Karma yöntem · 2026
Perception of hate speech in the 2023 presidential political campaigns on voter behaviour in Nigeria
Okur sorusu
Yazarlar, Nijerya'daki siyasi aktörlerin seçim kazanmak adına etnik ve dinsel fay hatlarını kaşıyan nefret söylemlerini ucuz bir kampanya aracı olarak sistematik biçimde kullandıklarını vurgulamaktadır. Bu durum, seçmenlerin adayların kalkınma vaatleri yerine kimlik politikalarına sürüklenmesine, seçim kurumlarına olan güvenin aşınmasına ve ciddi düzeyde katılım düşüşüne yol açmaktadır.
Öne çıkanlar
Siyasal iletişim ve demokratik katılım alanında, seçim dönemlerinde kullanılan nefret söylemleri ve ayrıştırıcı diller, bölünmüş toplumlarda seçmen davranışını doğrudan etkileyen kritik bir sorun alanını oluşturmaktadır. Nijerya'da 2023 genel seçimleri süreçinde, geleneksel basın organlarının yanisira sosyal medya platformlarının yaygınlaşması, etno-dinsel ve siyasi motivasyonlu nefret söylemlerinin görülmemiş boyutlara ulaşmasına zemin hazırlamıştır. Hausa, Yoruba ve Igbo gibi Baskın etnik gruplar ile farklı dinsel kimlikler arasındaki tarihsel gerilimlerin siyasi elitler tarafından oylari konsolide etmek amacıyla aracsellastirilmasi, toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmekte ve demokratik kurumlara duyulan güveni zedelemektedir. Bu bağlamda çalışma, medya aracılığıyla yayılan nefret söylemlerinin seçmen tutumlarına, oy verme tercihlerine ve seçmen ilgisizliği olgusuna etkisini deneysel ve nitel verilerle açıklamayı hedeflemektedir.
Araştırma, nitel ve nicel tekniklerin birlikte kullanıldığı karma yöntem tasarımına dayanmaktadır. Nitel boyutta, 2023 başkanlık seçimi süreçinde öne çıkan adaylar ve siyasi figürlerin medya ile sosyal platformlardaki söylemleri nitel içerik analizi ve tematik kodlama yoluyla incelenmiş; etnik, dinsel ve cinsiyet temelli aşağılayıcı ifadeler ve nefret söylemleri sınıflandırılmıştır. Nicel boyutta ise Nijerya'nin en büyük ticari ve medyatik merkezi olan Lagos eyaletinde oy kullanan veya katılım göstermeyen seçmen evrenini temsil etmek üzere uygun örnekleme yöntemiyle 385 kişiye çevrim içi anket uygulanmıştır. Veriler betimsel istatistikler ve yüzde dağılımları ile çözümlenerek seçmenlerin nefret söylemine dair algıları ve tutumsal tepkileri belirlenmiştir.
Bulgular, siyasi elitler ve parti destekçileri tarafından yürütülen seçim kampanyalarında nefret söylemi, etnik profil çıkarma ve dinsel kutuplaşma söylemlerinin son derece yaygın bir şekilde aracsellastirildigini göstermektedir. Ankete katılanların yüzde 87 virgül 3'u medya kanallarında nefret söylemine maruz kaldığını bildirmitir. Ayrıca katılımcıların yüzde 73 virgül 2'si etno-dinsel ve siyasi motivasyonlu bu söylemlerin seçmenleri sandığa gitmekten caydirdigini ve seçmen ilgisizligini körüklediğini vurgulamıştır. Katılımcıların yüzde 46 virgül 5'i nefret söyleminin seçmenleri kendi etnik grubundan adaylara oy vermeye yönelttiğini, yüzde 77 virgül 5'i ise siyasi söylemlerin oy verme davranışlarını doğrudan etkilediğini ifade etmiştir.
Tartışma ve sonuç bölümünde yazar, elde edilen verileri Kampanya Söyleminin İşlevsel Kuramı çerçevesinde değerlendirmekte ve siyasetçilerin yapıcı politika tartışmaları yerine rakipleri itibarsizlastiran saldırı stratejilerine ağırlık verdiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, önceki literatürde Onah vd. (2021) ile Okolie ve Okoedion (2020) tarafından vurgulanan nefret söyleminin siyasal şiddet ve güvensizlik üretme işleviyle tam bir uyum sergilemektedir. Çalışma, medya ve siyaset alanında yürütülecek araştırmalar için hem geleneksel hem de dijital medyadaki ayrıştırıcı dilin seçmen davranışına etkisini somut verilerle sunmakta, toplumsal barışın korunması için medya okuryazarlığı ve yasal yaptırımların önemini vurgulayarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Çalışma, William Benoit tarafından geliştirilen Kampanya Söyleminin İşlevsel Kuramına dayanmaktadır. Bu kuram, siyasi adayların seçim kampanyalarında ovgu, saldırı ve savunma işlevlerini kullanarak seçmen tercihlerini şekillendirdiğini iddia eder.
