İnceleme özeti
Küresel ölçekteki eğitim reformları öğrencilerin bağımsız öğrenme kapasitelerini merkeze alırken, Çin'deki 'çifte azaltma' politikası bu gereksinimi somut bir zorunluluk haline getirmiştir. Politika ile öğrencilerin okul dışı akademik yükü azalmış ancak öz-düzenleme ve uyum yetenekleri yeni bir sınamayla karşı karşıya kalmıştır. Mevcut literatürde üniversite öğrencileri ve çevrimiçi öğrenme ortamlarına odaklanan çok sayıda çalışma bulunmasına rağmen, akademik uyumun henüz olgunlaşmadığı ortaokul düzeyindeki öğrencilerde bu süreçlerin nasıl işlediği belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışma, öğrenme uyumunun öz-düzenlemeli öğrenme üzerindeki belirleyici etkisini birey-içi bir sistem çerçevesinde analiz ederek alandaki teorik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Araştırma, Çin'in Guangzhou ve Zigong şehirlerinden seçilen 787 ortaokul öğrencisinden oluşan geniş bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Kesitsel bir araştırma deseni benimsenen çalışmada veriler; Öğrenme Uyumu Ölçeği, Öz-Yönetim Ölçeği, Öz-Düzenlemeli Öğrenme Stratejileri Ölçeği ve Akademik Motivasyon Ölçeği kullanılarak çevrimiçi platformlar aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi (SEM) ve bootstrapping yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın metodolojik gücü, çok boyutlu ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yanı sıra, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkilerin karmaşık bir aracılık modeli üzerinden titizlikle test edilmesinden kaynaklanmaktadır.
Analiz sonuçları, öğrenme uyumunun öz-düzenlemeli öğrenme becerilerini doğrudan ve pozitif yönde anlamlı bir şekilde yordadığını ortaya koymuştur. Çalışmanın en özgün bulgusu, akademik motivasyon ve öz-yönetimin bu ilişkide hem bağımsız hem de ardışık (zincirleme) bir aracılık rolü üstlenmesidir. Buna göre, yüksek öğrenme uyumuna sahip öğrenciler daha güçlü bir akademik motivasyon geliştirmekte, bu motivasyon düzeyi onların öz-yönetim becerilerini artırmakta ve sonuç olarak öz-düzenlemeli öğrenme süreçlerini daha etkin yönetmelerini sağlamaktadır. Elde edilen veriler, uyum yeteneğinin sadece bir başa çıkma mekanizması olmadığını, aynı zamanda bilişsel ve davranışsal düzenleme stratejilerini harekete geçiren temel bir psikolojik kaynak olduğunu kanıtlamaktadır.
Sonuç olarak bu araştırma, eğitim reformlarının başarılı olabilmesi için öğrencilerin sadece akademik yüklerinin azaltılmasının yeterli olmadığını, aynı zamanda uyum ve öz-yönetim kapasitelerinin desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Literatürde daha önce nadiren kurulan zincirleme aracılık modeli, öğrenme uyumunun öz-düzenleme üzerindeki etkisini 'motivasyon-yönetim' ekseninde açıklayarak yeni bir kuramsal perspektif sunmaktadır. Tartışma bölümünde bu bulguların önceki çalışmalarla uyumlu olduğu vurgulanırken, okul psikolojik danışmanları ve eğitimciler için somut müdahale stratejileri önerilmektedir. Çalışma, özellikle kriz veya reform dönemlerinde öğrencilerin psikolojik kaynaklarının nasıl yapılandırılması gerektiğine dair önemli çıkarımlar sunarak gelecek araştırmalar için geniş bir zemin hazırlamaktadır.
Kuramsal ve kavramsal çerçeve
Çalışma, öğrenme uyumunu zorlu bağlamlarda bir öz-düzenleme biçimi olarak ele alan bilişsel-gelişimsel kurama ve bireyin içsel dinamiklerini bütüncül bir sistem olarak gören birey-içi sistem (intraindividual system) çerçevesine dayanmaktadır.
Makalenin ele aldığı literatür
Araştırma, Zimmerman ve Moylan'ın döngüsel öz-düzenleme modeli, Collie ve Martin'in öğrenme uyumu yaklaşımları ve Garrison'ın öz-yönetimi çevresel bir süreç olarak tanımlayan öz-yönelimli öğrenme modeli literatürdeki temel dayanakları oluşturmaktadır.
Yöntem ve araştırma tasarımı
Araştırmanın amacı
Bu çalışma, Çin'deki 'çifte azaltma' reformu bağlamında ortaokul öğrencilerinin öğrenme uyumu ile öz-düzenlemeli öğrenme becerileri arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide akademik motivasyon ile öz-yönetimin ardışık aracı rollerini belirlemeyi amaçlamaktadır (She et al., 2023).
