Dünya Siber Suç Endeksi ile Siber Suçların Küresel Coğrafyasını Haritalandırmak: Küresel Bir Siber Suçluluk Ölçütü Önerisi

Siber suçların küresel ölçekteki finansal maliyeti yüz milyonlarca dolardan trilyonlarca dolara kadar uzanırken, bu suçları gerçekleştiren faillerin gerçek coğrafi konumları teknik verilerin manipüle edilebilirliği sebebiyle çoğunlukla gizli kalmaktadır. Alanyazında siber suç saldırılarının coğrafi dağılımına ilişkin çeşitli teknik raporlar bulunmasına rağmen, faillerin gerçek fiziksel konumlarını ve ülkelerin siber suçlu üretme potansiyellerini gösteren güvenilir ve ampirik bir ölçüt bulunmamaktadır. Mevcut teknik veriler siber saldırıların altyapısını yansıtırken, hukuki kovuşturma verileri ise yalnızca sınırlı vakaları kapsamakta ve ülkelerin kolluk gücü kapasitelerine göre taraflılık göstermektedir. Bu bağlamda, siber suç faillerinin gerçek lokasyonlarının tespit edilmesi, hem politika yapıcıların kaynaklarını doğru siber suç odaklarına yönlendirebilmesi hem de siber suçun yerel belirleyicilerini inceleyen akademik çalışmaların yürütülebilmesi açısından hayati bir akademik boşluğu temsil etmektedir.

Bu çalışmanın temel amacı, siber suç faillerinin küresel coğrafyasını ampirik olarak haritalandırmak ve ülkelerin siber suçluluk düzeyini ortaya koyan güvenilir bir ölçüt olarak Dünya Siber Suç Endeksi geliştirmektir. Yazarlar, geleneksel teknik veri setlerinin geçerlilik sorunlarını aşmak amacıyla, siber suç istihbaratı ve soruşturması alanlarında en az beş yıl deneyime sahip ve akranları arasında saygınlığı olan küresel uzmanların katıldığı çok aşamalı bir uzman anketi yöntemi tasarlamıştır. Araştırma tasarımı kapsamında öncelikle odak grupları ve pilot anketlerle test edilen yapılandırılmış anket formu, siber suçları beş ana kategoriye ayırarak uzmanlardan kaynak ülkeleri aday göstermelerini ve bu ülkeleri etki, profesyonellik ve teknik beceri açısından değerlendirmelerini istemiştir. Toplam 92 uzmanın katılımıyla tamamlanan bu anket verilerinden hareketle, aday gösterilme oranları ve uzman puanları ağırlıklandırılarak her ülke için siber suç türü ve genel siber suçluluk puanları hesaplanmıştır.

Araştırmanın ampirik bulguları, siber suç tehdidinin küresel düzeyde homojen bir şekilde dağılmadığını, aksine son derece sınırlı sayıda ülkenin siber suçluluğun ana merkezleri haline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Genel endeks puanlamasında Rusya, Ukrayna, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Nijerya ve Romanya gibi ülkeler ilk sıralarda yer alırken; bu ülkelerin her birinin siber suç kategorilerinde farklılaştığı ve uzmanlaştığı tespit edilmiştir. Örneğin, geliştirilen Teknik Derece Puanı analizine göre Rusya ve Ukrayna son derece teknik karmaşıklık gerektiren yazılım kodlama ve fidye yazılımı gibi alanlarda uzmanlaşmışken, Nijerya gibi ülkelerin daha az teknik karmaşıklığa sahip dolandırıcılık türlerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Ayrıca elde edilen sonuçlar, siber suç faillerinin profillerinin sadece teknik kapasiteleriyle değil, aynı zamanda operasyonel profesyonellikleri ve yarattıkları küresel etki düzeyleriyle de ülkeden ülkeye derin farklılıklar sergilediğini göstermektedir.

Çalışmanın sunduğu bulgular, siber suçun tamamen akışkan, sınırsız ve yerel bağlamlardan kopuk bir olgu olduğuna dair yaygın kabulleri sarsarak, bu organize suç türünün aslında son derece güçlü bir yerel boyutu olduğunu kanıtlamaktadır. Elde edilen ampirik endeks, siber suçun yerel eğitim olanakları, internet altyapısı, yolsuzluk oranları ve ekonomik fırsatlar gibi ulusal niteliklerle olan ilişkisini analiz etmek isteyen araştırmacılar için değerli bir bağımlı değişken sunmaktadır. Araştırmacılar, geliştirilen bu küresel metriğin siber suçların uluslararası düzeyde bastırılmasına yönelik ulusal stratejilerin tasarlanmasında kolluk kuvvetlerine ve politika yapıcılara stratejik bir yön tayin ettiğini belirtmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, siber suçla mücadelede tek tip politikaların yetersiz kalacağını, her ülkenin siber suç profiline ve yerel uzmanlaşma alanına uygun, yerelleştirilmiş ve hedef odaklı stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koyarak literatüre öncü bir metodolojik ve teorik katkı sağlamaktadır.

