Akademik arama
Arama sonuçları
“kentleşme” için 18 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Bahir Dar, Etiyopya'da Kooperatif Konut Projeleri İçin Arazi Edinimi Politikası ve Uygulaması: Uygun Fiyatlı Konut Çözümlerine Doğru
Gelişmekte olan ülkelerde hızlı kentleşme ve kontrolsüz nüfus artışı, kentsel alanlarda düşük ve orta gelirli gruplar için erişilebilir konut üretimini en temel kentsel krizlerden biri haline getirmiştir. Sahra Altı Afrika ve Etiyopya genelinde kentsel arazi yönetiminde yaşanan şeffaflık eksikliği, altyapı yetersizlikleri ve arsa spekülasyonları, konut kooperatiflerinin arazi edinmesini zorlaştırmaktadır. Bahir Dar şehri özelinde de kentsel arazi edinimi süreçleri, yasal mevzuatlar ve uygulama arasındaki uyumsuzluklar bağlamında önemli bir tartışma konusudur.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İslam Şehri Teorisi Merceğinden Tarihsel Bir Perspektif: Konya Örneği
İslam şehir teorisi, dinin kentsel mekân ve toplumsal yaşam üzerindeki dönüştürücü etkisini anlamak için geliştirilmiş kuramsal bir yaklaşımdır. Doğu bilimi (oryantalist) yaklaşımların tekdüze İslam şehri prototipleri üretme eğilimine karşı, tarihsel ve coğrafi çeşitlilikleri dikkate alan yeni bir kentsel okuma ihtiyacı doğmuştur. Bu makale, İslam kentsel formunun genel niteliklerini Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinden günümüze Konya kenti ölçeğinde tarihsel-mekânsal bir çözümlemeyle ele alarak alanındaki kent sosyolojisi ve kentsel tarih tartışmalarına özgün bir katkı sağlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sürdürülebilir Kent Planlamasında Yeşil Alanların Mikroklima Üzerindeki Etkileri: Tarsus Yeşilyurt Mahallesi ENVI-met Simülasyon Analizi
Hızlı ve düzensiz kentleşme, kentlerdeki doğal bitki örtüsünün ve yeşil alanların azalmasına, sert yüzeylerin ve yapı yoğunluğunun artmasına yol açarak mikroklimatik iklim dengesini bozmaktadır. Özellikle Akdeniz iklim kuşağındaki kentlerde yaz aylarında yükselen yüzey ve hava sıcaklıkları, kentsel ısı adası etkisini belirginleştirmekte ve açık alan termal konforunu olumsuz etkilemektedir. Sürdürülebilir kent planlamasında bu olumsuzlukların hafifletilmesi için yeşil alan miktarlarının artırılması ve farklı mikroklima senaryolarının mikroklimatik simülasyon yazılımlarıyla test edilmesi hayati bir önem taşımaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Güncel Sorunlara “Klasik” Bir Çözüm: İstanbul, Beykoz’da Enformel Cami Üretiminden Örnekler
Türkiye'de 1950'lerden itibaren yaşanan hızlı kentleşme ve sanayileşme süreçleri, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde kırdan kente göçle birlikte enformel yerleşimlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu enformel kentleşme literatürü, başlangıçta bu oluşumları bir 'sorun' olarak ele alsa da, günümüzde bunları sosyal, kültürel, ekonomik ve mekânsal üretimin bir parçası olarak yeniden değerlendirmektedir. Ancak, bu bağlamda enformel konut üretimine odaklanan çalışmaların aksine, camiler gibi kamusal yapıların kolektif ve enformel üretim süreçleri, mimari oluşumları ve toplumsal rolleri yeterince incelenmemiştir. Bu durum, kamusal alanın enformel dinamiklerle şekillenmesindeki karmaşık ilişkileri anlama ihtiyacını doğurmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Toprak-Bitki Arayüzünde Krom Toksisitesi, Türleşmesi ve İyileştirme Stratejileri: Eleştirel Bir Derleme
