Nicel araştırma makalesi incelemesi
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte eğitim sistemlerini köklü biçimde değiştirmiş ve yüz yüze eğitimden evden çevrim içi öğrenmeye geçiş, öğrencilerin öğrenme süreçleri ile psikolojik durumları üzerinde belirgin etkiler yaratmıştır.
COVID-19 pandemisi dünya genelinde eğitim düzenini radikal bir şekilde dönüştürerek geleneksel yüz yüze eğitimden evde yürütülen çevrim içi öğrenme modellerine geçilmesine neden olmuştur. Çin hükümetinin virüsün yayılımını engellemek amacıyla uyguladığı karantina ve okul kapatma politikaları, öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarını ve günlük yaşam rutinlerini doğrudan etkilemiştir. Literatürde pandemi dönemindeki öğrenme tarzı değişikliklerinin öğrencilerin akademik performansı ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerine odaklanan araştırmalar bulunmakla birlikte, bu çalışmaların büyük bir kısmı yükseköğretim, özellikle tıp ve hemşirelik öğrencileriyle yürütülmüştür. Ortaokul ve lise düzeyindeki gençlerin kısıtlamaların kaldırılmasının ardından okula dönüş sürecinde akademik başarılarındaki değişimlerin ruh sağlığı ile nasıl bir ilişki gösterdiği konusu literatürde belirgin bir boşluk olarak öne çıkmaktadır. Çin'in 7 Aralık 2022 tarihinde COVID-19 kısıtlamalarını kaldırmasıyla birlikte ergenlerin geniş ölçekli epidemiyolojik taramalarla incelenmesi gerekliliği doğmuştur.
Bu eksikliği gidermek amacıyla planlanan araştırmada, Çin'in Siçuan eyaletindeki ortaokul ve lise öğrencilerinin pandemi sırasındaki ve sonrasındaki akademik performans değişimleri ile ruh sağlığı durumları arasındaki ilişki kesitsel bir tasarımla incelenmiştir. Veriler 14 Aralık 2022 ile 28 Şubat 2023 tarihleri arasında okul müdürleri ve öğretmenler aracılığıyla iletilen çevrim içi öz-bildirim ölçekleri (Wenjuanxing platformu) kullanılarak toplanmıştır. Toplam 60.268 öğrencinin katıldığı araştırmada genel sosyo-demografik verilerin yanı sıra COVID-19 enfeksiyon durumu, karantina deneyimi ve akademik performans soruları yöneltilmiştir. Ruh sağlığı parametreleri ve internet bağımlılığı düzeyleri ise geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7) ve Internet Addiction Test (IAT) ölçekleri ile ölçülmüştür. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, ANOVA, post-hoc testler ve lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır.
Elde edilen ampirik bulgulara göre, katılan öğrencilerin 36.247'si (%60,2) derslerinin pandemiden etkilendiğini ve 24.864'ü (%41,2) akademik performanslarının kötüleştiğini bildirmiştir. Örneklem genelinde depresyon semptomları prevalansı %38,4, anksiyete semptomları prevalansı %32,7 ve internet bağımlılığı prevalansı %58,1 olarak saptanmıştır. Akademik performansı gerileyen grupta depresyon, anksiyete ve internet bağımlılığı oranları diğer gruplara kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Lojistik regresyon analizleri, akademik başarıdaki artışın depresyon açısından koruyucu bir faktör olduğunu, akademik performanstaki düşüşün ise hem depresyon hem de anksiyete için belirgin bir risk faktörü oluşturduğunu göstermiştir. Ayrıca kadın olmak, 14 yaş ve üzeri olmak, ebeveynlerin boşanmış olması, COVID-19 enfeksiyonu geçirmek, aile bireylerinin enfekte olması, karantina tecrübesi ve COVID-19 ile ilişkili damgalanmaya maruz kalmak ruh sağlığı sorunları için anlamlı risk faktörleri olarak tanımlanmıştır.
