Akademik arama
Arama sonuçları
“afet” için 17 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Stres Kaynaklı Sağlık Etkilerini Azaltarak Afet Dayanıklılığını Artırma Yaklaşımları
Afet yönetimi ve halk sağlığı literatüründe bireysel ve toplumsal dayanıklılık (resilience) kavramı uzun süredir temel bir hedef olarak öne çıkmaktadır. Ancak mevcut afet hazırlık, müdahale ve iyileştirme planları, insan sağlığı üzerindeki en kalıcı ve yıkıcı etkenlerden biri olan akut, kronik ve birikimli stresi doğrudan ele almakta yetersiz kalmaktadır. Afetlerin yol açtığı fiziksel, zihinsel ve sosyal yıkımlar; kardiyovasküler hastalıklardan travma sonrası stres bozukluğuna, madde bağımlılığından aile içi şiddete kadar geniş bir yelpazede sağlık sorunlarını tetiklemektedir. Bu durum, afet odaklı müdahalelerin kavramsal çerçevesini yalnızca fiziksel altyapının onarımıyla sınırlamayıp insan sağlığı ve esenliğini merkeze alan bütüncül bir yaklaşıma dönüştürme gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Afet Yardım Süreçlerinde Rota Optimizasyonu: Kırıkkale İçin Pisagor Bulanık AHP ve TOPSIS Yaklaşımı
Afet yönetimi ve lojistiği süreçlerinde, insani yardımların ve acil durum ekiplerinin hedef bölgelere hızlı ve güvenli bir şekilde ulaştırılması hayati önem taşımaktadır. Kırıkkale ili, stratejik savunma sanayisi ve petrol rafinerisi (TÜPRAŞ, MKE) gibi yüksek endüstriyel kaza riski taşıyan tesislere ev sahipliği yapması ve 43 ilin ulaşım ağının kesişim noktasında bulunması nedeniyle afet lojistiği açısından kritik bir konumdadır. Ancak, afet anında karayollarında meydana gelebilecek kapanmalar ve belirsizlikler altında, komşu illerden gelecek yardımların hangi alternatif rotalar üzerinden önceliklendirileceği konusu operasyonel düzeyde ciddi bir karar verme problemi teşkil etmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Savaşların ve Doğal Afetlerin Yeni Çıkan ve Yeniden Tehdit Oluşturan Bulaşıcı Hastalıklar Üzerindeki Etkisi
Küresel ölçekte halk sağlığını tehdit eden yeni ortaya çıkan enfeksiyon hastalıkları (EID) ve yeniden önem kazanan bulaşıcı hastalıklar (REID), ekolojik dengesizlikler, iklim değişikliği, hızlı kentleşme ve küreselleşme gibi dinamiklerle karmaşık bir yapı kazanmaktadır. Bulaşıcı hastalıkların yaklaşık yüzde yetmiş beşinin zoonotik kökenli olması, insan ve hayvan yaşam alanlarının kesişim noktalarında riskin boyutunu artırmaktadır. Savaşlar, silahlı çatışmalar, depremler ve seller gibi insani ve doğal krizler; sağlık altyapılarını tahrip ederek, temel sanitasyon hizmetlerini aksatarak ve kitlesel nüfus hareketlerini tetikleyerek patojenlerin yayılımını hızlandırmaktadır. Bu çalışma, kriz durumlarının enfeksiyon hastalıklarının epidemiyolojisi üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini sentezleyerek literatürdeki nitel ve nicel kanıtları derlemeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye'de Deprem Sonrası Kentsel Planlama: Hatay ve İstanbul'daki Afet Sığınak Sistemlerinin Değerlendirilmesi
Dünya genelinde deprem riski yüksek bölgelerde yer alan kentlerde, kentsel açık ve yeşil alan sistemlerinin afet sonrası acil toplanma, tahliye ve geçici barınma işlevlerini üstlenecek şekilde planlanması kentsel dirençliliğin temel unsurlarından biridir. Türkiye'de yürürlükteki mevzuat ve kentsel planlama yaklaşımları ağırlıklı olarak yapı stoğunun güçlendirilmesine ve afet sonrası müdahalelere odaklanmakta; açık yeşil alanların afet sığınak sistemi olarak entegre edilmesine yönelik stratejik ve yasal düzenlemeler yetersiz kalmaktadır. Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinde Hatay kent merkezinde yaşanan deneyimler, acil toplanma alanlarının kentsel mekandaki yetersizliğini ve geçici barınma ihtiyacının kent çeperlerindeki kırsal alanlara taşmak zorunda kaldığını açıkça göstermiştir. Beklenen büyük Marmara depremi öncesinde İstanbul gibi yüksek nüfus yoğunluğuna ve sıkı bir kentsel dokuya sahip metropollerde, açık yeşil alanların erişilebilirliği ve hizmet kapasitelerinin Hatay örneği ışığında ampirik mekan analizleriyle değerlendirilmesi kentsel planlama ve afet yönetimi yazınında kritik bir araştırma sorusu oluşturmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
