E-İşletme Eğitiminde Yeni Normale Hazır miyiz? Kitlesel Açık Çevrimiçi Derslere İlişkin Öğrenen Görüşlerinin Duygu Analizi

Küreselleşen dijital ekonominin dinamik yapısı, geleneksel işletme eğitimi modellerinin ve iş yapış yöntemlerinin köklü bir değişim yaşamasını zorunlu kılmaktadır. Geleneksel akademik müfredatlar, e-ticaret, dijital pazarlama ve yapay zeka gibi hızla değişen pazar taleplerini karşılamada hantal ve maliyetli kalmakta, bu durum iş gücünün niteliklerini ekonomik ve hızlı bir şekilde guncellemesini gerektirmektedir. Bu bağlamda kitlesel açık çevrimiçi dersler ve mikro yeterlilikler esnek, düşük maliyetli ve erişilebilir alternatifler sunarak önemli bir eğitim arayüzü haline gelmiştir. Ancak, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde öğrenenlerin bu yeni normal eğitim paradigmalarına yönelik hazır bulunuşluk düzeyleri, algıları ve kültürel tutumları hakkındaki ampirik çalışmaların yetersizliği alanda önemli bir araştırma problemi oluşturmaktaki ana etmendir.

Bu araştırma, Türkiye'deki öğrenen topluluğunun uzaktan eğitim ve kitlesel açık çevrimiçi dersler (KACD) konseptine yönelik farkındalığını, hazır bulunuşluğunu ve tutumsal yönelimini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'nin en büyük sosyal iletişim ve tartışma platformlarından biri olan Ekşi Sözlük üzerindeki kullanıcı girdileri duygu analizi ve içerik analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Araştırma evreni olarak belirlenen 1040 adet yorum arasından, Cochran örneklem formülü kullanılarak %95 güven düzeyi ve %7 hata payı ile temsil gücüne sahip 24 sayfalik bir örneklem sistematik rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Toplamda 234 adet girdi, filtrelendikten sonra yazarlar tarafından bağımsız olarak duygu analizine tabi tutulmuş, analiz güvenilirliği Miles ve Huberman formülüyle %90 olarak doğrulanmıştır.

Gerçekleştirilen duygu analizi sonuçlarına göre, incelenen girdilerin %52'sinin uzaktan eğitim ve kitlesel açık çevrimiçi derslere yönelik olumlu yargılar barındırdığı, %29'unun nötr kaldığı ve yalnızca %18'inin olumsuz ifadeler içerdiği tespit edilmiştir. Yorumlarda kullanılan kelimeler frekans analiziyle incelendiğinde; çevrimiçi derslerin 'açık', 'ücretsiz', 'faydalı' ve 'dünya çapındaki saygın üniversitelerden ders alma imkânı sunması' gibi nitelikleri olumlu algının ana kaynaklarını oluşturmaktadır. Olumsuz yorumlarda ise derslerin kredisiz olması, bütünsel müfredat sunmaması ve bazı sertifikalarin ücretli olması gibi hususlar eleştirilmektedir. Ayrıca, platform yazarlarının KACD modellerini evde geçirilen vakti geleceğe yönelik bir yatırıma dönüştürme yöntemi veya devam zorunluluğu olmayan bölümler için ideal bir alternatif olarak değerlendirdikleri belirlenmiştir.

Elde edilen bulgular, Türk toplumunun uzaktan eğitimi ve kitlesel açık çevrimiçi dersleri faydalı yeni bir eğitim modeli olarak benimsediğini ve bu yeni normale genel olarak hazır olduğunu göstermektedir. Bu durum, literatürde vurgulanan öğrenen otonomisi, yaşam boyu öğrenme ve eğitimde fırsat eşitliği gibi kavramlarla tam bir uyum sergilemektedir. Özellikle pandemi sonrası süreçte e-işletme eğitiminde ihtiyaç duyulan pratik, çözüm odaklı ve uygulamalı becerilerin kazanılmasında geleneksel diploma programlarının hantal kaldığı, buna karşın mikro yeterliliklerin iş gücü piyasasında geçerli 'bağımsız kimlikler' olarak yükseldiği savı bu ampirik bulgularla desteklenmektedir. Araştırma, sosyal ağlar üzerinden toplanan doğal kullanıcı verilerinin duygu analiziyle incelenmesi bakımından ulusal literatürde öncü bir referans oluşturarak gelecekteki müfredat tasarımlarına ışık tutmaktadır.

