Nitel araştırma makalesi incelemesi

DOI: 10.3389/feduc.2022.959225

Kriz Zamanlarinda Gençlik Failligi: Mali'de Eğitim ve Catismanin Gençlerle Katılımci Gorsel Yaklaşimlar Yoluyla Incelenmesi

Mali'de son on yildir devam eden silahli catismalar, siyasi istikrarsizlik, kuraklik ve ekonomik yaptirimlar eğitim sistemini ve gençlerin yasam kosullarini agir sekilde etkilemektedir. Alan yazindaki bu eksiklik, eğitim politikalarinin gençlerin gercek ihtiyaclariyla ve toplumsal rollerle olan bağlantisini zayflatmaktadir.

Yazar
Claudia Mitchell et al.
Yayın
Frontiers in Education
Tarih
2022-09-26
01

Makalenin Kapsamı ve Akademik İçeriği

Çalışma, Mali'nin Mopti ve Segou bölgelerinde cok boyutlu kriz ortaminda yasayan gençlerin eğitim ve faillik algılarini inceleyen nitel bir altyapiya sahiptir. Silahli catismalar, okul kapatmalari, ogretmen grevleri ve yoksulluk gibi yapısal engeller ergenlerin eğitim hakkina erisimini ve toplumsal katılımlarini ciddi sekilde kısıtlamaktadir. Alan yazinda faillik kavrami ekseriyetle yetiskin odakli ve Bati merkezli bireysel ozgurlesme kaliplariyla tanımlandigindan, Kuresel Guney'deki kriz bölgelerinde ergenlerin kendi failliklerini nasıl tecrube ettiklerine dair acik bir bosluk bulunmaktadır. Bu çalışma, soz konusu boslugu doldurmak amaciyla gençlerin kendi yasam gercekliklerinden hareketle failligi nasıl algiladiklarini ve eğitimle ilişkilendirdiklerini nitel bir perspektifle ele almaktadir.

Araştırmanın metodolojik tasarimi, PREAM projesinin ilk asamasi kapsaminda yürütülen altı katılımci gorsel atolye çalışmasina dayanmaktadir. Mopti ve Segou bölgelerinden 7. sinif duzeyindeki 120 ergenle gerçekleştirilen bu atolyelerde cizim ve hücre filmi (cellphilming) yöntemleri bir arada kullanılmistir. Katılımcilar kendi kendilerine yardim etmenin ne anlama geldigini cizimlerle ifade etmis, ardindan kucuk hemcins gruplari halinde bir-iki dakikalik kisa videolar ureterek faillik kapasitesini deneyimlemislerdir. Gorsel uretimlerin ardindan yapilan grup tartismalari ve metin çözümlemeleri, gençlerin catisma, eğitim ve aile sorumluluklari arasindaki dengeyi nasıl kurduklarini nitel analiz teknikleriyle ortaya koymustur.

Bulgular, ergenlerin faillik algılarinin ekonomik bagimsizlik, meslek edinme ve aileye yardim etme temalariyla doğrudan ilişkili oldugunu göstermektedir. Katılımcıların cizim ve videolarinda gelir getirici faaliyetler failligin temel bir unsuru olarak öne cikarken, kiz çocuklari ev ici is yukunun ve toplumsal cinsiyet rollerinin getirdigi kısıtlamalari gorsel urunlerinde acikca dile getirmislerdir. Kiz ergenler bir yandan geleneksel beklentilere uyum sağlayan itaatkar faillik sergilerken, diğer yandan cektikleri filmlerle aile ici haksiz is bolumunu sörgülayan karsi koyucu stratejiler geliştirmislerdir. Ayrıca gençler, okul kapatmalarina ve grevlere ragmen kendi aralarinda ders çalışarak veya toplumsal baris arabuluculugu yaparak hayatta kalma ve koruma failligi sergilediklerini kanıtlamislardir.

Sonuç ve tartisma bolumunde, gençlerin faillik anlayisinin Bati literatüründeki bireysel ve dönüşturucu faillik ikileminden farklı olarak kolektif, uyarlanabilir ve bağlama ozgu bir nitelik tasidigi vurgulanmaktadir. Yazarlar, ergenlerin eğitim ve toplumsal sorunlarda pasif kurbanlar degil, birer eylemci ve çözüm ortagi olduklarini belirterek karar vericilerin kriz donemlerinde gençlerin sesine kulak vermesi gerektigini savunmaktadir. Çalışma, eğitim politikalarinin ve insani yardim müdahalelerinin gençlerin kendi belirledigi faillik bicimlerini destekleyecek sekilde yeniden yapılandırılması gerektigini literatüre kazandirmaktadir.