2015 Nepal Depremi Sonrasında Hastane Dayanıklılığı: Hastane Personeliyle Yapılan Yarı Yapılandırılmış Görüşmelerden Elde Edilen Bulgular
Afet risklerinin azaltılmasına yönelik küresel politikalarda hastanelerin dayanıklılığı stratejik bir unsur olarak görülmekle birlikte, mevcut hastane dayanıklılığı çerçevelerinin büyük ölçüde afet öncesi teorik kavramsallaştırmalara dayandığı ve saha gerçekliğiyle doğrudan sınanmadığı anlaşılmaktadır. Özellikle büyük ölçekli afetlerde ön saflarda görev yapan hastane personelinin yaşadığı mesleki, lojistik ve psikolojik süreçlerin hastane sisteminin bütüncül dayanıklılığına etkisi literatürde sınırlı biçimde ele alınmıştır. Bu durum, afet sonrası sağlık hizmeti sunumunda kurumsal uyum mekanizmaları ile bireysel çalışan dayanıklılığı arasındaki etkileşimin derinlemesine incelenmesini gerektirmektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Emniyet Kritik Sistemlerde Çalışma Zamanı Güvencesi: Karmaşık Kontrol Sistemleri İçin Emniyet Filtreleme Yaklaşımlarına Giriş
Emniyet kritik siber-fiziksel sistemlerde yapay zekâ, makine öğrenmesi ve karmaşık otonom kontrol algoritmalarının kullanımı yaygınlaşırken, bu sistemlerin geleneksel çevrimdışı doğrulama ve sertifikasyon yöntemleriyle emniyet güvencesine alınması ciddi bir teknik engel oluşturmaktadır. Ticari havacılık gibi alanlarda aşırı düşük hata olasılığı gereksinimleri, performans odaklı birincil denetleyicilerin doğrudan doğrulanmasını zorlaştırır. Bu durum, karmaşık denetleyici yapısından bağımsız çalışan ve emniyet ihlallerini anlık olarak engelleyen çalışma zamanı güvencesi (RTA) sistemlerinin geliştirilmesini ve kuramsal olarak incelenmesini gerekli kılmıştır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Airbus A32x ile Boeing 737 Güvenlik Olaylarının Karşılaştırmalı Analizi
Havacılık endüstrisinde güvenlik, havayolu şirketlerinin operasyonel sürdürülebilirliği ve yölçu algısı açısından en kritik önceliktir. Tarihsel süreçte Boeing ve Airbus gibi iki dev üretici arasındaki rekabet, uçakların güvenilirlik algısı üzerinden şekillenmiştir. Boeing'in geleneksel olarak daha güvenli kabul edilmesine karşılık, son yıllarda yaşanan Boeing 737 Max kazaları bu algıyı sarsmış ve her iki üreticinin dar gövdeli, tek koridorlu temel uçak ailelerinin (B737 ve A32x) güvenlik geçmişlerinin nesnel verilerle karşılaştırılması ihtiyacını doğurmuştur. Bu çalışma, iki ana üreticinin güvenlik olaylarını istatistiksel bir çerçevede inceleyerek havacılık emniyeti literatüründeki süregelen tartışmalara nicel bir açıklık getirmeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
TikTok Üzerinden Maui Orman Yangınlarına İlişkin Kriz İletişimi: Bir Yıllık Gönderi Etkileşimlerinin İçerik Analizi
Afet iletişimi alanında sosyal medya, geleneksel haber kaynaklarının yerini almaya başlamış ve kriz anlarında toplumsal mobilizasyonun temel aracı haline gelmiştir. Ancak TikTok gibi eğlence odaklı platformların kriz sırasında nasıl bir bilgi kaynağına dönüştüğü ve kullanıcı etkileşimini hangi unsurların tetiklediği üzerine tartışmalar sürmektedir. Bu çalışma, kriz iletişimindeki Sosyal Aracılı Kriz İletişimi (SMCC) teorisini TikTok bağlamında test ederek, görsel anlatıların ve dezenformasyonun afet yönetimindeki etkisini derinlemesine araştırmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Hindistan'da Kentsel Arazi Yönetişiminin Ölçeklendirilmesi: Sürdürülebilir Şehirler İçin Yönetişim İnovasyonu Platformu Olarak NAKSHA Programı