Araştırmanın tartışma ve sonuç bölümlerinde elde edilen bulgular literatürdeki önceki verilerle karşılaştırılmıştır. Akademik performansı düşen öğrencilerin oranının (%41,2) geçmiş araştırmalara göre oldukça yüksek olması, çevrim içi ve karma öğrenme modellerine geçişin getirdiği uyum sorunlarıyla açıklanmıştır. Internet bağımlılığı oranının yüksekliği (%58,1) ise karantina dönemindeki ekran kullanım artışıyla ilişkilendirilmiştir. Düzenli fiziksel egzersiz yapmanın akademik başarı gelişimini desteklediği ve ruh sağlığı sorunlarına karşı koruyucu olduğu vurgulanmıştır. Bu çalışma, kısıtlamaların kaldırılmasından sonra ergenlerin akademik ve psikolojik durumunu ortaya koyan ilk geniş ölçekli araştırma olma özelliğini taşımaktadır. Eğitim ve sağlık politikası yapıcılarının, öğrencilerin akademik kaygılarını ve ruh sağlığını bütüncül politikalar ve psikososyal müdahalelerle desteklemesi gerektiği ifade edilmiştir.
Bu çalışma, Çin'in Siçuan eyaletindeki ortaokul ve lise öğrencileri arasında COVID-19 pandemisi sırasında ve sonrasında akademik başarıdaki değişimleri ve akademik performans ile ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır(Song et al., 2023).
Çalışma, Çin'in Siçuan eyaletindeki ortaokul ve lise öğrencilerinin COVID-19 kısıtlamaları kaldırıldıktan sonraki akademik başarı durumlarını ve bunun ruh sağlığı ile olan ilişkisini incelemek amacıyla çevrim içi anket tabanlı, kesitsel bir korelasyonel tasarım benimsemiştir(Song et al., 2023).
Çalışma, salgın hastalıklar ve kriz dönemlerindeki çevrim içi öğrenme süreçlerinin ergen ruh sağlığı ve akademik gelişim üzerindeki biyo-psikososyal etkilerini temel almaktadır. Ergenlik dönemindeki bireylerin stresörlerle başa çıkma mekanizmaları, akademik kaygılar, aile yapısı, ebeveynlik tutumları ve sosyal sermaye unsurları çerçevesinde incelenmekte; akademik başarısızlık veya gerilemenin psikolojik sıkıntıları tetikleyen bir risk faktörü olduğu, başarı artışının ise koruyucu rol oynadığı teorik yaklaşımı benimsenmektedir.
Çalışma, pandemi sürecindeki öğrenme tarzı değişikliklerinin akademik başarı ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen önceki araştırmalara dayanmaktadır. Literatürde ampirik verilerin çoğunlukla yükseköğretim ve tıp eğitimi örneklemlerine odaklandığı, ergen nüfusun ise yetersiz temsil edildiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, çevrim içi öğrenmenin öğrenim kayıplarına yol açtığını gösteren çalışmalar ile pandemi kısıtlamalarının kaldırılması sonrası ruh sağlığı ve internet bağımlılığı yaygınlığını inceleyen ampirik kaynaklar ele alınmıştır.
Katılımcıların %60,2'si (36.247 öğrenci) COVID-19 pandemisinin eğitim süreçlerini etkilediğini belirtirken, %41,2'si (24.864 öğrenci) bu süreçte akademik performanslarının kötüleştiğini rapor etmiştir(Song et al., 2023).
Araştırma kapsamındaki ortaokul ve lise öğrencileri arasında depresyon semptomlarının yaygınlığı %38,4, anksiyete semptomlarının yaygınlığı %32,7 ve internet bağımlılığı oranı %58,1 olarak saptanmıştır(Song et al., 2023).
Yapılan lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, akademik performanstaki düşüş depresyon ve anksiyete için anlamlı bir risk faktörü iken, akademik başarının artması depresyon gelişimi üzerinde koruyucu bir etkiye sahiptir(Song et al., 2023).
Akademik performansı gerileyen öğrencilerin depresyon, anksiyete ve internet bağımlılığı oranları, akademik performansı değişmeyen veya gelişim gösteren öğrencilere göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur(Song et al., 2023).
Pandemi döneminde uygulanan kısıtlamalar ve yüz yüze eğitimden çevrim içi eğitime geçiş süreci, öğrencilerin öğrenme alışkanlıklarında köklü değişiklikler meydana getirmiştir. Bu çalışma, kısıtlamalar tamamen kaldırıldıktan sonra dahi Siçuan eyaletindeki ortaokul ve lise öğrencilerinin yarıdan fazlasının eğitim süreçlerinin olumsuz etkilendiğini ve önemli bir kısmının akademik gerileme yaşadığını ortaya koymaktadır.
