Akademik arama
Arama sonuçları
“Türkiye” için 62 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Türkiye’de Akaryakıt Fiyatları, Kur Geçişkenliği, Mali Dinamikler ve Enflasyon: Pandemi Sonrası Dönem İçin Bir ARDL Analizi
Türkiye ekonomisinde enflasyon, son on yıllık dönemde hem yapısal mali genişlemeler hem de döviz kuru oynaklığı ve enerji maliyetleri gibi arz yönlü şoklarla şekillenen son derece karmaşık bir yapı sergilemektedir. Literatürde, özellikle COVID-19 pandemisi sonrası dönemde ortaya çıkan tedarik zinciri kesintileri ve mali genişlemelerin fiyatlama davranışları üzerindeki etkileri yoğun şekilde tartışılmaktadır. Ancak ampirik çalışmaların büyük kısmı, akaryakıt türlerine göre ayrıştırılmış yakıt fiyatlarını, kur geçişkenliğini ve kamu harcamalarını tek bir bütünleşik makroekonomik model dahilinde ele almakta yetersiz kalmıştır. Bu makale, söz konusu değişkenlerin uzun ve kısa dönemli enflasyonist etkilerini eşbütünleşme analizi çerçevesinde inceleyerek bu tartışmaya ampirik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Türkiye'de Jeotermal Enerjinin Potansiyeli, Kullanımı ve Gelişimi
Küresel ölçekte artan nüfus, sanayileşme ve yükselen yaşam standartları enerji talebini hızla artırırken, fosil yakıtların çevreye verdiği zararlar ve iklim değişikliği riski yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişi zorunlu kılmaktadır. Türkiye, karmaşık jeolojik ve neotektonik yapısı sayesinde zengin jeotermal kaynaklara sahip olmasına karşın, mevcut potansiyelinin ne kadarını elektrik üretimi ve doğrudan kullanım alanlarında değerlendirebildiği ile stratejik hedefler doğrultusunda bu kapasitenin nasıl artırılacağı hususu güncelliğini koruyan temel bir araştırma konusudur.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Türkiye'de Psikolojik Yardım Arama Tutumlarında Cinsiyet Farklılıkları: Türkiye Örneği
Ruhsal bozukluklar, küresel hastalık yükünün yaklaşık %14'ünü oluşturarak önemli bir toplum sağlığı sorunu meydana getirmektedir. Psikolojik sorunlar karşısında bireylerin profesyonel yardım arama eğilimleri, toplumsal ve kültürel cinsiyet rolleri, damgalanma korkusu ve sosyo-demografik etkenler çerçevesinde biçimlenmektedir. Literatürde kadınların profesyonel psikolojik yardım almaya erkeklere kıyasla daha yatkın olduğu genel kabul görse de, bu durumun farklı yaş, eğitim, çalışma ve sağlık durumları ile nasıl etkileştiği Türkiye bağlamında geniş ölçekli mikro verilerle yeterince incelenmemiştir. Çalışma, bu ampirik boşluğu doldurarak cinsiyet odaklı belirleyicileri çözümlemeyi hedefler.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Türkiye'nin Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi (Erzurum: Yakutiye ve Uzundere) Ichneumonidae (Hymenoptera) Türleri Üzerine Faunistik Bir Araştırma
Ichneumonidae (Hymenoptera) familyası, dünya genelinde tanımlanmış yaklaşık 25.000 türü ve tahmin edilen 60.000-100.000 tür çeşitliliğiyle parazitoit yaban arılarının en büyük grubunu oluşturmaktadır. Biyolojik mücadele programlarında zararlı böcek popülasyonlarını baskılamada kritik rol oynayan bu familyanın Türkiye'deki tür sayısı son yıllardaki araştırmalarla 1.439'a ulaşmıştır. Ancak farklı ekolojik ve iklimsel özelliklere sahip mikroklimal alanların faunistik açıdan henüz tam olarak taranmamış olması, Türkiye böcek biyoçeşitliliğinin eksiksiz tespiti önünde bir engel oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'de Meydana Gelen Depremlerin Demografik Yapı ve Tarım Sektörü Üzerindeki Etkileri
Doğal afetler, özellikle sismik açıdan aktif fay hatları üzerinde yer alan ülkelerde sosyo-ekonomik sistemleri ve kırsal yaşam alanlarını derinden etkilemektedir. Afetlerin yol açtığı fiziki yıkım, yalnızca konut ve altyapı kaybıyla sınırlı kalmayıp, nüfus hareketlerini, yerleşim düzenlerini ve tarımsal üretim kapasitesini doğrudan sarsmaktadır. Tarım sektörü, arazi yapısındaki bozulmalar, sulama altyapısı ve ahırların tahrip olması, hayvan kayıpları ile kırsal iş gücünün göç etmesi nedeniyle afetlerden en yüksek düzeyde etkilenen alanlar arasındadır. Literatürde afetlerin makroekonomik etkileri incelenmekle birlikte, Türkiye'deki büyük depremlerin demografik değişimler ile tarımsal üretim göstergeleri arasındaki ilişkisini ampirik verilerle bütüncül biçimde ele alan çalışmalara duyulan ihtiyaç bu araştırmanın temel odağını oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Maliyetli Kademecilik: A.B.D.'nin PKK Politikasi ve Türkiye ile İlişkiler
