Akademik arama
Arama sonuçları
“Düzenleme” için 28 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Dil Öğretiminde Yapay Zeka: İngilizce Öğrenme Başarısı, L2 Motivasyonu ve Kendi Kendine Düzenlemeli Öğrenme Üzerindeki Etkisi
Yabancı dil öğretiminde bilgi teknolojilerinin ve özellikle yapay zeka araçlarının kullanımı son yıllarda büyük bir ivme kazanmıştır. Öğrenme süreçlerini kişiselleştirme, etkileşimli kılma ve anlık geri bildirim sağlama potansiyeli sunan yapay zeka teknolojileri, geleneksel dil öğretim yöntemlerinin ötesine geçerek öğrencilerin dil becerilerini ve duyuşsal süreçlerini geliştirme imkânı tanımaktadır. Buna karşın, yapay zeka destekli öğretimin yabancı dil olarak İngilizce öğrenenlerin genel öğrenme başarıları, ikinci dil motivasyonları ve kendi kendine düzenleme stratejileri üzerindeki bütüncül etkisini karma yöntem araştırmalarıyla inceleyen ampirik çalışmaların literatürdeki varlığı halen sınırlıdır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İngilizceyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenlerde Psikolojik İyi Oluşun Yordayıcıları Olarak Öz-Farkındalık, Öz-Yeterlik ve Öz-Düzenleme
Yabancı dil olarak İngilizce öğrenimi (EFL), yüksek bilişsel yük, akademik baskı ve performans kaygısı gibi etkenler nedeniyle öğrencilerin psikolojik esenliği üzerinde belirgin bir baskı oluşturmaktadır. Pozitif psikoloji ve ikinci dil edinimi yazınında, öğrencilerin duygusal durumlarının dil öğrenim başarısı ve genel yaşam tatmini üzerindeki rolü giderek daha fazla vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, öz-farkındalık, akademik öz-yeterlik ve öz-düzenleme becerilerinin eudaimonik psikolojik iyi oluş üzerindeki eş zamanlı doğrudan ve dolaylı etkilerini inceleyen bütüncül ampirik modeller oldukça sınırlıdır. Çalışma, Çin bağlamındaki yükseköğretim EFL öğrencilerinin psikolojik iyi oluş düzeylerini şekillendiren yapısal mekanizmaları açıklayarak bu literatürdeki eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İspanya Kumar Düzenlemelerinin Çevrimiçi Kumar Davranışı ve Pazarlama Stratejileri Üzerindeki Etkisi
Çevrimiçi kumar, küresel düzeyde bireysel ve toplumsal refahı tehdit eden, ciddi psikolojik, finansal ve sosyal zararları olan bir halk sağlığı sorunudur. Geleneksel çalışmalar bireysel risk faktörlerine odaklanırken, güncel araştırmalar pazarlama faaliyetleri gibi ticari belirleyicilerin bağımlılık üzerindeki etkisini tartışmaktadır. Bu çalışma, İspanya'daki kapsamlı reklam kısıtlamalarının ampirik etkilerini inceleyerek bu tartışmaya katkı sunmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Çevrim İçi Canlı Bahisin Yasak Olduğu Avustralya Bağlamında Canlı Bahis Katılımı ile Kumar Sorunları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Çevrim içi kumar pazarlarının genişlemesi, müsabaka esnasında bahis yapılmasına olanak tanıyan canlı bahis türünün yaygınlaşmasını beraberinde getirmiştir. Canlı bahis, kısa karar süreleri ve sürekli bahis olanağı gibi yapısal özellikleri nedeniyle kumar bağımlılığı riskini artırdığı gerekçesiyle denetim mekanizmalarının odak noktasıdır. Yasal düzenlemeler ülkeler arasında farklılaşmakta; Avustralya gibi çevrim içi canlı bahisin yasaklandığı ancak yasa dışı kanallarla erişilebildiği bağlamlarda bu etkinliğin sorunlu kumar davranışlarıyla bağımsız ilişkisini inceleyen ampirik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Sporcuların Temel Psikolojik İhtiyaçları ve Duyguları: Bilişsel Yeniden Değerlendirmenin Rolü
