini doğrudan güçlendirdiği belirlenmiştir(Fadillah & Lubis, 2024).
Analiz sonuçlarına göre finansal davranış değişkeninin yatırım kararları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Kayıt tutma veya fatura ödeme gibi günlük rutin finansal alışkanlıkların, gençlerin stratejik yatırım tercihlerini şekillendirmede belirleyici bir faktör olmadığı ortaya konulmuştur(Fadillah & Lubis, 2024).
Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu
Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı
Batı Cava eyaletindeki Z kuşağının İslami finansal okuryazarlık düzeyinin iyi, kapsayıcılık oranının ise yüksek olması, bölgedeki gençlerin şeriat uyumlu finansal araçlara erişim ve kullanım kabiliyetlerinin gelişmiş olduğunu göstermektedir. Yazar, bu durumu dijitalleşen finans dünyasında gençlerin teknolojik yetkinlikleriyle finansal hizmetlere kolayca ulaşabilmelerine bağlamaktadır.
Analiz sonuçları, İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılığın yatırım kararları üzerinde belirleyici olduğunu, buna karşın finansal davranışın anlamlı bir etkisi bulunmadığını kanıtlamaktadır. Bu durum, Z kuşağının yatırım yaparken günlük harcama alışkanlıklarından ziyade teorik bilgi birikimine ve finansal ürünlerin ulaşılabilirliğine odaklandığını işaret etmektedir.
Elde edilen bulgular literatürdeki önceki çalışmalarla karşılaştırıldığında, finansal okuryazarlığın etkisi noktasında tutarlı sonuçlar verirken, finansal davranışın etkisizliği bakımından bazı çalışmalarla ayrışmaktadır. Yazar, finansal davranışın etkisiz kalmasını örneklemin çoğunluğunun öğrenci olması ve sınırlı bir gelir yönetimi tecrübesine sahip olmalarıyla açıklamaktadır.
Sonuç olarak çalışma, sürdürülebilir bir İslami yatırım ekosistemi için gençlerin finansal okuryazarlık seviyelerinin artırılmaya devam edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Kamu otoritesinin Z kuşağını toplumsal bir eğitim aktörü olarak kullanması ve finansal hizmetlerin kalitesini bu dinamik kesimin ihtiyaçlarına göre optimize etmesi stratejik bir öneri olarak sunulmaktadır.
Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması
Yazarın yüksek finansal okuryazarlığın yatırım kararlarını iyileştirdiğine dair bulgusu, Pratiwi ve Atmoko tarafından yürütülen ve finansal okuryazarlığın yatırım kararları üzerindeki olumlu etkisini vurgulayan önceki çalışmalarla tam uyum göstermektedir(Fadillah & Lubis, 2024).
Çalışmada İslami finansal kapsayıcılığın yatırım kararları üzerindeki pozitif etkisi, Viana ve arkadaşlarının Jabodetabek bölgesindeki Z kuşağı üzerine yaptığı araştırmanın bulgularıyla paralellik arz ederek literatürü desteklemektedir(Fadillah & Lubis, 2024).
Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar
Araştırma, Batı Cava'daki Z kuşağının yüksek düzeyde İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu iki unsurun yatırım kararlarını tetikleyen temel dinamikler olduğu, finansal davranışların ise bu süreçte etkisiz kaldığı sonuçuna varılmıştır. Hükümetin genç nesli finansal eğitim elçileri olarak konumlandırması ve şeriat uyumlu finansal ekosistemi bu bilgi temeli üzerinden geliştirmesi önerilmektedir(Fadillah & Lubis, 2024).
Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve
Bu makale, Endonezya'daki Z kusaginin Islami finans ekosistemindeki konumunu ampirik verilerle doğrulayarak literatürde onemli bir boslugu doldurmaktadir. Gençleri sadece tuketici degil, ayni zamanda teknolojik becerileriyle finansal kalkinmanin potansiyel tasiyicilari olarak tanımlayan çalışma, Islami finansal okuryazarlik ve kapsayiciligin genel finansal verilere kiyasla düşük seyrettigi bir konjonkture odaklanmaktadir. Çalışmanın temel islevi, teorik duzeyde kalan Islami finans prensiplerinin genc neslin somut yatırım kararlarina nasıl dönüştugunu SEM-PLS yöntemiyle kanıtlayarak, davranışsal finans ve İslami iktisat arasindaki bağlantiyi guclendirmektir.
Çalışma, literatürdeki Islami finansal okuryazarligin yatırım kararlari üzerindeki olumlu etkisini destekleyen Rahman ve Arsyanti (2021) ile Viana ve arkadaslarinin (2021) bulgulariyla kuramsal bir paralellik sergilemektedir. Ancak bu araştırmayi onculerinden ayiran temel nokta, finansal davranışin yatırım kararlari üzerindeki etkisizligini ortaya koyarak, geleneksel finansal aliskanliklarin stratejik yatırım tercihlerinde her zaman belirleyici olmayabilecegini savunmasidir. Bu yonuyle, sadece bilgi ve erisimin degil, ayni zamanda demografik dinamiklerin finansal modeller üzerindeki değiştirici etkisini tartismaya acmaktadir.
