Nicel araştırma · 2022
News consumption and green habits on the use of circular packaging in online shopping in Taiwan: An extension of the theory of planned behavior
Okur sorusu
COVID-19 salgını ve e-ticaretin hızlı gelişimi insanlığın tek kullanımlık plastiklere bağımlılığını artırmış olsa da sürdürülebilir eylemler kesintisiz sürdürülmelidir. Elde edilen ampirik kanıtlar, e-ticaret alışverişinde döngüsel ambalaj kullanma davranışsal niyetinin haber tüketimi, tutum, yeşil alışkanlıklar, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol faktörlerinden etkilendiğini işaret etmektedir.
Öne çıkanlar
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte e-ticaret ve eve teslim gıda sektöründe dramatik bir büyüme yaratırken, bu durum ambalaj kutuları, plastik poşetler ve koruyucu malzemelerin kullanımında muazzam bir artışı beraberinde getirmiştir. Tek kullanımlık plastik ambalajların ve kağıt atıkların kontrolsüz artışı, katı atık yönetimi ve çevre kirliliği üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Çevre koruma bilinci küresel düzeyde yükselirken, kriz dönemlerinde ve sonrasında tüketicilerin sürdürülebilir ambalaj çözümlerini benimsemesi kritik bir ihtiyaç halini almıştır. Ancak, çevrimiçi alışveriş bağlamında tüketicilerin geri dönüştürülebilir ve yeniden kullanılabilir döngüsel paketleme alternatiflerini kabul etme niyetlerini etkileyen psikolojik mekanizmalar literatürde henüz tam anlamıyla aydınlatılmamıştır.
Bu çalışmanın temel amacı, Tayvan'daki çevrimiçi tüketicilerin döngüsel paketleme çözümlerini kabul etme ve kullanma niyetlerini tetikleyen temel faktörleri belirlemektir. Araştırmada Planlanmış Davranış Teorisi temel alınmış, modele haber tüketimi ve yeşil alışkanlıklar değişkenleri eklenerek model genişletilmiştir. Veriler, Ocak ve Şubat 2022 tarihleri arasında Tayvan'da yaşayan 18 yaş ve üzeri 373 yetişkin katılımcıdan kolayda örnekleme yöntemiyle ve çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Toplanan veriler üzerinde güvenilirlik, birleşik güvenilirlik, açıklanan ortalama varyans analizleri gerçekleştirilmiş, hipotezlerin test edilmesi amacıyla regresyon analizi ile aracı etkileri tespit etmek için PROCESS makrosu kullanılmıştır.
Araştırma bulguları, döngüsel paketlemeye yönelik haber tüketiminin tüketicilerin çevre koruma tutumlarını, öznel normlarını, algılanan davranışsal kontrollerini ve döngüsel paketleme kullanma niyetlerini istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, çevreye yönelik tutumun, haber tüketimi ile döngüsel paketleme kullanım niyeti arasında kısmi aracı rol oynadığı saptanmıştır. Öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrolün ise haber tüketimi ile davranışsal niyet ilişkisinde tam aracı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ardışık çoklu aracılık modeli analizleri, kitle iletişim araçlarından elde edilen haber tüketiminin önce çevre koruma tutumlarını güçlendirdiğini, bu tutumların günlük yaşamda yeşil alışkanlıklara dönüştüğünü ve sonuç olarak döngüsel paketleme niyetini artırdığını kanıtlamıştır.
Elde edilen sonuçlar, Planlanmış Davranış Teorisinin kitle iletişim araçlarının bilgi yayma gücü ve bireysel yeşil alışkanlıklar ile genişletilmesinin modelin açıklayıcı gücünü önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Çalışma, döngüsel paketleme kullanımını teşvik etmek için sadece bilgilendirici campaigns yeterli olmadığını, aynı zamanda tüketicilerin günlük yaşamlarında yeşil rutinler oluşturmalarına yardımcı olacak kolaylaştırıcı mekanizmaların kurulması gerektiğini savunmaktadır. Literatürde e-ticarete yönelik sürdürülebilir ambalaj çözümlerinin tüketici davranışı boyutunu inceleyen kısıtlı sayıdaki çalışmaya ampirik kanıtlar sunan bu araştırma, hem kamu politikası yapıcılarına hem de yeşil pazarlama stratejileri geliştiren e-ticaret platformlarına pratik öneriler sunması bakımından yüksek akademik ve uygulamalı değere sahiptir.