Yöntem ve yaklaşım
Çalışma, nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde kesitsel bir korelasyonel desen benimsemektedir. Öğrenme uyumu, akademik motivasyon, öz-yönetim ve öz-düzenlemeli öğrenme değişkenleri arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri sınamak amacıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır (She et al., 2023).
- Evren veya inceleme alanı
- Çin'in Guangzhou ve Zigong şehirlerinde 'çifte azaltma' politikası reformu altında öğrenim gören ortaokul öğrencileri araştırmanın evrenini oluşturmaktadır.
- Örneklem veya araştırma materyali
- Uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan 893 öğrenciden elde edilen verilerin incelenmesi sonuçunda, hatalı veya mantıksız yanıt verenler çıkarılarak 787 geçerli anket analiz örnelemine dâhil edilmiştir. Örneklem 333 yedinci sınıf, 245 sekizinci sınıf ve 209 dokuzuncu sınıf öğrencisinden (417 kız, 370 erkek) oluşmaktadır.
- Veri toplama süreci
- Veriler Wenjuanxing (WJX) çevrim içi anket platformu aracılığıyla toplanmıştır. Ölçme araçları olarak Öğrenme Uyumu Ölçeği alt boyutları, Öz-Yönetim Ölçeği, Ortaokul Öğrencileri Öz-Düzenlemeli Öğrenme Stratejileri Ölçeği ve Akademik Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır.
- Veri analiz yöntemi
- Ön analizler ve korelasyonlar IBM SPSS 23 programı ile yapılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi (SEM) ve doğrulayıcı faktör analizleri (CFA) Mplus 7.0 yazılımında en çok olabilirlik (ML) kestirimiyle gerçekleştirilmiş; dolaylı etkilerin anlamlılığı 1.000 önyükleme (bootstrapping) örnezlemesi ile değerlendirilmiştir.
Öğrenme uyumu (Learning adaptability)Öz-düzenlemeli öğrenme (Self-regulated learning)Akademik motivasyon (Academic motivation)Öz-yönetim (Self-management)
Tartışma ve sonuç
Araştırma bulguları, öğrenme uyumunun ortaokul öğrencilerinin öz-düzenlemeli öğrenme becerileri üzerinde doğrudan ve kuvvetli bir pozitif etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Eğitimde yaşanan 'çifte azaltma' reformuyla birlikte öğrencilerin serbest zamanlarının artması ve ders dışı yüklerinin azalması, onların kendi öğrenme süreçlerini yönlendirmelerini zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda yüksek öğrenme uyumu sergileyen bireylerin öz-güvenlerinin arttığı, hedef belirleme ve süreç izleme gibi öz-düzenleme stratejilerini daha etkin biçimde devreye sokabildikleri anlaşılmaktadır.
Yazarlar, akademik motivasyonun öğrenme uyumu ile öz-düzenlemeli öğrenme arasındaki aracı rolünü, bireyin içsel sisteminde gerçekleşen psikolojik uyum mekanizmalarıyla açıklamaktadır. Çevresel değişimlere esnek biçimde uyum sağlayan öğrenciler, derslere yönelik tutum ve görev değeri algılarını güçlendirmekte; bu durum da bilişsel strateji kullanımını ve öz-düzenleme süreçlerini tetiklemektedir. Dolayısıyla motivasyonel inançlar, öğrenme uyumundan doğan kaynağı eyleme dönüştüren köprü işlevi görmektedir.
Çalışmada öz-yönetim değişkeninin, akademik motivasyona oranla öğrenme uyumu ile öz-düzenlemeli öğrenme arasındaki ilişkide daha baskın bir aracı rol üstlendiği saptanmıştır. Öğrenme ortamındaki yeniliklere adapte olan öğrencilerin zaman, kaynak ve görev kontrolünü kapsayan öz-yönetim davranışlarında belirgin bir artış yaşandığı görülmektedir. Bu eyleimsel kapasite, öğrencilerin öğrenme süreçlerini bağımsız biçimde planlamalarına ve yürütmelerine doğrudan katkı sunmaktadır.
Son olarak, akademik motivasyon ve öz-yönetimin birlikte oluşturduğu zincirleme aracılık modeli, öğrenme uyumunun akademik gelişimi hangi sıralı aşamalarla etkilediğini bütüncül biçimde açıklamaktadır. Uyum kapasitesi yüksek olan öğrenciler önce akademik alanda daha güçlü motivasyon geliştirmekte, bu motivasyon onların öz-yönetim becerilerini beslemekte ve nihayetinde öz-düzenlemeli öğrenme düzeyleri üst seviyeye taşınmaktadır. Yazarlar bu bulguların, ortaokul düzeyindeki müdahale programları için stratejik bir yol haritası sunduğunu vurgulamaktadır.