Soğuk Savaş sonrası dönemde Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye arasındaki müttefiklik ilişkileri, özellikle bölgesel güvenlik tehditleri ve terörle mücadele stratejilerindeki yaklaşım farklılıkları nedeniyle ciddi bir sınamadan geçmektedir. ABD'nin Dış Terör Örgütü (FTO) olarak tanıdığı PKK'ya yönelik politikası, son kırk yılda ilkesel bir tutarlılıktan ziyade pragmatik çıkar odaklı ve kademeli kararlarla şekillenmiştir. Bu durum, Türkiye'nin birincil güvenlik tehdidi olarak gördüğü yapılarla ABD'nin taktiksel ortaklıklar kurmasına yol açmış, iki NATO müttefiki arasındaki karşılıklı güveni zedeleyerek ikili ilişkileri transeksiyonel bir zemine kaydırmıştır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Londra Konferansında (1921) Görev Alan TBMM Heyeti Üyelerinin Türkiye’nin Siyasi ve Diplomatik Gelişimine Katkıları
Millî Mücadele dönemi Türk dış politikası, askerî başarıların diplomatik alanda tescil edilmesi sürecini kapsamaktadır. 1921 Londra Konferansı, TBMM Hükümeti'nin uluslararası hukuk önünde ilk kez bir aktör olarak kabul edildiği bir platformdur. Literatürde bu konferans genellikle siyasi sonuçları üzerinden ele alınsa da, konferansa katılan heyet üyelerinin bireysel yetkinlikleri, meclis içindeki yasama performansları ve Cumhuriyet dönemindeki bürokratik süreklilikleri üzerine odaklanan çalışmaların sayısı kısıtlıdır. Makale, bu boşluğu doldurarak kişi odaklı bir kurum tarihi perspektifi sunmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Türkiye'deki Suriyeli Üniversite Öğrencileri Arasında Azınlık Stresi ve Sosyo-Kültürel Ayrışma
Suriye iç savaşından bu yana kitlesel göç akınlarının en büyük muhatabı olan Türkiye'de, sığınmacıların ev sahibi toplumla uyum süreçleri kritik bir araştırma konusudur. Üniversiteler her ne kadar eşitlikçi değerlerin savunulduğu alanlar olarak görülse de azınlık grupları için örtülü dışlanma dinamiklerini barındırabilmektedir. Bu çalışma, sığınmacı öğrencilerin yaşadığı psikososyal zorlukları azınlık stresi bağlamında ele alarak sosyo-kültürel ayrışmanın dinamiklerini sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Ulaştırma Ekonomisi Perspektifinden Uluslararası Ulaştırma Projeleri ve Türkiye
Ulaştırma sektörü, küreselleşme süreciyle birlikte uluslararası ticaretin, bölgesel entegrasyonun ve ulusal rekabet gücünün temel belirleyicilerinden biri haline gelmiştir. Makale, ulaştırma altyapı yatırımlarının doğrudan ve dolaylı makroekonomik etkilerini ulaştırma ekonomisi kuramsal çerçevesinde ele almakta ve Türkiye'nin Doğu-Batı ile Kuzey-Güney ulaştırma koridorlarındaki stratejik konumunu değerlendirmektedir. Çalışma, bölgesel ulaştırma projelerinin ulusal ekonomiler üzerindeki çarpan etkilerini ve politika tercihlerinin sürdürülebilir büyümedeki rolünü incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye Otomotiv Sanayiinin Yenilikçilik Potansiyeli: Uluslararası Yatırımlar, Coğrafi Kümelenme ve Alıcı-Tedarikçi İlişkileri Açılarından Bir Değerlendirme
Otomotiv sanayii, yüksek katma değerli üretimi ve teknolojik sürükleyici rolü nedeniyle gelişmekte olan ekonomiler için kalkınmanın en önemli yapıtaşlarından biridir. Alandaki kuramsal tartışmalar, özellikle geç sanayileşen ülkelerin küresel değer zincirlerine entegrasyonu, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYSY) teknolojik yayılım etkileri ve coğrafi kümelenmelerin yenilikçiliği nasıl kurumsallaştırdığı üzerinde odaklanmaktadır. Bu çalışma, Türkiye otomotiv sanayiinin kendine özgü kurumsal ve yapısal dinamiklerini analiz ederek, küresel çokuluslu şirketler ile yerel tedarikçiler arasındaki asimetrik güç ilişkilerinin ve coğrafi yoğunlaşmanın yenilikçilik potansiyelini nasıl şekillendirdiğini sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye'de Deprem Sonrası Kentsel Planlama: Hatay ve İstanbul'daki Afet Sığınak Sistemlerinin Değerlendirilmesi
Dünya genelinde deprem riski yüksek bölgelerde yer alan kentlerde, kentsel açık ve yeşil alan sistemlerinin afet sonrası acil toplanma, tahliye ve geçici barınma işlevlerini üstlenecek şekilde planlanması kentsel dirençliliğin temel unsurlarından biridir. Türkiye'de yürürlükteki mevzuat ve kentsel planlama yaklaşımları ağırlıklı olarak yapı stoğunun güçlendirilmesine ve afet sonrası müdahalelere odaklanmakta; açık yeşil alanların afet sığınak sistemi olarak entegre edilmesine yönelik stratejik ve yasal düzenlemeler yetersiz kalmaktadır. Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinde Hatay kent merkezinde yaşanan deneyimler, acil toplanma alanlarının kentsel mekandaki yetersizliğini ve geçici barınma ihtiyacının kent çeperlerindeki kırsal alanlara taşmak zorunda kaldığını açıkça göstermiştir. Beklenen büyük Marmara depremi öncesinde İstanbul gibi yüksek nüfus yoğunluğuna ve sıkı bir kentsel dokuya sahip metropollerde, açık yeşil alanların erişilebilirliği ve hizmet kapasitelerinin Hatay örneği ışığında ampirik mekan analizleriyle değerlendirilmesi kentsel planlama ve afet yönetimi yazınında kritik bir araştırma sorusu oluşturmaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Türkiye'de Ağrı İli ve Ağrı Dağı Cryptinae ve Phygadeuontinae (Hymenoptera: Ichneumonidae) İçin Yeni ve Ek Kayıtlar
