Nicel araştırma makalesi incelemesi
Kovid-19 küresel salgını sürecinde yükseköğretim öğrencilerinin ve özellikle hemşirelik lisans öğrencilerinin yaşadığı ruh sağlığı sorunları uluslararası literatürde geniş biçimde tartışılmaktadır. Yoğun akademik baskı, klinik uygulama zorunlulukları ve salgının belirsizliği hemşirelik öğrencilerinde kaygı ve stres düzeylerini artırmıştır.
Kovid-19 salgını sürecinde tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri, küresel ölçekte artan akademik yük, enfeksiyon riski ve sosyal kısıtlamalar nedeniyle ciddi psikolojik baskılara maruz kalmıştır. Özellikle lisans hemşirelik öğrencileri, zorunlu klinik staj yükümlülükleri ve gelecekteki mesleki kimliklerine yönelik toplumsal ön yargılar nedeniyle diğer öğrenci gruplarına kıyasla daha yüksek oranlarda kaygı, stres ve depresyon belirtileri sergilemiştir. Çin'deki mevcut literatürde yüz yüze bilinçli farkındalık uygulamaları bulunsa da salgın koşullarında dijital platformlar üzerinden sunulan erişilebilir ve ölçeklenebilir müdahalelerin etkililiğini sınayan ampirik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırma, Pekin'deki bir tıp üniversitesinde okuyan hemşirelik öğrencilerinin ruh sağlığını desteklemek amacıyla geliştirilen çevrim içi müdahalenin etkilerini inceleyerek alandaki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Araştırma, açık etiketli randomize kontrollü bir deneysel tasarım çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini oluşturmak üzere belirlenen kriterleri karşılayan 120 lisans hemşirelik öğrencisi, WeChat mini programı üzerinden oluşturulan rastgele sayılar aracılığıyla müdahale (60 kişi) ve bekleme listeli kontrol (60 kişi) gruplarına eşit olarak atanmıştır. Müdahale grubuna altı hafta boyunca haftada iki gün yürütülen Zorluklarla Bilinçli Yaşam (MLWC) başlıklı çevrim içi eğitim verilirken, kontrol grubuna genel sağlık eğitimi sunulmuştur. Veri toplama sürecinde Depresyon Kaygı Stres Ölçeği (DASS-21), Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği Kısa Formu (FFMQ-SF) ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (PSSS) kullanılmıştır. Ayrıca müdahale sonrasında uygulamanın dijital kabulü Teknoloji Kabul Modeli (TAM) boyutlarıyla değerlendirilmiştir.
Deneyi tamamlayan 108 katılımcıdan elde edilen verilerin analizleri, altı haftalık MLWC müdahalesinin psikolojik değişkenler üzerinde belirgin olumlu etkiler yarattığını göstermiştir. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, müdahale grubundaki öğrencilerin kaygı ve stres puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalmalar elde edilmiştir (p < 0,05). Bunun yanı sıra müdahale grubunun bilinçli farkındalık düzeylerinde ve algıladıkları sosyal destek puanlarında anlamlı artışlar kaydedilmiştir. Ancak depresyon belirtilerindeki değişim gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Teknoloji Kabul Modeli çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde ise öğrencilerin çevrim içi yazılıma ve ders içeriklerine yönelik algılanan kullanım kolaylığı, algılanan fayda, tutum ve davranışsal niyet puanlarının oldukça yüksek olduğu saptanmıştır.
Elde edilen bulgular, dijital platformlar üzerinden sunulan yapılandırılmış bilinçli farkındalık eğitimlerinin hemşirelik öğrencilerinin ruh sağlığını koruma ve geliştirme hususunda etkili bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Kaygı ve stresin azalması ile sosyal destek algısının yükselmesi, öğrencilerin mevcut zorluklarla başa çıkma kapasitelerini güçlendirmektedir. Araştırma, hemşirelik eğitimi müfredatına ve öğrenci destek hizmetlerine çevrim içi psikolojik müdahalelerin entegre edilebileceğini göstermesi bakımından literatüre önemli bir katkı sunmaktadır. Gelecek araştırmalar ve lisansüstü tez çalışmaları için bu çalışma, farklı coğrafi bölgelerde çok merkezli uygulamaların yapılması ve uzun dönemli izlem ölçümleriyle müdahalenin kalıcılığının incelenmesi gerekliliğine işaret eden somut bir metodolojik ve ampirik referans niteliği taşımaktadır.
