Akademik arama
Arama sonuçları
“biliş” için 17 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Uluslararası Uzay İstasyonunda 6 Aylık Alçak Dünya Yörüngesi Görevlerinde Bulunan Astronotların Bilişsel Performansı
Uzun süreli uzay uçuşları sırasında astronotlar radyasyon, değişen yerçekimi, izolasyon, kapalı ortam ve Dünya'dan uzaklık gibi çevresel tehlikelerin yanı sıra aşırı iş yükü ve sirkadiyen ritim kaymaları gibi operasyonel stres faktörlerine maruz kalmaktadır. Bu faktörlerin bilişsel işlevler üzerindeki olası olumsuz etkileri bilinmekle birlikte, Alçak Dünya Yörüngesindeki Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) görevlerinde astronotların bilişsel performans alanlarının nicel ve geniş kapsamlı profil analizi literatürde kısıtlı kalmıştır. Mevcut literatürdeki küçük örneklemler, ölçüm standardize olmaması ve sınırlı bilişsel alan değerlendirmeleri nedeniyle bu çalışmada astronot bilişsel sağlığı sistematik olarak incelenmiştir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Tıbbi Nesnelerin İnterneti Ekosisteminde Kenar-Bulut Bilişim ve Yapay Zeka Entegrasyonu: Mimari Yapılar, Teknolojik Bileşenler ve Uygulama Alanları
Sağlık bilişimindeki dijital dönüşüm, 5G teknolojisinin gelişiyle birlikte tıbbi verilerin heterojen yapısını ve patlayıcı büyümesini beraberinde getirmiştir. Geleneksel sağlık modellerindeki erişim zorlukları, yüksek tedavi maliyetleri ve bilgi kapalılığı gibi kronik sorunlar, Tıbbi Nesnelerin İnterneti (IoMT) teknolojileriyle aşılmaya çalışılsa da, devasa büyüklükteki verinin güvenliğinin sağlanması ve gecikmesiz işlenmesi kritik bir teknik darboğaz teşkil etmektedir. Özellikle gerçek zamanlı veri analizi gerektiren cerrahi müdahaleler ve yoğun bakım izlemi gibi durumlarda, merkezi bulut sistemlerinin yarattığı ağ gecikmesi hayati riskler barındırmaktadır. Makale, bu sorunsalı çözmek adına bilişim kaynaklarının veri kaynağına yakınlaştırıldığı kenar-bulut hiyerarşisini ve yapay zeka optimizasyonlarını akademik bir mercekle tartışmaya açmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Preeklampsi Öyküsü ve Lohusalık Döneminde Serebrovasküler Hastalık ile Bilişsel Bozukluk Riski: Olası Mekanizmalar
Gebelikte ortaya çıkan preeklampsi, eklampsi ve gestasyonel hipertansiyon gibi hipertansif bozukluklar, anne ve fetüs mortalitesinin ana nedenleri arasındadır. Son yıllarda yapılan klinik ve epidemiyolojik araştırmalar, gebelikte yaşanan hipertansif süreçlerin yalnızca doğum anıyla sınırlı kalmayıp, lohusalık dönemi ve kadının ilerleyen yaşamında inme, ak madde lezyonları, vasküler demans ve bilişsel bozukluklar gibi uzun vadeli serebrovasküler komplikasyon riskini belirgin biçimde artırdığını göstermektedir. Ancak bu kalıcı hasarların altındaki hücresel, vasküler ve nöroinflamatuar mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılamamıştır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Bouba-Kiki Fenomeni Üzerine Psikolinguistik Bir Çalışma: Sesler ile Şekiller Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi
Dilbilim ve psikoloji disiplinlerinin kesişim noktasında yer alan ses simgececiliği, dilin kökeni ve doğasına dair yürütülen tartışmalarda geleneksel dilsel uzlaşı ve rastlantısallık varsayımlarını sörgülayan temel bir araştırma alanıdır. Özellikle sesler ile görsel biçimler arasındaki evrensel veya kültürel bağlamda tutarlı eşleşmeleri inceleyen bouba-kiki fenomeni, bireylerin duyusal girdileri işlerken sergiledikleri ortak bilişsel eğilimleri ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, farklı dillerde ve öğrenci gruplarında bu bilişsel mekanizmaların işleyiş biçimi ve markalaşma süreçlerindeki yansımaları güncel psikolinguistik araştırmaların odak noktasını oluşturmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Yapay Zeka Algoritmaları Kullanılarak E-Sağlık Hasta İzleme Sistemi İçin Akıllı IoMT Tabanlı Mimari