Dünya Siber Suç Endeksi (WCI), siber suçların küresel coğrafyasını ve siber suç faillerinin gerçek fiziksel dağılımını belirlemek amacıyla geliştirilmiş yenilikçi ve güvenilir bir ölçüttür. Teknik verilerin aksine fail atfına odaklanan bu çalışma, siber suç faaliyetlerinin dünya genelinde homojen bir dağılım göstermediğini ve belirli sıcak noktalarda yoğunlaştığını açıkça ortaya koymaktadır.

Bulgular, küresel siber suç tehditlerinin büyük ölçüde Rusya, Ukrayna, Çin, ABD ve Nijerya gibi sınırlı sayıdaki ülkeden kaynaklandığını göstermektedir. Yazarlar bu yoğunlaşmayı, ilgili ülkelerdeki teknik eğitim kalitesi, internet penetrasyonu, ekonomik koşullar ve yolsuzluk gibi yerel faktörlerin oluşturduğu özgün sosyo-ekonomik ekosistemlerle açıklamaktadır.

Tartışma kısmında çalışmanın bulguları organize suç literatürüyle ilişkilendirilerek siber suçların tamamen sanal ve sınır ötesi bir olgu olmadığı, aksine güçlü bir yerel boyuta (local dimension) sahip olduğu vurgulanmaktadır. Bu durum, siber suç şebekelerinin fiziksel dünya ve yerel koşullarla olan bağlarını inceleyen nitel literatür çalışmalarıyla da büyük ölçüde örtüşmektedir.

Endeksin sunduğu coğrafi ve tür bazlı uzmanlaşma verileri, küresel siber suçla mücadele stratejilerinde de köklü değişiklikler önermektedir. Tek tip (one-size-fits-all) küresel politikalar yerine, her bir siber suç merkezinin teknik yeteneklerine ve yerel yapısına özel olarak uyarlanmış, hedef odaklı kolluk kuvveti müdahaleleri ve kalkınma programları tasarlanması gerekmektedir.

Yazarlar, siber saldırıların teknik çıkış noktalarının (IP adresleri, botnet zombileri veya proxy sunucuları) faillerin gerçek fiziksel konumunu yansıtmadığını ve Kigerl tarafından vurgulanan teknik ölçümlere dayalı coğrafi çıkarımların siber suçluların yerini doğru tespit etmede yetersiz kaldığını savunmaktadır (Bruce et al., 2024).

Yazarlar, siber suçun tamamen akışkan ve sınır ötesi bir olgu olduğu yönündeki yaygın kabullerin aksine, siber suçluluğun güçlü bir yerel boyutu olduğunu ve organize suç teorilerinde yer alan yerellik tartışmalarını destekleyen somut coğrafi yoğunlaşmalar barındırdığını kanıtlamıştır (Bruce et al., 2024).

Bu araştırma siber suç literatüründe uzun süredir var olan metodolojik bir boşluğu doldurma işlevi görmektedir. Siber suçların sınır ötesi doğası sebebiyle, faillerin gerçek fiziksel konumlarının tespiti geleneksel ağ analizleri veya IP bazlı teknik verilerle yapılamamaktadır. Çalışma, bu ampirik kör noktayı aşmak amacıyla küresel düzeyde siber istihbarat ve soruşturma deneyimi olan uzmanların kolektif birikimine başvuran bir anket yöntemi sunmaktadır. Böylece, teknik verilerin manipüle edilebilir yapısının ötesine geçerek ülkelerin siber suç üretme potansiyellerini karşılaştırılabilir ampirik bir düzleme taşımakta ve araştırmacılara güvenilir bir referans noktası sağlamaktadır.

Çalışma, literatürdeki önceki siber suç coğrafyası tartışmaları ve ampirik eksiklikler üzerine inşa edilmiştir. Kigerl (2012) gibi öncülerin kullandığı rutin aktivite teorisi ve teknik siber saldırı kaynaklarının geçerlilik sınırlarını doğrudan adreslemektedir. Lusthaus vd. (2020) tarafından kuramsal düzeyde önerilen ancak daha önce bu ölçekte hiç uygulanmamış olan 'uzman anketi' yaklaşımını hayata geçirerek literatürü metodolojik olarak bir üst aşamaya taşır. Resmi kovuşturma kayıtlarının veya sadece başarılı davaların yarattığı örneklem yanlılığını kırarak, siber suçluların ve organize suç şebekelerinin yerel boyutlarına dair teorik iddiaları ampirik verilerle destekler.

Bu çalışma, siber suç ve dijital güvenlik konularında hazırlanan literatür taraması çalışmalarına çok boyutlu katkılar sunmaktadır. Öncelikle, siber suçun tamamen sanal ve mekansız bir olgu olduğu yönündeki yaygın kabulleri ampirik olarak sörgülamakta ve organize suçların fiziksel coğrafyayla olan göbek bağını ortaya koymaktadır. Taramalarda kullanılmak üzere 197 ülkeyi kapsayan karşılaştırmalı, standartlaştırılmış ve geçerliliği doğrulanmış bir bağımlı değişken (WCI) sunmaktadır. Ayrıca, ülkelerin sadece siber suç üretmediğini, yerel sosyo-ekonomik dinamiklerine göre belirli suç kategorilerinde nasıl uzmanlaştığını göstererek literatür sentezlerine derinlik katmaktadır.