Bulguların önceki araştırmalarla karşılaştırılması
Yazarlar, öğrenme uyumunun öz-düzenlemeli öğrenmeyi doğrudan artırdığına ilişkin bulgularının, Xu ve arkadaşları (2021) tarafından üniversite öğrencilerinde çok taraflı etkileşimli öğretim modeli bağlamında elde edilen sonuçlarla paralellik gösterdiğini belirtmektedir (She et al., 2023).
Elde edilen sonuçlar, Stan ve arkadaşlarının (2022) öğrenme uyumunun öğrencilerin öz-düzenleme stratejilerini aktifleştirmedeki temel kişisel kaynak olduğu yönündeki tespitiyle uyumlu bulunmuş ve bu ilişkinin değişen öğrenim ortamlarında da korunduğunu göstermiştir (She et al., 2023).
Akademik motivasyonun aracı rolüne ilişkin bulgu, öğrencilerin öğrenme sürecindeki psikolojik ve davranışsal uyumlarının yeterlilik algısı ile görev değerini beslediğini savunan Jansen ve arkadaşlarının (2019) model açıklamalarıyla örtüşmektedir (She et al., 2023).
Öz-yönetimin öz-düzenlemeli öğrenme üzerindeki belirleyici etkisi, Alario-Hoyos ve arkadaşları (2017) tarafından ortaya konan öz-yönetim becerilerinin öz-düzenlemeyi geliştirdiği yönündeki literatür birikimini ortaokul düzeyinde teyit etmektedir (She et al., 2023).
Yazarların ulaştığı sonuç
Çalışma, eğitimdeki yapısal reformlar ve 'çifte azaltma' politikası ortamında ortaokul öğrencilerinin öz-düzenlemeli öğrenme becerilerini geliştirmede öğrenme uyumunun kritik bir kilit unsur olduğunu doğrulamaktadır. Öğrenme uyumu, öğrencilerin akademik motivasyonlarını yükselterek ve görev kontrolüne dayalı öz-yönetim kapasitelerini güçlendirerek öz-düzenlemeli öğrenme süreçlerini dolaylı ve zincirleme biçimde desteklemektedir (She et al., 2023).
Literatürdeki yeri
Bu çalışma, eğitim psikolojisi literatüründe öğrenme uyumu ile öz-düzenlemeli öğrenme arasındaki ilişkiyi açıklayan aracı mekanizmaları deneysel bir model çerçevesinde sınayarak özgün bir konum elde etmektedir. Yapısal eğitim reformlarının ve politika değişikliklerinin öğrenciler üzerinde yarattığı uyum baskısını dikkate alan makale, birey içi sistem kuramsal yaklaşımına dayanarak psikolojik ve davranışsal süreçlerin etkileşimini çözümlemektedir. Çin'deki çifte azaltma politikası bağlamında ortaokul seviyesine odaklanması, mevcut literatürün ağırlıklı olarak yükseköğretim ve çevrim içi öğrenme bağlamlarında biriken bulgularını ortaöğretim kademesine genişletmekte ve bu yaş grubundaki öz-düzenleme gelişimine dair önemli açıklamalarda bulunmaktadır.
Çalışma, Ben-Eliyahu tarafından geliştirilen birey içi sistem yaklaşımını ve Garrison'ın öz-yönelimli öğrenme modelini temel alarak önceki literatürün parçalı yapısını bütünleştirmektedir. Önceki araştırmalarda öğrenme uyumunun öz-düzenlemeli öğrenme üzerindeki doğrudan etkileri gösterilmiş veya üniversite öğrencilerinde çevrim içi ortamlarda incelenmiştir. Ancak bu makale, uyum kapasitesinin öz-düzenlemeyi hangi ara değişkenler üzerinden beslediğini belirsiz bırakan literatür boşluğuna yanıt vermektedir. Akademik motivasyon ve öz-yönetim değişkenlerini bir arada ve ardışık yapılandırarak, esnek psikolojik kaynakların eylemsel stratejilere dönüşüm hattını açıklamakta ve öncül kuramsal varsayımları ampirik verilerle derinleştirmektedir.
Literatür taraması yapacak araştırmacılar için bu çalışma, öz-düzenlemeli öğrenmenin yalnızca bilişsel bir beceri olmadığını, bireysel uyum kapasitesi ve motivasyonel inançlarla sıkı sıkıya bağlı olduğunu gösteren güçlü bir referans kaynağıdır. Özellikle eğitim reformları veya kriz dönemlerindeki ders yapısı değişikliklerinde öğrencilerin uyum yeteneklerinin akademik motivasyonu nasıl tetiklediğini ve bu motivasyonun öz-yönetim davranışları aracılığıyla öz-düzenlemeli öğrenmeye nasıl dönüştüğünü modellemektedir. Makale, öğrenme psikolojisi yazınında aracı değişken zincirlerinin haritalandırılmasına katkı sunarak, araştırmacıların benzer psikolojik yapılar arasındaki nedensel ve dolaylı ilişkileri kuramsal temelde kurgulamalarına olanak tanır.