Sanayileşme ve plansız kentleşme süreçleri, ağır metal kirliliğini küresel ekosistemler ve insan sağlığı için kritik bir tehdit haline getirmiştir. Özellikle toprak ve su sistemlerinde biriken krom (Cr), farklı yükseltgenme basamaklarına sahip çok değerlikli yapısıyla biyogeokimyasal döngülerde karmaşık bir davranış sergilemektedir. Trivalan [Cr(III)] ve heksavalan [Cr(VI)] formları doğada en sık rastlanan türler olup, yüksek çözünürlüğe ve biyoyararlanımlılığa sahip Cr(VI) türünün karsinojenik ve sitotoksik etkileri tarımsal verimliliği ve gıda güvenliğini doğrudan tehdit etmektedir. Tarım topraklarında biriken kromun bitki fizyolojisi üzerindeki yıkıcı etkilerini anlamak ve sürdürülebilir iyileştirme teknolojilerini geliştirmek, toprak-bitki arayüzündeki toksisite mekanizmalarının bütüncül olarak çözümlenmesini gerektirmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çin'deki Yaşlı Yetişkinlerde Öz Bakım Yetersizliği Yaygınlığı ve Sosyo-Demografik Belirleyicileri
Yaşlanan nüfus yapısı ve buna bağlı olarak artan öz bakım yetersizliği, küresel kamu sağlığı ve sosyal politika alanının en öncelikli konuları arasında yer almaktadır. Çin bağlamında demografik dönüşüm, hızlı kentleşme ve doğurganlık politikalarının etkisiyle geleneksel aile bakımı zayıflamakta, bu durum sosyal güvenlik ve sağlık altyapısı üzerinde baskı oluşturmaktadır. Alan literatüründe yaşlılıkta öz bakım kısıtlılığının epidemiyolojik dağılımı ve sosyo-ekonomik belirleyicileri tartışılırken, makro düzeyde temsil gücüne sahip güncel verilerle kır-kent ve bölgesel eşitsizliklerin incelenmesi kritik bir ihtiyaç olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, söz konusu tartışmaya 2020 nüfus sayımı verileriyle ampirik katkı sunmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Savaşların ve Doğal Afetlerin Yeni Çıkan ve Yeniden Tehdit Oluşturan Bulaşıcı Hastalıklar Üzerindeki Etkisi
Küresel ölçekte halk sağlığını tehdit eden yeni ortaya çıkan enfeksiyon hastalıkları (EID) ve yeniden önem kazanan bulaşıcı hastalıklar (REID), ekolojik dengesizlikler, iklim değişikliği, hızlı kentleşme ve küreselleşme gibi dinamiklerle karmaşık bir yapı kazanmaktadır. Bulaşıcı hastalıkların yaklaşık yüzde yetmiş beşinin zoonotik kökenli olması, insan ve hayvan yaşam alanlarının kesişim noktalarında riskin boyutunu artırmaktadır. Savaşlar, silahlı çatışmalar, depremler ve seller gibi insani ve doğal krizler; sağlık altyapılarını tahrip ederek, temel sanitasyon hizmetlerini aksatarak ve kitlesel nüfus hareketlerini tetikleyerek patojenlerin yayılımını hızlandırmaktadır. Bu çalışma, kriz durumlarının enfeksiyon hastalıklarının epidemiyolojisi üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini sentezleyerek literatürdeki nitel ve nicel kanıtları derlemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesinde Su Kıtlığının Tarımsal Üretim ve Elektrik Üretimi Üzerindeki Etkileri
Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesi, küresel ölçekte su kaynaklarının en kısıtlı olduğu ve kişi başına düşen yenilenebilir su miktarının hızla azaldığı alanların başında gelmektedir. Hızlı nüfus artışı, kentleşme ve yüksek su yoğunluğuna sahip tarımsal faaliyetler bölgedeki su baskısını artırırken; enerji ve gıda sektörleri ile su kaynakları arasındaki karşılıklı bağımlılık (WEF nexus) sürdürülebilirlik açısından kritik bir sorun oluşturmaktadır. Mevcut akademik tartışmalarda, iklim değişikliği ile sosyo-ekonomik dinamiklerin su kıtlığı üzerindeki görece etkilerinin ayrıştırılması ve bu kıtlığın tarım ile elektrik üretimi üzerindeki uzun vadeli sonuçlarının bütünleşik modellerle incelenmesi temel bir araştırma ihtiyacı olarak öne çıkmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye'de Demografik Dönüşümün Toplumsal Sonuçları Üzerine Demografik Geçiş Teorisi Bağlamında Bir İnceleme
Nüfus unsuru, toplumların sosyo-ekonomik ve kültürel yapısını şekillendiren temel parametrelerden biridir. Tarihsel süreçte yaşanan tarım ve sanayi devrimleri ile modern ulus-devletlerin teşekkülü, dünya nüfusunda kümülatif artışlara ve yapısal dönüşümlere yol açmıştır. Demografik yapıda meydana gelen bu değişimler, orta ve uzun vadede toplumsal yapının farklılaşmasını, karmaşıklaşmasını ve yeni sosyal sorunların doğmasını beraberinde getirmektedir. Türkiye özelinde ise 19. yüzyıldan itibaren hız kazanan modernleşme, kentleşme ve sanayileşme süreçleri; doğurganlık, ölümlülük ve göç dinamiklerini köklü biçimde etkilemiştir. Nüfusun nicel büyüklüğünün ötesinde, yaş yapısı, hanehalkı genişliği ve bağımlılık oranları gibi nitel göstergelerde yaşanan bu değişimlerin toplumsal yansımalarını anlamlandırmak sosyoloji ve sosyal politika disiplinleri açısından hayati önem taşımaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Bitkilerin Ekolojik Tolerans Kriterlerine Göre Değerlendirilmesi: Rize Kentsel Açık Yeşil Alanlar Örneği, Türkiye
Hızlı kentleşme, iklim değişikliği ve bunların tetiklediği çevre kirliliği ile kuraklık gibi ekolojik baskılar, kentsel yeşil alanların sürdürülebilirliğini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Bu tehditlere karşı koyabilmek ve kentsel ekosistem hizmetlerini koruyabilmek amacıyla, peyzaj düzenlemelerinde kullanılan bitki materyalinin yerel ekolojik koşullara ve stres faktörlerine karşı gösterdiği direncin bilimsel olarak analiz edilmesi gerekmektedir. Ancak tasarım aşamalarında ekolojik kriterler yerine estetik kaygılar ön plana çıkarılmaktadır. Bu makale, kentsel açık yeşil alanlardaki bitki varlığının hava kirliliği, kuraklık, rüzgar, sıcaklık, soğuk ve tuzluluk gibi parametreler çerçevesinde ne ölçüde ekolojik toleransa sahip olduğunu ampirik bir vaka üzerinden sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentsel Ekosistem Hizmetleri ve İklim Değişikliği Arasındaki Dinamik Etkileşim ve Sürdürülebilir Kent Planlaması
Hızlı kentleşme ve şiddetlenen iklim değişikliği çağı, kentsel ekosistemler ile iklim dinamikleri arasındaki karmaşık ilişkiyi küresel çevre tartışmalarının merkezine taşımıştır. Dünya nüfusunun yarıdan fazlasının kentlerde yaşaması ve bu oranın yükselmeye devam etmesi, kentlerin ekosistem hizmetlerine olan bağımlılığını artırmaktadır. Kentsel yeşil altyapılar; sıcaklık düzenleme, hava kalitesini koruma, karbon tutma ve taşkın kontrolü gibi kritik düzenleyici hizmetlerin yanı sıra toplumsal refahı ve biyolojik çeşitliliği destekleyen kültürel ve destekleyici imkânlar sunmaktadır. Ancak iklim değişikliği kaynaklı sıcaklık artışları, aşırı hava olayları ve değişen yağış rejimleri kentsel ekosistemlerin işleyişini ve hizmet sunma kapasitesini baskı altına almaktadır. Bu doğrultuda alanın temel tartışması, kentlerin ekosistem hizmetleri üzerindeki iklim baskılarını azaltırken doğa tabanlı çözümler yoluyla kentsel dirençliliğin ve sürdürülebilirliğin nasıl güçlendirilebileceği sorusu etrafında şekillenmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentsel Yeşil Altyapı: Uyumlu Yönetim Yaklaşımıyla Biyoçeşitlilik Koruma ve Sürdürülebilir Kentsel Gelişimin Birleştirilmesi
