Akademik arama
Arama sonuçları
“inme” için 16 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Küresel, Bölgesel ve Ulusal İnme Yükü ve Risk Faktörleri, 1990-2021: Küresel Hastalık Yükü Çalışması 2021 İçin Sistematik Bir Analiz
Küresel halk sağlığı ve nöroloji literatüründe inme, ölüm ve kalıcı sakatlığın önde gelen nedenlerinden biridir. Yirminci yüzyılın ikinci yarısında yüksek gelirli ülkelerde elde edilen inme mortalitesindeki gerilemenin son yıllarda duraklaması ve genç nüfustaki insidans artışı önemli bir tartışma konusudur. Mevcut literatür, metabolik risk faktörlerinin yanı sıra çevresel ve iklimsel faktörlerin inme yükü üzerindeki değişen etkilerini ve sosyo-demografik gelişmişlik düzeylerine göre ortaya çıkan küresel eşitsizlikleri bütüncül biçimde açıklamayı hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Preeklampsi Öyküsü ve Lohusalık Döneminde Serebrovasküler Hastalık ile Bilişsel Bozukluk Riski: Olası Mekanizmalar
Gebelikte ortaya çıkan preeklampsi, eklampsi ve gestasyonel hipertansiyon gibi hipertansif bozukluklar, anne ve fetüs mortalitesinin ana nedenleri arasındadır. Son yıllarda yapılan klinik ve epidemiyolojik araştırmalar, gebelikte yaşanan hipertansif süreçlerin yalnızca doğum anıyla sınırlı kalmayıp, lohusalık dönemi ve kadının ilerleyen yaşamında inme, ak madde lezyonları, vasküler demans ve bilişsel bozukluklar gibi uzun vadeli serebrovasküler komplikasyon riskini belirgin biçimde artırdığını göstermektedir. Ancak bu kalıcı hasarların altındaki hücresel, vasküler ve nöroinflamatuar mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılamamıştır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Tarihsel Perspektifte Türkiye-Rusya İlişkileri: Desenler, Değişim ve Karşıtlık
Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkiler, 18. yüzyılın sonlarından bu yana Karadeniz, Boğazlar ve Yakındoğu jeopolitiğinin temel belirleyicilerinden biri olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu'ndan itibaren Rusya'nın Akdeniz'e inme arzusu ve Boğazlar üzerindeki hakimiyet çabaları, Batılı güçlerin dengeleyici ittifaklar kurmasına yol açmıştır. Literatürde bu iki yüzyılı aşkın süreç sıklıkla kronolojik olay anlatılarıyla ele alınırken, küresel sistemik değişimlerin bu ikili ilişkiye nasıl yön verdiği ve hangi yapısal kalıpları ürettiği sorusu uluslararası ilişkiler disiplininde tartışılmaya devam etmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Bahir Dar, Etiyopya'da Kooperatif Konut Projeleri İçin Arazi Edinimi Politikası ve Uygulaması: Uygun Fiyatlı Konut Çözümlerine Doğru
Gelişmekte olan ülkelerde hızlı kentleşme ve kontrolsüz nüfus artışı, kentsel alanlarda düşük ve orta gelirli gruplar için erişilebilir konut üretimini en temel kentsel krizlerden biri haline getirmiştir. Sahra Altı Afrika ve Etiyopya genelinde kentsel arazi yönetiminde yaşanan şeffaflık eksikliği, altyapı yetersizlikleri ve arsa spekülasyonları, konut kooperatiflerinin arazi edinmesini zorlaştırmaktadır. Bahir Dar şehri özelinde de kentsel arazi edinimi süreçleri, yasal mevzuatlar ve uygulama arasındaki uyumsuzluklar bağlamında önemli bir tartışma konusudur.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kretase Dönemini Bitiren Çarpma Felaketinin Chicxulub'daki Günümüz Derin Biyosferini Şekillendirmesi
