Akademik arama
Arama sonuçları
“ROS” için 43 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Birikimli Ortalama Trigliserid Glikoz-Vücut Kitle İndeksi ile Kardiyovasküler Hastalık İnsidansı Arasındaki İlişki: Çin'de Prospektif Ulusal Bir Kohort Çalışması
Gelişmekte olan ülkelerde kardiyovasküler hastalıkların (KVH) artan morbidite ve mortalite yükü, risk altındaki bireylerin erken tespiti için yeni ve maliyet-etkin tarama yöntemlerinin geliştirilmesini gerektirmektedir. İnsülin direncinin (İD) ateroskleroz patogenezindeki merkezi rolü bilinmekle birlikte, doğrudan ölçümü için kullanılan altın standart yöntemler maliyetli ve invazivdir. Son dönemde trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) basit ve etkili bir İD ve metabolik risk göstergesi olarak önerilmiştir. Ancak, birikimli ortalama TyG-VKİ maruziyetinin prospektif kohort çalışmalarında KVH insidansını tahmin etme kapasitesi literatürde yeterince araştırılmamıştır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Rosacea Hastalarinda Psikolojik Değerlendirme: Symptom Checklist - 90 - Revised Kullanan Bir Vaka-Kontrol Çalışmasi
Deri hastalıkları arasında yaygın bir kronik yüz dermatozu olan rosacea, klasik olarak psikolojik etkenlerin başlangıç ve seyir süreçlerinde belirleyici rol oynadığı bir psikodermatoz şeklinde ele alınmaktadır. Yıllar boyunca bu tanıya sahip bireyler çeşitli kişilik atıflarıyla veya psikopatolojik örüntülerle tanımlanmış, yüz bölgesindeki görünür belirtilerin yarattığı utanç ve sosyal yetersizlik hissi hastaların günlük yaşamını olumsuz etkilemiştir. Ancak bu klinik tablonun hastaların ruhsal durumu üzerindeki somut psikopatolojik yansımaları, demografik etkenlerin bu süreçteki belirleyiciliği ve olası cinsiyet farklılıkları dermatoloji ile psikiyatri literatüründe ayrıntılı ampirik incelemeler gerektiren tartışmalı alanlar olarak varlığını sürdürmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Kültürel Olarak Duyarlı Anne Sağlığını Geliştirme Müdahalesinin Tek Kollu Prospektif Karma Yöntem Uygulanabilirlik Çalışması Protokolü
Aşırı Muhafazakar Yahudi (UOJ) toplumu gibi geleneksel ve kapalı topluluklarda anneler, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklarının bakım sorumluluğunu üstlenirken yoğun toplumsal cinsiyet rol beklentileri, zihinsel sağlık sorunlarına yönelik damgalanma ve ana akım sağlık hizmetlerine erişim kısıtlılıkları ile karşı karşıya kalmaktadır. Literatürde DEHB'li çocukların annelerinde stres, depresyon ve tükenmişlik riskinin yüksek olduğu gösterilmekle birlikte, geleneksel topluluklardaki kadınların öz bakım ve sağlık davranışlarına katılımını destekleyen kültüre duyarlı müdahalelerin tasarımı ve uygulanabilirliği konusundaki nitelikli protokollere duyulan ihtiyaç önemini korumaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Nijerya Niger Deltasi Bölgesinde Aşı Hizmetlerine Yönelik Talebi Artırmak İçin Toplum Tiyatrosunun Kullanılması
Düşük ve orta gelirli ülkelerde çocukluk çağı aşı kapsayıcılığının artırılması, küresel kamu sağlığı hedefleri ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları açısından kritik bir öneme sahiptir. Nijerya gibi gelişmekte olan ülkelerde aşı kapsayıcılığının yetersiz kalması hem sağlık hizmeti sunumundan hem de toplumsal talep eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Tedarik zincirindeki aksamalar sunum tarafını oluştururken, yanlış inanışlar, güvensizlik, yetersiz bilgi ve kültürel engeller talep tarafındaki temel sorunlardır. Niger Deltası bölgesinde zorlu coğrafi koşullar ve güvenlik sorunları aşıya erişimi daha da zorlaştırmaktadır. İnsan odaklı tasarım ve toplum tiyatrosu gibi katılımcı iletişim yöntemleri, bakım verenlerin aşıya yönelik tutumlarını olumlu yönde değiştirerek toplumsal talebi artırma potansiyeline sahiptir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
UCSF ChimeraX: Yapı İnşası ve Analiz Araçları ile Kriyojenik Elektron Mikroskopisi Modelleme Süreçlerinin Çözümlenmesi
Biyomoleküler yapı biyolojisinde ve kriyojenik elektron mikroskopisinde (cryo-EM), yüksek çözünürlüklü haritalardan üç boyutlu atomik modellerin inşa edilmesi ve doğrulanması temel bir araştırma alanını oluşturmaktadır. Yapay zeka tabanlı yapı tahmini araçlarının gelişimi ve cryo-EM çözünürlüklerinin 3-4 Angstrom seviyelerine ulaşması, büyük moleküler komplekslerin modellenmesini hızlandırmıştır. Bununla birlikte, farklı yazılımlar arasındaki veri transferi karmaşası ve model doğrulama hataları önemli metodolojik zorluklar yaratmaktadır. İncelemeye konu olan bu yayın, UCSF ChimeraX moleküler modelleme ortamına eklenen yeni araçların, yapay zeka tahminlerinin, haritaya oturtma algoritmalarının ve eklenti ekosisteminin bu zorlukları nasıl çözdüğünü ele almaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Kadim Sicilya Anıtsal Zeytin Ağaçlarının Kurtarılması ve Mikrosatellit Markörleri ile Genotiplendirilmesi