Hindistan'ın hızlı şehirleşme süreci, yasal olarak tanınan ve mekânsal hassasiyete sahip arazi kayıtlarının yokluğu nedeniyle ciddi bir yönetişim kriziyle karşı karşıyadır. Kentsel Yerel Yönetimlerin (ULB) dijital kadastro haritaları olmadan faaliyet göstermesi, belediye gelirlerinin kaybına, mülkiyet uyuşmazlıklarının artmasına ve afet risk yönetimi gibi kritik kentsel hizmetlerin verimsizleşmesine neden olmaktadır. Bu makale, Hindistan Hükümeti tarafından 2025 yılında başlatılan NAKSHA pilot programını, teknolojik modernizasyon ile kurumsal reform arasındaki ilişkiyi sörgülayan bir yönetişim inovasyonu platformu olarak ele almaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
SeismoQuakeGNN: Transformatör Destekli Modellerle Spasyo-Temporal Deprem Tahmini İçin Hibrit Bir Çerçeve
Sismik tahmin ve deprem büyüklüğü kestirimi, afet yönetimi ve can kayıplarının azaltılması açısından kritik bir öneme sahiptir. Geleneksel istatistiksel modeller ve makine öğrenimi yaklaşımları (Rastgele Orman, SVR, XGBoost vb.) deprem verilerindeki karmaşık, dinamik ve doğrusal olmayan ilişkileri çözmede sıklıkla yetersiz kalmaktadır. Bunun temel nedeni, depremlerin hem coğrafi konumlar arasındaki mekansal etkileşimleri hem de zaman serisi niteliğindeki zamansal korelasyonları barındırmasıdır. Alandaki güncel tartışmalar, bu spasyo-temporal (mekansal-zamansal) bağımlılıkların eş zamanlı olarak nasıl modelleneceği ve farklı sismik bölgelere genelleştirilebilecek yüksek doğruluğa sahip modellerin nasıl geliştirileceği sorusuna odaklanmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Pakistan'da Sel Büyüklükleri, Sel Yönetimi ve Sosyo-Ekonomik Etkileri: Ampirik Literatür İncelemesi
Küresel iklim değişikliği ve ortalama sıcaklık artışları, Güney Asya genelinde ve özellikle Pakistan'da aşırı yağışlar ile buzul erimelerinin tetiklediği doğal afetlerin sıklığını ve şiddetini artırmaktadır. Bölgede suların ani yükselmesi, nehir taşkınları ve buzul gölü patlamaları sosyo-ekonomik altyapıyı, tarımsal üretimi ve toplum sağlığını doğrudan tehdit eden kritik bir unsur haline gelmiştir. Buna karşılık, gelişmekte olan ülkelerde afet yönetimi ve sel kontrol politikalarının idari, finansal ve teknolojik yetersizlikler nedeniyle kriz anlarında koruyucu önlem almaktan ziyade afet sonrası insani yardım ve rehabilitasyon odaklı kaldığı görülmektedir. Literatürde, suların taşkın yapmasının makroekonomik büyüme, tarım sektörü ve halk sağlığı üzerindeki ampirik zararlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alan ve kurumsal politika aksaklıklarını sel yönetimi çerçevesinde sentezleyen çalışmalara olan ihtiyaç devam etmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Sağlık Güvenliğine Yönelik Halk Sağlığı Acil Durumlarının Hazırlık, Etki ve Yanıtları: Kanıtların Nitel Sentezi
Halk sağlığı acil durumları, hem doğal afetler hem de silahlı çatışmalar ve salgınlar gibi insan kaynaklı krizler yoluyla sağlık sistemleri üzerinde yıkıcı etkiler yaratmaktadır. Bu krizler, temel sağlık hizmetlerinin sunumunu kesintiye uğratırken acil hizmet gereksinimlerini olağanüstü düzeyde artırmaktadır. Literatürde, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki birinci basamak sağlık hizmetlerinin acil durumlara karşı hazırlık düzeyinin, sistemik şokları absorbe etme kapasitesinin ve krizlere verilen çok sektörlü yanıtların koordinasyonunun nasıl güçlendirileceğine dair derin tartışmalar sürmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Havza Etkisi Altında Antakya'da (Türkiye) Alan Karakterizasyonu ve Hasar Görebilirliğin İncelenmesi