Derin yeraltı biyosferi, küresel karbon döngüsü ve jeokimyasal süreçlerde kritik bir role sahip olmasına rağmen, felaket düzeyindeki jeolojik olayların ve asteroid çarpmalarının derin alt yüzeydeki mikrobiyal yaşamın bolluğu ve dağılımı üzerindeki uzun vadeli etkileri yeterince bilinmemektedir. Yüzeye yakın ortamlarda çarpmaların kayaların porozite ve geçirgenliğini artırarak kolonizasyonu kolaylaştırdığı bilinse de, bölgesel ölçekte kırıklanma, hidrotermal değişimler ve farklı litolojik sınırlar boyunca akışkan akışının mikrobiyal niş ayrışmasını ve redoks çiftlerinin erişilebilirliğini nasıl biçimlendirdiği sorusu akademik literatürde temel bir tartışma konusudur.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Ötegezegen Atmosferlerinin Karakterizasyonu İçin Silikat Taneciklerinin Laboratuvar Deneylerinin Önemi
Ötegezegen atmosferlerinin incelenmesi, astrofizik ve astrokimya disiplinlerinin en hızlı gelişen araştırma alanlarından biridir. Yüksek sıcaklıklı ötegezegen ve kahverengi cüce atmosferlerinde bulutların yaygın olarak bulunduğu ve bu bulutların gaz fazı yoğuşması sonuçu oluşan silikat malzemelerinden meydana geldiği bilinmektedir. Ancak mevcut atmosferik modeller ve gözlemsel tayf çözümlemeleri, yüksek sıcaklıklardaki silikat malzemelerinin optik ve kimyasal verilerinin eksikliği nedeniyle ciddi belirsizlikler içermektedir. Bu durum, yeni nesil gözlem araçlarının verilerini anlamlandırmada temel bir engel oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Çin'de Kırsal Öğretmenlerin Meslekte Kalma Faktörleri ve İlişki Yolları Üzerine Araştırma
Kırsal eğitimde öğretmen tutundurma süreci, gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerin eğitim sistemlerinde fırsat eşitliği ve öğrenci başarısı açısından kritik bir sorun alanını oluşturmaktadır. Ekonomik açıdan görece az gelişmiş ve coğrafi olarak izole kırsal bölgelerde nitelikli öğretmenlerin meslekte tutulması, öğrencilerin sosyoekonomik hareketliliği ve eğitim kalitesi için hayati bir rol üstlenmektedir. Literatürde maaş, ulaşım imkânları, okul liderliği ve fiziki altyapı gibi unsurların öğretmen hareketliliğini etkilediği bilinmekle birlikte, bu faktörlerin birbiriyle nasıl etkileştiği ve hangilerinin temel, hangilerinin ise doğrudan belirleyici olduğu hususunda ampirik ve kuramsal açıklık eksikliği bulunmaktadır. Bu çalışma, Çin'deki kırsal eğitim bağlamında öğretmenlerin meslekte kalma kararlarını şekillendiren faktörleri ve bu faktörler arasındaki hiyerarşik etkileşim yollarını çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Şam Suriye de Genel Popülasyonda Fibromiyalji Prevalansı ve Risk Faktörleri Topluma Dayalı Bir Olgu Kontrol Çalışması
Fibromiyalji, yaygın kas-iskelet sistemi ağrıları, yörgünluk, uyku bozuklukları ve bilişsel işlev bozuklukları ile seyreden kronik ve yüksek yüklü bir sendromdur. Hastalığın etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte fiziksel ve duygusal stresörlerin tetikleyici rol oynadığı bilinmektedir. Süregelen çatışma ve savaş koşullarının psikolojik stres düzeyini artırdığı bilinen toplumlarda fibromiyalji prevalansının ve ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi, halk sağlığı müdahalelerinin ve klinik farkındalığın planlanması açısından büyük önem taşımaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Uluslararası Uzay İstasyonunda 6 Aylık Alçak Dünya Yörüngesi Görevlerinde Bulunan Astronotların Bilişsel Performansı
