Müzakereden Aklamaya: 2020 ABD Başkanlık Seçiminde Twitter Algoritmaları Kutuplaşmış Toplulukları ve Demokrasiyi Nasıl Zayıflattı?

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin çağdaş toplumlar ve özellikle demokratik sistemler üzerindeki etkileri, akademide uzun süredir hem ütopik hem de distopik perspektiflerin çatıştığı belirsiz bir alan olarak varlığını sürdürmektedir. Bu belirsizlik ortamında, geleneksel siyaset bilimi yaklaşımları teknolojiyi bireylerin davranışlarını dışarıdan etkileyen nötr bir araç olarak ele alma eğilimindedir. Oysa çağdaş siyasal yaşam, ne yalnızca fiziksel gerçeklikte ne de tamamen sanal bir alemde gerçekleşmekte; fiziksel ve dijital nesnelerin iç içe geçtiği karma bir gerçeklik zemininde vücut bulmaktadır. Bu çalışma, teknolojinin sadece bir araç olmadığını, aksine bireylerin dijital ağlardaki eylemleri aracılığıyla kendi varoluşlarını ürettikleri ontolojik bir düzlemi temsil ettiğini ortaya koymaktadır.

Araştırmanın temel amacını hayata geçirmek üzere, 2020 ABD başkanlık seçimi dönemi özel bir vaka olarak seçilmiş ve bu süreçte Twitter platformunda üretilen devasa veri setleri bilişim bilimi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Yöntemsel tasarımda, Twitter Stream API aracılığıyla Kasım 2020 tarihlerinde toplanan 150 binin üzerinde orijinal tweet ve 727 bin retweet verisi, Pandas, NumPy ve NetworkX kütüphaneleri kullanılarak işlenmiştir. Ağ topluluklarının haritalandırılması için Gephi yazılımı ve ForceAtlas-2 algoritmasından yararlanılmış, duygu analizi için Twitter-roBERTa-base modeli koşturulmuştur. Ayrıca seçim hilesi iddialarını incelemek amacıyla büyük dil modelleri ve çok ajanlı duruş tespiti yaklaşımını içeren yenilikçi bir hesaplamalı yöntem geliştirilmiştir.

Elde edilen ampirik bulgular, platformun tavsiye algoritmaları ve otomatik makine öğrenmesi süreçlerinin, geleneksel çoğulcu müzakere ortamını parçalayarak homojen ve insülar topluluklar yarattığını göstermektedir. Toplam 1.616 farklı topluluk arasında @realDonaldTrump ve @JoeBiden etrafında şekillenen iki büyük küme, tüm düğümlerin yüzde seksen sekizini domine etmiştir. Trump topluluğu, daha yüksek merkezilik değerleri, ağ içi yoğun etkileşimleri ve yüksek endogami oranıyla Biden topluluğuna kıyasla belirgin biçimde daha radikalleşmiş ve kapalı bir yapı sergilemiştir. Ağlar arası köprü düğümlerin yok denecek kadar az olması, gruplar arası olumsuz duygulanımı ve kutuplaşmayı tırmandırmıştır.

Çalışmanın sonuç ve tartışma bölümü, bu dijital yapılaşmanın demokratik müzakere kültürünü zayıflatarak yerine acklama yani onaylama pratiklerini ikame ettiğini vurgulamaktadır. Gerçek dünyada kurumlar ve deliller üzerinden yürütülen müzakereci doğruluk arayışı, sanal ağlarda oylama ve etkileşim yoğunluğuyla desteklenen alternatif bir gerçeğe dönüşmüştür. Bu durum, seçim hilesi gibi temelsiz komplo teorilerinin kitleler nezdinde mutlak birer hakikat gibi benimsenmesine zemin hazırlamış ve Kongre baskını gibi olaylarla sonuçlanan toplumsal çatışmaları tetiklemiştir. Araştırma, dijital platform mimarilerinin küresel demokrasiler üzerindeki yapısal tehditlerini kavramak ve içerik düzenlemeleri ile dijital okuryazarlık politikalarını formüle etmek adına somut bir analitik zemin sunmaktadır.

Twitter'ın tavsiye algoritması ve ağ yapısı üzerinde yapılan analizler, kullanıcıların çok sesli bir kamusal tartışma yürütmek yerine, @realDonaldTrump ve @JoeBiden gibi aşırı derecede homojen ve kendi içine kapalı iki ana kümede kutuplaştığını açıkça ortaya koymaktadır. Bu ampirik bulgu, dijital platformların demokratik katılımı ve çoğulculuğu artıracağı yönündeki iyimser beklentilerin aksine, algoritmik süreçlerin kamusal alanı nasıl daralttığını göstermektedir.