Deprem mühendisliği ve sismolojik araştırmalarda, yerel zemin koşulları ve havza etkileri deprem dalgalarının genliğini, frekans içeriğini ve dolayısıyla yüzeydeki hasar potansiyelini belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Yumuşak çökeller ile sert anakaya arasındaki derinlik ilişkisi, sismik dalgaların yansımasını ve odaklanmasını doğrudan etkileyerek deprem büyüklüğünün ötesinde yıkıcı etkilere yol açabilmektedir. Özellikle aktif fay hatları ve çöküntü havzaları üzerinde yer alan kentsel yerleşimlerde, anakaya derinliğinin ve zemin hassasiyet indeksinin mekânsal olarak yüksek hassasiyetle haritalanması, afet öncesi risk azaltma çalışmalarının ilk adımıdır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'de Meydana Gelen Depremlerin Demografik Yapı ve Tarım Sektörü Üzerindeki Etkileri
Doğal afetler, özellikle sismik açıdan aktif fay hatları üzerinde yer alan ülkelerde sosyo-ekonomik sistemleri ve kırsal yaşam alanlarını derinden etkilemektedir. Afetlerin yol açtığı fiziki yıkım, yalnızca konut ve altyapı kaybıyla sınırlı kalmayıp, nüfus hareketlerini, yerleşim düzenlerini ve tarımsal üretim kapasitesini doğrudan sarsmaktadır. Tarım sektörü, arazi yapısındaki bozulmalar, sulama altyapısı ve ahırların tahrip olması, hayvan kayıpları ile kırsal iş gücünün göç etmesi nedeniyle afetlerden en yüksek düzeyde etkilenen alanlar arasındadır. Literatürde afetlerin makroekonomik etkileri incelenmekle birlikte, Türkiye'deki büyük depremlerin demografik değişimler ile tarımsal üretim göstergeleri arasındaki ilişkisini ampirik verilerle bütüncül biçimde ele alan çalışmalara duyulan ihtiyaç bu araştırmanın temel odağını oluşturmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Kent Yangini ve Acil Durum Tesisleri İçin Cok Kriterli Değerlendirmenin DEMATEL Tabanlı Bir Yaklaşimi: Istanbul Örnegi
Hizli kentlesme, nüfus artisi ve sosyoekonomik esitsizlikler, küresel ölçekte metropollerin yangin ve acil durum risklerine maruz kalma düzeyini artirmaktadir. Istanbul gibi yangina hassas megakentlerde, sürdürülebilir risk yönetimi ve afet risklerinin azaltilmasi amaciyla acil durum altyapisinin mekansal planlamasi kritiktir. Yangin istasyonlarinin yer secimi; sosyal, yapısal, erisilebilirlik ve risk boyutlarini içeren cok kriterli ve karma sik bir karar verme sürecini gerektirir. Alan literatüründe karar vericilerin farklı kriterler arasindaki bagimliliklari ve karsilikli etkileşimleri görselleştirerek analiz etmesini sağlayacak yöntemlere olan ihtiyac vurgulanmaktadir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Topluluk Ölçekli Büyük Veri, 2021 Teksas Kış Fırtınası ve Yönetilen Elektrik Kesintisinin Farklı Gruplar Üzerindeki Eşitsiz Etkilerini Ortaya Koyuyor
Aşırı hava olayları ve iklim krizleri sırasında elektrik, su ve ulaşım gibi kritik altyapı sistemlerinde meydana gelen kesintiler, toplumsal yaşamı ağır biçimde etkilemektedir. Ancak afet yönetimi ve altyapı müdahalelerinde sosyoekonomik ve ırksal gruplar arasındaki eşitsizliklerin nasıl biçimlendiğine dair ampirik kanıtlar sınırlıdır. Özellikle aşırı soğuk hava dalgaları sırasında uygulanan planlı elektrik kesintileri, boru patlamaları ve gıdaya erişim aksaklıklarının farklı gelir ve azınlık grupları üzerinde nasıl eşitsiz yükler oluşturduğu, yüksek çözünürlüklü topluluk verilerinin eksikliği nedeniyle yeterince incelenememiştir. Bu çalışma, topluluk ölçekli büyük veri kaynaklarını kullanarak bu boşluğu doldurmayı ve afetlerin sosyo-mekansal etkilerini çözülemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Bamako (Mali) Erken Sel Uyarı Sisteminin Değerlendirilmesi: Mayıs 2019 Selinden Çıkarılan Dersler
Batı Afrika ülkelerindeki hızlı kentsel gelişim, yetersiz veya tıkanmış drenaj şebekeleri ve iklim değişikliğinin tetiklediği yoğun tropikal yağışlar, şehirleri ani sel afetlerine karşı son derece savunmasız hale getirmektedir. Bu dinamikler karşısında erken uyarı sistemleri (EWS) can ve mal kayıplarını azaltmada kritik bir araç olarak öne çıksa da, veri kısıtlılığı olan Sahra Altı Afrika kentsel havzalarında bu sistemlerin operasyonel başarısı ve doğruluğu ciddi şekilde tartışılmaktadır. Bu araştırma, Bamako'daki Mayıs 2019 ani sel felaketi üzerinden yerel düzeydeki bir erken uyarı prototipinin gerçek performansını sörgülamaktadır.