Spor bilimleri ve performans psikolojisi literatüründe, yüksek başarının hedeflendiği yarışmacı ortamlarda sporcuların yaşadığı baskı ve işlevsiz duyguların yönetimi temel bir tartışma konusunu oluşturmaktadır. Gross tarafından geliştirilen duygu düzenleme süreç modeli ile Ryan ve Deci'nin Öz-Belirleme Kuramı altındaki Temel Psikolojik İhtiyaçlar Kuramı, bireylerin duygusal tepkilerini nasıl yapılandırdığını açıklayan başlıca kuramsal çerçevelerdir. Ancak spor alanında yetkinlik, özerklik ve ilişkisellik ihtiyaçlarının karşılanmasının uyumlu (bilişsel yeniden değerlendirme) ve uyumsuz (ifadesel bastırma) duygu düzenleme stratejileri üzerinden spora özgü duygular ve psikobiyososyal deneyimler üzerindeki dolaylı mekanizmaları yeterince incelenmemiştir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Bir Portekiz Sosyal-Duygusal Öğrenme Programının İlkokul Öğrencilerinin Yetkinlikleri Üzerindeki Etkileri
Sosyal-duygusal öğrenme (SDÖ) müdahaleleri, öğrencilerin öz-düzenleme, iletişim ve olumlu akran ilişkileri gibi hayati becerilerini geliştirmede küresel ölçekte giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Eğitim psikolojisi alanında, müfredatla bütünleştirilmiş evrensel SDÖ programlarının çocukların akademik başarısı, duygusal refahı ve sınıf içi sosyal iklimi üzerindeki olumlu etkileri vurgulanmakla birlikte, müdahalelerin etkililiğine ilişkin literatürde karmaşık sonuçlar da bulunmaktadır. Özellikle Portekiz ilkokul bağlamında, bu tür evrensel müfredat temelli programların ampirik olarak değerlendirildiği yarı-deneysel çalışmaların oldukça sınırlı olması, alanın geliştirmesi gereken temel bir tartışma konusudur.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Malezya E-Sigara Perakendeci Web Sitelerindeki Pazarlama İddiaları, Promosyon Stratejileri ve Ürün Bilgilerinin İçerik Analizi
Küresel ölçekte geleneksel sigara tüketimi azalırken, e-sigara kullanımı özellikle gençler ve genç yetişkinler arasında hızla yaygınlaşmaktadır. Elektronik sigara pazarlaması ve satışı, yasal düzenlemelerin yetersiz kaldığı ülkelerde dijital kanallar aracılığıyla denetimden kaçınmakta ve halk sağlığı politikasında ciddi bir tartışma odağı oluşturmaktadır. Malezya gibi e-sigara pazarının büyük ancak yasal düzenleme boşluğunun bulunduğu ülkelerde perakendeci web sitelerinin sunduğu içeriklerin incelenmesi, tütün kontrolü stratejileri açısından büyük önem taşımaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Bilimsel Denetim Odaklı Geleneksel Çin Tıbbı Kalite Değerlendirme Yöntemleri: Son Araştırma Gelişmeleri ve Gelecek Beklentileri
Geleneksel Çin Tıbbı (GÇT) preparatlarının karmaşık kimyasal yapıları ve hammadde kaynaklarındaki kararsızlıklar, modern ilaç denetim standartlarında ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Klasik tek bileşenli analizler, bu çok hedefli tıp sisteminin klinik etkinliğini doğrulamada yetersiz kalmaktadır. İlaç düzenleme bilimi, geleneksel tıp teorileriyle uyumlu, klinik güvenliği ve etkinliği bir arada değerlendirebilen bütünsel kalite değerlendirme sistemlerinin kurulmasını ve bilimsel denetim mekanizmalarıyla entegrasyonunu tartışmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
IHA Aviyonik Sistemleri Mimarisi, Sınıflandırılması ve Entegrasyonundaki Gelişmeler: Kapsamlı Bir İnceleme ve Gelecek Perspektifleri
