Nicel araştırma · 2023
University students' experiences of sexual harassment: the role of gender and psychological resilience
Okur sorusu
Bu çalışmada Yunanistan'daki bir kamu üniversitesinde öğrenim gören 2.134 öğrenciyle gerçekleştirilen araştırmada, en sık karşılaşılan cinsel taciz türlerinin beden ve cinsel yaşam hakkında rencide edici yorumlar (%30,46) ile müstehcen bakış ve jestler (%20,42) olduğu gösterilmiştir.
Kaynak izi: (Athanasiades et al., 2023)
Öne çıkanlar
Yükseköğretim kurumlarında cinsel taciz olgusu, akademik topluluğun tüm üyelerini etkileyen, kurumsal iklimi zedeleyen ve bireylerin psikolojik ile akademik esenliğini doğrudan tehdit eden karmaşık bir sorundur. Özellikle Güney Avrupa üniversitelerinde cinsel tacizin yaygınlığı, türleri ve öğrencilerin bu deneyimlerle başa çıkma süreçlerindeki koruyucu faktörler ampirik açıdan henüz yeterince incelenmemiştir. Hiyerarşik yapılar ve cinsiyete dayalı şiddeti görünmez kılan kültürler, kadın öğrencilerin akademik performanslarını ve ruh sağlıklarını olumsuz etkilerken, psikolojik sağlamlığın bu süreçte nasıl bir rol oynadığı önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Bu bağlamda çalışma, yükseköğretim ortamındaki cinsel taciz biçimlerini ve bu davranışların cinsiyet ile psikolojik sağlamlık değişkenleriyle ilişkisini incelemektedir.
Çalışmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin akademik ortamda karşılaştıkları farklı cinsel taciz türlerini, bu tacizlerin algılanan akademik ve psikolojik sonuçlarını ve cinsiyet ile psikolojik sağlamlık düzeylerinin bu süreçteki rolünü ortaya koymaktır. Nicel ampirik desende tasarlanan araştırmada veriler, Yunanistan'daki kamu üniversitesinde öğrenim gören 2,134 öğrenciden (yüzde 70.5 kadın, yüzde 81 lisans) çevrim içi öz bildirime dayalı ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Ölçüm araçları olarak Amerikan Üniversiteleri Birliği'nin Cinsel Saldırı ve Taciz Anketi'nin uyarlanmış biçimi ile 10 maddelik Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi, ki-kare testi, korelasyon, kovaryans analizi (ANCOVA) ve ikili lojistik regresyon analizlerinden yararlanılmıştır.
Araştırma bulguları, akademik ortamda en sık yaşanan cinsel taciz türlerinin rahatsız edici cinsel yorumlar/fıkralar (yüzde 30.46), vücut veya cinsel yaşama yönelik uygunsuz söylemler (yüzde 22.36) ve edepsiz bakış veya beden teşhiri (yüzde 20.42) olduğunu göstermektedir. Olay bildirenler arasında kadın öğrencilerin oranı tüm taciz türlerinde yüzde 70'in üzerindedir ve cinsel tacizin akademik başarı, katılımcılık, düşmanca ortam algısı ile beden ve ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini erkeklere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek düzeyde hissetmektedirler. Lojistik regresyon ve ANCOVA analizleri, psikolojik sağlamlık düzeyi düştükçe tacize maruz kalma olasılığının ve algılanan olumsuz sonuçların arttığını, ancak psikolojik sağlamlık kontrol edildiğinde dahi kadın olmanın tek başına taciz mağduriyeti ve olumsuz etkiler açısından belirleyici bir risk faktörü olduğunu doğrulamaktadır.