Çalışmanın teorik altyapısı, tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrolün davranışsal niyeti belirlediğini öne süren Planlanmış Davranış Teorisine dayanmaktadır. Araştırma, bu modele dışsal bilgi akışı olarak haber tüketimi ve tekrarlanan geçmiş davranışların otomatikleşmesini açıklayan yeşil alışkanlıklar değişkenlerini entegre ederek ilgili teoriyi genişletmektedir.
Araştırma, paketleme tasarımı, sürdürülebilir paketleme yöntemleri ve döngüsel ekonomiye katılım konularındaki mevcut literatüre odaklanmaktadır. Özellikle tek kullanımlık ambalajların çevresel zararları, e-ticaret kaynaklı katı atık artışı, kitle iletişim araçlarının ve medya gündeminin çevre bilincini şekillendirmedeki rolü ile yeşil tüketim alışkanlıklarının kalıcı davranış değişikliği üzerindeki etkilerini ele alan akademik tartışmalara katkı sunmayı hedeflemektedir.
Çevrimiçi alışveriş yapan tüketicilerin döngüsel paketleme uygulamalarını kabul etmelerini ve kullanmalarını sağlayan faktörleri kitle iletişim araçları, yeşil alışkanlıklar ve planlanmış davranış teorisi çerçevesinde belirlemektir (Lee, 2022).
Çalışmada, kitle iletişim araçlarında döngüsel paketleme haberlerini tüketmenin tüketicilerin çevreye yönelik tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrolleri üzerindeki etkisini incelemek ve bu değişkenlerin çevrimiçi alışverişte döngüsel ambalaj kullanma niyetine yansımasını Planlanmış Davranış Teorisi temelinde nicel niceliksel anket deseniyle çözümlemek hedeflenmiştir (Lee, 2022).
Döngüsel ambalajlara ilişkin haber tüketimi tüketicilerin çevreye yönelik olumlu tutumlarını (beta = 0,147, p = 0,004) ve ambalajı kullanma niyetlerini (beta = 0,176, p = 0,001) anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir; ayrıca çevre tutumu haber tüketimi ile davranışsal niyet arasında kısmi aracılık rolü üstlenmektedir (Lee, 2022).
Haber tüketimi öznel normları pozitif yönde etkilerken, öznel norm değişkeni modele eklendiğinde haber tüketiminin doğrudan etkisi anlamlılığını yitirmekte (beta 0,176'dan 0,059'a gerilemekte) ve öznel normların haber tüketimi ile davranışsal niyet arasında tam aracılık etkisi sergilediği görülmektedir (Lee, 2022).
Algılanan davranışsal kontrol değişkeni, haber tüketimi ile döngüsel ambalaj kullanma niyeti arasındaki ilişkide tam aracılık görevi görmekte ve modele dahil edildiğinde haber tüketiminin katsayısını 0,003 seviyesine düşürerek doğrudan etkiyi ortadan kaldırmaktadır (Lee, 2022).
Seri çoklu aracılık modelinde, haber tüketiminin çevre tutumu ve günlük yeşil alışkanlıklar üzerinden davranışsal niyete ulaşan dolaylı yolu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş ve oluşturulan genel model davranışsal niyetteki toplam varyansın %54,42'sini açıklamıştır (Lee, 2022).
Araştırma bulguları, kitle iletişim araçlarındaki ambalaj odaklı haber tüketiminin bireylerin çevre tutumlarını, öznel normlarını ve algılanan davranışsal kontrollerini güçlendirerek e-ticarette döngüsel paketleme kullanma niyetine olumlu yönde yansıdığını göstermektedir. Haber akışının sağladığı bilgi yüklemesi doğrudan davranışsal niyeti tetiklemekten ziyade, bireyin psikolojik değerlendirme mekanizmalarını ve sosyal algılarını biçimlendirerek dolaylı bir etki oluşturmaktadır.
Yazar, haber tüketiminin davranışsal niyet üzerindeki etkisinin öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol değişkenleri aracılığıyla tam olarak aktarıldığını açıklamaktadır. Medyada yer alan çevreci içerikler, bireyin yakın çevresinden hissettiği sosyal baskıyı ve ambalajı geri dönüştürme sürecindeki kolaylık/yeterlilik algısını güçlendirmekte; bu durum günlük yaşamda edinilen yeşil alışkanlıklarla birleştiğinde e-ticaret ambalajlarının yeniden kullanımını pratik bir eyleme dönüştürmektedir.
Tartışma bölümünde elde edilen sonuçlar literatürdeki mevcut çalışmalarla karşılaştırılmaktadır. Bilgi edinimi ile çevreci tutum arasındaki ilişki Lee (2021) ile, öznel norm ve davranışsal kontrolün niye yön vermesi Rahman vd. (2022) ile, kazanılan yeşil alışkanlıkların yeni çevre dostu eylemleri tetiklemesi ise Untaru vd. (2020) ile paralellik kurularak Planlanmış Davranış Teorisi'nin açıklayıcılık gücünün haber tüketimi ve alışkanlık boyutlarıyla genişletildiği vurgulanmaktadır.