Uzun süreli uzay uçuşları sırasında astronotlar radyasyon, değişen yerçekimi, izolasyon, kapalı ortam ve Dünya'dan uzaklık gibi çevresel tehlikelerin yanı sıra aşırı iş yükü ve sirkadiyen ritim kaymaları gibi operasyonel stres faktörlerine maruz kalmaktadır. Bu faktörlerin bilişsel işlevler üzerindeki olası olumsuz etkileri bilinmekle birlikte, Alçak Dünya Yörüngesindeki Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) görevlerinde astronotların bilişsel performans alanlarının nicel ve geniş kapsamlı profil analizi literatürde kısıtlı kalmıştır. Mevcut literatürdeki küçük örneklemler, ölçüm standardize olmaması ve sınırlı bilişsel alan değerlendirmeleri nedeniyle bu çalışmada astronot bilişsel sağlığı sistematik olarak incelenmiştir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Gazze'de Katastrofik Kıtlık: 7 Ekim Sonrası Eşi Benzeri Görülmemiş Açlık Düzeyleri. Gazze Şeridi'nden Gerçek Nüfus Tabanlı Bir Çalışma
Çatışma bölgelerinde gıda güvensizliği ve açlık, halk sağlığını tehdit eden en ciddi insani krizlerin başında gelmektedir. Özellikle Gazze Şeridi gibi uzun süreli abluka altında kalmış ve yoğun askeri operasyonlara maruz bırakılmış dar bir coğrafyada, gıda sistemlerinin çökmesi hanehalkı düzeyinde hayatta kalma mücadelesini derinleştirmektedir. Literatürde çatışmaların beslenme üzerindeki yıkıcı etkileri bilinmekle birlikte, 7 Ekim sonrası süreçte Gazze'deki hanehalkı açlığının gerçek nüfus tabanlı verilerle nicel olarak ölçülmesi büyük bir araştırma boşluğudur. Bu çalışma, Gazze Şeridi'ndeki açlık ve kıtlık durumunu standart ölçeklerle ampirik olarak ortaya koymaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Toprak, İnekler ve Kurşunlar: Kolombiya'daki Silahlı Çatışma Sürecinde Büyükbaş Hayvancılığın Anlatılmamış Tarihi, 1980–2010
Kolombiya'da süregelen silahlı çatışmalar ile kırsal alanlardaki toprak dağılımı adaletsizliği arasındaki ilişki, ülkenin en önemli tarımsal faaliyetlerinden biri olan büyükbaş hayvancılık sektörü üzerinden somutlaşmaktadır. Sömürge döneminden bu yana toprak biriktirme eğiliminde olan tarımsal ve siyasi elitlerin bölgesel gücü koruma çabaları, hayvancılığı üretkenlik ve verimlilik odaklı bir endüstri olmaktan ziyade bir güç ve nüfuz aracı haline getirmiştir. Tarihsel olarak büyük ölçekli hayvancılık ile savaş sisteminin iç içe geçtiği bilinmekle birlikte, şiddet olaylarının sektöre etkileri, üreticilerin mağduriyet dereceleri ve Afrika gibi diğer çatışma bölgeleriyle olan benzerlikleri literatürde derinlemesine ele alınmamıştır. Bu makale, hayvancılık ve şiddet sarmalının tarihsel ve ampirik boyutlarını ortaya koyarak bu boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Ozel Olimpiyatlar Uyesi Uyarlanmis Spor Sporcularinin Oznel Iyi Oluslarinda Antrenor Liderlik Tarzi, Temel Psikolojik Ihtiyaclar ve Motivasyonun Aracılik Etkileri
Spor psikolojisi ve uyarlanmis fiziksel aktivite literatürunde, zihinsel ve gelişimsel yetersizligi olan bireylerin spora katılıminin psikososyal iyilik hali üzerindeki etkileri genis bicimde tartisilmaktadir. Antrenorlerin sergiledigi liderlik davranışlarinin sporcularin gudulenme duzeyleri ve yasam doyumlari üzerindeki belirleyici rolu bilinmekle birlikte, uyarlanmis spor alaninda çalışan antrenorlerin demokratik veya otokratik tutumlarinin sporcularin temel psikolojik ihtiyaclari ve ozerk motivasyonlari aracıligiyla oznel iyi oluslarina nasıl yansidigina dair ampirik kanıtlar sınırlidir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sosyal Ağlar Aracılığıyla Bilgi Edinimi: Doğruluk, Hata ve Kutuplaşma Üzerine Ajan Tabanlı Simülasyon Analizi