Hymenoptera takımının Ichneumonidae familyasına bağlı Cryptinae ve Phygadeuontinae alt familyaları, idiobiont ektoparazitoid yaşam formlarıyla tarımsal ve doğal ekosistemlerde zararlı böcek popülasyonlarının biyolojik kontrolünde kritik rol oynamaktadır. Türkiye zengin topoğrafyası ve biyoçeşitliliğine rağmen, Doğu Anadolu Bölgesi ve yüksek rakımlı micro-habitatlarda faunistik envanter çalışmaları henüz tamamlanmamıştır. Bu makale, Ağrı ili ve Ağrı Dağı gibi coğrafi açıdan özgün ve yüksek rakımlı alanlardaki Cryptinae ve Phygadeuontinae tür çeşitliliğini, konukçu ilişkilerini ve zoocoğrafik yayılışlarını belirleme sorusuna odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Tarihsel Perspektifte Türkiye-Rusya İlişkileri: Desenler, Değişim ve Karşıtlık
Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkiler, 18. yüzyılın sonlarından bu yana Karadeniz, Boğazlar ve Yakındoğu jeopolitiğinin temel belirleyicilerinden biri olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu'ndan itibaren Rusya'nın Akdeniz'e inme arzusu ve Boğazlar üzerindeki hakimiyet çabaları, Batılı güçlerin dengeleyici ittifaklar kurmasına yol açmıştır. Literatürde bu iki yüzyılı aşkın süreç sıklıkla kronolojik olay anlatılarıyla ele alınırken, küresel sistemik değişimlerin bu ikili ilişkiye nasıl yön verdiği ve hangi yapısal kalıpları ürettiği sorusu uluslararası ilişkiler disiplininde tartışılmaya devam etmektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
İş Güvencesi, İş Kanunu Reformları ve Genç İşsizliği: Türkiye'nin Gelecekteki İş Gücü Şekillenmesinde Güvenceli Esnekliğin Rolü
İş gücü piyasalarında esneklik ve güvenceyi birleştiren güvenceli esneklik (flexicurity) modeli, küreselleşen iktisadi düzende sürdürülebilir istihdamı sağlamak için kritik bir araç olarak görülmektedir. Özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde yüksek genç işsizliği, düşük kadın istihdamı ve kurumsal katılıklar gibi yapısal sorunların çözümünde bu modelin nasıl uyarlanacağı temel bir tartışma konusudur. Makale, esneklik ve koruma dengesini Türkiye'nin özgün ekonomik ve demografik şartları altında teorik ve ampirik yöntemlerle analiz ederek bu tartışmaya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye de Kadınlara Yönelik Sözel ve Psikolojik Şiddet ve Belirleyicileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma
Kadına yönelik şiddet, hem temel insan hakları ihlali hem de küresel bir halk sağlığı sorunu olarak multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Mevcut literatür genellikle fiziksel ve cinsel şiddete odaklanırken, sözel ve psikolojik şiddetin karmaşık doğası ve ölçülmesindeki zorluklar bu alanın daha az incelenmesine neden olmuştur. Bu makale, Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülkede sözel ve psikolojik şiddetin sosyo-ekonomik ve demografik belirleyicilerini, ikincil veri setleri üzerinden analiz ederek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı ve politika yapıcılar için veri temelli bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
İran ve Türkiye'deki Hayvan ve İnsanlarda Trichinella Enfeksiyonları
Trişinelloz, dünya genelinde Trichinella cinsine ait nematod larvalarının enfekte ettiği et ürünlerinin tüketilmesiyle insanlara bulaşan önemli bir zoonotik hastalıktır. Müslüman çoğunluğa sahip İran ve Türkiye gibi ülkelerde domuz yetiştiriciliği ve domuz eti tüketimi dini nedenlerle oldukça nadir olsa da, vahşi yaşamdaki silvatik döngü ve yaban domuzu avcılığı gibi faktörler halk sağlığı açısından gizli bir risk oluşturmaktadır. Alandaki temel tartışma, yaban hayatındaki bu rezervuarların evcil hayvanlara ve insanlara sıçrama potansiyeli ile bu iki komşu ülkede epidemiyolojik verilerin parçalı yapısı etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Türkiye'deki Kadınların İntihar Eğilimleri Üzerinde Etkili Olan Faktörlerin Rolü
Kadına yönelik şiddet ve intihar eğilimi, dünya genelinde kamu sağlığı politikalarının ve sosyolojik araştırmaların merkezinde yer alan karmaşık bir sorundur. Türkiye bağlamında kadınların intihar davranışları, bireysel psikolojik süreçlerin ötesinde sosyoekonomik şartlar, coğrafi dinamikler, eş veya partner ilişkilerindeki denetim mekanizmaları ve maruz kalınan çok boyutlu şiddet türleriyle şekillenmektedir. Ulusal düzeydeki temsil kabiliyeti yüksek verilerle kadın intihar eğilimini analiz etmek, risk gruplarını tespit etmek ve kanıta dayalı önleme stratejileri geliştirmek açısından hayati bir gerekliliktir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçiminin Adli Analizi Uzak Bölgelerde Aşırı Oy Kaymalarını Ortaya Koymaktadır
