Nitel araştırma · 2026
Speech Acts in Political Leaders’ Speeches: A Critical Discourse Analysis of Angela Merkel’s Speech in Parliament on Refugee Crisis
Okur sorusu
İncelenen konuşmada söz edimlerinin dağılımı, politik dilde sözcüklerin yalın birer bilgi aktarım aracı olmaktan ziyade niyet, yönetişim ve politika uygulama araçları olarak icrai bir nitelik taşıdığını göstermektedir. Dolaylı anlatım ve edimsel ifadelerin bilinçli kullanımı siyasi riskleri azaltırken diplomatik esneklik sağlamakta ve mülteci krizinde kurumsal meşruiyeti pekiştirmektedir.
Öne çıkanlar
Siyasal söylem araştırmalarında, kamuoyunu yönlendirme ve güç ilişkilerini biçimlendirme süreçlerinde dilin stratejik kullanımı merkezi bir konumda yer almaktadır. Uluslararası kriz dönemlerinde siyasi liderlerin parlamento kürsülerinden ilettikleri mesajlar, yalnızca yalın bilgi aktarımı içermeyip örtük edimler aracılığıyla toplumsal gerçekliği ve politika tercihlerini meşrulaştırmaktadır. Suriye iç savaşıyla tetiklenen küresel mülteci krizi, Almanya ve Avrupa Birliği siyasetinde derin sosyo-politik tartışmalara yol açmıştır. Bu bağlamda, Almanya Şansölyesi Angela Merkel'in parlamentoda gerçekleştirdiği ulusal ve uluslararası politikalara dair konuşmanın edimbilimsel yapısı ve söylemsel stratejileri, siyasal iletişimin doğasını anlamak açısından kritik bir araştırma sorunu oluşturmaktadır.
Bu araştırmanın temel amacı, Angela Merkel'in Alman parlamentosunda mülteci krizine ilişkin gerçekleştirdiği siyasi konuşmayı Austin ve Searle'ün söz edimi kuramı çerçevesinde eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelemektir. Nitel araştırma desenine sahip çalışmada, Merkel'in konuşmasından rastgele seçilen 97 cümle çözümleme birimi olarak belirlenmiş ve bu cümleler düzsöz, edimsöz ile etkisöz kategorilerine göre kodlanmıştır. Veri analizinin güvenilirliğini artırmak amacıyla iki bağımsız kodlayıcı arasında uyum tekniği uygulanmış, tutarsızlıklar uzlaşıyla çözülerek kodlama şeması sürekli gözden geçirilmiştir. Çözümlemede Searle'ün yönlendirici, iddia edici, vaat edici ve duygu belirten edim alt kategorileri de kullanılarak dilin icrai işlevleri saptanmıştır.
Araştırmanın ampirik bulguları, Merkel'in söyleminde %59,08 (N=58) oranıyla en çok edimsöz eylemlerini kullandığını, bunu %29,89 (N=29) ile düzsöz ve %10,03 (N=10) ile etkisöz eylemlerinin izlediğini göstermektedir. Edimsöz kategorisi içinde vaat etme (%17,24), bildirme/raporlama (%13,79) ve önerme/tavsiye etme (%12,07) stratejileri öne çıkmaktadır. Söylemde dolaylılığın baskın bir nitelik taşıdığı, örtük ve bağlama bağımlı anlam kurma yollarının siyasi riski azaltmak, farklı dinleyici kitlelerine ulaşmak ve diplomatik muğlaklığı korumak amacıyla bilinçli olarak tercih edildiği saptanmıştır. Ayrıca konuşmada korkutma, ikna etme ve güdüleme gibi etkisöz stratejilerinin mülteci politikalarının kabulünü kolaylaştırmada kullanıldığı görülmüştür.
Sonuç olarak çalışma, edimbilim ile eleştirel söylem analizi arasındaki disiplinlerarası bağı ampirik düzeyde güçlendirmekte ve üst düzey siyasi iletişimde söz edimlerinin ideolojik işlevlerini açıklığa kavuşturmaktadır. Merkel'in konuşması, insani sorumluluk inşasını ve uluslararası işbirliği zorunluluğunu meşrulaştıran stratejik bir edim sergilemektedir. Elde edilen bulgular, siyasi liderlerin dolaysız ifadeler yerine örtük edimlerle kamuoyunu yönlendirdiğini doğrulamaktadır. Bu çerçevede araştırma, siyasal dilin icrai gücünü göstererek kriz yönetimi, parlamenter söylem ve uluslararası ilişkiler alanlarında çalışan araştırmacılar için mülteci politikalarının söylemsel inşasına dair kapsamlı ve kaynak izli bir referans sunmaktadır.
Çalışma, Austin ve Searle tarafından geliştirilen Söz Edimi Kuramı ile Van Dijk ve Fairclough geleneğine dayanan Eleştirel Söylem Analizinin nitel ve disiplinlerarası bir bileşimine dayanmaktadır. Söz edimi kuramı ifadeleri düzsöz, edimsöz ve etkisöz olarak sınıflandırırken; eleştirel söylem analizi bu edimlerin güç ilişkileri, ideoloji ve meşruiyet inşasındaki rollerini çözümlemektedir.