Araştırmanın amacı

Bu çalışmanın amaci, Mali'nin Mopti ve Segou bölgelerinde yürütülen PREAM projesinin ilk asamasi verilerine dayanarak catismadan etkilenen ergenlerin faillik algılarini incelemek ve katılımci gorsel yöntemlerin gençlerin faillik gelitimine katkısini ortaya koymaktadir(Mitchell et al., 2022).

İnceleme ve modelleme yöntemi

Mali'deki gençlerin kriz ortamlarında faillik algılarını incelemek için katılımcı görsel yöntemlerin (çizim ve hücre filmleri) kullanıldığı nitel bir eylem araştırması yaklaşımı benimsenmiştir(Mitchell et al., 2022).

Kuramsal ve kavramsal çerçeve

Çalışma, Amartya Sen'in yapabilirlik yaklaşimina, Giddens'in yapi ve faillik diyalektigine, Mahmood'un itaatkar/uyarlanabilir faillik kavramlastirmasina ve Afrika ontologyasindaki kolektif faillik (Ubuntu) anlayisina dayanmaktadir.

Makalenin ele aldığı literatür

Bati merkezli ergen failligi literatürü, Kabeer ve Donald ve arkadaslarinin kadın failligi ölçumleri, Punch'in Bati ve Bati disi bağlamlardaki çocukluk deneyimleri tartismasi ve Bordonaro ile Payne'in ikircikli faillik (ambiguous agency) kavramlastirmalari ele alinmaktadir.

Araştırma Tasarımı

Evren veya inceleme alanı
Mali'nin çatışmalardan en çok etkilenen Mopti ve Ségou bölgelerinde yaşayan ve kriz durumlarından doğrudan etkilenen ergen genç nüfus.
Örneklem veya araştırma materyali
Mopti ve Ségou bölgelerindeki okullarda eğitim gören, 13 ile 18 yaşları arasında (7. sınıf düzeyinde) toplam 120 ergen genç.
Veri toplama süreci
Katılımcıların bireysel olarak 'kendine yardım etmenin neye benzediğini' çizdikleri çizim atölyeleri ve tek cinsiyetli küçük gruplar halinde 1-2 dakikalık kısa videolar ürettikleri hücre filmi (cellphilming) atölyeleri.
Veri analiz yöntemi
Mali ve Kanada merkezli araştırma ekiplerinin görsel üretimleri ve gençlerin grup tartışması transkriptlerini bağımsız olarak incelemesinin ardından çevrim içi ortamda bir araya gelerek ortak anlamlar üzerinde uzlaştığı kolektif veri analizi yöntemi.
faillik (agency)hayatta kalma failliğiuysal faillik (docile agency)katılımcı görsel yöntemlertoplumsal cinsiyet normlarıkuşaklararası düzençatışma ortamında eğitim

Araştırmanın Bulguları

01

Mali'deki ergenlerin faillik algıları doğrudan gelir elde etme, ekonomik bağımsızlık kazanma ve ailelerine maddi destek sağlama kapasitesi ile güçlü bir şekilde ilişkilendirilmektedir(Mitchell et al., 2022).

02

Kız çocuklarının failliği geleneksel toplumsal cinsiyet normları ve kuşaklararası hiyerarşi ile sınırlandırılmasına rağmen, kızlar ürettikleri hücre filmleri vasıtasıyla ev içi işbölümündeki adaletsizlikleri ifşa ederek failliklerini bir direnç aracı olarak kullanmaktadır(Mitchell et al., 2022).

03

Ergenler çatışma ve kriz koşulları altında yaşamlarını sürdürmek, öğretmen grevlerine rağmen kendi aralarında çalışarak eğitimi devam ettirmek ve topluluk sorunlarına çözümler üretmek için bir tür hayatta kalma failliği sergilemektedir(Mitchell et al., 2022).

04

Katılımcı görsel yöntemler, gençlerin kendi içlerinde sorunları tartışmalarını sağlamanın yanı sıra, seslerini ve taleplerini yetişkinlere ve eğitimden sorumlu politika yapıcılara ulaştırmada son derece etkili birer araç olarak öne çıkmaktadır(Mitchell et al., 2022).