Demokratik seçimlerin dürüstlüğü ve şeffaflığı, siyasal rejimlerin meşruiyetinin temel şartlarından biridir. Otoriterleşme eğilimlerinin yaşandığı ve kamu kaynakları ile medya erişiminde belirgin dengesizliklerin bulunduğu ortamlarda seçim güvenliği tartışmaları öne çıkmaktadır. Seçim adli analizi (election forensics), oy dağılımı ve katılım oranlarındaki istatistiksel düzensizlikleri tespit ederek olası hile ve müdahaleleri nicel modellerle saptamayı hedefler. Bu çalışma, Türkiye'de 2017 anayasa referandumu ve 2018 seçimlerinde gözlemlenen istatistiksel sapmaların 2023 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde devam edip etmediğini ve uzak kırsal bölgelerdeki oy kaymalarının boyutunu sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye Otomotiv Sanayi Sektörünün Teknolojik ve Yenilikçi Yapısı ile Yetenekleri: Keşfedici Bir Çalışma
Otomotiv sektörü, küresel üretim ve ticaret hacminde çok kritik bir paya sahip olup ülkelerin endüstriyel ve ekonomik kalkınmasında sürükleyici bir rol oynamaktadır. Son yıllarda dijital dönüşüm ve yapay zeka gibi hızlı teknolojik gelişmelerle derin bir dönüşüm geçiren sektörde rekabet gücünü koruyabilmek, bilim, teknoloji ve yenilik göstergelerinin doğru analiz edilmesini ve stratejik planlamanın bu göstergeler doğrultusunda şekillendirilmesini gerektirmektedir. Sektörün sürdürülebilirliği, bilimsel altyapı, Ar-Ge harcamaları, patent başvuruları ve üretim kapasitesi arasındaki yapısal ilişkilerin anlaşılmasına bağlıdır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
AKP Döneminde Türkiye ve Orta Doğu ile Kuzey Afrika: Dış Politika Değişiminin Üç Düzeyli Analizi
Uluslararası ilişkiler ve dış politika analizi literatüründe dış politika değişimi kavramsallaştırması, devletlerin dış politika yönelimlerinde meydana gelen köklü dönüşümleri incelemektedir. Yazındaki yaygın kabule göre, tek bir siyasi partinin kesintisiz iktidarda kaldığı rejimlerde büyük ölçekli dış politika değişimleri oldukça nadir görülür. Ancak Türkiye'de Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarının yirmi yıllık dönemi, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesine yönelik politikalarda sık ve kapsamlı yönelim değişikliklerinin yaşandığı istisnai bir alan sunmaktadır. Bu durum, küresel ve bölgesel sistemik dönüşümler ile iç siyasal ittifaklar ve liderlik tercihlerinin dış politikayı nasıl yeniden şekillendirdiği sorusunu gündeme getirmektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Yazılım Tabanlı Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Değerlendirmesi: Batı Türkiye'den Bir Vaka Çalışması
Modern enerji ihtiyacının artışı, fosil yakıtların tükenmesi ve çevresel emisyon sorunları, yenilenebilir enerji kaynaklarına olan yönelimi küresel bir zorunluluk haline getirmektedir. Rüzgar enerjisi, temiz ve sürdürülebilir yapısıyla bu dönüşümün merkezinde yer almaktadır. Ancak bir bölgede rüzgar santrali kurulmadan önce, o bölgenin rüzgar rejiminin, hız dağılımının ve türbin teknolojileriyle olan uyumunun teknik yöntemlerle analiz edilmesi yatırım başarısı için kritiktir. Bu makale, Türkiye'nin rüzgar potansiyeli en yüksek bölgelerinden biri olan Çanakkale sahasını ele alarak, hesaplamalı yöntemlerin enerji projeksiyonlarındaki hassasiyetini tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'de Küreselleşme, Ekonomik Kompleksite ve Finansal Kalkınma İlişkisinin İncelemesi
Gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir iktisadi büyümenin sağlanması, sermaye birikiminden ziyade ülkenin üretim yetenekleri ile ihraç edilen ürünlerin çeşitliliğine ve karmaşıklık düzeyine bağlı hale gelmiştir. Uluslararası literatürde ekonomik kompleksitenin nasıl artırılacağı tartışılırken küreselleşme ve finansal kalkınmanın bu süreçteki rolleri sıklıkla göz ardı edilmektedir. Özellikle Türkiye gibi yapısal dönüşümler geçiren yükselen piyasalarda, küreselleşmenin farklı boyutlarının ve finansal sistemin doğrudan veya dolaylı etkilerinin ampirik olarak ortaya konulması, üretim yapısının sofistike hale getirilmesine yönelik kapsayıcı iktisat politikalarının geliştirilmesi açısından kritik bir ihtiyaç oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Türkiye'de Jeopolitik Öğretiminin Disipliner Sınırları ve Metodolojik Sorunları