21. yüzyılda hızlı kentleşme süreçleri; doğal yaşam alanlarının daralmasına, parçalanmasına ve ekosistem işlevlerinin bozulmasına yol açarak kentlerdeki biyoçeşitliliği ve insan refahını ciddi biçimde tehdit etmektedir. Bu olumsuz etkileri hafifletmek için kentsel yeşil altyapı (UGI) sistemleri; parklar, yeşil çatılar, kent ormanları, sulak alanlar ve ekolojik koridorları bütünleştirici bir strateji olarak sunulmaktadır. Ancak yeşil altyapının planlanması, uygulanması ve yönetimi sürecinde finansal kısıtlar, kurumsal parçalanmışlık, sosyal adalet sorunları ve iklim değişikliği belirsizlikleri gibi karmaşık engeller mevcuttur. Çalışma, ekolojik ilkeleri kentsel planlama ve uyumlu yönetim yaklaşımlarıyla sentezleyen bütüncül bir kavramsal çerçeve sunarak bu tartışmalara katkı sağlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Saha İzlemesine Dayalı Olarak Metro Sistemindeki Yölçu ve Personelin Sağlık Hasarının Değerlendirilmesi: Nanjing Örneği
Hızlı kentleşme süreciyle birlikte metro sistemleri toplu taşımanın temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Ancak yer altındaki kapalı yapılar, yetersiz doğal havalandırma, yoğun yölçu akışı ve tren sürtünmelerinden kaynaklanan kirleticiler ortam hava kalitesini olumsuz etkilemektedir. Alan literatüründe farklı ulaşım türlerinin çevre kirliliği düzeyleri sıklıkla karşılaştırılsa da, metro mikroçevrelerindeki farklı alanlarda kirletici dağılımı ile metro çalışanları ve yölçuların maruz kaldığı özgül sağlık hasarları sistematik biçimde nicelleştirilmemiştir. Bu çalışma, alan içi kirlilik izleme verilerini ve insan sağlığı risk değerlendirme modellerini birleştirerek bahsi geçen boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Fiziksel Aktivite ve Emekliliğe Geçiş: Çin Sağlık ve Emeklilik Boylamsal Çalışmasından Kanıtlar
Nüfusun yaşlanması küresel ölçekte kamu sağlığı ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde ciddi baskılar oluştururken, sağlıklı yaşlanmanın sürdürülmesinde fiziksel aktivite kritik bir rol oynamaktadır. Emeklilik dönemi; bireylerin günlük rutinlerinin, gelir düzeylerinin, sosyal çevrelerinin ve rol tanımlarının kökten değiştiği önemli bir yaşam aşamasıdır. Literatürde emekliliğin fiziksel aktivite düzeyleri üzerindeki etkisi konusunda çelişkili bulgular yer almaktadır; bazı araştırmalar emeklilik sonrası serbest zamanın artmasıyla aktivitenin arttığını savunurken, diğerleri işe bağlı hareketliliğin kaybolmasıyla belirgin bir düşüş yaşandığını göstermektedir. Bu belirsizlik, özellikle Çin gibi kentleşme, hukou hane halkı kayıt sistemi ve mahjong gibi geleneksel sosyal alışkanlıkların fiziksel aktivite kalıplarını doğrudan etkilediği gelişmekte olan toplum bağlamlarında daha da belirginleşmektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Karaçi, Pakistan'da Alışveriş Merkezleri ve Geleneksel Açık Sokak Pazarlarının Karşılaştırmalı Kullanıcı Tercihleri Analizi