Insansız hava araçlarının (İHA) sivil ve askeri alandaki kullanımı hızla artarken, otonom hareket ve emniyetli görev icrası aviyonik mimarinin güvenirliğine dayanmaktadır. İHA aviyonikleri; uçuş kontrolü, algılama, haberleşme, veri yolu standartları, enerji kaynakları, elektronik harp savunması ve yasal sertifikasyon süreçlerini kapsayan multidisipliner bir yapıdır. Bu makale, farklı aviyonik alt sistemlerin teknik niteliklerini, performans sınırlılıklarını ve mimari entegrasyon zorluklarını sistemli bir taksonomiyle inceleyerek literatürdeki bütüncül çerçeve ihtiyacını karşılamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Güvenilir Tıbbi Yapay Zekanın Etiği ve Yönetişimi: Tasarım ve Uygulama Düzeyinde Çok Disiplinli Bir Çerçeve
Yapay zeka teknolojilerinin sağlık hizmetlerine entegrasyonu, tanı ve tedavi süreçlerinde büyük bir dönüşüm sağlarken veri kalitesi, algoritmik sapma, şeffaflık eksikliği ve güvenlik gibi etik ve hukuki riskleri de beraberinde getirmektedir. Tıbbi yapay zekaya duyulan güvenin sarsılması, klinik uygulamalarda bu sistemlerin benimsenmesini zorlaştırmakta ve hekim-hasta ilişkisindeki özerklik ile sorumluluk dengelerini sarsmaktadır. Bu bağlamda, teknolojinin kontrolü dilemması çerçevesinde yapay zeka sistemlerinin tasarım ve uygulama boyutlarında güvenilirliğini etkileyen etik, hukuki ve düzenleyici etkenlerin çok disiplinli bir yaklaşımla incelenmesi literatürde kritik bir gereksinim haline gelmiştir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
LINA Test Altyapısı İnsansız Hava Araçlarında Yapay Zekanın Güvenli ve Düzenleyici Uyumlu Entegrasyonunu Sağlıyor
İnsansız hava araçlarının (İHA) karmaşık gerçek dünya ortamlarında insan müdahalesi olmadan veya minimum müdahaleyle güvenli bir şekilde seyretmesini sağlayan otonom hava robotlarının geliştirilmesi, robotik ve yapay zeka alanında kritik bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Yapay zeka destekli karar verme, algılama ve kontrol sistemlerindeki hızlı gelişmelere rağmen, bu teknolojilerin düzenlemeye tabi hava sahalarında güvenli ve ölçeklenebilir operasyonlara dönüştürülmesi ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Özellikle yapay zekanın hızlı gelişim döngüleri ile havacılık sertifikasyon süreçlerinin uzun yıllara yayılan yapısı arasındaki yapısal uyumsuzluk, araştırmalar ile gerçek dünya uygulamaları arasında derin bir uçurum oluşturmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Nörogelişimsel Adalet: Porto Riko'da Ergenlerin Cezai Sorumluluğunun Yeniden Düşünülmesi ve Gençlik Adalet Sisteminin Dönüşümü
Ergenlik dönemi, bilişsel kontrol ve duygusal düzenleme mekanizmalarının biyolojik olarak henüz tam gelişmediği kritik bir gelişim evresidir. Nörobilimsel araştırmalar, prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki olgunlaşma farkının ergenlerde dürtüsellik ve risk alma davranışlarını artırdığını göstermektedir. Bu çalışma, söz konusu bilimsel verilerin Porto Riko'nun kendine özgü hukuk sistemi içerisindeki yansımalarını ve cezai sorumluluk kavramının nörogelişimsel veriler ışığında nasıl yeniden tanımlanması gerektiğini tartışarak, hukuk ile gelişimsel nörobilim arasındaki köprüyü kurmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Ekzojen Kalsiyumun Tatlı Kiraz Meyve Çatlaması Üzerindeki Düzenleyici Etkileri ve PavCML42 Geninin Fonksiyonel Analizi
Tatlı kiraz (Prunus avium L.) meyvelerinin olgunlaşma döneminde yağmur kaynaklı çatlaması, endüstriyel gelişmeyi ciddi şekilde kısıtlayan önemli bir fizyolojik bozukluktur. Bu durum, verim ve kalitede büyük ekonomik kayıplara yol açmakta olup, bazı hassas çeşitlerde çatlama oranları %90'a kadar çıkabilmektedir. Meyve çatlamasının su stresi, hücre duvarı yapısı değişiklikleri ve reaktif oksijen türleri metabolizmasındaki dengesizlikler gibi faktörlerle ilişkili olduğu bilinse de, altında yatan moleküler düzenleyici mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır. Özellikle kalsiyum sinyalizasyonunun kalmodulin benzeri (CML) genler aracılığıyla çatlamayı düzenleyip düzenlemediği belirsizliğini korumaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi
Eğitim sosyolojisi ve örgütsel davranış literatüründe liderlik, bireysel yöneticilik vasıflarının ötesinde gündelik örgütsel pratikler üzerinden şekillenen ilişkisel bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Ancak Küresel Güney'deki melez eğitim kurumlarında, dönüştürücü liderliğin öğretmenlik emeğini, mesleki özerkliği ve okul kültürünü aynı anda nasıl yeniden yapılandırdığına dair görgül çalışmalar sınırlıdır. Araştırma, İslami liseler bağlamında bürokratik düzenlemeler ile dini-ahlaki beklentilerin kesişiminde liderliğin üstlendiği aracı rolü incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Kanser Önleme ve Tedavisinde A, C, D ve E Vitaminlerinin Rolü: Terapötik Potansiyeller ve Etki Mekanizmaları
Kanser tedavisinde geleneksel yöntemlerin yan etki ve direnç sınırlılıkları, beslenme ögelerinin ve vitaminlerin adjuvan terapötik ajanlar olarak kullanımına yönelik ilgiyi artırmıştır. A, C, D ve E vitaminleri, hücresel metabolizma, antioksidan savunma, immün modülasyon ve epigenetik düzenlemelerde kritik roller üstlenmektedir. Mevcut literatürde bu vitaminlerin preklinik ve klinik düzeydeki antikanser etkilerine dair birikim bulunsa da etki mekanizmalarının ve klinik başarı koşullarının bütüncül sentezine ihtiyaç duyulmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Ajan Tabanlı Modeller Kullanılarak Genç Gopher Kurbağalarının (Rana capito) Dağılım Sonuçlarının Potansiyel Sürücülerinin Tahmin Edilmesi
Karasal organizmaların mikro iklimler arasındaki hareketi, vücut sıcaklıklarını ve su kaybı oranlarını davranışsal olarak düzenlemelerine imkân tanımakta; bu durum etkinlik süreleri, büyüme ve hayatta kalma üzerinde doğrudan rol oynamaktadır. Amfibiler, geçirgen derileri nedeniyle buharlaşmayla su kaybına karşı son derece duyarlıdır. Taban bitki örtüsü ve sığınakların sunduğu mikro iklimsel çeşitliliğin amfibilerin fizyolojik dengelerini nasıl etkilediği ekolojik koruma açısından kritik bir soru oluşturmaktadır. Ancak mikro ölçekteki mikro iklimsel etkilerin geniş mekansal ölçeklerdeki amfibi performansına yansıması deneysel zorluklar nedeniyle sınırlı düzeyde mekanistik olarak açıklanabilmiştir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Sağlık Çalışanlarında Mesleki Tükenmişlik ile İntihar Riski Arasındaki İlişki: PRISMA Rehberliğinde Sistematik Derleme ve Meta-Analiz
Sağlık hizmetleri sunumu, yüksek bilişsel yük, sürekli duygusal düzenleme gereksinimi ve insan hayatına ilişkin doğrudan sorumluluk taşıyan yapısıyla doğası gereği yoğun mesleki stres barındıran bir alandır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD-11) altında başarılı şekilde yönetilemeyen kronik iş yeri stresinin bir sonuçu olan mesleki bir olgu olarak tanımlanan tükenmişlik, sağlık çalışanlarının ruh sağlığı ve sistem sürdürülebilirliği açısından küresel bir tehdit oluşturmaktadır. Son yıllarda tükenmişlik sendromunun yalnızca iş doyumsuzluğu ve tıbbi hatalarla sınırlı kalmayıp, intihar düşüncesi, intihar girişimi ve intihara bağlı ölümler gibi ciddi psikolojik sonuçlarla ilişkili olabileceğine dair ampirik kanıtlar artmaktadır. Ancak literatürdeki mevcut bulgular farklı sağlık meslek grupları, coğrafi bölgeler, ölçüm araçları ve intihar olgusu tanımlamaları nedeniyle heterojen bir yapı sergilemekte, bu durum tükenmişlik ile intihar riski arasındaki ilişkinin gücünü ve boyutlarını bütüncül bir biçimde sentezlemeyi gerekli kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gelişmekte Olan Bir Ekonomide Banka Etkinliğinin Belirleyicileri: Veri Zarflandırma Analizi Yaklaşımı