Elde edilen sonuçlar, yükseköğretim kurumlarında cinsel tacizle mücadelede cinsiyete duyarlı politikaların ve psikolojik destek mekanizmalarının ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Tartışma ve sonuç bölümünde yazar grubu, bulgularını Uluslararası ve Avrupa ölçeğinde yürütülen cinsiyete dayalı şiddet literatürüyle bütünleştirerek, kadın öğrencilerin düşük psikolojik sağlamlıkla birleştiğinde daha savunmasız hale geldiğini vurgulamaktadır. Literatür taraması açısından bu çalışma, Güney Avrupa bağlamında ampirik veri eksikliğini gidermekte, psikolojik sağlamlığın cinsel tacizin olumsuz etkilerini hafifletici bir işlev üstlendiğini gösterirken cinsiyet eşitsizliğinin kök nedenlerine müdahale edilmeden sadece bireysel sağlamlığın yeterli olmayacağını kanıtlayarak gelecekteki politika ve araştırma tasarımları için sağlam bir kaynak oluşturmaktadır.
Çalışma, psikolojik sağlamlığı zorlu ve olumsuz koşullara rağmen olumlu uyum sağlama kapasitesi ve erken yetişkinlikte kristalleşmiş bir psiko-duygusal özellik olarak ele alan kuramsal çerçeveye dayanmaktadır. Ayrıca cinsel taciz, AB Cinsiyet Direktifi (2002/73/EC) uyarınca kişinin onurunu ihlal eden veya düşmanca bir ortam yaratan istenmeyen davranışlar bütünü olarak tanımlanmaktadır.
Yazarlar, üniversite ve araştırma kurumlarında cinsel tacizin yüksek epidemiyolojik yaygınlığına işaret eden Avrupa ve Amerika literatürünü ele almaktadır. Ayrıca cinsel tacizin öğrencilerin ruh sağlığı, akademik katılımı ve genel esenliği üzerindeki olumsuz etkilerini inceleyen ampirik çalışmaları ve psikolojik sağlamlığın akran zorbalığı ile tacize karşı koruyucu işlevini tartışan araştırmaları sentezlemektedir.
Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin akademik ortamda maruz kaldıkları farklı cinsel taciz türlerini, bu yaşantıların algılanan sonuçlarını ve cinsiyet ile psikolojik sağlamlık değişkenlerinin mağduriyet ve sonuçlar üzerindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır (Athanasiades et al., 2023).
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin akademi içinde karşılaştıkları farklı cinsel taciz türleri, bu tacizlerin algılanan akademik ve psikososyal sonuçları ile cinsiyet ve psikolojik sağlamlık değişkenlerinin mağduriyet üzerindeki rolü nicel araştırma deseniyle incelenmiştir (Athanasiades et al., 2023).
Katılımcılar arasında en sık bildirilen cinsel taciz davranışları %30,46 ile beden, görünüş veya cinsel yaşam hakkında rencide edici yorumlar, %22,36 ile cinsel içerikli şaka veya fıkralar ve %20,42 ile müstehcen bakış, jest veya vücut teşhiridir (Athanasiades et al., 2023).
Cinsel taciz yaşantısı bildiren öğrenciler arasında kadınların oranı tüm taciz türlerinde %70'in üzerindedir; özellikle müstehcen bakış (%89,23), ısrarlı randevu talebi (%87,50) ve rıza dışı temas (%83,87) kadınlarda belirgin şekilde yüksektir (Athanasiades et al., 2023).
Kadın öğrenciler cinsel taciz deneyimlerinin akademik başarılarına, akademik yaşama katılımlarına, akademik ortamın düşmanca hale gelmesine ve fiziksel/ruhsal sağlıklarına olan olumsuz etkilerini erkek öğrencilere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek algılamaktadır (Athanasiades et al., 2023).
Erkek öğrencilerin algılanan psikolojik sağlamlık puan ortalaması (3,55), kadın öğrencilerin puan ortalamasından (3,32) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (t = 6,938, p < 0,001) (Athanasiades et al., 2023).
İkili lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre psikolojik sağlamlık katsayıları tüm taciz türleri için negatif bulunmuştur; yani psikolojik sağlamlık düzeyi düştükçe cinsel taciz bildirme olasılığı artmaktadır (Athanasiades et al., 2023).