Akdeniz havzasında zeytin (Olea europaea L.), hem sosyo-ekonomik hem de biyokültürel açıdan stratejik bir tür olup binlerce yıllık evcilleştirme ve adaptasyon geçmişine sahiptir. Sicilya adası, coğrafi konumu ve tarihi mekanizmaları gereği son derece zengin bir zeytin germplazmına ev sahipliği yapmaktadır. Ancak yüzyıllık anıtsal ağaçların genetik yapısı, aşılama geçmişleri ve yerel çeşitlerle olan soy ilişkileri yeterince moleküler düzeyde incelenmemiştir. Bu bağlamda, iklim değişikliği ve Xylella fastidiosa gibi biyotik tehditler karşısında anıtsal ağaçların genetik rezervuar işlevi ve ıslah programları için potansiyeli kritik bir tartışma konusudur.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Vaka Senaryosuna Dayalı Deniz Kirliliği Simülasyonu ve Karşılaştırmalı Müdahale Prosedürleri
Deniz taşımacılığında İstanbul Boğazı gibi dar ve yoğun su yolları, seyir emniyeti ve çevre kirliliği açısından yüksek risk taşımaktadır. Çift yönlü karmaşık akıntı yapısı, dar coğrafi yapısı ve tanker trafiğinin yoğunluğu, olası gemi kazalarında ciddi deniz kirliliği felaketlerine yol açabilmektedir. Uluslararası OPRC 1990 sözleşmesi ve Türkiye'deki 5312 sayılı kanun kapsamında acil müdahale kapasitelerinin geliştirilmesi ve operasyonel verimliliğin artırılması stratejik bir zorunluluktur. Literatürde petrol yayılımını modelleyen çalışmalar bulunsa da müdahale ekipmanlarının taktiksel kullanımı ve teknik iyileştirmelerin müdahale başarısına etkisi yeterince karşılaştırmalı olarak incelenmemiştir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
ATLAS Dedektörü ile 13 TeV Enerjide Yüksek Kütleli Tau Çifti Üretim Tesir Kesitinin Ölçülmesi ve Yeni Parçacıklar ile Etkileşimler Üzerindeki Sınırlandırmalar
Yüksek enerjili parçacık fiziği literatüründe, tau-lepton çiftlerinin yüksek kütleli üretim süreçleri, Standart Model öngörülerinin ötesindeki fiziksel fenomenleri araştırmak için kritik bir alan teşkil etmektedir. Özellikle B-mezonu bozunumlarında gözlemlenen ve Standart Model ile tam olarak örtüşmeyen anomaliler, üçüncü nesil fermiyonlara ayrıcalıklı şekilde bağlanan yeni parçacıkların varlığına dair güçlü teorik motivasyonlar sağlamaktadır. Bu çalışma, ATLAS deneyi verilerini kullanarak bu bölgedeki üretim tesir kesitini ilk kez diferansiyel olarak ölçmeyi ve leptokuarklar ile Z' bozonları gibi egzotik parçacıklar üzerindeki deneysel sınırları daraltmayı amaçlayan tartışmaya odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Din Nörobilimi Üzerine Bir İnceleme: Alanın Genel Görünümü, Sınırlılıkları ve Geleceğe Yönelik Müdahaleler
Din nörobilimi, bireylerin dini inançları, ritüelleri ve aşkın deneyimleri sırasında beyinde meydana gelen yapısal, işlevsel ve nörokimyasal değişimleri inceleyen çok disiplinli bir alandır. Din sosyolojisi, karşılaştırmalı dinler tarihi ve bilişsel nörobilim arakesitinde konumlanan bu saha, ampirik yöntemlerin sınırlılıkları ve dini kavramların tek tipleştirilmesi gibi epistemolojik ve metodolojik tartışmaların odağında yer almaktadır. Makale, bu tartışmalar kapsamında mevcut görüntüleme teknolojilerinin ritüel hareketlerini incelemedeki yetersizliğini aşmayı ve alana yeni teorik açılımlar kazandırmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Farklı Farkındalık Meditasyonu Stillerinin Kaynak Düzeyindeki MEG Mikrodurum Dinamikleri ve Karmaşıklığı Üzerindeki Modülasyonu
Zihin eğitimi süreçlerinin nörofizyolojik temelleri, genellikle statik aktivasyon modelleri üzerinden incelense de beyin dinamiklerinin hızlı değişimleri (mikrodurumlar) bilişsel süreçlerin anlaşılmasında kritik öneme sahiptir. Odaklanmış dikkat (FAM) ve açık izleme (OMM) meditasyon stillerinin beynin dinamik geçiş karmaşıklığı ve kritiklik noktası üzerindeki etkileri, zihin ile nöral korelasyonlar arasındaki boşluğu doldurmayı hedefleyen güncel bir tartışma alanıdır. Bu çalışma, yüksek zamansal çözünürlüklü MEG verilerini kullanarak meditasyon stillerinin beyin kritikliği üzerindeki spesifik modülasyonlarını sörgülamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Futbölçularda Ön Çapraz Bağ Rekonstrüksiyonu Sonrası Kulüp Tabanlı ve Hastane Rehberliğindeki Rehabilitasyonun Karşılaştırılması: İki Yıllık İleriye Dönük Kohort Çalışması