Gelişmekte olan ekonomilerde bankacılık sektörünün etkinliği, kıt kaynakların optimum dağıtımı ve finansal istikrarın sürdürülebilirliği açısından kritik bir role sahiptir. Pakistan bankacılık sektörü, 1970'lerdeki kamulaştırma ve 1990'lardaki özelleştirme süreçlerinin ardından önemli kurumsal dönüşümler geçirmiştir. Özellikle 2012 ve 2017 yıllarında yürürlüğe giren kurumsal yönetişim kodları, bağımsız yönetim kurulu üyeliği, risk yönetimi çerçeveleri ve mülkiyet yapısındaki düzenlemelerle sektörde yeni bir dönem başlatmıştır. Ancak alan yazındaki çalışmaların büyük çoğunluğu geleneksel finansal oran analizine odaklanmış, veri zarflandırma analizi gibi parametrik olmayan yöntemlerle kurumsal yönetişim ve kurumsal risk yönetiminin banka etkinliği üzerindeki bileşik etkilerini bütüncül olarak incelemekte yetersiz kalmıştır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Çevre Koruma Vergisi, Kurumsal ESG Performansı ve Yeşil Teknolojik Yenilik
Çevre koruma düzenlemeleri ve piyasa tabanlı kamusal politika araçlarının işletmelerin çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) performansları ile yeşil teknoloji inovasyonu üzerindeki etkileri, sürdürülebilir iktisat ve çevre yönetimi literatüründe temel bir tartışma konusudur. Çin'in 2018 yılında uygulamaya koyduğu çevre koruma vergisi, kirletici emisyon maliyetlerini içselleştirerek firmaları yeşil dönüşüme teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Literatürde çevresel vergilerin 'çifte temettü' yaratıp yaratmadığı veya Porter hipotezi çerçevesinde inovasyon telafi etkisi doğurup doğurmadığı tartışılırken, bu politikanın ESG performansı ve yeşil inovasyon ilişkisindeki aracı rolü deneysel olarak incelenmeyi bekleyen önemli bir soru niteliğindedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Fenilpropanoid Metabolizması: Stres Toleransı ve Bitki Gelişim İpuçlarına İlişkin Güncel Yaklaşımlar
Fenilpropanoid metabolizması, bitkilerin değişen iklim koşullarına ve çevresel tehditlere karşı geliştirdiği en önemli savunma ve adaptasyon mekanizmalarından biridir. Literatürde, bu metabolik yolağın iklim dirençli tarım ürünlerinin geliştirilmesindeki rolü ve lignin/flavonoid gibi kritik bileşenlerin biyosentez süreçleri yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Ancak, bu yolun farklı stres koşulları altındaki karmaşık moleküler düzenleme mekanizmaları, post-transkripsiyonel, post-translasyonel ve epigenetik kontrol katmanları arasındaki etkileşimler hala tam olarak çözümlenmeyi bekleyen büyük bir araştırma sorusudur. Bu makale, söz konusu moleküler karmaşıklığı sistematik olarak çözmeyi hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Bitkilerin Ekolojik Tolerans Kriterlerine Göre Değerlendirilmesi: Rize Kentsel Açık Yeşil Alanlar Örneği, Türkiye
Hızlı kentleşme, iklim değişikliği ve bunların tetiklediği çevre kirliliği ile kuraklık gibi ekolojik baskılar, kentsel yeşil alanların sürdürülebilirliğini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Bu tehditlere karşı koyabilmek ve kentsel ekosistem hizmetlerini koruyabilmek amacıyla, peyzaj düzenlemelerinde kullanılan bitki materyalinin yerel ekolojik koşullara ve stres faktörlerine karşı gösterdiği direncin bilimsel olarak analiz edilmesi gerekmektedir. Ancak tasarım aşamalarında ekolojik kriterler yerine estetik kaygılar ön plana çıkarılmaktadır. Bu makale, kentsel açık yeşil alanlardaki bitki varlığının hava kirliliği, kuraklık, rüzgar, sıcaklık, soğuk ve tuzluluk gibi parametreler çerçevesinde ne ölçüde ekolojik toleransa sahip olduğunu ampirik bir vaka üzerinden sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentsel Ekosistem Hizmetleri ve İklim Değişikliği Arasındaki Dinamik Etkileşim ve Sürdürülebilir Kent Planlaması