Üniversite kampüslerinde yaşanan cinsel taciz olayları, kadın öğrencilerin akademik ve psikolojik refahını doğrudan tehdit eden yaygın bir olgudur. Araştırma bulguları, beden ve cinsel yaşama yönelik uygunsuz yorumlar ile müstehcen bakış ve jestlerin en sık bildirilen davranışlar olduğunu göstermektedir.
Yazarlar, kadın öğrencilerin cinsel tacizden erkeklere kıyasla belirgin şekilde daha fazla etkilenmesini, akademideki cinsiyetçi tutumları besleyen ve olayların bastırılmasına yol açan kurum içi cezasızlık ve toplumsal kültürle açıklamaktadır.
Tartışma bölümünde elde edilen sonuçlar, Bondestam ve Lundqvist (2020) ile Moldovan ve Macarie (2019) çalışmalarındaki verilerle karşılaştırılmış; psikolojik sağlamlığın taciz mağduriyetini tek başına engellemediği, ancak kadın olmanın doğrudan risk faktörü oluşturduğu tespit edilmiştir.
Çalışmanın kapsamı ve sınırlılıkları değerlendirildiğinde, verilerin Kovid-19 pandemisi sonrasındaki tecrit döneminde toplanmış olmasının etkileri vurgulanmakta, yükseköğretim kurumlarında şeffaf şikayet mekanizmaları ve psikososyal destek birimlerinin kurulması gerekliliği vurgulanmaktadır.
Yazarlar elde ettikleri kadın öğrencilerin yüksek cinsel taciz mağduriyeti oranlarını (taciz bildirenler içinde %70'i aşan oranlar) Bondestam ve Lundqvist (2020) ile İsveç Araştırma Konseyi (2018) tarafından sunulan ve akademide cinsel tacizin cinsiyete dayalı yaygınlığını vurgulayan uluslararası literatür bulgularıyla doğrulamaktadır (Athanasiades et al., 2023).
Psikolojik sağlamlığın cinsel taciz yaşantılarına ve olumsuz sonuçlarına karşı koruyucu bir tampon işlevi gördüğüne ilişkin bulgu, Moldovan ve Macarie (2019) ile Thambo ve arkadaşlarının (2019) yükseköğretimde psikolojik sağlamlığın mağduriyet riskini ve psikososyal etkileri hafiflettiğini gösteren çalışmalarıyla örtüşmektedir (Athanasiades et al., 2023).
Bu çalışma, Güney Avrupa (Yunanistan) yükseköğretim bağlamında akademideki cinsel taciz olgusunu ve bunun öğrencilerin psikolojik refahı ile akademik performansları üzerindeki olumsuz etkilerini ampirik verilerle ortaya koymaktadır. Literatürde cinsel taciz türlerinin sıklığı ve cinsiyete göre dağılımı konusundaki tartışmalara 2.134 öğrenciden toplanan geniş bir örneklem setiyle katkıda bulunur. Ayrıca, bireysel bir koruyucu faktör olarak psikolojik sağlamlığın (resilience) taciz yaşantısı ve algılanan sonuçlar üzerindeki tampon işlevini karmaşık değişken yapıları içinde çözümleyerek alandaki nicel kanıt tabanını güçlendirir.
Çalışma, yükseköğretimde cinsel taciz yaygınlığını ve akademik iklimin olumsuz etkilerini inceleyen uluslararası literatürle (örneğin Bondestam ve Lundqvist, 2020; Cantor ve ark., 2020) uyumlu sonuçlar sunmaktadır. Cinsel tacizin kadın öğrenciler üzerinde yoğunlaştığına ilişkin önceki bulguları teyit ederken, psikolojik sağlamlığın mağduriyeti tek başına engellemediğini gösteren güncel araştırmalarla (Jenkins ve ark., 2021) paralellik kurmaktadır. Moldovan ve Macarie (2019) gibi çalışmaların vurguladığı koruyucu filtre hipotezini ise cinsiyet değişkenini kontrol ederek sınamış ve kadın cinsiyetinin bağımsız bir risk faktörü olduğunu kanıtlayarak literatürdeki tartışmayı derinleştirmiştir.