Kronik hastalıkların yaygınlaşmasıyla birlikte uzaktan hasta izleme ve e-sağlık sistemlerinin önemi her geçen gün artmaktadır. Nesnelerin Tıbbi İnterneti (IoMT), giyilebilir sensörler ve bulut bilişim teknolojileri sağlık verilerinin sürekli ve hızlı biçimde toplanmasına imkân tanırken; bu verilerin yüksek boyutluluğu, gürültülü yapısı ve eksik değer içermesi verimli sınıflandırmayı zorlaştırmaktadır. Mevcut yapay zeka ve makine öğrenmesi yaklaşımları, hayati bulguların anlık analizinde ve anormal durumların yüksek doğrulukla tespit edilmesinde bilgi işleme hızı ile doğruluk oranı arasında denge kurmak durumundadır. Bu çalışma, yüksek boyutlu veri indirgeme, nesnel özellik seçimi ve hibrit derin öğrenme mimarilerini bir araya getirerek tıbbi izleme süreçlerindeki doğruluk ve zaman karmaşıklığı sorunlarına etkili bir çözüm sunmayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Jember Bölgesinde Anne Eğitim Düzeyi Temelinde Annelerin Çocuk Oyunlarına Yönelik İnançları ile Çocukların Oyun Tercihleri Arasındaki İlişki
Erken çocukluk gelişiminde oyunun kritik rolü evrensel olarak kabul edilse de ebeveynlerin bu sürece yönelik bilişsel inançlarının çocukların somut oyun tercihleri üzerindeki etkisi karmaşık bir yapı sergilemektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde akademik başarı baskısı ile oyun temelli gelişim arasındaki çatışma, annelerin tutumlarını şekillendirmektedir. Bu çalışma Endonezya bağlamında anne eğitim düzeyinin oyuna yönelik inançlar ve çocukların eylemsel tercihleri üzerindeki kontrol edici etkisini analiz ederek alan yazındaki boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Din Nörobilimi Üzerine Bir İnceleme: Alanın Genel Görünümü, Sınırlılıkları ve Geleceğe Yönelik Müdahaleler
Din nörobilimi, bireylerin dini inançları, ritüelleri ve aşkın deneyimleri sırasında beyinde meydana gelen yapısal, işlevsel ve nörokimyasal değişimleri inceleyen çok disiplinli bir alandır. Din sosyolojisi, karşılaştırmalı dinler tarihi ve bilişsel nörobilim arakesitinde konumlanan bu saha, ampirik yöntemlerin sınırlılıkları ve dini kavramların tek tipleştirilmesi gibi epistemolojik ve metodolojik tartışmaların odağında yer almaktadır. Makale, bu tartışmalar kapsamında mevcut görüntüleme teknolojilerinin ritüel hareketlerini incelemedeki yetersizliğini aşmayı ve alana yeni teorik açılımlar kazandırmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Çevrim İçi Uyuşmazlık Çözümü (ODR) Işığında Türk Hukuk Yargılama Sistemini Yeniden Tasarlamak
Dünya genelinde çevrim içi uyuşmazlık çözüm (ODR) yöntemlerinin gelişimi, medeni usul hukukunda yargıya erişim ve yargısal verimlilik tartışmalarında yeni bir dönüşüm dalgası başlatmıştır. Geleneksel mahkeme usullerinin uzun yargılama süreleri, yüksek maliyetler ve hukuki bilgiye erişim engelleri gibi yapısal sorunları, dijital teknolojilerin yargı sistemine entegrasyonunu zorunlu kılmaktadır. Türk hukuk yargılama sisteminde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) ile önemli bir dijital altyapı kurulmuş olsa da mevcut kullanım ağırlıklı olarak otomasyon ve evrak aktarımı düzeyindedir. Makale, ODR hareketinin sunduğu ilkeler ışığında UYAP altyapısının köklü bir usul dönüşümüyle yeniden nasıl tasarlanabileceğini hukuki boyutuyla tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İngilizceyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenlerde Psikolojik İyi Oluşun Yordayıcıları Olarak Öz-Farkındalık, Öz-Yeterlik ve Öz-Düzenleme