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (Uİ) disiplinlerinde jeopolitik, coğrafi alanlar üzerindeki nüfuz ve otorite ilişkilerini inceleyen kritik bir alt alan olmasına rağmen, akademik düzeydeki konumu ve metodolojik sınırları sıklıkla tartışılmaktadır. Türkiye'deki yükseköğretim müfredatlarında jeopolitik, çoğunlukla devlet merkezli, katı realist bir güvenlik yaklaşımı ve askeri vesayet gölgesinde kalmış bir çalışma alanı olarak konumlandırılmaktadır. Bu durum, jeopolitiğin çok boyutlu uzamsal ölçekleri, kartografik temsilleri ve tarihsel analiz yöntemlerini dışlayan dar bir çerçeveye sıkışmasına neden olmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Toplumsal Hareketlerde Facebook ve Twitter'ın Rolü: Türkiye'de 15 Temmuz Darbe Girişimi Üzerine Bir Çalışma
Siyasal iletişim ve toplumsal hareketler literatüründe, dijital iletişim teknolojileri ile kitle mobilizasyonu arasındaki ilişki geniş bir tartışma alanıdır. Özellikle Arap Baharı ve Gezi Parkı protestoları sonrasında ivme kazanan bu tartışmalar, ağlaşmış toplum yapısında sosyal medyanın otoriter veya askeri müdahalelere karşı nasıl bir sivil direnç ve kolektif kimlik alanı oluşturduğunu incelemektedir. İnceleme konusu çalışma, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi bağlamında Facebook ve Twitter'ın bilgi aktarımı, kamuoyu oluşturma ve kitlesel eylemsellik süreçlerindeki rollerini sörgülayarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Türkiye'nin Tarımsal Kredi Performansının K-ortalamalar Kümeleme Algoritması ile Analizi
Tarım sektörü, gıda güvencesi sağlamanın ötesinde sanayiye hammadde tedariki sunan hayati bir ekonomik yapıya sahiptir. Türkiye'nin makroekonomik gelişim sürecinde tarımın gayri safi yurtiçi hasıladaki payı azalış gösterse de sektörün finansal açıdan desteklenmesi üretimde süreklilik ve teknolojik dönüşüm için elzemdir. Bu bağlamda, tarımsal kaynakların ve kullanılan kredilerin iller düzeyinde homojen olup olmadığını ampirik olarak test etmek, bölgesel tarım politikalarının etkinliğini ölçmek adına kritik bir araştırma sorusudur.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Rekreasyonel Faaliyetlerle İlişkili Ormanlık Alanlardaki Temiz ve Sürdürülebilir Çevre Sorunları: Litvanya ve Türkiye Örneği
Günümüzde kentleşmenin artması, yoğun çalışma temposu ve günlük yaşamın stresi insanları serbest zamanlarında fiziki ve ruhsal doyum sağlayacak rekreasyonel etkinliklere yöneltmektedir. Ormanlık ve doğal alanlarda gerçekleştirilen açık alan rekreasyonu bireysel sağlık, sosyal uyum ve iyi oluş üzerinde olumlu etkilere sahip olsa da, kitlesel katılımın artması ekosistem üzerinde ciddi baskılar oluşturmaktadır. Alan yazındaki temel tartışma, toplumun sağlıklı ve temiz bir çevrede yaşama hakkı ile orman ekosistemlerinin korunması arasındaki dengenin nasıl kurulacağı noktasında yoğunlaşmaktadır. Bu çalışma, yönetsel ve hukuki yapıları farklı iki ülke olan Türkiye ve Litvanya bağlamında orman rekreasyonunun çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini ve bu süreçte yaşanan temel sorunları ele alarak literatürdeki bu önemli boşluğa katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İki Savaş Arası Dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Ontolojik Güvenlik Arayışlı Dış Politikası
Uluslararası ilişkiler ve Türk dış politikası literatüründe, İki Savaş Arası Dönem (1919-1939) genellikle jeopolitik zorunluluklar, askeri güç dengeleri ve maddi güvenlik kaygıları üzerinden incelenmiştir. Ancak devletlerin dış politikalarını şekillendiren tek etken fiziksel hayatta kalma arzusu değildir; devlet elitlerinin uluslararası alanda kendi öz kimliklerini inşa etme, tanınma ve saygın bir aktör olarak kabul görme arayışları da belirleyicidir. Türk dış politikasına ilişkin hâkim çalışmalar, Türkiye'nin bu dönemdeki tutumunu ya pasif bir statükoculuk ya da pragmatik bir denge siyaseti olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu çalışma, Erken Cumhuriyet dönemindeki dış politika tercihlerinin arka planında yatan ontolojik güvenlik arayışını ve benlik inşası süreçlerini görünür kılarak literatürdeki bu teorik ve ampirik boşluğa odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
SEÇİLMİŞ MAKROEKONOMİK GÖSTERGELERİN KAYIT DIŞI EKONOMİ ÜZERİNE ETKİSİ: BALKAN ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Dünya genelinde hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin temel makroekonomik hedefleri büyüme, kalkınma ve refah düzeyini artırmaktır. Ancak ulusal geliri artırma sürecinde ekonomide ortaya çıkan kayıt dışılık, vergi kayıplarına, kamu politikalarının etkinliğinin azalmasına ve temel makroekonomik dengesizliklere yol açan kritik bir problem olarak öne çıkmaktadır. Literatürde kayıt dışı ekonomi üzerine çeşitli ampirik çalışmalar bulunmakla birlikte, özellikle Balkan ülkeleri ve Türkiye ölçeğinde güncel panel veri yöntemleriyle makroekonomik göstergelerin toplu etkisini inceleyen araştırmaların yetersizliği göze çarpmaktadır. Bu çalışma, söz konusu coğrafi bölgedeki makroekonomik değişkenlerin kayıt dışı ekonomi üzerindeki ampirik etkilerini çok yönlü bir modelle çözümleyerek literatürdeki bu eksikliği gidermeyi hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Türkiye’nin Dış Petrol ve Doğal Gaz Stratejisinin Temel Belirleyici Faktörleri