Hızlı kentleşme ve şiddetlenen iklim değişikliği çağı, kentsel ekosistemler ile iklim dinamikleri arasındaki karmaşık ilişkiyi küresel çevre tartışmalarının merkezine taşımıştır. Dünya nüfusunun yarıdan fazlasının kentlerde yaşaması ve bu oranın yükselmeye devam etmesi, kentlerin ekosistem hizmetlerine olan bağımlılığını artırmaktadır. Kentsel yeşil altyapılar; sıcaklık düzenleme, hava kalitesini koruma, karbon tutma ve taşkın kontrolü gibi kritik düzenleyici hizmetlerin yanı sıra toplumsal refahı ve biyolojik çeşitliliği destekleyen kültürel ve destekleyici imkânlar sunmaktadır. Ancak iklim değişikliği kaynaklı sıcaklık artışları, aşırı hava olayları ve değişen yağış rejimleri kentsel ekosistemlerin işleyişini ve hizmet sunma kapasitesini baskı altına almaktadır. Bu doğrultuda alanın temel tartışması, kentlerin ekosistem hizmetleri üzerindeki iklim baskılarını azaltırken doğa tabanlı çözümler yoluyla kentsel dirençliliğin ve sürdürülebilirliğin nasıl güçlendirilebileceği sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
VERGİ KAÇAKÇILIĞI SUÇLARININ CEZALANDIRILMASINDA ETKİN PİŞMANLIK KURUMUNUN VERGİ CEZA HUKUKU İLKELERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Vergi kaçakçılığı suçları, devletin egemenlik gücüne dayanarak topladığı vergilerin aşınmasına yol açan ve devletin mali çıkarlarını doğrudan tehdit eden hürriyeti bağlayıcı cezalarla yaptırıma bağlanan ciddi ihlallerdir. 7394 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanunu'na eklenen etkin pişmanlık düzenlemesi, bu suçların cezalandırılmasında yeni bir dönemi başlatmıştır. Ancak, vergi kaçakçılığı suçlarında etkin pişmanlıktan yararlanmak için getirilen dava açmama veya davadan vazgeçme gibi mali ve hukuki koşulların, anayasal hak arama hürriyeti, eşitlik, hakkaniyet ve vergi hukuku ilkeleriyle ne ölçüde bağdaştığı hukuk disiplininde yoğun bir tartışma konusudur.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çevre Vergisi Reformunun Kentsel Hava Kirliligi Üzerindeki Etkileri: Çevre Koruma Vergisi Kanununa Dayalı Yari Dogal Bir Deney
Kentsel hava kirliligi, gelismekte olan ekonomilerde kamu sağlığı, surdurulebilir kalkinma ve toplumsal refah üzerinde ciddi tehditler oluşturan temel bir çevre sorunudur. Çevre düzenlemelerinin kirlilik üzerindeki etkilerine ilişkin literatürde farklı gorusler bulunmakta; bazi çalışmalar düzenlemelerin yesil inovasyonu ve aritim teknolojilerini tesvik ederek kirliligi azalttigini savunurken, diğer çalışmalar bu tedbirlerin isletme verimliligini dusurdugunu veya belirsizlik yarattigini ileri surmektedir. Bu makale, Cin'de 2018 yilinda yürurluge giren Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nu yari dogal bir deney olarak ele alarak, çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligini azaltma yetenegini, etki mekanizmalarini ve mekansal yayilma dinamiklerini amprik olarak incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Gençlik Cezaevlerindeki Ağır Suçlular İçin Sosyal-Terapötik Tedavinin Etkililiği: Tekrarlayan Suç Davranışına İlişkin Yarı Deneysel Bir Çalışma