Sonuç olarak, e-ticaret sektöründe çevresel yükü azaltmak için yalnızca bireysel farkındalık yeterli olmayıp medya yayınları, sosyal referans grupları ve geri dönüşüm kolaylıklarının bütüncül tasarlanması gerekmektedir. Kamu kurumları ve e-ticaret platformları, tüketicilerin ambalaj iade süreçlerini kolaylaştıracak altyapıları kurarak ve yeşil alışkanlıkları teşvik edici puan sistemleri uygulayarak döngüsel ekonomiye katılımı kalıcı hale getirebilir.
Elde edilen veriler, döngüsel ambalaj haberleri tüketiminin bireylerin çevre koruma tutumlarını ve yeşil ambalaj kullanım niyetlerini pozitif etkilediğini göstermekte olup bu durum medyadaki bilgi akışının tutum üzerindeki etkisini vurgulayan Lee (2021) araştırmasıyla uyumluluk göstermektedir (Lee, 2022).
Tüketicilerin geri dönüştürülebilir ambalaj kullanma niyetlerinin temel olarak öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol tarafından yönlendirildiği tespiti, sürdürülebilir davranış kararlarında sosyal çevre ile kontrol algısının birincil rolünü ortaya koyan Rahman ve arkadaşlarının (2022) bulgularıyla paralellik taşımaktadır (Lee, 2022).
Medya bilgisine maruz kalmanın çevre tutumunu pekiştirip günlük yaşamda yeşil alışkanlıklara dönüşmesi ve yeni sürdürülebilir eylemleri tetiklemesi süreci, evsel çevreci alışkanlıkların farklı alanlardaki koruyucu davranışlara aktarıldığını belirten Untaru ve diğerlerinin (2020) sonuçlarını desteklemektedir (Lee, 2022).
Bu çalışma, Planlanmış Davranış Teorisi'ni (TPB) çevrimiçi alışverişte döngüsel paketleme kullanım niyeti bağlamında genişleterek literatüre önemli bir katkı sunmaktadır. Özellikle COVID-19 pandemisinin tetiklediği artan e-ticaret faaliyetleri ve tek kullanımlık plastik tüketimi karşısında, tüketicilerin sürdürülebilir paketleme çözümlerini benimsemesini etkileyen psikolojik faktörleri detaylı bir şekilde incelemektedir. Makale, haber tüketimi ve yeşil alışkanlıklar gibi TPB'nin temel bileşenleri dışındaki spesifik faktörleri modele entegre ederek, çevresel davranış niyetlerinin daha bütünsel bir açıklamasını sunmaktadır. Bu entegrasyon, yalnızca genel çevre dostu paketleme yerine belirli çözümlere yönelik tüketici tepkilerini anlama ihtiyacını karşılamaktadır.
Makale, Planlanmış Davranış Teorisi'nin (Ajzen, 1985) açıklayıcılık gücünü benimseyerek, Lee (2021) ve Lee ve diğerleri (2021) gibi çalışmalarla uyumlu bir şekilde haber tüketiminin çevresel tutumlar üzerindeki pozitif etkisini doğrulamaktadır. Rahman ve diğerleri (2022) tarafından yapılan araştırmayla paralel olarak, öznel normların ve algılanan davranışsal kontrolün davranışsal niyet üzerindeki baskın etkisini vurgulamaktadır. Untaru ve diğerleri (2020) tarafından bulunan yeşil alışkanlıkların yeni çevre dostu eylemleri teşvik etme bulgusuyla da benzerlik göstermektedir. Ketelsen ve diğerleri (2020) tarafından yapılan öneriler doğrultusunda, genel çevre dostu paketleme yerine çevrimiçi alışverişte döngüsel paketlemeye odaklanarak mevcut literatürdeki boşluğu doldurmaktadır. Bu yaklaşım, tüketicilerin belirli çevre dostu çözümleri kabul etme niyetlerini daha derinlemesine anlamaya olanak tanımaktadır.