Çin'deki Kovid-19 salgını sırasında lisans hemşirelik öğrencilerinin depresyon, kaygı, stres, bilinçli farkındalık düzeyi ve algılanan sosyal destek boyutları üzerindeki çevrim içi bilinçli farkındalık müdahalesinin etkililiğini değerlendirmektir(Dai et al., 2022).
Araştırma, Pekin'de bir tıp üniversitesinin hemşirelik okulundan gönüllü olarak katılan 120 lisans öğrencisiyle yürütülen, iki gruplu (müdahale ve bekleme listesindeki kontrol grubu), paralel tasarımlı, randomize ve açık etiketli bir klinik deneydir(Dai et al., 2022).
Çalışmanın teorik altyapısı, Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma (MBSR) ile Farkındalık Uygulamaları (MAP) yaklaşımlarına dayanmaktadır. Ayrıca müdahalenin dijital ortamda kabul edilebilirliğini ve benimsenme düzeyini açıklamak amacıyla Teknoloji Kabul Modeli (TAM) kullanılmıştır.
Çalışma, hemşirelik öğrencilerinin salgın döneminde karşılaştığı psikolojik güçlükleri inceleyen küresel ve ulusal literatürü ele almaktadır. ABD, İngiltere ve Singapur'daki ampirik bilinçli farkındalık araştırmalarıyla ilişki kurulmakta; Çin'deki yüz yüze ve çevrim içi müdahale çalışmalarındaki eksiklikler vurgulanmaktadır.
Müdahale grubundaki öğrencilerin kaygı ve stres semptomlarında kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlenmiştir (p < 0.05)(Dai et al., 2022).
Uygulanan MLWC programı sonrasında katılımcıların depresyon düzeylerindeki değişim, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir(Dai et al., 2022).
Müdahale grubundaki öğrencilerin bilinçli farkındalık düzeyleri ile algıladıkları sosyal destek seviyeleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede artmıştır (p < 0.05)(Dai et al., 2022).
WeChat mini programı üzerinden sunulan online bilinçli farkındalık derslerinin teknoloji kabul modeli boyutlarında (algılanan kolaylık, kullanışlılık, tutum ve niyet) yüksek ortalamalara (5.88 ila 5.91) sahip olduğu belirlenmiştir(Dai et al., 2022).
Araştırma bulguları, çevrim içi MLWC müdahalesinin lisans hemşirelik öğrencilerinin kaygı ve stres belirtilerini anlamlı ölçüde azalttığını, bilinçli farkındalık ve algılanan sosyal destek seviyelerini ise yükselttiğini ortaya koymuştur. Bu durum, salgının getirdiği zorlu akademik ve klinik koşullarda öğrencilere esnek ve erişilebilir bir psikolojik destek sunulabileceğini göstermektedir.
MLWC programının depresyon semptomları üzerinde anlamlı bir etki yaratmaması, program içeriğinin daha çok stres ve kaygıyı yönetmeye odaklı MBSR ve MAP protokollerinden türetilmiş olmasıyla açıklanmaktadır. Depresyonun daha karmaşık biyomedikal ve çok faktörlü yapısı, kısa süreli psikolojik müdahalelerle hızlı bir değişim göstermesini zorlaştırmaktadır.
Katılımcıların bilinçli farkındalık düzeylerindeki artışın, çevrelerini daha iyi gözlemleme ve kabullenme becerisi kazandırarak aile, arkadaş ve meslektaşlarından gelen destekleri daha güçlü hissetmelerini sağladığı belirtilmiştir. Bu durum, bireyin içsel farkındalığı geliştikçe sosyal çevresiyle kurduğu ilişkinin de olumlu yönde dönüştüğünü doğrulamaktadır.
WeChat mini programı üzerinden gerçekleştirilen müdahalenin teknoloji kabul modeli (TAM) çerçevesinde çok yüksek düzeyde kabul görmesi, dijital sağlık platformlarının gelecekteki yaygınlaşma potansiyeline ışık tutmaktadır. Öğrencilerin sisteme yönelik olumlu tutumları, düşük maliyetli ve geniş kitlelere ulaşabilen mobil uygulamaların eğitim ve destek süreçlerine entegre edilmesini teşvik etmektedir.