Kentsel kamusal alanlar, sosyal etkileşimin, ekonomik değişimin ve kültürel bütünleşmenin merkezleri olarak şehir yaşamının can damarını oluşturmaktadır. Ancak yirminci yüzyılın sonlarından itibaren hızla gelişen sanayileşme ve değişen tüketici davranışları, geleneksel açık sokak pazarlarının yerini çok katlı ve kontrollü alışveriş merkezlerinin almasına yol açmıştır. Gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı kentleşme süreçleri, kamusal alanların niteliğini dönüştürürken, kullanıcıların bu iki farklı mekansal tipolojiye yönelik tercihleri ve bunları etkileyen faktörler kentsel planlama disiplininde önemli bir tartışma konusudur. Makale, Pakistan'ın en büyük metropolü olan Karaçi örneğinde, modern alışveriş merkezleri ile geleneksel açık pazarlar arasındaki kullanıcı eğilimlerini karşılaştırmalı olarak ele almaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
İstanbul İklimi Üzerindeki Uzun Dönemli Şehir Isı Adası Etkisinin Değerlendirilmesi
Hızlı kentleşme, nüfus artışı ve düzensiz arazi kullanımı, küresel ölçekte megakentlerin yerel iklim yapılarını değiştiren temel faktörler arasında yer almaktadır. Kırsal alanların kentsel yerleşimlere dönüştürülmesi, yüzey radyasyonunu ve enerji dengesini bozarak kentsel alanların kırsal çevrelerine kıyasla daha sıcak olmasına yol açan kentsel ısı adası (UHI) olgusunu tetiklemektedir. İstanbul gibi sanayileşme ve yoğun göçle büyüyen megakentlerde, bitki örtüsünün azalması ve betonlaşmanın artması mikroklimatik dengeleri doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda alan literatürü, kentsel alan genişlemesi ile uzun dönemli sıcaklık eğilimleri arasındaki etkileşimin meteorolojik veriler ve arazi örtüsü analizleriyle çok boyutlu olarak çözümlenmesi gerekliliğini tartışmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentsel ve Kırsal Yapılaşma Alanlarının Değişimi ile Tarım Arazisi İşgalinin Sürükleyici Faktörleri: Henan Eyaleti Örneği
Küresel kentleşme sürecinde kentsel ve kırsal inşaat arazilerinin kontrolsüz genişlemesi ve yaygın kullanımı, geniş tarım alanlarının işgal edilmesine yol açarak ulusal gıda güvenliğini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Çin'in hızlı ekonomik büyümesi ve nüfus hareketliliği sürecinde, kırsal nüfusun şehirlere göç etmesine rağmen kırsal yapılaşma alanlarının daralmak yerine genişlemeye devam etmesi, kentsel ve kırsal alanların eşzamanlı genişlemesi çelişkisini doğurmuştur. Arazi kaynaklarının bu ikili işgal mekanizması, kentsel gelişme ile tarım arazilerinin korunması arasındaki gerilimi tırmandırmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Grudostroitelnom Proektirovaniyede Landshaftny Podhod
Modern kentleşme süreçleri, hızlı nüfus artışı ve yoğun yapılaşma, doğal çevre ile yapılı çevre arasındaki dengenin korunmasını zorunlu kılmaktadır. Geleneksel şehircilik anlayışının tek tip ve ekonomik öncelikli yaklaşımları, ekolojik sorunların derinleşmesine ve kentsel yaşam kalitesinin düşmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda, kentsel planlama çalışmalarında coğrafi ve ekolojik ilkelerin entegre edilmesi, hem ekosistem bütünlüğünün sürdürülmesi hem de yaşanabilir kentsel mekânların oluşturulması açısından kritik bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. İnceleme makalesi, peyzaj ekolojisi ve şehircilik disiplinlerinin kesişim kümesinde yer alan bu dönüşümü ele alarak, mekânsal planlamada doğanın rolünü teorik ve pratik düzlemde tartışmaktadır.