Bu araştırma, sürdürülebilirlik literatürüne, özellikle çevrimiçi alışveriş bağlamında döngüsel paketleme kullanımı niyetini etkileyen mekanizmaları ortaya koyarak katkıda bulunmaktadır. Haber tüketiminin çevresel tutumlar, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini ampirik olarak kanıtlaması, medya ve bilgi yayılımının tüketici davranışlarının şekillendirilmesindeki kritik rolünü vurgulamaktadır. Ayrıca, TPB modeline yeşil alışkanlıklar gibi ek bir aracılık faktörünü dahil ederek, uzun vadeli davranış değişikliği süreçlerinin anlaşılmasına yönelik yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Bu çalışma, politika yapıcılar ve e-ticaret işletmeleri için, tüketicileri döngüsel paketlemeyi benimsemeye teşvik edecek stratejiler geliştirirken dikkate alınması gereken temel faktörleri belirlemesi açısından önemli pratik çıkarımlar sağlamaktadır.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki araştırma taslaklarına dönüştürülmüştür.
Bu bulgu, medya veya bilgi kampanyalarının sürdürülebilir tüketici davranışlarını şekillendirmedeki rolünü vurgulamak ve çevresel tutumların bilgi edinimi ile davranışsal niyet arasındaki köprü işlevini açıklamak için kullanılabilir (Lee, 2022).
Makaleyle bağlantısı: Mevcut çalışma, gelecek araştırmaların tüketicileri çevresel koruma alışkanlıklarına göre gruplara ayırmasını ve farklı derecelerde çevre bilincine sahip tüketicilere yönelik programları analiz etmesini önermektedir (Lee, 2022, s. 11, ev-l-7). Bu öneri, homojen bir yaklaşımdan ziyade, tüketici bazlı farklılaştırma ile daha etkili sürdürülebilirlik stratejileri geliştirmeye olanak tanıyacaktır. Bulgular, her segment için özelleştirilmiş pazarlama ve bilgilendirme kampanyalarının tasarlanmasına yardımcı olabilir (Lee, 2022).
Bu desteklenen iddia, bir tartışma bölümünde, sosyal etkilerin ve normatif inançların çevresel davranış niyetleri üzerindeki gücünü Planlanmış Davranış Teorisi bağlamında açıklamak ve medya mesajlarının dolaylı etkilerini analiz etmek için kullanılabilir (Lee, 2022).
Makaleyle bağlantısı: Makale, farklı ülkelerin e-ticaret için yeşil paketleme geliştirme uygulamalarının ve yaygınlaşma derecesinin değiştiğini belirtmekte ve gelecekteki araştırmaların farklı ülkelerin geliştirme politikalarının detaylı analizini yapmasını önermektedir (Lee, 2022, s. 11, ev-l-8). Bu öneri, en iyi uygulamaları belirlemek ve uluslararası politika transferi için bir kıyaslama çerçevesi sunmak açısından önemlidir (Lee, 2022).
Bu kanıt, sonuç bölümünde, sürdürülebilir paketleme uygulamalarını yaygınlaştırmak için pratik kolaylıkların ve erişilebilirliğin ne denli kritik olduğunu vurgulamak ve politika önerileri sunmak için değerlendirilebilir. Aynı zamanda medya aracılığıyla bu kontrol algısının nasıl güçlendirilebileceği açıklanabilir (Lee, 2022).
Makaleyle bağlantısı: Yazar, çoğu çalışmanın demografik değişkenlere odaklanırken, döngüsel paketlemenin farklı kültürler için uygulanabilirliğinin daha az araştırıldığını ve takip eden araştırmacıların yeşil paketlemeyi teşvik etmedeki engellere kültürel düzeyden çözümler bulmasını önermektedir (Lee, 2022, s. 11, ev-l-9). Bu öneri, sürdürülebilir çözümlerin küresel ölçekte başarılı bir şekilde benimsenmesi için kültürel duyarlılığın önemini vurgulamaktadır (Lee, 2022).
Yürütülen faktör analizi sonuçları, COVID-19 ile ilgili komplo teorisi inançlarının, yanlış bilgilerin ve aşı kararsızlığının aslında tek bir kanaat boyutu altında toplandığını ve bu kavramların ampirik olarak birbirinden ayrılmasının oldukça güç olduğunu göstermektedir.
Adam M Enders ve 3 yazar · PLoS ONE · Sosyal Bilimler
Yükseköğretimde çevrimiçi öğrenme üzerine yürütülen bilimsel üretkenlik ve atıf dağılımı coğrafi olarak dengesiz bir yapı sergilemekte olup, en yüksek katkı sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Çin ve Hindistan tarafından sağlanmıştır.
Aleksander Aristovnik ve 3 yazar · Frontiers in Education · Sosyal Bilimler
Mükemmeliyetçilik eğilimi ile çevrimiçi alışverişteki karar erteleme davranışı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmış olup mükemmeliyetçiler en iyiyi seçme çabasıyla karar süreçlerini uzatmaktadır.
Yakun Ni ve 4 yazar · Sosyal Bilimler