Makale, siyasal söylemde edimbilimsel yaklaşımları, liderlerin kriz dönemlerindeki dilsel stratejilerini ve parlamenter tartışmalarda söz edimlerinin dağılımını inceleyen geniş bir literatürü ele almaktadır. Mada (2018), Rotich vd. (2021), Rakaj (2022), Reinig vd. (2024) ve Mardiana vd. (2025) gibi ampirik çalışmalarla ilişki kurularak, siyasi aktörlerin yönlendirici, iddia edici ve vaat edici edimleri kamuoyu oluşturma ve onay alma amacıyla nasıl kullandıkları tartışılmaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, Almanya Şansölyesi Angela Merkel'in Suriye iç savaşı sonrası ortaya çıkan küresel mülteci krizine ilişkin Alman parlamentosunda yaptığı konuşmayı Austin ve Searle'ün söz edimi kuramı ile Eleştirel Söylem Analizi çerçevesinde inceleyerek dilin icrai ve stratejik işlevlerini ortaya koymaktır (Yardımcı, 2026).
Çalışmada Austin ve Searle'ün Söz Edimi Kuramı ile Eleştirel Söylem Analizi (ESA) yöntemi nitel araştırma deseni çerçevesinde bütünleştirilerek kullanılmıştır (Yardımcı, 2026).
Merkel'in parlamento konuşmasında en yüksek oranda (%59,08, N=58) edimsel söz edimleri (illocutionary acts) kullanılmış olup, liderin dili doğrudan bilgi vermek yerine yönlendirme, vaat ve meşrulaştırma aracı olarak kurguladığı belirlenmiştir (Yardımcı, 2026).
Düzsöz edimleri (locutionary acts) verilerin %29,89'unu (N=29) oluşturmakta ve sıklıkla durum tespiti ile olgusal çerçeve çizerek yürütülen politikaları nesnel ve otoriter bir zemine oturtmayı amaçlamaktadır (Yardımcı, 2026).
Edimsel kategoriler içinde yer alan vaat edimleri (promise) stratejik bir ikna aracı olarak işlev görmekte, Türkiye'ye yönelik AB üyeliği perspektifi gibi sözel taahhütler üzerinden uluslararası iş birliği teşvik edilmektedir (Yardımcı, 2026).
Etkisöz edimleri (perlocutionary acts) %10,03 (N=10) oranında kalmakla birlikte, ikna etme ve korku/endişe yönetimi stratejileriyle kamuoyunun tutumunu kriz politikaları doğrultusunda şekillendirmeyi hedeflemektedir (Yardımcı, 2026).
İnceleme sonuçları, Angela Merkel'in konuşmasında iddia, vaat ve öneri gibi edimsel söz edimlerinin baskın bir oran sergilediğini ve politik iletişimin doğrudan bilgi vermekten ziyade bir eylem icra etme biçimi olarak şekillendiğini doğrulamaktadır.
Yazar bu durumu, siyasi liderlerin karmaşık uluslararası kriz anlarında politik riskleri en aza indirmek, farklı hedef kitleleri ikna etmek ve diplomatik belirsizliği koruyarak stratejik esneklik kazanmak amacıyla dolaylı anlatım tekniklerine başvurduğu şeklinde açıklamaktadır.
Tartışma bölümünde elde edilen bu bulgular; Alattar (2014), Mišić Ilić ve Radulović (2015) ile Permana ve Mauriyat (2021) tarafından yürütülen ve politik söylevlerde edimsel kategorilerin lider güvenilirliği ile otorite inşasındaki rolünü ortaya koyan literatür çalışmalarıyla karşılaştırılmış ve sonuçların uyumu gösterilmiştir.
Sonuç olarak, Söz Edimi Kuramı ile Eleştirel Söylem Analizinin birlikte kullanılması, siyasal dildeki örtük güç ilişkilerini, meşrulaştırma mekanizmalarını ve söylemin icrai boyutunu çözümlemede bütüncül ve geçerli bir model sunmaktadır.
Permana ve Mauriyat (2021) tarafından Susilo Bambang Yudhoyono'nun söylevlerinde tespit edilen iddia, vaat ve yönlendirme ağırlıklı söz edimi yapısı, Merkel'in konuşmasında gözlemlenen edimsel söz edimi egemenliği ile doğrudan paralellik sergilemektedir (Yardımcı, 2026).
Bu çalışma, siyasal söylem incelemelerinde edimbilimsel analiz ile eleştirel söylem analizini melez bir metodolojik çerçevede birleştirerek literatürde köprü işlevi görmektedir. Siyasi liderlerin kriz dönemlerindeki parlamenter konuşmalarının yalnızca doğrudan bilgi aktaran ifadelerden ibaret olmadığını, aksine eylem icra eden, meşruiyet üreten ve örtük güç ilişkilerini pekiştiren stratejik birer araç olduğunu ampirik verilerle kanıtlamaktadır. Angela Merkel'in konuşmasını 97 cümlelik örneklem üzerinden inceleyen araştırma, uluslararası kriz yönetiminde edimsel söz edimlerinin baskınlığını göstererek pragmatik dil kullanımı ile ideolojik söylem inşası arasındaki etkileşimi kuramsal ve ampirik boyutta derinleştirmektedir.