Literatür taramaları için bu araştırma, kurumsal düzeyde cinsel tacizle mücadele politikalarının eksik olduğu Güney Avrupa kamu üniversitesi örneğinde ampirik veri sunması bakımından kritik bir referanstır. Araştırmacılara cinsel taciz davranışlarının kategorik analizini (sözel, davranışsal, fiziksel) ve bu davranışların akademik katılım, başarı ve ruh sağlığı üzerindeki farklılaşan yüklerini nicel ölçümlerle belgeleme imkânı verir. Cinsiyet ve psikolojik sağlamlık arasındaki etkileşimi regresyon modelleriyle ele alarak gelecekteki meta-analiz ve sistematik derleme çalışmalarına standartlaştırılmış etki büyüklükleri sağlar.
Makalenin doğrulanmış yöntemi, bulguları ve kuramsal çerçevesi; tez ve makale çalışmalarında kullanılacağı bölümle birlikte aşağıdaki araştırma taslaklarına dönüştürülmüştür.
Makaledeki 2.134 öğrenciden elde edilen betimsel ve kikare analiz verileri (Table 1), beden/görünüş hakkında rencide edici yorumlar (%30,46) ile cinsel şakaların (%22,36) en yaygın türler olduğunu ve kadın mağduriyetinin %70'in üzerinde gerçekleştiğini belgelemek için doğrudan alıntılanabilir (Athanasiades et al., 2023).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin tartışma bölümünde, tıp ve mühendislik gibi disiplinlerde kadın öğrencilerin daha fazla tacize maruz kaldığına dair literatür bulgularına değinilmiş ve nitel çalışmalarla bu derinlemesine dinamiklerin incelenmesi önerilmiştir (Athanasiades et al., 2023).
Makalede uygulanan ikili lojistik regresyon ve ANCOVA analizi sonuçları (Table 3 ve Table 4), psikolojik sağlamlığın tampon rolünü açıklarken kadın cinsiyetinin bağımsız açıklayıcı gücünü kuramsal modellere entegre etmek için kullanılabilir (Athanasiades et al., 2023).
Makaleyle bağlantısı: Makalede dijital ortamda gerçekleşen cinsel taciz türleri (D5) incelenmiş ve pandeminin çevrim içi etkilerinin uzun dönemli takibine ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir (Athanasiades et al., 2023).
Bağımsız örneklem t-testi bulguları (Table 2), kadın öğrencilerin akademik performans ve katılım süreçlerindeki bozulmayı erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek hissettiklerini doğrulamak amacıyla tartışma kısmında karşılaştırma kanıtı olarak sunulabilir (Athanasiades et al., 2023).
Makaleyle bağlantısı: Makalenin sonuç bölümünde, üniversitelerde cinsel tacizle mücadele için eğitim seminerleri, farkındalık kampanyaları ve psikolojik sağlamlığı artırıcı müdahalelerin uygulanması gerektiği vurgulanmıştır (Athanasiades et al., 2023).
Üniversite öğrencilerinin Kariyer Engelleri Ölçeği toplam puanı ile Yetişkinler İçin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r = 0,171, p < 0,001).
Süleyman BALCI ve Yasin TİMUR · International Journal of Educational Research Review · Sosyal Bilimler
Kadın katılımcılar, erkek katılımcılara kıyasla profesyonel mutfak ortamında toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yol açan durumlara, iyi bir liderde bulunması gereken niteliklere ve kadın şeflerin kariyerini destekleyici faktörlere anlamlı derecede daha yüksek önem atfetmektedir.
Tuba Türkmendağ ve Nilgün Karaman · Frontiers in Sociology · Sosyal Bilimler
Algılanan stres düzeyi, zihinsel iyilik hali ile güçlü ve negatif bir ilişki sergilemekte olup, zihinsel iyilik halindeki toplam varyansın yüzde kırk beşini açıklamaktadır.
Sybren Slimmen ve 3 yazar · PLoS ONE · Sosyal Bilimler