Sosyal epistemoloji ve bilişsel bilimler alanında, insanların dünya hakkındaki inançlarının büyük bir kısmını doğrudan gözlem yerine başkalarının tanıklığına dayandırarak oluşturduğu bilinmektedir. Ancak bilgi aktarımında bulunan kaynakların güvenilirliğini ve bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek önemli bir metodolojik ve epistemolojik sorun teşkil etmektedir. Dijital iletişim ağlarının ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte toplumsal ölçekte fikir ayrılıklarının, yankı odalarının ve inanç kutuplaşmasının artması bu tartışmayı yeniden alevlendirmiştir. Bu çalışma, kaynak güvenilirliğini kestirme stratejileri ile iletişim ağlarının yapısının inanç doğruluğu ve toplumsal kutuplaşma üzerindeki etkilerini simülasyonel olarak modelleyerek literatürdeki causal mekanizma eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
InterPro Veritabanının 2022 Yılı Güncellemeleri, Pfam Entegrasyonu ve Yapay Zeka Tabanlı Yapısal Tahminlerin Biyoinformatik Platformuna Dahil Edilmesi
Genomik dizileme teknolojilerindeki hızlı gelişmeler ve maliyet düşüşleri, dizileme verilerinin benzeri görülmemiş bir ölçekte artmasına yol açmıştır. Ancak bu yüz milyonlarca ham protein dizisinin işlevsel ve yapısal olarak anlamlandırılması, hesaplama sürelerinin katlanarak büyümesi nedeniyle biyoinformatikte ciddi bir darboğaz oluşturmaktadır. Bu zorluğu aşmak için geliştirilen dizi imza veritabanları ve örüntü tanıma modelleri, deneysel olarak karakterize edilmiş proteinlerden elde edilen bilgileri henüz işlevi bilinmeyen dizilere aktarmayı amaçlar. Farklı veritabanlarının sunduğu tamamlayıcı bilgilerin tek bir çatı altında birleştirilmesi, proteom ölçeğinde işlevsel açıklama doğruluğunu artırmak ve biyomedikal araştırmacılara merkezi bir erişim noktası sunmak açısından kritik bir önem taşımaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Birikimli Ortalama Trigliserid Glikoz-Vücut Kitle İndeksi ile Kardiyovasküler Hastalık İnsidansı Arasındaki İlişki: Çin'de Prospektif Ulusal Bir Kohort Çalışması
Gelişmekte olan ülkelerde kardiyovasküler hastalıkların (KVH) artan morbidite ve mortalite yükü, risk altındaki bireylerin erken tespiti için yeni ve maliyet-etkin tarama yöntemlerinin geliştirilmesini gerektirmektedir. İnsülin direncinin (İD) ateroskleroz patogenezindeki merkezi rolü bilinmekle birlikte, doğrudan ölçümü için kullanılan altın standart yöntemler maliyetli ve invazivdir. Son dönemde trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) basit ve etkili bir İD ve metabolik risk göstergesi olarak önerilmiştir. Ancak, birikimli ortalama TyG-VKİ maruziyetinin prospektif kohort çalışmalarında KVH insidansını tahmin etme kapasitesi literatürde yeterince araştırılmamıştır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
ELF5, Luminal Meme Kanserinde Östrojen Duyarlılığını Baskılar ve Antiestrojen Direncinin Kazanılmasının Temelini Oluşturur
Meme kanserinin moleküler alt tipleri, her hastanın prognozu ve tedavi seçenekleri için kritik öneme sahip olan gen ekspresyonu örüntüleri ile ayırt edilir. Bu alt tipleri belirleyen moleküler mekanizmaların derinlemesine anlaşılması, yeni öngörücü ve prognostik belirteçlerin geliştirilmesi, yenilikçi tedavilerin oluşturulması ve mevcut tedavilere karşı gelişen direncin üstesinden gelinmesi açısından hayati bir araştırma alanıdır. Östrojen reseptörü (ER)-pozitif lüminal alt tipler, ER ve FOXA1 transkripsiyonel faktörlerinin birleşik etkisiyle yönlendirilen gen ekspresyonu örüntüleriyle karakterize edilir. Bu bağlamda, E-twenty-six (ETS) transkripsiyon faktörü ELF5'in, özellikle gebelik ve laktasyon sırasında meme gelişiminde önemli bir rol oynadığı ve ER ile karşılıklı dışlayıcı bir şekilde ifade edildiği bilinmektedir. Bu çalışma, ELF5'in meme kanseri alt tipinin belirlenmesindeki ve östrojen duyarlılığının baskılanmasındaki rolünü, dolayısıyla antiestrojen direncine katkısını inceleyerek bu alandaki bilgi boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.