Yazarlar, akademik performanstaki bu yaygın düşüşün arkasındaki nedenleri çevrim içi ve karma öğrenme modellerine geçişin getirdiği uyum zorlukları ve teknolojik engellerle ilişkilendirmektedir. Ayrıca etnik azınlık gruplarından gelen öğrencilerin, sosyal sermaye ve öğrenme kaynaklarına erişim farklılıkları nedeniyle akademik düşüşü daha şiddetli hissettikleri tartışılmaktadır.
Elde edilen bulgular, akademik başarı düzeyi ile öğrencilerin ruh sağlığı durumları arasında çift yönlü bir ilişki olabileceğine işaret etmektedir. Düşük akademik notlar ve sınav kaygısı psikolojik stres düzeyini artırarak depresyon ve anksiyete semptomlarını tetiklerken; yüksek akademik başarıya sahip öğrencilerin çevreye uyum sağlama ve olumsuz duygularla baş etme kapasitelerinin daha gelişmiş olduğu savunulmaktadır.
Bunun yanı sıra, internet bağımlılığı oranının öğrenciler arasında oldukça yüksek olduğu ve bu durumun hem akademik performansı gerilettiği hem de depresyon ve anksiyete riskini artırdığı saptanmıştır. Bu bağlamda, eğitim bakanlıklarının ve sağlık kuruluşlarının gençlerde internet bağımlılığını önleyici ve düzenli fiziksel aktiviteleri teşvik edici yeni politikalar ve yönergeler geliştirmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Araştırmacılar, bu çalışmada saptanan akademik başarıdaki %41,2'lik düşüş oranının, Lee ve meslektaşları (2021) tarafından COVID-19 salgını sonrasında yüksek başarılı öğrencilerin akademik gerilemesini %11,6 olarak bildiren önceki çalışmanın bulgularından oldukça yüksek olduğunu tartışmaktadır(Song et al., 2023).
COVID-19 kısıtlamalarının kaldırılmasının ardından Çin'in Siçuan eyaletindeki ortaokul ve lise öğrencilerinin akademik çalışmaları ve ruh sağlığı durumları pandemiden olumsuz etkilenmeye devam etmektedir. Çalışma, öğrencilerin akademik başarılarındaki belirgin değişimler ile depresyon, anksiyete ve internet bağımlılığı gibi ruh sağlığı sorunları arasında güçlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Eğitim ve sağlık alanındaki karar vericilerin, öğrencilerin akademik kaygılarını hafifletmek ve genel esenliklerini desteklemek için okul temelli psikososyal müdahaleler geliştirmesi büyük önem taşımaktadır(Song et al., 2023).
Bu çalışma, literatürde salgın sonrası dönemde ergenlerin akademik performansları ile ruh sağlığı durumları arasındaki ilişkiyi inceleyen öncü ampirik araştırmalardan biridir. Önceki araştırmaların büyük bir kısmı üniversite düzeyindeki yetişkin öğrencilere odaklanırken, bu çalışma lise ve ortaokul düzeyindeki hassas yaş grubunun kısıtlamaların kaldırılmasından sonraki durumuna ışık tutmaktadır. Kısıtlamaların tamamen kaldırılmasının ardından bile akademik gerilemenin ve psikolojik stresin devam ettiğini göstererek literatürdeki salgın sonrası uyum tartışmalarına katkı sunmaktadır.
Çalışma, öğrenme stillerindeki değişimin akademik başarı üzerindeki etkisini inceleyen önceki araştırmaları (örneğin Lee ve diğerleri, 2021) referans alarak genişletmektedir. Ergenlerde ruh sağlığı sorunlarının yaygınlığını ölçerken PHQ-9, GAD-7 ve IAT gibi uluslararası alanda kabul görmüş ölçekleri kullanması, önceki küresel ve yerel literatürle doğrudan karşılaştırılabilirlik sağlamaktadır. Ayrıca, COVID-19 ile ilişkili damgalamanın (stigma) ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkisini ortaya koyan modelleri (Zhang ve diğerleri, 2021) ergenlik dönemi düzeyine taşıyarak kuramsal çerçeveyi zenginleştirmektedir.