Çalışma, Austin ve Searle'ün klasik Söz Edimi Kuramı ile Van Dijk ve Fairclough'un Eleştirel Söylem Analizi yaklaşımlarını temel almakta, bu iki kuramsal geleneği siyasi lider söylevlerine uygulamaktadır. Literatürde Alattar (2014), Mišić Ilić ve Radulović (2015), Akinkurolere (2020) ve Permana ile Mauriyat (2021) tarafından yürütülen ve devlet başkanlarının söylevlerinde edimsel ile iddia edici edimlerin baskınlığını gösteren ampirik bulguları doğrulamaktadır. Yazar, önceki araştırmaların sıklıkla yalnızca edimbilimsel sınıflandırma yapmakla sınırlı kaldığını belirterek, kendi çalışmasını dolaylı anlatım, diplomatik belirsizlik ve siyasi risk azaltma stratejilerinin ideolojik işlevlerini açıklama noktasında önceki literatürden farklılaştırmaktadır.
Literatür taraması hazırlayan bir araştırmacı için bu metin, siyasal iletişim ve dilbilim kesişiminde yürütülecek tez veya makale çalışmaları için kuramsal entegrasyon modeli sunmaktadır. Söz edimi kategorilerinin (düzsöz, edimsöz, etkisöz) siyaset bilimi ve kamu yönetimi bağlamında nasıl işlevselleştirileceğini örnekleyen çalışma, göç politikalarının meşrulaştırılmasında dilsel stratejilerin rolünü kavramsal olarak netleştirmektedir. Ayrıca, uluslararası krizlerde liderlerin kullandığı vaat, öneri ve uyarı gibi dolaylı dille inşa edilen ikna mekanizmalarını sentezlemek için metodolojik bir referans noktası teşkil etmektedir.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki araştırma taslaklarına dönüştürülmüştür.
Bu metindeki ampirik veri, liderlerin parlamenter hitabetlerinde edimsel söz edimi oranının (%59,08) düzsöz ve etkisöz edimlerine göre belirgin şekilde yüksek olduğunu göstermek için kaynak gösterilebilir (Yardımcı, 2026).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin tartışma bölümünde yer alan, gelecekteki araştırmaların farklı siyasi aktörler ve karşılaştırmalı derlemler (comparative corpora) üzerinden genişletilmesi yönündeki açık çağrıdan türetilmiştir (Yardımcı, 2026).
Tezin kavramsal veya yöntem bölümünde, dildeki edimbilimsel yapılar ile sosyo-politik güç ilişkileri arasındaki bağı kurmak amacıyla bu melez model referans verilebilir (Yardımcı, 2026).
Makaleyle bağlantısı: Makalede tespit edilen edimsel dildeki dolaylılık (indirectness) ve diplomatik belirsizlik koruma bulgusundan hareketle kriz yönetimi bağlamına genişletilmiştir (Yardımcı, 2026).
Araştırmacı kendi bulgularını tartışırken, siyasi dildeki belirsizlik ve dolaylı anlatım tercihlerinin stratejik kriz yönetimi işlevini açıklamak için metindeki tartışmayı kaynak gösterebilir (Yardımcı, 2026).
Makaleyle bağlantısı: Makalede etkisöz edimlerinin (%10,03) ikna ve endişe yönetimi üzerinden kitle tutumlarını şekillendirme işlevine ilişkin bulgulardan türetilmiştir (Yardımcı, 2026).
Sağlık profesyonelleri toplumsal erkekliği maço, baskıcı ve zararlı olarak kurgulayıp cinsel sağlık ortamının ilkeleriyle bağdaşmaz görmekte ve kendilerini bu toplumsal erkeklikten açıkça soyutlamaktadır.
Tommy Persson ve 3 yazar · BMC Health Services Research · Sosyal Bilimler
Medyada ve sosyal medyada etno-dinsel temelli nefret söyleminin varlığı belirgin şekilde tespit edilmiş, siyasi liderlerin rakiplerini itibarsızlaştırmak için etnik ve dinsel hakaretleri yaygın biçimde kullandığı görülmüştür.
Eric Msughter Aondover ve 2 yazar · Sosyal Bilimler
Esad, muhalefeti terör örgütleri ve dış güçlerin kuklaları olarak nitelendirerek, sivil protestoları varoluşsal bir güvenlik tehdidi olarak kurgulamıştır. Bu söylem, muhalefeti siyasi bir aktör olmaktan çıkarıp yok edilmesi gereken bir düşman figürüne dönüştürerek rejimin şiddet kullanımını rasyonalize etmiştir.
Havva DÜMEN · OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi · Sosyal Bilimler