Yazarlar, geliştirdikleri MLWC programının öğrencilerin kaygı ve stres semptomlarını azaltmadaki etkililiğinin, Song ve Lindquist (2015) tarafından Koreli hemşirelik öğrencilerine uygulanan MBSR programının sonuçlarıyla paralellik gösterdiğini tartışmaktadır(Dai et al., 2022).
Çalışmada MLWC'nin depresyon üzerinde anlamlı bir etki yaratmaması bulgusu, Türkiye'de hemşirelik öğrencilerine 8 haftalık bilinçli farkındalık temelli kognitif terapi uygulayarak stres düzeyinde azalma ancak depresyon düzeyinde anlamlı bir değişim gözlemlemeyen Yuksel ve Yilmaz (2020) çalışmasının bulgularıyla karşılaştırılarak açıklanmıştır(Dai et al., 2022).
Çevrim içi olarak yürütülen ve WeChat mini programı üzerinden dağıtılan MLWC (Zorluklarla Bilinçli Farkındalıkla Yaşamak) müdahalesi, Kovid-19 salgını döneminde Çin'deki lisans hemşirelik öğrencilerinin kaygı ve stres düzeylerini azaltmak, bilinçli farkındalık düzeylerini ve algıladıkları sosyal destek seviyelerini yükseltmek için son derece etkili, erişilebilir ve kabul oranı yüksek bir psikolojik destek aracıdır(Dai et al., 2022).
Bu çalışma, literatürde özellikle kriz dönemlerinde (Kovid-19 salgını gibi) yoğun stres ve kaygı altında çalışan hemşirelik öğrencilerinin ruh sağlığını desteklemek için dijital çözümlerin nasıl tasarlanıp uygulanabileceğini gösteren ampirik bir model işlevi görmektedir. Geleneksel yüz yüze bilinçli farkındalık müdahalelerinin fiziksel mesafe kuralları veya yoğun müfredat nedeniyle uygulanamadığı durumlarda, mobil platformlar (WeChat mini programları gibi) aracılığıyla sunulan asenkron ve senkron hibrit eğitim programlarının etkililiğini kanıtlayarak dijital ruh sağlığı alanında önemli bir referans noktası oluşturur. Çalışma, hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik gelişimleri sürecinde karşılaştıkları toplumsal önyargılar ve ağır akademik yük altında ezilmelerini önlemek için esnek psikolojik destek mekanizmalarının entegrasyonuna rehberlik eder.
Araştırma, literatürdeki geleneksel Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma (MBSR) ve Bilinçli Farkındalık Uygulamaları (MAP) gibi yüz yüze yürütülen klasik yöntemleri dijitalleştirerek önceki çalışmalardan ayrışır ve onları genişletir. Çin'de daha önce yapılan çevrim dışı müdahalelerin aksine, bu çalışma bilinçli farkındalık esnemesi ve bilinçli farkındalık yürüyüşü gibi temel pratikleri kapsayan yapılandırılmış 6 haftalık "MLWC" protokolünü çevrim içi ortama başarıyla taşımıştır. Bulgular, ABD, İngiltere ve Singapur'da hemşirelik öğrencileriyle yapılan önceki bilinçli farkındalık çalışmalarının stres ve kaygıyı azaltma yönündeki olumlu sonuçlarını desteklerken; müdahalenin depresyon üzerindeki etkisinin sınırlı kalması yönüyle de literatürdeki çok faktörlü depresyon mekanizmalarına dikkat çeken sınırlı sayıdaki çalışma ile paralellik göstermektedir.