Ön çapraz bağ (ÖÇB) yaralanmaları, futbölçularda atletik performansı ve spora uzun süreli katılımı ciddi şekilde olumsuz etkileyen en yaygın ve kariyer tehdit edici kas-iskelet sistemi hasarlarından biridir. Cerrahi rekonstrüksiyon diz eklem stabilitesini yeniden sağlamak için standart yaklaşım haline gelmiş olsa da cerrahi sonrası rehabilitasyon modellerinin yapısı uzun dönem klinik başarıyı ve spora güvenli dönüşü doğrudan belirlemektedir. Geleneksel hastane merkezli rehabilitasyon programları ağrı kontrolü, eklem hareket açıklığı ve temel kas gücünün kazanılmasına odaklanarak yüksek güvenlik sağlarken, futbola özgü patlayıcı güç, çabukluk, dinamik denge ve yüksek yoğunluklu mücadele toleransı gibi spora özel yetilerin kazandırılmasında yetersiz kalabilmektedir. Buna karşın kulüp ortamında yürütülen spora özgü rehabilitasyon modelleri yüksek antrenman hacmi ve saha simülasyonlarıyla performans geliştirmeyi hedeflemektedir; ancak futbölçular üzerinde bu iki rehabilitasyon modelinin iki yıllık uzun dönem sonuçlarını karşılaştıran ileriye dönük kanıtlar sınırlıdır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Tropikal Kesme Çiçeklerde Hasat Sonrası Teknolojilerdeki Son Gelişmeler ve Gelecek Perspektifleri: Örnek Olay Olarak Heliconia
Tropikal kesme çiçekler (TCF), egzotik yapıları ve canlı renkleriyle küresel çiçekçilik pazarında yüksek katma değerli bir segment oluşturmaktadır. Ancak bu türlerin ticari yaygınlaşması; agronomi uygulamalarındaki bilgi eksiklikleri, hasat sonrası soğuk zararı hassasiyeti, ksilom tıkanmaları ve taşımadaki lojistik zorluklar nedeniyle sınırlı kalmaktadır. Literatürde Anthurium ve Strelitzia gibi türler öne çıkarken, Heliconia gibi yükselen türlerin hasat sonrası fizyolojisine odaklanan kapsamlı derlemelerin bulunmayışı bu alandaki temel tartışma ve araştırma boşluğunu oluşturmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Şam, Suriye'deki Temel Kamu Hastaneleri Ziyaretçileri Arasında Glokom Farkındalığı ve Bilgi Düzeyi: Kesitsel Bir Çalışma
Glokom, küresel ölçekte kalıcı görme kaybı ve körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan kronik bir optik nöropatidir. Erken evrelerde sıklıkla semptomsuz seyretmesi nedeniyle hastaların önemli bir bölümü tıbbi yardıma geç başvurmakta ve önlenebilir görme kayıpları yaşamaktadır. Toplumdaki farkındalık ve bilgi düzeyinin yetersizliği, erken tanı ve tedaviye erişim davranışlarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Orta Doğu ve Suriye özelinde glokom farkındalığını değerlendiren ampirik veri eksikliği bulunması, kamusal sağlık politikalarının ve toplum tabanlı bilgilendirme stratejilerinin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Sürdürülebilir Liderlik: Bir Literatür Taraması ve Gelecek Araştırmalar İçin Beklentiler
Modern işletme yönetimi, ekonomik büyümenin beraberinde getirdiği sosyal eşitsizlikler ve çevresel bozulmalar nedeniyle ciddi bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Geleneksel liderlik modellerinin kısa vadeli kâr odaklı yaklaşımı, 2015 yılında kabul edilen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve küresel iklim krizi bağlamında yetersiz kalmaktadır. Bu durum, liderlerin ekonomik, sosyal ve çevresel hedefleri dengelemesini öngören sürdürülebilir liderlik kavramını tartışmaların odağına yerleştirmiştir. Ancak alanın henüz kuramsal olarak parçalı bir yapıda olması ve farklı disiplinlerdeki uygulamaların bütünleştirilememesi, kapsamlı bir literatür sentezini zorunlu kılan temel sorunu oluşturmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
İranlı Hemşirelik Öğrencilerinde Algılanan Mesleki Kimlik ve İlişkili Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma
Hemşirelik mesleğinin küresel ölçekte karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri hemşire eksikliği ve öğrencilerin meslekte tutulmasıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplininin norm, değer ve özelliklerinin benimsenmesiyle bireyin bir hemşire gibi düşünmesi, hissetmesi ve davranması sürecidir. Bu kimliğin olumlu düzeyde gelişmesi, öğrencilerin klinik performansını, ruh sağlığını, bakım kalitesini ve iş doyumunu doğrudan etkilemektedir. Doğulu toplumlarda sosyokültürel dinamiklerin mesleki kimlik algısı üzerindeki etkileri yeterince incelenmediğinden, bu çalışmada İran bağlamında hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik düzeyleri ve bunu kestiren faktörler incelenmektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Mikro Uydu Tabanlı Gerçek Zamanlı Kuantum Anahtar Dağıtımı Teknolojisi ve Saha Uygulamaları
Küresel ölçekte güvenli kuantum ağlarının kurulması, kuantum fiziği ilkelerine dayanan kuantum anahtar dağıtımı sistemlerinin uydu takımyıldızları aracılığıyla yaygınlaştırılmasını gerektirmektedir. Geleneksel kuantum uyduları ve optik yer istasyonları tonlarca ağırlığa ve devasa boyutlara sahip olduğundan, büyük ölçekli ve alçak maliyetli takımyıldız ağlarının kurulması pratik sınırlılıklarla karşılaşmaktadır. Mikro uydular ve taşınabilir yer istasyonları kullanarak hafif, yüksek hassasiyetli ve gerçek zamanlı kuantum anahtar dağıtımı gerçekleştirmek, küresel kuantum interneti altyapısının ticari ve askeri ölçekte yaygınlaşması için kritik bir teknolojik eşiği temsil etmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Bangladeş'te Lisans Üniversite Sınavına Hazırlanan Öğrencilerde Depresyon Belirtileri, Anksiyete ve Stres: Kesitsel Bir Çalışma