Yazarlar, bu kutuplaşma ve radikalleşme eğilimini sosyal ağların ticari mantığıyla açıklamaktadır. Reklam gelirlerini ve kullanıcı etkileşimini artırmayı hedefleyen algoritmalar, rasyonel tartışmaları dışlayarak duygusal ve reaksiyöner paylaşımları ön plana çıkarmakta, böylece kullanıcıları bilinçli vatandaşlar olmaktan çıkarıp manipüle edilmeye açık tüketici gruplarına dönüştürmektedir.

Elde edilen sonuçlar literatürdeki yankı odaları ve algoritmik filtre balonları tartışmalarıyla doğrudan ilişkilidir. Özellikle Sunstein ve Pariser gibi kuramcıların iddia ettiği kamusal alanın parçalanması tezi, 2020 ABD seçimlerindeki somut verilerle ve yüksek içsel menşeli mention oranlarıyla desteklenmiş, müzakereli demokrasinin yerini alan aklama pratiklerinin kuramsal çerçevesi ampirik olarak kanıtlanmıştır.

Sonuç olarak, karma gerçeklik bağlamında yürütülen bu araştırma, sanal dünyadaki algoritmik etkileşim biçimlerinin gerçek dünyadaki fiziksel eylemleri ve demokratik kurumları doğrudan sarsabildiğini göstermektedir. Bu durum, gelecekteki demokratik süreçlerin güvenliği için sosyal medya platformlarının içerik denetimi ve algoritma şeffaflığı konularında acilen düzenlenmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Yazarlar, Weismueller ve arkadaşlarının duygusal yükü yüksek içeriklerin rasyonel argümanlara kıyasla sosyal medyada daha fazla paylaşıldığı yönündeki tespitini doğrulamaktadır. Çalışmada, müzakeresiz bir aklama pratiğinin duygusal bağları güçlendirerek komplo teorilerinin alternatif bir gerçeklik olarak benimsenmesini kolaylaştırdığı gösterilmiştir (Morales et al., 2025).

Çalışma, Zuboff'un gözetim kapitalizmi kuramı çerçevesindeki 'insanların davranışsal verilere indirgenerek nesneleştirilmesi' tezi ile paralellik kurmaktadır. Yazarlar, Twitter algoritmalarının kullanıcıları özgür özneler olmaktan çıkarıp, tahmin edilebilir nesnelere dönüştürerek demokratik iradeyi manipüle ettiğini savunmaktadır (Morales et al., 2025).

Bu çalışma, sosyal bilimler yazınında teknoloji ve demokrasi arasındaki ilişkiyi ele alan geleneksel araçsalcı yaklaşımları, ontolojik bir perspektif kaymasıyla yeniden tanımlamaktadır. Literatürde genellikle dışsal birer araç olarak görülen bilgi ve iletişim teknolojilerini, bireyin varoluşsal dünyada-olma halinin ayrılmaz bir parçası olan özne-nesne dolanıklığı olarak konumlandırır. Bu bağlamda, teknolojinin sadece bir davranış değişikliği yaratmadığını, bizzat demokratik öznenin varlık biçimini müzakereci olmaktan çıkarıp aklamacı bir yapıya bürüdüğünü temellendirerek siyaset teorisine kuramsal bir derinlik kazandırmaktadır.

Çalışma, köklerini Habermas’ın iletişimsel eylem kuramı ve Heidegger’in teknik araçlara dair ontolojik analizlerinden alarak modern dijital tartışmalara eklemlenmektedir. Sunstein ve Pariser tarafından ortaya atılan yankı odaları ve filtre balonları kavramlarını, 2020 ABD seçimlerine ait devasa bir veri setiyle ampirik olarak test eder ve doğrular. Elster'in müzakereli demokrasi için tanımladığı karar alma mekanizmalarını, Milgram'ın karma gerçeklik kavramıyla birleştirerek, dijital mecraların bu mekanizmaları nasıl felce uğrattığını gösterir. Böylece klasik siyaset felsefesini, en güncel bilgisayar bilimi metotlarıyla sentezleyerek önceki çalışmalara metodolojik bir boyut eklemektedir.

Araştırma, literatürdeki sosyal medyanın demokratik etkilerine dair ikili tartışmaya, müzakere hakikati ve aklama hakikati ayrımıyla özgün bir katkı sunar. Sadece kutuplaşmanın varlığını değil, bu kutuplaşmanın algoritmik ağ merkeziliği ile nasıl doğrudan ilişkili olduğunu nicel verilerle kanıtlayarak literatürdeki teorik boşluğu doldurur. Özellikle, ağ merkeziliği yüksek olan aktörlerin etkileşim motivasyonuyla nasıl radikalleştiğini gösteren bulguları, dijital siyasal iletişim literatürü için kritik bir referans noktasıdır. Ayrıca, LLM tabanlı duruş tespiti yöntemiyle metodolojik bir yenilik getirerek sosyal bilimlerde büyük veri analizi için yeni bir standart önermektedir.