Bu çalışma, hemşirelik eğitiminde ruh sağlığı müdahalelerini ele alan literatür taramalarına metodolojik ve kuramsal açıdan zengin katkılar sağlamaktadır. Metodolojik olarak, çevrim içi bir müdahale programının yalnız etkililiğini ölçmekle kalmayıp, Teknoloji Kabul Modeli (TAM) çerçevesinde kullanıcıların dijital araca yönelik algılarını ve kullanım niyetlerini de değerlendirerek çok boyutlu bir analiz sunmuştur. Kuramsal düzeyde ise bilinçli farkındalık düzeyindeki artışın, bireyin algıladığı sosyal desteği nasıl olumlu etkilediğini açıklayarak sosyal destek ve öz-farkındalık arasındaki nedensel ilişkileri taramalarda yeniden tartışmaya açar. Gelecekteki sistematik derlemeler ve meta-analizler için, dijital müdahalelerin etki büyüklüklerini karşılaştırmada ve hemşirelik öğrencilerinin mesleki uyum süreçlerini inceleyen teorik çerçeveleri zenginleştirmede kritik bir ampirik veri seti sunar.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Kovid-19 salgını ve benzeri kriz dönemlerinde, hemşirelik lisans öğrencilerinin kaygı ve stres düzeyleri genel genç nüfusa ve diğer tıp öğrencilerine göre daha yüksek seyretmektedir.
Bu iddia, çalışmanın giriş bölümünde sunulan Çin'deki ve küresel düzeydeki hemşirelik öğrencilerinin psikolojik distress oranlarına dair karşılaştırmalı verilerle desteklenecektir(Dai et al., 2022).
Makaleyle bağlantısı: Yazarın çalışmasında online MLWC müdahalesinin hemşirelik öğrencilerinin stres ve kaygı düzeyini başarıyla azalttığı bulgusu ile programın farklı akademik çıktılar (tükenmişlik ve dayanıklılık) üzerindeki etkilerinin test edilmesi ihtiyacından türetilmiştir(Dai et al., 2022).
Tez veya makalede kullanım · Tartışma
Mobil uygulamalar ve WeChat mini programları gibi dijital sağlık araçları üzerinden sunulan çevrim içi bilinçli farkındalık eğitimleri, hemşirelik öğrencilerinin stres ve anksiyetesini azaltmada yüz yüze eğitimler kadar etkilidir.
Çalışmanın ampirik bulguları, online MLWC müdahalesinin anksiyete ve stres üzerindeki istatistiksel olarak anlamlı iyileştirici etkilerini referans göstererek bu iddiayı temellendirecektir(Dai et al., 2022).
Makaleyle bağlantısı: Makalede WeChat mini programı üzerinden sunulan online müdahalenin teknoloji kabul modeli (TAM) ile değerlendirilmiş olması ve hemşirelik öğrencilerinin bu teknolojiye yönelik yüksek düzeyde ilgi ve kabul göstermesi bulgusuna dayanmaktadır(Dai et al., 2022).
Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve
Kullanıcıların dijital sağlık müdahalelerini ve ruh sağlığı uygulamalarını benimsemesinde, sistemin kullanım kolaylığı ve algılanan faydası kritik bir rol oynamaktadır.
Çalışmada Teknoloji Kabul Modeli (TAM) çerçevesinde elde edilen yüksek kabul ve kullanım niyeti skorları, dijital psikolojik müdahale araçlarının tasarımında kuramsal bir destek sunacaktır(Dai et al., 2022).
Makaleyle bağlantısı: Çalısmasında MLWC müdahalesinin öğrencilerin algıladığı sosyal destek (PSSS) düzeyini anlamlı ölçüde artırdığı bulgusundan hareketle, bu artışın klinik iletişim gibi mesleki becerilere yansımasını test etmek amacıyla geliştirilmiştir(Dai et al., 2022).
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte eğitim sistemlerini köklü biçimde değiştirmiş ve yüz yüze eğitimden evden çevrim içi öğrenmeye geçiş, öğrencilerin öğrenme süreçleri ile psikolojik durumları üzerinde belirgin etkiler yaratmıştır.…
COVID-19 salgını, küresel ölçekte yükseköğretim kurumlarında yüz yüze eğitim faaliyetlerinin aniden durdurulmasına ve öğretim süreçlerinin acil uzaktan eğitim modeline aktarılmasına yol açmıştır. Bu zorunlu dönüşüm, akademisyenlerin…
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte toplum sağlığını tehdit ederken, yükseköğretim öğrencileri akademik zorluklar, sosyal izolasyon, ekonomik belirsizlikler ve mezuniyet sonrası istihdam kaygıları nedeniyle ruh sağlığı bozulmalarına…