Gelişmekte olan ülkelerde ruh sağlığı kaynaklarının yetersizliği, yükseköğretime geçiş aşamasındaki gençlerin karşılaştığı akademisi temelli psikososyal baskıları daha ağır hale getirmektedir. Bangladeş'te kamu üniversitelerindeki kontenjanların son derece kısıtlı olması, üniversiteye giriş sınavlarını yüksek rekabetli bir yarışa dönüştürmektedir. COVID-19 pandemisi sürecinde sınavların ertelenmesi ve 'otomatik geçiş' uygulamaları aday öğrenciler üzerinde ek belirsizlik ve toplumsal baskı oluşturmuştur. Bu çalışma, üniversiteye giriş sınavına hazırlanan adayların depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini inceleyerek literatürdeki ampirik veri eksikliğini gidermeyi amaçlamaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Hassas Tarımda Akıllı Sensörler ve Nesnelerin İnterneti Entegrasyonu: Eğilimler, Zorluklar ve Gelecek Perspektifleri
Geleneksel tarım yöntemleri, iklim değişikliği ve kaynak kıtlığı nedeniyle artan küresel gıda talebini karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Hassas tarım; veri odaklı karar alma mekanizmaları, gelişmiş sensörler ve Nesnelerin İnterneti (IoT) teknolojileri aracılığıyla kaynak kullanımını optimize ederek ve verimliliği artırarak sürdürülebilir bir çözüm sunmaktadır. Bu alandaki temel tartışma, veri toplama ve otomasyon teknolojilerinin tarımsal ekosistemlere entegrasyonu ile küresel gıda güvenliğinin nasıl sağlanacağı ve bu süreçte karşılaşılan yüksek maliyet, veri güvenliği ile kırsal bağlantı sorunlarının nasıl aşılacağı üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Bilimsel Denetim Odaklı Geleneksel Çin Tıbbı Kalite Değerlendirme Yöntemleri: Son Araştırma Gelişmeleri ve Gelecek Beklentileri
Geleneksel Çin Tıbbı (GÇT) preparatlarının karmaşık kimyasal yapıları ve hammadde kaynaklarındaki kararsızlıklar, modern ilaç denetim standartlarında ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Klasik tek bileşenli analizler, bu çok hedefli tıp sisteminin klinik etkinliğini doğrulamada yetersiz kalmaktadır. İlaç düzenleme bilimi, geleneksel tıp teorileriyle uyumlu, klinik güvenliği ve etkinliği bir arada değerlendirebilen bütünsel kalite değerlendirme sistemlerinin kurulmasını ve bilimsel denetim mekanizmalarıyla entegrasyonunu tartışmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Yenilenebilir enerji iklim değişikliğine bir çözüm olarak: Ülkeler arası kapsamlı bir çalışmadan elde edilen bulgular
İklim değişikliği ve enerji üretimindeki artan zorluklar, karbon emisyonlarını azaltmak ve sürdürülebilir bir gelecek sağlamak için yenilenebilir enerji kaynaklarına (YEK) geçişi zorunlu kılmaktadır. Sanayi devriminden bu yana küresel fosil yakıt kullanımı, iklim değişikliğinin temel itici gücü olan karbondioksit (CO2) emisyonlarında önemli bir artışa neden olmuştur. Dünya nüfusunun 2050 yılına kadar 9.9 milyara ulaşması beklendiğinden, enerji talebi %80 oranında artacak ve bu da CO2 emisyonları ile çevresel etkileri azaltma ihtiyacını daha da belirgin hale getirecektir. Bu durum, akademik çevrelerde yıllardır önemli bir küresel tartışma konusu olmuş, fosil yakıtlara aşırı bağımlılığın çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki olumsuz etkileri ve alternatif enerji çözümlerinin araştırılmasına yönelik motivasyonu artırmıştır. Bu çalışma, yenilenebilir enerjinin CO2 emisyonları üzerindeki etkisini inceleyerek bu kritik tartışmaya katkıda bulunmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Arap Ülkelerinde Beş Yaş Altı Çocuk Ölümlerinin Sosyo-Ekonomik ve Demografik Belirleyicileri: Doğum Sırası ve Ülke Bazlı Karşılaştırmalı Bir Analiz
Beş yaş altı çocuk ölümü oranları, bir ülkenin genel sağlık durumunun, sosyoekonomik kalkınmışlığının ve temel insani refahının en duyarlı göstergelerinden biridir. Arap dünyasında bu oranlar, petrol zengini Körfez ülkeleri ile Sudan ve Moritanya gibi daha düşük gelirli ülkeler arasında 6,5 ile 117 per 1000 canlı doğum arasında değişen dramatik bir heterojenlik sergilemektedir. Makale, bu geniş coğrafyadaki ölüm risklerini etkileyen bireysel ve hanehalkı faktörlerinin doğum sırasına göre nasıl değiştiğini ampirik bir yaklaşımla sörgülayarak bölgeye özgü sağlık eşitsizliklerini tartışmaya açmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Etiyopya'nin Bahir Dar Kentinde Konut Edinimi İçin Kayit Disi Arazi Brisimi ve İlişkili Gecekondu Yerlesimlerinin Gelişimi