Türkiye'nin hızla artan nüfusu, sanayileşmesi ve ekonomik büyümesi enerji gereksinimini sürekli olarak yükseltmektedir. Yerli enerji kaynaklarının yetersizliği nedeniyle ülke petrol ve doğal gaz ihtiyacının büyük kısmını dış alımla karşılamak durumundadır. Akademik literatürdeki mevcut çalışmalar Türkiye'nin enerji politikasını genel olarak betimsel ve politika odaklı ele almış; stratejik kararların arkasındaki temel belirleyici faktörleri uluslararası ilişkiler kuramları merceğinden sistematik biçimde çözümleyen kapsamlı bir kurgu sunmakta yetersiz kalmıştır. Bu durum, Türkiye'nin dış enerji stratejisinin kuramsal temellerini açıklayan çalışmalara olan gereksinimi artırmaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Adana İlinin Bazı Doğal ve Kültürel Sit Alanları Üzerine Floristik Bir Çalışma
Doğu Akdeniz Havzası, sahip olduğu farklı topoğrafik yapılar, iklimsel çeşitlilik ve mikroklima alanları sayesinde yüksek bitki biyoçeşitliliğine ve endemizm oranına sahip stratejik bir botanik bölgesidir. Ancak kentsel genişleme, tarımsal faaliyetler, sanayileşme ve insan baskısı altındaki korunan alanlarda floristik envanterlerin güncellenmesi biyolojik çeşitliliğin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Adana ilindeki doğal ve kültürel sit alanlarının floristik zenginliğini saptayarak literatürdeki veri eksikliklerini gidermeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye Bölgesel İşgücü Piyasalarında Cinsiyete Dayalı Ücret Eşitsizliği: NUTS1 Bölgeleri
İşgücü piyasalarında cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği ve ayrımcılık, işgücü piyasasının yapısından, yatay ve dikey mesleki ayrışmadan hem de piyasa öncesi eğitim ve kariyer fırsat eşitliksizliklerinden beslenen karmaşık ve yapısal bir sorundur. Ulusal düzeyde yürütülen ortalama ücret analizleri, coğrafi ve bölgesel dinamiklerin işgücü piyasası çıktıları üzerindeki özgün etkilerini gizleme riski taşımaktadır. Bölgesel düzeyde gerçekleştirilen analizler ise benzer kurumsal ve kültürel yapılara sahip daha homojen veri setleriyle gözlenemeyen heterojenliği kontrol etme imkânı sunar. Türkiye gibi bölgeler arası sosyoekonomik gelişmişlik farklarının belirgin olduğu bir ülkede, NUTS1 düzeyinde ücret dağılımının tamamını kapsayan ampirik çözümlemeler bölgesel eşitsizlik mekanizmalarının anlaşılması için büyük önem taşımaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Yüzüncü Yılında Türkiye: Süreklilik ile Değişim Arasında
Uluslararası ilişkiler teorisinde dış politika davranışlarının dönemsel değişimler ile yapısal süreklilikler arasındaki gerilim üzerinden incelenmesi köklü bir gelenektir. Türkiye Cumhuriyeti'nin yüzyıllık dış politika tecrübesi, coğrafi konumun getirdiği güvenlik kaygıları ile iç siyasetteki toplumsal dönüşümlerin dış politikaya yansıması arasındaki etkileşimi analiz etmek için özgün bir zemin sunmaktadır. Bu alandaki temel tartışma, dış politikadaki yönelim değişikliklerinin yapısal zorunluluklardan mı yoksa aktörlerin tercihlerinden mi kaynaklandığı sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Gerçekçi Bilardo Topları ve Liberal Eşmerkezli Çemberlerden Küresel İlişkiler Venn Şemasına Mı? Türkiye'nin Yüzüncü Yılı Üzerinden Uluslararası İlişkileri Yeniden Düşünmek
Uluslararası İlişkiler disiplini, tarihsel süreç içerisinde realist 'bilardo topları' ve liberal 'eşmerkezli çemberler' gibi Batı merkezli hegemonik paradigmalarla şekillenmiştir. Ancak çok kutupluluğun yükseldiği günümüz küresel düzeninde, bu tek tipleştirici teorik modellerin Batı dışı aktörlerin ve Türkiye gibi jeokültürel sınır hatlarında yer alan devletlerin karmaşık tarihsel, inşacı ve toplumsal yönelimlerini açıklamaktaki yetersizliği derin bir tartışma konusudur. Makale, Türkiye'nin cumhuriyet tarihi boyunca sergilediği realist izolasyonizm ve gömülü liberalizm gerilimini analiz ederek, küresel Uİ teorisinin disiplini nasıl daha çoğulcu kılabileceğini sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Kimliğin Almanya’daki Türk Diasporasının Oy Verme Davranışına Etkisi: 2018 Türkiye Seçimlerinde AK Parti Oylarına İlişkin Bir Çalışma