02

Bulguların Tartışılması ve Araştırmanın Sonucu

Bulguların Yazarlar Tarafından Yorumlanışı

Mali'deki çatışma bölgelerinde yaşayan ergenlerin faillik algılarını inceleyen araştırma, gençlerin kriz koşullarında dahi kendi geleceklerini şekillendirme ve ailelerine destek olma konusunda aktif birer aktör olduklarını göstermektedir. Katılımcı görsel yöntemler aracılığıyla üretilen çizim ve hücre filmleri, gençlerin failliği büyük oranda ekonomik bağımsızlık, meslek edinme ve toplumsal fayda sağlama çerçevesinde anlamlandırdıklarını ortaya koymaktadır.

Yazarlar, gençlerin faillik stratejilerinin yalnızca bireysel bir özgürleşme çabası olmadığını, aksine topluluğun ve ailenin refahını önceleyen kolektif bir sorumluluk bilinciyle şekillendiğini açıklamaktadır. Kız çocuklarının ev içi iş yüklerini ifşa etmelerine rağmen anneleriyle dayanışma içinde olmaları ve geleneksel rollere uyum göstermeleri, Batı merkezli direnç odaklı faillik tanımlarının dışındaki 'uysal' veya 'bağlı' faillik stratejilerinin varlığını doğrulamaktadır.

Ende edilen sonuçlar, literatürdeki bireysel ve dönüştürücü faillik ayrımını aşarak, Küresel Güney bağlamında kolektif ve uyumlu failliğin önemini vurgulayan çalışmalarla uyum göstermektedir. Geleneksel yapıların ve kuşaklararası hiyerarşilerin gençlerin eylemliliğini sınırlandırdığı doğru olsa da, gençlerin bu yapıların sınırları dahilinde müzakere etme ve hayatta kalma kapasitelerinin literatürde yeterince takdir edilmediği tartışılmaktadır.

Sonuç olarak çalışma, kriz ve çatışma dönemlerinde eğitim politikaları ile gençlik müdahalelerinin başarılı olabilmesi için gençlerin kendi seslerine ve çözüm önerilerine kulak verilmesinin zorunlu olduğunu savunmaktadır. Yetişkinlerin ve uluslararası aktörlerin tepeden inme yaklaşımlar yerine, gençlerin yerel gerçekliklerine uygun faillik biçimlerini desteklemeleri ve onları karar alma mekanizmalarına dahil etmeleri gerekmektedir.

Bulguların Önceki Araştırmalarla Karşılaştırılması

Yazarlar, gençlik failliği kuramlarının ağırlıklı olarak Küresel Kuzey perspektifiyle şekillendirildiğini belirten Punch (2016) argümanını temel alarak, Mali gibi Küresel Güney ülkelerindeki gençlerin toplumsal bağlam ve kuşaklararası hiyerarşi içindeki özgün faillik deneyimlerinin daha fazla belgelenmesi gerektiğini savunmaktadır(Mitchell et al., 2022).

Afrika bağlamında çocuklara yönelik sosyal müdahalelerdeki korumacı söylemler ile gerçek pratikler arasındaki derin kopukluğa değinen Abebe (2019) ile paralel olarak, çalışmada yetişkinlerin gençlerin failliğini yalnızca kabul edilebilir normlar dairesinde kaldığı sürece destekleme eğiliminde olduğu vurgulanmaktadır(Mitchell et al., 2022).

Sonuç Bölümünün Sunduğu Çıkarımlar

Mali'deki kriz ortamında yaşayan ergenler, karşılaştıkları ağır ekonomik, güvenlik ve toplumsal zorluklara rağmen aktif ve bilinçli faillik stratejileri geliştirmektedir. Yazarlar, eğitim aktörlerinin ve politika yapıcıların gençleri yalnızca kurbanlar olarak görmek yerine, kendi sorunlarına yönelik çözümler üretebilen yetkin özneler olarak tanımaları ve kriz dönemlerinde onların sesine daha fazla alan açmaları gerektiği sonuçuna varmaktadır(Mitchell et al., 2022).