Almanya'da son 15 yılda yasal düzenlemelerle birlikte genç suçlulara yönelik sosyal-terapötik kurumların sayısında ciddi bir artış yaşanmıştır. Bu kurumlar, yüksek riskli şiddet ve cinsel suç faillerinin mükerrer suç işleme (rezidivizm) oranlarını azaltmak amacıyla milis-terapi (milieu-therapeutic) ortamında psikoterapötik, eğitsel, mesleki ve rekreasyonel tedbirlerin eklektik bir karışımını sunmaktadır. Ancak literatürde genç cezaevlerindeki bu tür sosyal-terapötik uygulamaların etkililiğine dair ampirik kanıtlar oldukça sınırlı ve çelişkilidir. Alandaki temel tartışma, yasal olarak zorunlu kılınan bu yoğun ve maliyetli müdahalelerin, normal cezaevi rejimindeki eğitsel programlara kıyasla suç tekrarını azaltmada ne ölçüde üstünlük sağladığı sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye'de Deprem Sonrası Kentsel Planlama: Hatay ve İstanbul'daki Afet Sığınak Sistemlerinin Değerlendirilmesi
Dünya genelinde deprem riski yüksek bölgelerde yer alan kentlerde, kentsel açık ve yeşil alan sistemlerinin afet sonrası acil toplanma, tahliye ve geçici barınma işlevlerini üstlenecek şekilde planlanması kentsel dirençliliğin temel unsurlarından biridir. Türkiye'de yürürlükteki mevzuat ve kentsel planlama yaklaşımları ağırlıklı olarak yapı stoğunun güçlendirilmesine ve afet sonrası müdahalelere odaklanmakta; açık yeşil alanların afet sığınak sistemi olarak entegre edilmesine yönelik stratejik ve yasal düzenlemeler yetersiz kalmaktadır. Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinde Hatay kent merkezinde yaşanan deneyimler, acil toplanma alanlarının kentsel mekandaki yetersizliğini ve geçici barınma ihtiyacının kent çeperlerindeki kırsal alanlara taşmak zorunda kaldığını açıkça göstermiştir. Beklenen büyük Marmara depremi öncesinde İstanbul gibi yüksek nüfus yoğunluğuna ve sıkı bir kentsel dokuya sahip metropollerde, açık yeşil alanların erişilebilirliği ve hizmet kapasitelerinin Hatay örneği ışığında ampirik mekan analizleriyle değerlendirilmesi kentsel planlama ve afet yönetimi yazınında kritik bir araştırma sorusu oluşturmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
ChatGPT ve Yeni Akademik Gerçeklik: Akademik Yayıncılıkta Yapay Zeka Tarafından Yazılan Araştırma Makaleleri ve Büyük Dil Modellerinin Etiği
Yapay zeka, makine öğrenmesi ve doğal dil işleme teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, akademik araştırma ve yayıncılık ekosistemini köklü bir dönüşüme uğratmaktadır. OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT ve altta yatan GPT-3 gibi büyük dil modelleri, otomatik metin üretimi, özetleme ve düzenleme yetenekleriyle bilimsel iletişim süreçlerine doğrudan dahil olmaktadır. Bu durum bir yandan editoryal süreçleri kolaylaştırma, metin kalitesini artırma ve disiplinlerarası erişilebilirliği sağlama potansiyeli sunarken; diğer yandan yazarlık tanımı, telif hakları, kaynak gösterme ilkeliliği, akademik teşvik sistemlerindeki çarpıklıklar ve bilimsel dürüstlük açısından ciddi etik tartışmaları beraberinde getirmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Biyoçeşitlilik Değişimi, İklim Değişikliği ve İnsan Refahı Arasındaki İlişkiye Yeraltı Perspektifinden Bir Bakış
Toprak, biyolojik çeşitlilik, iklim ve toplum arasındaki karmaşık etkileşimin merkezinde yer alan hayati bir bileşendir. Geleneksel çevresel çalışmalar yerüstü ekosistemlerine odaklanırken, toprak altındaki biyoçeşitliliğin iklim düzenlemesi ve insan refahı üzerindeki kritik etkileri literatürde yeni ve bütünleşik bir tartışma odağı haline gelmiştir. Bu yayın, toprak biyoçeşitliliğinin kaybı ile iklim değişikliği arasındaki karşılıklı bağımlılığı ve bu krizlerin toplum üzerindeki yansımalarını disiplinler arası bir perspektifle analiz ederek mevcut literatürdeki boşlukları doldurmayı hedeflemektedir.