Hizli kentlesme süreçleri, özellikle Kuresel Guney ulkelerinde uygun fiyatli konut ve arazi talebini artirarak resmi yönetim mekanizmalarinin yetersiz kalmasina neden olmaktadir. Bu durum, dar ve orta gelirli gruplarin barinma ihtiyaclarini karsilamak üzere gayriresmi arazi piyasalarina yonelmesine yol acar. Literatürde, kamu mulkiyeti ve kira sistemine dayalı arazi yönetimlerinin etkinliği tartisilirken, resmi sistemin arz yetersizligi ile kamulastirma tazminatlarinin düşüklugu kayit disi arazi transferlerini tetikleyen ana unsurlar olarak one cikmaktadir. Bu makale, Etiyopya'nin Bahir Dar kentindeki gayriresmi arazi edinimi, bu süreçlerin dinamikleri, aktorleri ve kentsel dönüşum üzerindeki etkilerini ele almaktadir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
55 Cancri e Kayalık Ötegezegeni Üzerinde İkincil Bir Atmosferin Keşfi ve Karakterizasyonu
Güneş sistemi dışındaki karasal gezegenlerin atmosferik özelliklerinin belirlenmesi, modern astrofiziğin en önemli araştırma konularından biridir. Ancak, kayalık ötegezegenlerin atmosferlerinin varlığına dair yapılan aramalar şimdiye kadar ya atmosferik kütle üzerine çok dar üst sınırlar getirebilmiş ya da net olmayan sonuçlar vermiştir. Sıcak kayalık bir ötegezegen olan 55 Cancri e'nin kalın bir uçucu zarfa sahip olup olmadığı veya tamamen çıplak bir lav dünyası mı olduğu sorusu, bu çalışmanın merkezinde yer alan temel tartışmayı oluşturmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
InterPro Veritabanının 2022 Yılı Güncellemeleri, Pfam Entegrasyonu ve Yapay Zeka Tabanlı Yapısal Tahminlerin Biyoinformatik Platformuna Dahil Edilmesi
Genomik dizileme teknolojilerindeki hızlı gelişmeler ve maliyet düşüşleri, dizileme verilerinin benzeri görülmemiş bir ölçekte artmasına yol açmıştır. Ancak bu yüz milyonlarca ham protein dizisinin işlevsel ve yapısal olarak anlamlandırılması, hesaplama sürelerinin katlanarak büyümesi nedeniyle biyoinformatikte ciddi bir darboğaz oluşturmaktadır. Bu zorluğu aşmak için geliştirilen dizi imza veritabanları ve örüntü tanıma modelleri, deneysel olarak karakterize edilmiş proteinlerden elde edilen bilgileri henüz işlevi bilinmeyen dizilere aktarmayı amaçlar. Farklı veritabanlarının sunduğu tamamlayıcı bilgilerin tek bir çatı altında birleştirilmesi, proteom ölçeğinde işlevsel açıklama doğruluğunu artırmak ve biyomedikal araştırmacılara merkezi bir erişim noktası sunmak açısından kritik bir önem taşımaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Reaktif Oksijen Türleri, Toksisite, Oksidatif Stres ve Antioksidanlar: Kronik Hastalıklar ve Yaşlanma
Oksidatif stres, hücresel düzeyde serbest radikallerin üretimi ile antioksidan savunma mekanizmaları arasındaki dengesizlikten kaynaklanan ve biyomoleküllere hasar veren karmaşık bir süreçtir. Düşük ve orta düzeydeki reaktif oksijen ve nitrojen türleri hücresel sinyal iletimi ve redoks homeostazı için hayati öneme sahipken, kontrolsüz artışları kanser, nörodejeneratif rahatsızlıklar, kardiyovasküler ve metabolik hastalıklar gibi pek çok kronik patolojinin ortak paydasını oluşturmaktadır. Bu derleme makalesi, söz konusu türlerin kimyasal doğasını, hücresel hasar mekanizmalarını ve kronik hastalıklar ile yaşlanma sürecindeki rollerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak alandaki tartışmalara açıklık getirmeyi amaçlamaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Akut Arbovirüs Enfeksiyonu Modeli Olarak Mavi Dil Hastalığında Şiddet Belirleyicilerinin Makine Öğrenmesi ile Çözümlenmesi
Arbovirüs enfeksiyonları küresel ölçekte ciddi sağlık ve ekonomik kayıplara yol açan, klinik yansımaları hafif ateşli tablolardan ağır sistemik bozukluklara kadar geniş bir yelpazede değişen patojenik süreçlerdir. Arboviral hastalıklarda klinik seyrin neden bazı bireylerde hafif, bazılarında ise şiddetli seyrettiğini belirleyen konak-virüs etkileşim mekanizmalarının tam olarak çözülememesi, erken tanısal biyobelirteçlerin ve hedefe yönelik tedavilerin geliştirilmesini sınırlandırmaktadır. Bu çalışma, koyunlarda doğal arbovirüs modeli olan mavi dil virüsü enfeksiyonunu kullanarak patojenezdeki temel belirleyicileri makine öğrenmesiyle çözümlemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Ekzojen Kalsiyumun Tatlı Kiraz Meyve Çatlaması Üzerindeki Düzenleyici Etkileri ve PavCML42 Geninin Fonksiyonel Analizi
Tatlı kiraz (Prunus avium L.) meyvelerinin olgunlaşma döneminde yağmur kaynaklı çatlaması, endüstriyel gelişmeyi ciddi şekilde kısıtlayan önemli bir fizyolojik bozukluktur. Bu durum, verim ve kalitede büyük ekonomik kayıplara yol açmakta olup, bazı hassas çeşitlerde çatlama oranları %90'a kadar çıkabilmektedir. Meyve çatlamasının su stresi, hücre duvarı yapısı değişiklikleri ve reaktif oksijen türleri metabolizmasındaki dengesizlikler gibi faktörlerle ilişkili olduğu bilinse de, altında yatan moleküler düzenleyici mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır. Özellikle kalsiyum sinyalizasyonunun kalmodulin benzeri (CML) genler aracılığıyla çatlamayı düzenleyip düzenlemediği belirsizliğini korumaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Örgütsel Uygulama Olarak Dönüştürücü Eğitim Liderliği: Okullarda Öğretmen Özerkliğini ve Mesleki Kültürü Yeniden Yapılandırmada Uygulama Kuramı Perspektifi