Çalışma; Onah vd. (2021), Okolie ve Okoedion (2020), Robert vd. (2023), Queen (2021), Rasaq vd. (2017) ve Kekere-Ekun (2025) gibi Nijerya'da nefret söylemi, etno-dinsel çatışmalar ve siyasal şiddet ilişkisini inceleyen literatüre dayanmaktadır.
Çalışmanın amacı, Nijerya'da 2023 başkanlık seçimleri süreçinde medyada yayılan etno-dinsel ve siyasi nefret söyleminin seçmen tutumları, seçim süreçine duyulan güven ve katılım düzeyleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır (Aondover et al., 2026).
Araştırmada nitel içerik analizi ile nicel anket yöntemini birleştiren karma araştırma deseni benimsenmiş ve Siyasi Kampanya Söyleminin İşlevsel Kuramı (Functional Theory of Campaign Discourse) teorik çerçeve olarak kullanılmıştır (Aondover et al., 2026).
Medyada ve sosyal medyada etno-dinsel temelli nefret söyleminin varlığı belirgin şekilde tespit edilmiş, siyasi liderlerin rakiplerini itibarsızlaştırmak için etnik ve dinsel hakaretleri yaygın biçimde kullandığı görülmüştür (Aondover et al., 2026).
Ankete katılanların %73,2'si etno-dinsel ve siyasi güdümlü nefret söyleminin seçmenleri 2023 başkanlık seçimlerine katılmaktan caydırdığını ve seçim çekimserliğini artırdığını belirtmiştir (Aondover et al., 2026).
Katılımcıların %46,5'i maruz kaldıkları nefret söyleminin seçmenlerin kendi etnik gruplarından olan adayları tercih etmelerine yol açtığını, dinsel yönlendirmelerin de oy tercihlerinde etkili olduğunu doğrulamıştır (Aondover et al., 2026).
Siyasi güdümlü nefret söyleminin seçmenlerin oy verme biçimlerini doğrudan etkilediği yönündeki algı katılımcılar arasında %77,5 gibi yüksek bir orana ulaşmıştır (Aondover et al., 2026).
Nefret söylemi ve kutuplaştırıcı propaganda, halkın seçim kuruluna ve demokratik süreçlere olan güvenini zedeleyerek oy kullanmama kararlarının temel gerekçelerinden birini oluşturmuştur (Aondover et al., 2026).
2023 Nijerya başkanlık seçimleri sürecinde elde edilen ampirik veriler, siyasi partilerin ve adayların nefret söylemini stratejik bir propaganda aracı olarak yaygın şekilde kullandığını göstermektedir. Lagoslu seçmenler üzerinde yürütülen anket sonuçları, halkın ezici bir çoğunluğunun medyada etno-dinsel söylemlere maruz kaldığını ve bu durumun oy tercihlerinde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
Yazarlar bu tabloyu, Nijerya'daki siyasi elitlerin toplumsal kutuplaşmayı derinleştirerek kendi seçmen tabanlarını konsolide etme arayışına bağlamaktadır. Siyasilerin ekonomik vaatler veya kalkınma programları yerine rakiplerini kabileci ve dinsel söylemlerle hedef alması, seçmenlerin rasyonel değerlendirmeler yapmasını engellemekte ve korku güdümlü tercihler yapılmasına neden olmaktadır.
Tartışma bölümünde elde edilen bu sonuçlar, literatürde Abdulazzez ve diğerlerinin (2023) ile Suleiman'ın (2023) çalışmalarıyla karşılaştırılmıştır. Önceki araştırmalarda da vurgulandığı üzere, medyadaki zehirli dil ve manipülatif dezenformasyon, dördüncü cumhuriyet tarihinin en düşük seçmen katılımı olan %27 seviyesinin arkasındaki temel nedensel etkenlerden biri olarak öne çıkmaktadır.
Sonuç olarak çalışma, nefret söyleminin yalnızca aday imajlarına zarar vermekle kalmayıp, bütüncül olarak demokratik meşruiyeti ve kurum güvenini aşındırdığını göstermektedir. Sadece hukuki düzenlemelerin yetersiz kaldığı bu ortamda, sivil toplum kuruluşlarının ve medya denetim organlarının nefret söylemi yayan siyasetçilere yönelik somut yaptırımlar uygulaması elzem görülmektedir.
Çalışmanın bulguları, Abdulazzez ve arkadaşlarının (2023) Edo eyaletindeki seçmenler üzerinde yaptığı araştırmayla paralellik göstermekte; siyasi sınıfın oy çıkarları uğruna halkı etno-dinsel önemsizliklerle kasıtlı olarak yanılttığını ve dikkatleri temel toplumsal sorunlardan uzaklaştırdığını doğrulamaktadır (Aondover et al., 2026).
Çalışmada elde edilen düşük seçmen katılımı bulgusu, Suleiman'ın (2023) 2023 seçimlerinde seçmenlerin yalnızca %27'sinin sandığa gittiğini gösteren verileriyle örtüşmekte; medyadaki zehirli dilin oy kullanma oranlarını tarihsel olarak en düşük seviyeye gerilettiğini pekiştirmektedir (Aondover et al., 2026).