Makale, kapsamlı bir literatür taraması hazırlayan araştırmacılar için Çin'in Siçuan eyaletinden elde edilen 60.268 katılımcılık devasa bir epidemiyolojik veri seti sunmaktadır. Depresyon (%38,4), anksiyete (%32,7) ve internet bağımlılığı (%58,1) yaygınlık oranları, salgın sonrası dönemde koruyucu ruh sağlığı politikalarının gerekliliğini ampirik olarak kanıtlamaktadır. Akademik performanstaki düşüşün bir risk faktörü, akademik ilerlemenin ise koruyucu bir faktör olarak işlev gördüğünü lojistik regresyonla ortaya koyarak okul psikolojisi ve eğitim politikası literatürüne özgün veriler kazandırmaktadır.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.
Tez veya makalede kullanım · literatüre-review
Pandemi sonrası dönemde ortaöğretim düzeyindeki ergenlerin akademik başarılarındaki düşüş, ruh sağlığı sorunları için kritik bir risk faktörüdür.
Türkiye'deki lise öğrencilerinin akademik başarı kaygıları ve ruh sağlığı durumlarını ele alan bir tezde, Çin'deki kısıtlamaların kaldırılması sonrasındaki kitlesel verileri referans göstererek akademik gerilemenin anksiyete ve depresyonu tetikleyen temel bir unsur olduğunu savunmak için kullanılabilir(Song et al., 2023).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin tartışma kısmında belirtilen en büyük sınırlılık çalışmanın kesitsel (cross-sectional) tasarıma sahip olması ve nedensel çıkarımlara izin vermemesidir. Yazarın bu boylamsal araştırma çağrısına dayanarak nedensel ilişkileri ortaya koyacak bir tasarım önerilmiştir(Song et al., 2023).
Tez veya makalede kullanım · Tartışma
İnternet bağımlılığı, ergenlerin akademik performansını olumsuz etkilemekte ve depresyon ile anksiyete riskini artırmaktadır.
Kendi araştırmasında öğrencilerin internet kullanım süreleri ve akademik başarıları arasındaki negatif ilişkiyi tartışan bir araştırmacı, bu çalışmanın geniş örneklem bulgularıyla paralellik kurarak bulgularını güçlendirebilir(Song et al., 2023).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin sonuç bölümünde düzenli egzersizin akademik gelişimle ilişkili olduğu ve depresyon ile anksiyete için koruyucu bir faktör olduğu bulgulanmıştır. Bu bulgudan yola çıkarak deneysel bir müdahale tasarımı kurgulanmıştır(Song et al., 2023).
Tez veya makalede kullanım · Kavramsal çerçeve
Düzenli fiziksel egzersiz, ergenlerin hem akademik gelişimlerini destekleyen hem de depresyon ve anksiyeteden koruyan önemli bir faktördür.
Öğrenci esenliğini artırmaya yönelik koruyucu ve önleyici modeller tasarlayan bir çalışmada, egzersizin ruh sağlığı üzerindeki koruyucu rolünü temellendirmek amacıyla bu çalışmanın lojistik regresyon bulgularından yararlanılabilir(Song et al., 2023).
Makaleyle bağlantısı: Çalışmanın bulgularında internet bağımlılığı oranının %58.1 gibi oldukça yüksek olduğu ve bunun akademik gerilemeyle doğrudan ilişkili olduğu saptanmıştır. Nicel olarak saptanan bu ilişkinin derinlemesine anlaşılması için nitel bir tasarım önerilmiştir(Song et al., 2023).
Kovid-19 küresel salgını sürecinde yükseköğretim öğrencilerinin ve özellikle hemşirelik lisans öğrencilerinin yaşadığı ruh sağlığı sorunları uluslararası literatürde geniş biçimde tartışılmaktadır. Yoğun akademik baskı, klinik uygulama…
Sözel olmayan zekâ değerlendirmeleri, özellikle dilsel engelleri, kültürel farklılıkları ve eğitimsel dezavantajları en aza indirerek bireylerin akıcı zekâ kapasitelerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ancak Türkiye'deki mevcut psikometrik…
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte toplum sağlığını tehdit ederken, yükseköğretim öğrencileri akademik zorluklar, sosyal izolasyon, ekonomik belirsizlikler ve mezuniyet sonrası istihdam kaygıları nedeniyle ruh sağlığı bozulmalarına…