Eğitim sosyolojisi ve örgütsel davranış literatüründe liderlik, bireysel yöneticilik vasıflarının ötesinde gündelik örgütsel pratikler üzerinden şekillenen ilişkisel bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Ancak Küresel Güney'deki melez eğitim kurumlarında, dönüştürücü liderliğin öğretmenlik emeğini, mesleki özerkliği ve okul kültürünü aynı anda nasıl yeniden yapılandırdığına dair görgül çalışmalar sınırlıdır. Araştırma, İslami liseler bağlamında bürokratik düzenlemeler ile dini-ahlaki beklentilerin kesişiminde liderliğin üstlendiği aracı rolü incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Dini Ses Peyzajları ve Travmatik Dinleme: Chong Keat Aun'un Midsummer'da Kar (2023) Filminde İşitsel Hafıza, Ritüel ve Manevi Mekan
Günümüz sosyal ve insanı bilimlerinde din ile duyusal deneyimlerin kesişim noktalarına yönelik ilgi giderek artmaktadır. Özellikle ritüeller, kolektif törenler ve tarihsel travmaların aktarımında ses, yalnızca duygusal tepkileri tetikleyen bir araç değil, bireysel ve kolektif hafızaya kazınan temel bir ortam olarak öne çıkmaktadır. Güneydoğu Asya Çin topluluklarının dini ve kültürel pratiklerinde ses; çok dilli, çok etnikli ve çok dinli etkileşimlerle şekillenen yerel bilgi sistemleriyle derinden bağdaşmaktadır. Malezya'daki 13 Mayıs 1969 ırk çatışmaları gibi bastırılmış tarihsel travmaların sinematik temsilinde dini ses peyzajları, politik unutturmaya karşı bir hafıza mekanı ve travmatik dinleme alanı inşa etmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Pandemi Etkileri Kültürel Olarak Ne Kadar Özgündür? Yaş, Biyolojik Cinsiyet ve Siyasi İnançların COVID Etkileri Üzerindeki Kültürel Benzerlik ve Farklılıklarının Değerlendirilmesi
Pandemiler doğası gereği biyo-epidemiyolojik fenomenler olmalarına rağmen, etkileri ulusal sınırları aşan kültürel psikolojik dinamiklerle şekillenmektedir. Psikoloji literatüründe hakim olan Batılı, Eğitimli, Sanayileşmiş, Zengin ve Demokratik (WEIRD) örneklem odaklı yaklaşım, pandemi psikolojisinin evrensel mi yoksa kültüre özgü mü olduğunu anlamayı zorlaştırmaktadır. Mevcut literatürdeki çalışmaların çoğunlukla izole yerel örneklemlerle sınırlı kalması, yaş, cinsiyet ve siyasi inançlar gibi değişkenlerin etkilerindeki paylaşılan ve özgün varyansın ayrıştırılmasını engellemektedir. Bu araştırma, 19 ülkeden toplanan geniş bir veri setiyle pandemi psikolojisinin kültürlerarası doğasını çözümleyerek alandaki bu kuramsal ve ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Modern Hesaplama Sistemlerinin Evrimi, Sınıflandırılması ve Gelecek Yönelimleri: Bütüncül Bir İnceleme ve Vizyon
Son altmış yılda bilgisayar sistemleri alanında yaşanan teknolojik gelişmeler, merkezi ana bilgisayarlardan kişisel bilgisayarlara, bulut bilişimden sis, uç ve sunucusuz hesaplama mimarilerine uzanan köklü bir dönüşüm süreci yaratmıştır. Veri hacmindeki eş benzeri görülmemiş artış, gecikmeye duyarlı uygulamaların yaygınlaşması ve yapay zeka ile kuantum hesaplama gibi yenilikçi paradigmaların sisteme entegrasyonu, hesaplama sistemlerinin performans, ölçeklenebilirlik ve enerji verimliliği odaklı yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Mevcut alan yazınında farklı alt hesaplama modellerine odaklanan çalışmalar bulunsa da, bu mimarilerin tarihsel gelişim dinamiklerini, hiyerarşik taksonomisini ve geleceğe yönelik araştırma gündemini bir arada ele alan bütüncül çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Fiziksel Aktivite, Ruh Sağlığı ve İyilik Hali Üzerine Otuz Yıllık Araştırmalar: Odak Noktaları ve Eğilimlerin Bilimsel Ölçüm Analizi
Fiziksel aktivitenin beden ve ruh sağlığı üzerindeki iyileştirici rolüne dair ampirik yayın patlaması, tıp ve halk sağlığı literatüründe münferit sistematik derleme veya meta-analizlerin kapsamakta zorlandığı devasa bir bilgi birikimi oluşturmuştur. Geleneksel derleme yöntemleri dar klinik sorulara odaklanırken, alanın otuz yıllık tarihsel gelişimini, disiplinler arası etkileşim ağlarını, kurumsal iş birliklerini ve yükselen araştırma odaklarını bütüncül olarak haritalandırmada yetersiz kalmaktadır. Bu makale, bilimsel haritalama ve veri görselleştirme tekniklerini kullanarak söz konusu geniş yazının entelektüel yapısını ve dinamiklerini çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sağlık ve Hastalık Durumlarında İnsan Bağırsak Mikrobiyotası: İlişkinin Açıklığa Kavuşturulması