Literatür Taraması İçin Sunduğu Çerçeve

Bu çalışma, literatürde baskın olan Batı ve Kuzey merkezli bireysel faillik kavramsallaştırmalarını sarsarak Küresel Güney bağlamındaki ergenlerin faillik pratiklerine odaklanmaktadır. Çatışma bölgelerinde yaşayan gençlerin sadece edilgen kurbanlar olmadığını, kriz koşullarında eğitimi sürdürmek ve toplumsal sorunlara çözümler üretmek için aktif stratejiler geliştirdiklerini görsel metodolojilerle belgeler. Çalışma, çocuk hakları alanındaki korumacı ve tepeden inme müdahaleler ile gençlerin kendi gerçeklikleri arasındaki boşluğu göstererek failliği kuşaklararası hiyerarşiler, yerel normlar ve kolektif sorumluluklar çerçevesinde yeniden tanımlar.

Çalışma, Punch (2016) tarafından ortaya konulan, çocukluk ve ergenlik araştırmalarının çoğunlukla Küresel Kuzey'de yapıldığı ve Küresel Güney'deki ergenlerin deneyimlerini yansıtmadığı tezini doğrudan desteklemekte ve bu tezi ampirik verilerle zenginleştirmektedir. Ayrıca Bordonaro ve Payne (2012) gibi Afrika'daki çocuk müdahalelerinin ikircikli faillik yaklaşımlarına atıfta bulunarak, uluslararası kuruluşların belirlediği standart faillik tanımlarının yereldeki gerçekliklerle nasıl uyuşmadığını gösterir. Kabeer (1999) ve Mahmood (2001) tarafından geliştirilen faillik, uysallık ve dönüştürücü olmayan eylemlilik kavramlarını ampirik bir sahada sınar.

Bu makale, kriz dönemlerinde yürütülen eğitim araştırmalarına metodolojik ve kuramsal açıdan benzersiz bir katkı sunmaktadır. Çatışma ortamlarında veri toplamanın zorluklarını katılımcı görsel yöntemler (çizim ve hücre filmi) aracılığıyla aşarak gençlerin kendilerini birer araştırmacı ve bilgi üreticisi olarak konumlandırmasını sağlar. Literatür taramalarına, failliğin sadece bireysel bir başkaldırı değil, aynı zamanda aileyle dayanışma içinde yürütülen 'uysal' veya 'bağlı' biçimlerde de var olabileceğini göstererek derinlikli bir bakış açısı kazandırır. Politika yapıcılara gençlerin sesine doğrudan kulak verme çağrısı yapar.

Kaynakça

  1. Punch, S. (2016). Exploring children’s agency across majority and minority world contexts. In F. Esser, M. S. Baader, T. Betz, & B. Hungerland (Eds.), Reconceptualising agency and childhood: New perspectives in childhood studies (pp. 183–196). Routledge.
  2. Abebe, T. (2019). Reconceptualising children’s agency as continuum and interdependence. Social Sciences, 8(3), 81. https://doi.org/10.3390/socsci8030081
03

Tez ve Makale Araştırmalarında Kullanım

Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki üç araştırma taslağına dönüştürülmüştür.

01

Tez veya makalede kullanım · Conceptual Framework

Kriz ve çatışma ortamlarında gençlerin faillik pratikleri yalnızca bireysel özgürleşme hedefiyle değil, topluluk ve aile dayanışmasını temel alan kolektif ve uysal eylemlilik stratejileriyle şekillenmektedir.

Bu tez çalışmasında, çatışma bölgelerindeki ergenlerin faillik biçimlerini sınıflandırırken Batılı bireysel faillik modellerinin yetersizliğini vurgulamak ve kolektif faillik kavramını temellendirmek için bu makalenin teorik tartışmaları ve ampirik bulguları kullanılacaktır(Mitchell et al., 2022).

Mülteci Ergenlerin Eğitim ve Gelecek Algılarının Katılımcı Hücre Filmleri Yoluyla İncelenmesi

Araştırma sorusu
Geçici koruma altındaki mülteci ergenler, eğitim hayatlarında karşılaştıkları zorlukları ve kendi failliklerini katılımcı görsel yöntemler aracılığıyla nasıl anlamlandırmaktadır?
Yöntem taslağı
Çalışma, Türkiye'de geçici koruma altında bulunan 14-17 yaş aralığındaki 40 mülteci ergenle yürütülecektir. Nitel araştırma deseninde tasarlanan çalışmada katılımcı görsel yöntemler (hücre filmi ve hikaye tahtası oluşturma) kullanılacaktır. Örneklem büyüklüğü veri doygunluğuna ulaşıldığında belirlenecek olup, elde edilen görsel ve sözel veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenecektir.