Uluslararası göç ve dış oylama haklarının gelişimi, diasporaların köken ülkelerdeki seçim süreçlerine etkisini siyaset biliminin merkezine taşımıştır. Diasporanın oy verme davranışını açıklayan kuramsal yaklaşımlar homojen bir yapı sunmamakta; sosyo-ekonomik statü, bütünleşme düzeyleri ve kimliksel aidiyetler farklı ülkelerde farklı siyasal tercihlere yol açmaktadır. Türkiye örneğinde, Almanya'daki Türk diasporasının 2018 seçimlerinde sergilediği yüksek AK Parti desteği, siyasal katılım, kimlik inşası ve ev sahibi ülkedeki uyum süreçleri ekseninde önemli bir tartışma oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İngiltere ve Türkiye'de Çocuklarla Adli Görüşmeye İlişkin Mevcut Durum Değerlendirmesi
Çocuk istismarı ve özellikle cinsel istismar vakalarında, mağdur çocukların adli süreçlerde doğru, güvenilir ve detaylı ifade verebilmeleri adalet mekanizmasının işlemesi açısından kritik bir önem taşımaktadır. Ancak çocukların gelişimsel özellikleri, travma sonrası yaşadıkları baskılar ve adli ortamların hissettirdiği kaygı, ifade alma süreçlerinde özel yöntemlerin uygulanmasını zorunlu kılmaktadır. İngiltere gibi gelişmiş ülkeler onlarca yıllık süreçte PEACE ve ABE gibi adli görüşme protokolleri ve eğitim standartları geliştirmişken, Türkiye'de Çocuk İzlem Merkezleri ve Adli Görüşme Odaları gibi kurumsal yapılar hızla yaygınlaşmaktadır. Alanın temel tartışması, çocukların ikincil örselenmesini önleyen ve adli görüşmenin kalitesini standartlaştıran bütüncül bir adli görüşme protokolünün ve uzmanlaşmış uygulayıcı modelinin Türkiye adli sistemine nasıl entegre edileceğidir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Jeopolitik Risklerin Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği
Küresel ölçekte artan jeopolitik gerilimler, savaşlar, terör eylemleri ve siyasi belirsizlikler, gelişmekte olan ülkelerin makroekonomik istikrarı üzerinde doğrudan ve dolaylı baskılar yaratmaktadır. Özellikle coğrafi konumu itibarıyla bölgesel çatışma odaklarına yakın olan Türkiye gibi yükselen piyasa ekonomilerinde, jeopolitik risklerin enflasyon, döviz kuru ve sanayi üretimi gibi temel göstergeler üzerindeki dinamik etkilerini zaman ve frekans boyutunda çözümlemek iktisat literatüründe kritik bir tartışma alanıdır. Bu çalışma, küresel jeopolitik risk şoklarının Türkiye'nin temel makroekonomik değişkenleri üzerindeki kısa, orta ve uzun vadeli nedensellik ilişkilerini ampirik olarak test ederek alandaki literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye'deki Muhalefet Partilerinin Suriyeli Mültecilere Yönelik Söylemleri: Güvenlikleştirme ve Geri Gönderme
2011 yılında Suriye'deki iç savaşın patlak vermesiyle birlikte Türkiye, tarihinin en büyük kitlesel göç dalgasıyla karşı karşıya kalmış ve 3,6 milyondan fazla tescilli Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapmaya başlamıştır. İktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi bu süreçte insancıl ve dini temelli söylemler ile güvenlik kaygıları arasında bocalarken, artan kamuoyu hoşnutsuzluğu ve derinleşen ekonomik kriz mülteci konusunu siyasallaştırmıştır. Göçün güvenlikleştirilmesi literatüründe, siyasi partilerin konuyu beka, iktisadi yük ve kültürel tehdit olarak çerçeveleme biçimleri ulusal siyasetin temel tartışma alanlarından birini oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'deki Z Kuşağının Satın Alma Davranışları Üzerinde Bir Pazarlama Tekniği Olarak Oyun İçi Reklamların Etkisi
Dijitalleşen küresel pazarda geleneksel reklam modellerinin yerini alan oyun içi reklamcılık, özellikle Z kuşağı gibi dijital yerlilerin tüketim alışkanlıklarını dönüştürmektedir. Türkiye'de genç nüfusun oyun ekosistemine olan yoğun katılımı, markalar için stratejik bir alan oluştururken bu durumun kültürel ve İslami değerlerle etkileşimi akademik bir tartışma konusudur. Makale, bu teknolojik pazarlama yönteminin Müslüman gençlerin satın alma kararları üzerindeki etkisini, etik tüketim ve İslami pazarlama perspektifiyle harmanlayarak sosyal bilimler literatüründeki boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Türkiye'de COVID-19 Pandemisinin İkinci Dalgasında Üniversite Öğrencilerinde Stres, Anksiyete, Depresyon ve TSSB Yordayıcıları ve Yaygınlığı
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte toplum sağlığını tehdit ederken, yükseköğretim öğrencileri akademik zorluklar, sosyal izolasyon, ekonomik belirsizlikler ve mezuniyet sonrası istihdam kaygıları nedeniyle ruh sağlığı bozulmalarına karşı oldukça hassas bir grup haline gelmiştir. Pandeminin ilk dalgasında ortaya çıkan akut kaygılar, sürecin uzaması ve ikinci dalganın yaşanmasıyla birlikte yerini kronik stres, yaygın anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğuna (TSSB) bırakmıştır. Literatürde, salgının farklı evrelerinde öğrencilerin psikolojik dayanıklılıklarını etkileyen sosyo-demografik, ekonomik ve manevi faktörlerin boylamsal ya da tekrarlanan kesitler halinde nasıl bir değişim gösterdiği sorusu önem kazanmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Bitkilerin Ekolojik Tolerans Kriterlerine Göre Değerlendirilmesi: Rize Kentsel Açık Yeşil Alanlar Örneği, Türkiye