İnsan sindirim sisteminde yer alan ve trilyonlarca mikroorganizmadan oluşan bağırsak mikrobiyotası, son yıllarda nöral, endokrin, immünolojik ve metabolik yollarla diğer organ sistemleriyle sürekli iletişim halinde olan kritik bir organ benzeri yapı olarak tanımlanmaktadır. Sağlıklı durumdaki dengeli mikroorganizma dağılımı (öbiyozis) konak immünitesi ve besin metabolizması için hayati önem taşırken; beslenme biçimi, antibiyotik kullanımı ve çevresel etkenlerle oluşan dengesizlikler (disbiyozis) obezite, diyabet, kardiyovasküler rahatsızlıklar, hipertansiyon, enflamatuar bağırsak hastalıkları ve kanser gibi birçok sistemik patolojinin gelişimine zemin hazırlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Avrupa'nın En Erken Aşölyen Teknolojisi: Barranc de la Boella Erken Pleyistosen Alanından Büyük Biçimlendirilmiş Aletlere İlişkin Yeni Bulgular
Alt Paleolitik dönemde Aşölyen (Mod 2) endüstrisinin Afrika dışına yayılımı ve Batı Avrupa'daki ilk ortaya çıkış zamanı arkeoloji dünyasında en çok tartışılan konulardan biridir. Afrika'da yaklaşık 1.75 milyon yıl önce başlayan bu teknolojik gelenek, Levant ve Güney Asya'da erken tarihlerde belgelenmişken, Batı Avrupa'da Brunhes-Matuyama sınırından (0.78 milyon yıl) öncesine ait izler uzun süre tartışmalı kalmıştır. İspanya'nın Tarragona kentinde yer alan Barranc de la Boella alanındaki Ünite II katmanı (0.99-0.78 milyon yıl), Avrupa'da Mod 1 Yontuk Çakıl teknolojisiyle eşzamanlı veya hemen sonrasında ortaya çıkan en erken Erken Aşölyen varlığını incelemek için eşsiz bir çökeller dizilimi ve zengin yontma taş iklimi sunmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Ebola Virüsü Teşhis Yöntemleri: Moleküler Testler, Hızlı Tanı Kitleri ve Ayırıcı Tanı Yaklaşımlarının Derlemesi
Ebola virüsü hastalığı, yüksek ölüm oranları ve insan-insan temasıyla hızlı yayılma potansiyeli nedeniyle küresel halk sağlığı acil durumlarına yol açan ciddi bir filovirüs enfeksiyonudur. Salgınların meydana geldiği endemik bölgelerde yüksek güvenlikli laboratuvar altyapısının yetersizliği ve merkezi referans laboratuvarlarına numune naklinde yaşanan gecikmeler, hastaların karantinaya alınmasını ve tedaviye başlanmasını geciktirmektedir. Bu alandaki temel tartışma, tanı hassasiyeti yüksek moleküler yöntemlerin merkezi laboratuvar bağımlılığı ile saha şartlarında hız sağlayan ancak henüz DSÖ hassasiyet kriterlerini tam karşılayamayan hızlı tanı testleri arasındaki dengenin nasıl kurulacağı üzerinedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
COVID-19 Pandemisi Sürecinde Uzaktan Çalışma ve Çalışanların İyi Oluş Durumu: Teksas Sağlık Bilimleri Üniversitesinde İki Dalgalı Bir Çalışma
COVID-19 pandemisi dünya genelinde çalışma hayatını kökten değiştirerek yükseköğretim kurumları dahil pek çok sektörde uzaktan çalışmanın zorunlu ve ani bir şekilde benimsenmesine yol açmıştır. Bu durum, çalışanların mesleki rutinlerini ev ortamına taşımasıyla birlikte yeni örgütsel ve psikolojik stres faktörlerini ortaya çıkararak çalışan refahı üzerine odaklanan iş sağlığı çalışmalarının önemini artırmıştır. Özellikle akademik ortamlarda öğretim, araştırma ve idari hizmetlerin çeşitliliği göz önüne alındığında, uzaktan çalışma geçişinin çalışanların iyi oluş düzeylerine etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmeyi gerektiren kritik bir araştırma alanı olarak belirginleşmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Dort Dalga Karisimi Dalga Boyu Dönüşum Sisteminin Karakterizasyonu ve Optimizasyonu
Modern iletisim sistemleri, sürekli artan trafik talepleri karşısinda kapasite ve maliyet verimliligi sorunlariyla karsilasarak tum optik sinyal isleme tekniklerine yonelmektedir. Dort dalga karisimi süreçine dayanan optik dalga boyu dönüşumu, düşük gecikme, guc tuketimi, genis bant genisligi ve modulasyon formatlarina seffaflik sağlayarak bu sorunlarin çözümu için kritik bir rol oynamaktadir. Ancak dönüşum sistemlerinin performansini sınırlayan doğrusal ve doğrusal olmayan bozulmalarin tam olarak nasıl dengeleyecegi ve giris sinyal kalitesinin olusan idler üzerindeki etkileri alanda henuz sistematik olarak incelenmemistir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
ELF5, Luminal Meme Kanserinde Östrojen Duyarlılığını Baskılar ve Antiestrojen Direncinin Kazanılmasının Temelini Oluşturur
Meme kanserinin moleküler alt tipleri, her hastanın prognozu ve tedavi seçenekleri için kritik öneme sahip olan gen ekspresyonu örüntüleri ile ayırt edilir. Bu alt tipleri belirleyen moleküler mekanizmaların derinlemesine anlaşılması, yeni öngörücü ve prognostik belirteçlerin geliştirilmesi, yenilikçi tedavilerin oluşturulması ve mevcut tedavilere karşı gelişen direncin üstesinden gelinmesi açısından hayati bir araştırma alanıdır. Östrojen reseptörü (ER)-pozitif lüminal alt tipler, ER ve FOXA1 transkripsiyonel faktörlerinin birleşik etkisiyle yönlendirilen gen ekspresyonu örüntüleriyle karakterize edilir. Bu bağlamda, E-twenty-six (ETS) transkripsiyon faktörü ELF5'in, özellikle gebelik ve laktasyon sırasında meme gelişiminde önemli bir rol oynadığı ve ER ile karşılıklı dışlayıcı bir şekilde ifade edildiği bilinmektedir. Bu çalışma, ELF5'in meme kanseri alt tipinin belirlenmesindeki ve östrojen duyarlılığının baskılanmasındaki rolünü, dolayısıyla antiestrojen direncine katkısını inceleyerek bu alandaki bilgi boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