Yabancı dil olarak İngilizce öğrenimi (EFL), yüksek bilişsel yük, akademik baskı ve performans kaygısı gibi etkenler nedeniyle öğrencilerin psikolojik esenliği üzerinde belirgin bir baskı oluşturmaktadır. Pozitif psikoloji ve ikinci dil edinimi yazınında, öğrencilerin duygusal durumlarının dil öğrenim başarısı ve genel yaşam tatmini üzerindeki rolü giderek daha fazla vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, öz-farkındalık, akademik öz-yeterlik ve öz-düzenleme becerilerinin eudaimonik psikolojik iyi oluş üzerindeki eş zamanlı doğrudan ve dolaylı etkilerini inceleyen bütüncül ampirik modeller oldukça sınırlıdır. Çalışma, Çin bağlamındaki yükseköğretim EFL öğrencilerinin psikolojik iyi oluş düzeylerini şekillendiren yapısal mekanizmaları açıklayarak bu literatürdeki eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Farklı Farkındalık Meditasyonu Stillerinin Kaynak Düzeyindeki MEG Mikrodurum Dinamikleri ve Karmaşıklığı Üzerindeki Modülasyonu
Zihin eğitimi süreçlerinin nörofizyolojik temelleri, genellikle statik aktivasyon modelleri üzerinden incelense de beyin dinamiklerinin hızlı değişimleri (mikrodurumlar) bilişsel süreçlerin anlaşılmasında kritik öneme sahiptir. Odaklanmış dikkat (FAM) ve açık izleme (OMM) meditasyon stillerinin beynin dinamik geçiş karmaşıklığı ve kritiklik noktası üzerindeki etkileri, zihin ile nöral korelasyonlar arasındaki boşluğu doldurmayı hedefleyen güncel bir tartışma alanıdır. Bu çalışma, yüksek zamansal çözünürlüklü MEG verilerini kullanarak meditasyon stillerinin beyin kritikliği üzerindeki spesifik modülasyonlarını sörgülamaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Modern Hesaplama Sistemlerinin Evrimi, Sınıflandırılması ve Gelecek Yönelimleri: Bütüncül Bir İnceleme ve Vizyon
Son altmış yılda bilgisayar sistemleri alanında yaşanan teknolojik gelişmeler, merkezi ana bilgisayarlardan kişisel bilgisayarlara, bulut bilişimden sis, uç ve sunucusuz hesaplama mimarilerine uzanan köklü bir dönüşüm süreci yaratmıştır. Veri hacmindeki eş benzeri görülmemiş artış, gecikmeye duyarlı uygulamaların yaygınlaşması ve yapay zeka ile kuantum hesaplama gibi yenilikçi paradigmaların sisteme entegrasyonu, hesaplama sistemlerinin performans, ölçeklenebilirlik ve enerji verimliliği odaklı yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Mevcut alan yazınında farklı alt hesaplama modellerine odaklanan çalışmalar bulunsa da, bu mimarilerin tarihsel gelişim dinamiklerini, hiyerarşik taksonomisini ve geleceğe yönelik araştırma gündemini bir arada ele alan bütüncül çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sosyal Ağlar Aracılığıyla Bilgi Edinimi: Doğruluk, Hata ve Kutuplaşma Üzerine Ajan Tabanlı Simülasyon Analizi
Sosyal epistemoloji ve bilişsel bilimler alanında, insanların dünya hakkındaki inançlarının büyük bir kısmını doğrudan gözlem yerine başkalarının tanıklığına dayandırarak oluşturduğu bilinmektedir. Ancak bilgi aktarımında bulunan kaynakların güvenilirliğini ve bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek önemli bir metodolojik ve epistemolojik sorun teşkil etmektedir. Dijital iletişim ağlarının ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte toplumsal ölçekte fikir ayrılıklarının, yankı odalarının ve inanç kutuplaşmasının artması bu tartışmayı yeniden alevlendirmiştir. Bu çalışma, kaynak güvenilirliğini kestirme stratejileri ile iletişim ağlarının yapısının inanç doğruluğu ve toplumsal kutuplaşma üzerindeki etkilerini simülasyonel olarak modelleyerek literatürdeki causal mekanizma eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Üniversite Öğrencilerinde Akademik Duygular, Üniversiteye Uyum ve Okulu Bırakma Eğilimi