Bu çalışma, gelişmekte olan demokrasilerde ve çok etnik gruptan oluşan toplumlarda seçim dönemlerinde tırmanan etno-dinsel nefret söyleminin seçmen davranışı üzerindeki yıkıcı etkilerini ampirik boyutta inceleyen kritik bir işlev üstlenmektedir. Çalışma, medya mecraları ve siyasi aktörlerin söylemleri üzerinden yayılan ayırıcı dilin, seçmenlerin adaylara duyduğu güveni zayıflatırken nasıl bir çekimserlik ve korku iklimi yarattığını belgelemektedir. Kampanya söyleminin işlevsel kuramı bağlamında ele alınan inceleme, siyasal iletişim literatüründe nefret söyleminin rasyonel oy verme süreçlerini baltalayarak etnik kimlik temelli bloklaşmalara yol açtığını kanıtlayan temel ampirik kaynaklardan biri niteliğindedir.
İncelenen metin, literatürde nefret söylemi ile siyasal şiddet ve etnik çatışmalar arasındaki ilişkiyi kuramsal ve nitel düzeyde ele alan önceki araştırmaların (örneğin Onah vd., 2021; Okolie ve Okoedion, 2020) sınırlarını ampirik anket verileri ve içerik analiziyle genişletmektedir. Önceki çalışmalar nefret söyleminin toplumsal gerilimi artırdığını genel ifadelerle vurgularken, bu araştırma 2023 Nijerya başkanlık seçimleri özelinde siyasi elitlerin bilinçli söylem tercihlerinin seçmen katılım oranındaki düşüşle (%27 seviyesi) doğrudan bağlantılı olduğunu somut bulgularla ortaya koymaktadır.
Literatür taraması sunan araştırmacılar açısından bu yayın, seçim kampanyalarında kullanılan nefret söyleminin sadece aday imajlarına değil, genel demokratik meşruiyete ve kurum güvenine verdiği zararı açıklamak için eşsiz bir referans oluşturmaktadır. Çalışma, medyada yer alan açık etnik ve dinsel pejoratiflerin (aşağılayıcı ifadelerin) seçmen tercihlerini rasyonel programlardan kimlik temelli savunma mekanizmalarına nasıl kaydırdığını nicel oranlarla belgeleyerek siyasal davranış literatürüne katkı sunmaktadır.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki araştırma taslaklarına dönüştürülmüştür.
Bu çalışma, 2023 Nijerya seçimlerinde nefret söylemine maruz kalan seçmenlerin %73,2 gibi yüksek bir oranla seçimlere katılmaktan vazgeçtiğini ampirik anket verileriyle belgeleyerek bu iddiayı desteklemektedir (Aondover et al., 2026).
Makaleyle bağlantısı: Makalede 2023 seçimlerinde gençlerin sosyal medyada nefret söylemine yoğun maruz kaldığı ve genel katılımın %27'de kaldığı yönündeki bulgudan türetilmiştir (Aondover et al., 2026).
Çalışmanın nitel ve nicel bulguları, Kampanya Söyleminin İşlevsel Kuramı bağlamında adayların övgü ve program vaadi yerine saldırı işlevini pejoratif ifadelerle yürüttüğünü doğrulamaktadır (Aondover et al., 2026).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin Tablo 1'inde sunulan ve siyasi liderlerin kullandığı etnik/dinsel hakaretleri sınıflandıran nitel veri tabanından türetilmiştir (Aondover et al., 2026).
Anket sonuçlarında seçmenlerin %46,5'inin nefret söylemi etkisiyle kendi etnik grubundan olan adaylara yöneldiğinin saptanması, tartışma bölümünde oy verme davranışının kimlik savunmasına dönüşmesini açıklamak için kullanılır (Aondover et al., 2026).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin Tablo 4'te belirttiği seçmenlerin seçim sürecine ve kurumlarına güven duymaması nedeniyle oy kullanmaktan vazgeçtiği yönündeki bulguya dayanmaktadır (Aondover et al., 2026).
Twitter/X üzerindeki seçim tartışmaları çoğulcu bir kamusal alan yaratmak yerine, @realDonaldTrump (%49) ve @JoeBiden (%39) adlı iki devasa yankı odasında yoğunlaşarak toplam etkileşim ağının %88'ini domine etmiştir.
Gustavo Morales ve 2 yazar · Sosyal Bilimler
Diasporada oy verme tercihi ve siyasal katılım düzeyi öncelikli olarak dini ve milli unsurlardan oluşan sosyal kimlik aidiyetleriyle şekillenmektedir.
Ergin Ulusoy ve Gülnihan Avcı Kaya · Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi · Sosyal Bilimler
Merkel'in parlamento konuşmasında en yüksek oranda (%59,08, N=58) edimsel söz edimleri (illocutionary acts) kullanılmış olup, liderin dili doğrudan bilgi vermek yerine yönlendirme, vaat ve meşrulaştırma aracı olarak kurguladığı belirlenmiştir.
Aylin Yardımcı · Sosyal Bilimler