CoRoT Uzay Misyonundan Geçiş Yapan Gunes Disi Gezegenler: Sicak Jupiteler CoRoT-30 b ve CoRoT-31 b
Gunes disi dev gezegenlerin (özellikle sicak ve ilik Jupiteler) olusum ve goc mekanizmalari modern astrofiziğin en dinamik tartisma alanlarindan biridir. Mevcut kuramlar, bu dev kitlelerin oncul disk ici etkileşimler veya yüksek basiklikli goc (HEM) senaryolariyla bugunku yakin yorungelerine ulastiklarini ongormektedir. Ancak, gozlemlenen yorunge egiklikleri, basiklik oranlari ve gezegen ev sahibi yildizlarin lityum bollugu gibi kimyasal özellikleri, bu kuramsal modellerin hangisinin baskin oldugunu doğrulamakta yetersiz kalmaktadir. Bu makale, CoRoT uzay teleskobu verileriyle kesfedilen iki yeni dev gezegenin hassas fiziksel parametrelerini belirleyerek bu kuramsal belirsizligi gidermeyi amaçlamaktadir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Medya İçerik Analizi, Resepsiyon Analizi ve Medya Etkileri Çalışmalarının Bütünleştirilmesi: Ağ Kontrol Kuramı Yaklaşımı
Modern toplumda bireyler günün sekiz saatinden fazlasını medya tüketimiyle geçirmekte, bu durum beyin üzerinde kısa vadeli dikkat patlamalarından yaşam boyu süren anılara kadar geniş bir yelpazede etki bırakmaktadır. Ancak kitle iletişimi, medya psikolojisi ve nörogörüntüleme çalışmaları genellikle birbirinden kopuk ilerlemekte, araştırmacılar kendi disiplinlerinin sınırları içinde 'karanlık odadaki fili' tanımlamaya çalışmaktadır. İletişim bilimcileri sosyal etkilere odaklanırken, sınırbilimciler medyayı doğal bir uyaran olarak kullansa da içeriğin sosyal bağlamını ve hiyerarşik yapısını sıklıkla göz ardı etmektedir. Bu makale, söz konusu disiplinler arası boşluğu Ağ Kontrol Kuramı üzerinden bütüncül bir çerçeveyle kapatmayı amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Spora Özgü Antrenmanın Postüral Kontrolde Uyardığı Adaptasyonlar ve Bunların Atletik Performans İle İlişkisi
Spor bilimleri ve nöromotor kontrol alanında, spora özgü antrenmanlar ile genel gövde kondisyon egzersizlerinin postüral stabilite üzerindeki nörofizyolojik etkileri geniş bir biçimde incelenmektedir. Ancak spora özgü zorlayıcı koşulların beden dengesinin gelişimine ne derecede katkı sağladığı ve bu değişimlerin duyusal-motor veya nöromüsküler uyumlarla ne kadar açıklanabileceği belirsizliğini korumaktadır. Alan literatürü, farklı branşlarda postüral sallantı değişkenleri ile performans ölçütleri arasındaki doğrudan nedensel ve korelasyonel bağların sistematik olarak haritalandırılmasını tartışmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Airbus A32x ile Boeing 737 Güvenlik Olaylarının Karşılaştırmalı Analizi
Havacılık endüstrisinde güvenlik, havayolu şirketlerinin operasyonel sürdürülebilirliği ve yölçu algısı açısından en kritik önceliktir. Tarihsel süreçte Boeing ve Airbus gibi iki dev üretici arasındaki rekabet, uçakların güvenilirlik algısı üzerinden şekillenmiştir. Boeing'in geleneksel olarak daha güvenli kabul edilmesine karşılık, son yıllarda yaşanan Boeing 737 Max kazaları bu algıyı sarsmış ve her iki üreticinin dar gövdeli, tek koridorlu temel uçak ailelerinin (B737 ve A32x) güvenlik geçmişlerinin nesnel verilerle karşılaştırılması ihtiyacını doğurmuştur. Bu çalışma, iki ana üreticinin güvenlik olaylarını istatistiksel bir çerçevede inceleyerek havacılık emniyeti literatüründeki süregelen tartışmalara nicel bir açıklık getirmeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Sporcuların Temel Psikolojik İhtiyaçları ve Duyguları: Bilişsel Yeniden Değerlendirmenin Rolü
Spor bilimleri ve performans psikolojisi literatüründe, yüksek başarının hedeflendiği yarışmacı ortamlarda sporcuların yaşadığı baskı ve işlevsiz duyguların yönetimi temel bir tartışma konusunu oluşturmaktadır. Gross tarafından geliştirilen duygu düzenleme süreç modeli ile Ryan ve Deci'nin Öz-Belirleme Kuramı altındaki Temel Psikolojik İhtiyaçlar Kuramı, bireylerin duygusal tepkilerini nasıl yapılandırdığını açıklayan başlıca kuramsal çerçevelerdir. Ancak spor alanında yetkinlik, özerklik ve ilişkisellik ihtiyaçlarının karşılanmasının uyumlu (bilişsel yeniden değerlendirme) ve uyumsuz (ifadesel bastırma) duygu düzenleme stratejileri üzerinden spora özgü duygular ve psikobiyososyal deneyimler üzerindeki dolaylı mekanizmaları yeterince incelenmemiştir.