Yükseköğretime geçiş süreci, öğrencilerin akademik, sosyal ve duygusal alanlarda önemli dönüşümler yaşadığı kritik bir evredir. Özellikle COVID-19 pandemisi ve acil uzaktan eğitim uygulamaları, üniversiteye yeni başlayan gençlerin uyum süreçlerini daha karmaşık hale getirmiştir. Alanyazında öğrencilerin bilişsel ve davranışsal gelişimlerine odaklanılırken, bu süreçlerin arka planında yer alan ve akademik başarı ile okulu bırakma kararlarını doğrudan etkileyen duygusal yaşantıların rolü uzun süre ihmal edilmiştir. Bu çalışma, akademik duyguların üniversiteye uyum ve okulu bırakma niyeti üzerindeki yordayıcı rolünü inceleyerek alandaki bu boşluğu doldurmayı ve yükseköğretimde kalıcılığı artıracak müdahale mekanizmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Neden Sanat? Sanat ve Sağlık Disiplininde Sanatın Rolü Üzerine Kuramsal Bir İnceleme
Sanat ve Sağlık alanı, sanat müdahalelerinin fiziksel ve zihinsel sağlık üzerindeki olumlu etkilerini belgeleyen geniş bir ampirik literatüre sahiptir. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2019 yılında yayımladığı kapsamlı raporda 3.000 civarında çalışma değerlendirilmiş, ancak sanatın sağlık üzerindeki özgül rolü (sanat etkisi) ile genel uyarıcı veya sosyal etkinliklerin etkileri arasındaki ayrım tam olarak netleştirilememiştir. Sanatın 'sanat için' değil 'insan için' olduğu gerçeğinden hareketle, disiplinler arası bir geçerlik sorunu ortaya çıkmaktadır. Bedenleşmiş ve eylemsel bilişsel bilim kuramlarının bu alana entegre edilmesi, zihin-beden ilişkisini ve estetik deneyimin nörobiyolojik temellerini açıklamak için zorunlu bir ihtiyaç haline gelmiştir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Kariyer Başarısında Duygusal Zekâ ve Güçlüklerle Başa Çıkma Derecesinin Rolü
Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi yazınında kariyer başarısı uzun süredir genel zekâ ve bilişsel yetenekler çerçevesinde ele alınmıştır. Ancak küreselleşen ve belirsizliği artan iş dünyasında bilişsel becerilerin tek başına kariyer ilerlemesini açıklamada yetersiz kalması, araştırmacıları duygusal zekâ ve güçlüklerle başa çıkma kapasitesi gibi duygusal ve psikolojik faktörlere yöneltmiştir. Bu çalışma, nesnel ve öznel kariyer başarısının belirleyicilerini mizaç duygusal zekâsı ile dayanıklılık ve sebat bileşenlerinden oluşan güçlük katsayısı üzerinden eş zamanlı olarak inceleyerek literatürdeki ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Görsel Estetik ve Sosyal Ticaret Arasındaki İlişkinin Görsel Bilgi Benimseme Tekli Modeli Aracılığıyla İncelenmesi
Sosyal ağların ve görsel odaklı platformların yaygınlaşması, çevrimiçi ticareti akran etkileşimi ve görsel iletişim ağırlıklı bir modele taşımıştır. Dikkat ekonomisinde görsel estetik, kullanıcıların ilgisini çekmede birincil rol oynasa da bunun rasyonel bilgi benimseme ve tüketici tercih mekanizmaları üzerindeki ampirik etkileri yeterince açıklanmamıştır. Bu çalışma, görsel estetiği basit bir çevresel ipucu olmaktan çıkarıp bilişsel bir bilgi kaynağı olarak ele almakta ve ikna süreçlerindeki rolünü araştırmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Yaşam Boyu Eğitimde Eğitimsel Yetkinlik ve Pedagojik Modeli
Yaşam boyu eğitimde süreklilik, yalnızca kurumlar arasındaki geçişlerle sınırlı değildir; öğrenenin bilgiyi yeni koşullarda kullanabilmesi, başkalarıyla birlikte öğrenebilmesi ve kendi öğrenme sürecini değerlendirebilmesi de bu yapının parçalarını oluşturmaktadır. İncelenen makale söz konusu sürekliliği, bilişsel, sosyal ve yansıtıcı deneyimleri bir araya getiren eğitimsel yetkinlik kavramı üzerinden açıklamaktadır.