Makaleyle bağlantısı: Makalede kriz bölgelerinde (Mali) görsel yöntemlerin (hücre filmi) gençlerin kendilerini ifade etmelerindeki ve faillik algılarını yansıtmalarındaki yüksek etkililiği ve metodolojik başarısından esinlenilmiştir(Mitchell et al., 2022).

02

Tez veya makalede kullanım · Literatüre Review

Gençlerin failliği üzerinde ebeveynlerin ve ailenin sosyo-ekonomik koşulları gibi kuşaklararası faktörler ile toplumsal cinsiyet normları belirleyici bir rol oynamaktadır.

Tezde, Küresel Güney'deki gençlik araştırmalarında toplumsal cinsiyet rolleri ve kuşaklararası dinamiklerin faillik üzerindeki etkilerini tartışırken, makaledeki ampirik bulgulara ve literatür sentezine atıfta bulunulacaktır(Mitchell et al., 2022).

Kuşaklararası İlişkiler ve Dezavantajlı Gençlerin Girişimcilik Failliği: Bir Karma Yöntem Araştırması

Araştırma sorusu
Ebeveynlerin sosyo-ekonomik düzeyleri ve aile içi hiyerarşik yapılar, dezavantajlı gençlerin ekonomik bağımsızlık ve girişimcilik odaklı faillik kararlarını nasıl etkilemektedir?
Yöntem taslağı
Araştırma, sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerde yaşayan 15-18 yaş grubundaki 150 genç ve onların ebeveynleriyle gerçekleştirilecektir. Nicel boyutta aile içi gelir düzeyleri anketle ölçülecek, nitel boyutta ise gençlerin faillik stratejileri yarı yapılandırılmış odak grup görüşmeleriyle incelenecektir. Nitel örneklem veri doygunluğuyla sınırlanacak, veriler tematik analizle çözümlenecektir.

Makaleyle bağlantısı: Makalede gençlerin faillik algılarının sadece bireysel değil, ebeveynlerin sosyo-ekonomik durumları ve kuşaklararası hiyerarşik ilişkilerle şekillendiğine yönelik teorik ve ampirik bulgulardan yola çıkılmıştır(Mitchell et al., 2022).

03

Tez veya makalede kullanım · Discussion

Katılımcı görsel yöntemler (görsel çizimler ve hücre filmleri), kriz bölgelerindeki gençlerin hassas ve karmaşık konuları kendi bakış açılarıyla ifade etmelerini ve bilgi üreticisi olmalarını sağlayan etkili bir metodolojik araçtır.

Kendi araştırmamızda kullandığımız nitel veya katılımcı görsel metodolojinin geçerliliğini ve etik üstünlüklerini savunmak, gençlerin sesini politika yapıcılara ulaştırmadaki rolünü tartışmak için bu makalenin yöntemsel başarısı referans gösterilecektir(Mitchell et al., 2022).

Kırsal Bölgelerdeki Kız Çocuklarının Eğitim Engelleri ve Kolektif Direnç Biçimleri: Katılımcı Çizim Analizi

Araştırma sorusu
Kırsal bölgelerde yaşayan ergen kız çocukları, ev içi işbölümü baskısı altında eğitimlerini sürdürmek için ne tür kolektif ve uysal faillik stratejileri geliştirmektedir?
Yöntem taslağı
Doğu Anadolu'nun kırsal kesimlerinde okula devam eden 13-16 yaş grubundaki 50 kız çocukla katılımcı eylem araştırması yürütülecektir. Katılımcılardan 'kendi kendilerine yardım etmeyi ve eğitimi sürdürmeyi' tasvir eden resimler çizmeleri istenecektir. Veri doygunluğuna ulaşana kadar çizim ve çizim sonrası odak grup görüşmeleri sürdürülecek, çizimlerin görsel analizi ve görüşmelerin tematik analizi yapılacaktır.

Makaleyle bağlantısı: Makalede kız çocuklarının ev içi ağır iş yükü ve toplumsal cinsiyet normları altında ezilmesine rağmen, bu yapılarla baş etmek için geliştirdikleri 'uysal' ve 'dayanışmacı' faillik çizimlerinden ilham alınmıştır(Mitchell et al., 2022).