Söz konusu araştırmanın nicel ve nitel analiz bulguları, Türk kamuoyunda uzaktan eğitim ve Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler (KAÇD) konularına yönelik genel algının büyük oranda olumlu olduğunu göstermektedir. Ekşi Sözlük platformundaki girdilerin duygu analizi sonuçlarına göre katılanların %52'si olumlu yargılara sahipken olumsuz tutum sergileyenlerin oranı %18 ile sınırlı kalmış, olumlu kelime kullanımı olumsuzların 11 katına ulaşmıştır.

Yazarlar, bu yüksek olumlu algıyı esnek öğrenme imkânları, zaman ve mekandan bağımsızlık, ücretsiz ders içeriği erişimi ve e-işletme gibi hızla değişen alanlarda pratik beceri kazanma gereksinimiyle açıklamaktadır. Geleneksel yükseköğretim müfredatlarının e-ticaret ve dijital pazarlama gibi alanlardaki dinamik piyasa taleplerini karşılamada yetersiz kalması, bireyleri KAÇD ve mikro-kredi sertifikasyonlarına yönlendiren temel faktör olarak sunulmuştur.

Tartışma bölümünde bu sonuçlar, çevrimiçi eğitimde öz-düzenlemeli öğrenmeyi destekleme, öğrenen etkileşimi ve mikro-kredi güvenirliği konularını ele alan önceki literatürle ilişkilendirilmiştir. Çalışma, Miles ve Huberman'ın nitel veri güvenirlik ölçütlerini kullanarak kodlayıcılar arası %90 uyum seviyesine ulaşmış ve sosyal medya veri kaynaklarının toplumsal tutumları belirlemedeki geçerliliğini literatürdeki benzer yöntemlerle doğrulamıştır.

Sonuç olarak çalışma, salgın sonrası yeni normal döneminde üniversitelerin ve eğitim kurumlarının bütüncül müfredat yapılarını gözden geçirmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle e-işletme alanında teorik bilginin ötesinde uygulama odaklı mikro-kredi modellerinin ve akredite KAÇD platformlarının resmi öğretim süreçlerine entegre edilmesi, iş gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu yetkinliklerin kazandırılmasında kritik bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Yazarlar, nitel içerik ve duygu analizinde kodlayıcılar arasındaki güvenirliğe ulaşmak için Miles ve Huberman tarafından geliştirilen nitel veri analizi uyum formülünü kullanmış ve elde ettikleri %90'lık benzerlik oranının literatürde kabul edilen %70 eşiğinin üzerinde olduğunu göstererek analizlerinin güvenirliğini temellendirmişlerdir (Derindag & Cizmeci, 2021).

Bu makale, e-işletme eğitimi ve uzaktan öğretim alanında kitlesel açık çevrimiçi derslerin (KACD) ve mikro yeterliliklerin yerini sörgülayan ampirik bir çalışma işlevi görmektedir. Türkiye'nin en büyük sosyal iletişim platformlarından biri olan Ekşi Sözlük'teki kullanıcı yorumlarını duygu analizi yöntemiyle inceleyerek, eğitim teknolojilerinin toplumsal kabul düzeyini ölçmektedir. Çalışma, salgın dönemiyle ivme kazanan yeni normal eğitim tartışmalarına tüketici ve öğrenen perspektifinden veri temelli bir bakış açısı kazandırarak literatürde önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Araştırma, Siemens (2005) ve Downes (2010) tarafından geliştirilen konnektivizm (bağlantıcılık) kuramına ve KACD'lerin tarihsel gelişimine dayanan literatürü esnetmektedir. Geleneksel anket yöntemleriyle yapılan kullanıcı memnuniyeti çalışmalarından farklılaşarak, doğal ortamlarda üretilmiş sosyal medya verilerini (user-generated content) duygu analizine tabi tutmaktadır. Böylece literatürdeki kuramsal çevrimiçi eğitim faydalarını, gerçek kullanıcıların serbestçe ifade ettiği deneyimlerle karşılaştırmalı olarak doğrulamaktadır.

Çalışma, eğitim bilimleri ve e-öğrenme literatürüne metodolojik ve pratik açıdan katkı sağlamaktadır. Sosyal ağ analizi ve duygu madenciliğinin eğitim araştırmalarında nasıl kullanılacağına dair somut bir örnek sunarken, müfredat geliştiriciler için e-ticaret ve dijital pazarlama gibi alanlarda mikro-kredi uygulamalarının önemini kanıtlamaktadır. Bu yönüyle, yüksekogretimin hantal yapısına karşılık KACD platformlarının esnek, hızlı ve piyasa odaklı çözümler üretebilme potansiyeline dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.