Bu çalışma, bölgesel bir örneklem üzerinden hareket etmesine ragmen, Islami finansal kapsayicilik ve okuryazarlik arasindaki simbiyotik ilişkiyi doğrulayarak literatür taramasina metodolojik ve kuramsal katkı sağlamaktadir. Araştırma, genc neslin finansal kuruluslara erisiminin (kapsayicilik) bilgi duzeyiyle (okuryazarlik) desteklendiginde yatırım kararlarini rasyonel bir sekilde etkiledigini, ancak gunluk finansal rutinlerin (davranış) bu süreçten bagimsiz kalabildigini kanıtlamistir. Bu bulgu, özellikle gelişmekte olan ulkelerdeki Islami finans politikalarinin, sadece bankacilik erisimini artirmaya degil, ayni zamanda nitelikli finansal eğitime odaklanmasi gerektigini vurgulayan güçlü bir kanıt sunmaktadir.
Kaynakça
- Pratiwi, P., & Atmoko, A. D. (2022). Efek Mediasi Perilaku Keuangan Pada Pengaruh Literasi Keuangan Terhadap Keputusan Investasi Bagi Pelaku UMKM Di Daerah Istimewa Yogyakarta. KEUNIS, 11(1), 13-26.
- Viana, E. D., Febrianti, F., & Dewi, F. R. (2021). Literasi keuangan, inklusi keuangan dan minat investasi generasi z di Jabodetabek. Jurnal Manajemen Dan Organisasi, 12(3), 252-264.
Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · introduction
Z kusagi teknolojik yetkinlikleri sayesinde yatırım ekosisteminde kilit bir rol oynamaktadir.
Makalenin giris bolumunde sunulan Z kusaginin teknolojik becerileri ve ekonomik kalkinmadaki potansiyeline dair veriler kullanılabilir(Fadillah & Lubis, 2024).
Dini Motivasyonun Islami Yatırım Kararlarindaki Aracılik Rolu
- Araştırma sorusu
- Islami finansal okuryazarlik ile yatırım kararlari arasindaki ilişkide dini dindarlik (religiosity) duzeyi bir aracı değişken olarak nasıl bir rol oynamaktadir?
- Yöntem taslağı
- Bu araştırma için 300 ile 500 arasinda değişen Müslüman genc katılımcidan anket yoluyla veri toplanmalidir. Analiz yaklaşimi olarak aracılik etkisini test etmek amaciyla SEM-PLS kullanılmali ve dindarlik ölçegi modele dahil edilmelidir.
Makaleyle bağlantısı: Makalede Islami finansal okuryazarligin etkisi kanıtlanmis ancak yazar dini motivasyonun etkisini bir sınırlılık olarak isaret etmistir; bu önerilen çalışma bu boslugu doldurmayi amaçlar(Fadillah & Lubis, 2024).
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Islami finansal okuryazarlik duzeyi ile yatırım kararlari arasinda pozitif bir ilişki bulunmaktadir.
Araştırmanın SEM-PLS analizi sonuçunda elde ettigi yol katsayisi bulgulariyla bu iddia desteklenebilir(Fadillah & Lubis, 2024).
Kentsel ve Kirsal Alanlardaki Z Kusagi Yatırım Davranışlarinin Karşılaştırilmasi
- Araştırma sorusu
- Endonezya'daki kentsel ve kirsal bölgelerde yasayan Z kusagi arasinda Islami finansal kapsayicilik ve yatırım kararlari acisindan anlamli bir fark var midir?
- Yöntem taslağı
- En az 400 katılımciyi kapsayan (200 kent, 200 kirsal) bir örneklem üzerinde coklu grup analizi (Multi-Group Analysis) uygulanmalidir. Veriler yapılandırılmış anketler aracıligiyla toplanmali ve bölgesel farklıliklar t-testi ile analiz edilmelidir.
Makaleyle bağlantısı: Makale sadece Batı Cava eyaletine odaklanmistir; yazar kapsamın genisletilmesi gerektigini belirttigi için bu karşılaştırmali çalışma literatüru zenginlestirecektir(Fadillah & Lubis, 2024).
Tez veya makalede kullanım · Tartışma
Gunluk finansal davranışlar her zaman stratejik yatırım kararlarini doğrudan etkilememektedir.
Yazarin finansal davranış değişkeninin anlamsiz cikmasina yonelik yaptigi tartisma, literatürdeki ayrisan gorusleri desteklemek için kullanılabilir(Fadillah & Lubis, 2024).
Finansal Davranışin Etkisizliginin Altinda Yatan Nedenlerin Nitel Analizi
- Araştırma sorusu
- Z kusagi yatırımcilar neden gunluk finansal kayit tutma ve bütçeleme aliskanliklarini stratejik yatırım kararlarindan bagimsiz gormektedir?
- Yöntem taslağı
- Veri doygunluguna ulasana kadar (yaklaşik 15-20 katılımci) aktif genc yatırımcilarla derinlemesine gorusmeler yapilmalidir. Fenomenolojik desen kullanılarak elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle temalandirilmalidir.
Makaleyle bağlantısı: Makalenin nicel analizinde finansal davranışin anlamsiz cikmasi sasilrtici bir bulgudur; bu nitel çalışma bu sonuçun ardindaki insan motivasyonunu açıklamak için önerilmistir(Fadillah & Lubis, 2024).