Hızlı kentleşme, iklim değişikliği ve bunların tetiklediği çevre kirliliği ile kuraklık gibi ekolojik baskılar, kentsel yeşil alanların sürdürülebilirliğini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Bu tehditlere karşı koyabilmek ve kentsel ekosistem hizmetlerini koruyabilmek amacıyla, peyzaj düzenlemelerinde kullanılan bitki materyalinin yerel ekolojik koşullara ve stres faktörlerine karşı gösterdiği direncin bilimsel olarak analiz edilmesi gerekmektedir. Ancak tasarım aşamalarında ekolojik kriterler yerine estetik kaygılar ön plana çıkarılmaktadır. Bu makale, kentsel açık yeşil alanlardaki bitki varlığının hava kirliliği, kuraklık, rüzgar, sıcaklık, soğuk ve tuzluluk gibi parametreler çerçevesinde ne ölçüde ekolojik toleransa sahip olduğunu ampirik bir vaka üzerinden sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Havza Etkisi Altında Antakya'da (Türkiye) Alan Karakterizasyonu ve Hasar Görebilirliğin İncelenmesi
Deprem mühendisliği ve sismolojik araştırmalarda, yerel zemin koşulları ve havza etkileri deprem dalgalarının genliğini, frekans içeriğini ve dolayısıyla yüzeydeki hasar potansiyelini belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Yumuşak çökeller ile sert anakaya arasındaki derinlik ilişkisi, sismik dalgaların yansımasını ve odaklanmasını doğrudan etkileyerek deprem büyüklüğünün ötesinde yıkıcı etkilere yol açabilmektedir. Özellikle aktif fay hatları ve çöküntü havzaları üzerinde yer alan kentsel yerleşimlerde, anakaya derinliğinin ve zemin hassasiyet indeksinin mekânsal olarak yüksek hassasiyetle haritalanması, afet öncesi risk azaltma çalışmalarının ilk adımıdır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Post-Seküler Çağda Parti Değişimi: Türkiye’de Cumhuriyet Halk Partisi Örneği
Modern Türk siyasetinde laiklik anlayışının dönüşümü, siyasal partilerin seçim hedefleri ve toplumsal kutuplaşma dinamikleri çerçevesinde şekillenen geniş bir akademik tartışmanın merkezinde yer almaktadır. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), tarihsel olarak katı veya katı-dışlayıcı bir sekülarizm çizgisiyle özdeşleştirilmiş olmasına rağmen, son on yılda Kemal Kılıçdaroğlu liderliğinde daha özgürlükçü ve kapsayıcı bir laiklik söylemine yönelmiştir. Literatürde bu ideolojik ve stratejik dönüşümün arka planındaki içsel liderlik değişimleri, post-sekülarizmin küresel hegemonyası ve başkanlık sistemine geçiş gibi sistemik etkenlerin etkileşimi kapsayıcı bir kuramsal modelle henüz yeterince çözümlenmemiştir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Davutoğlu Döneminde Balkanlar ve Sırbistan’a Yönelik Türk Dış Politikası İncelemesi
Avrasya jeopolitiğinde Türkiye’nin artan rolü ve bölgesel güç olma çabaları, Balkanlar ve Sırbistan ile ilişkilerde belirgin bir dış politika dönüşümünü beraberinde getirmiştir. Soğuk Savaş sonrası statükocu yaklaşımdan çok boyutlu ve proaktif anlayışa geçiş, Türkiye’nin Balkanlar’daki varlığını yeniden yapılandırmıştır. Bu çalışma, Ahmet Davutoğlu döneminde Türk dış politikasının Stratejik Derinlik doktrini çerçevesinde Balkanlar ve Sırbistan ölçeğinde nasıl uygulandığını, ikili ilişkilerin siyasi, ekonomik ve kültürel boyutları ile kamuoyu algısının bu süreçteki etkilerini derinlemesine ele almaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Yeniden Üretilen Devlet Kimliğinin Türk Dış Politikasına Yansımaları: ABD ile Krizler
Uluslararası ilişkiler disiplininde Soğuk Savaş sonrası dönemde devletlerin dış politika davranışlarını ve ittifak ilişkilerini açıklarken sistemik güç dengelerinin yanı sıra kimlik, algı ve söylem gibi sosyal unsurlara verilen önem artmıştır. Tek kutuplu uluslararası sistemde ikincil güç konumundaki devletlerin iç ve dış dinamiklerle yeniden üretilen devlet kimlikleri, sistemin lideri veya süper gücü ile olan dış politika vizyonlarını, tehdit algılarını ve uluslararası hedeflerini farklılaştırabilmektedir. Bu durum, tarihsel olarak müttefik olan ülkeler arasında ciddi krizlerin doğmasına yol açabilmektedir. Ele alınan metin, Türk-Amerikan ilişkilerinde Suriye iç savaşıyla belirginleşen ve günümüze kadar süregelen krizlerin temelinde, Türkiye'nin Soğuk Savaş sonrası yeniden üretilen devlet kimliğinin ve buna bağlı farklılaşan tehdit algılarının yattığı sorunsalına odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türk İklimlendirme Sektörünün Küresel Rekabet Gücünün İncelenmesi
Küreselleşme, iklim değişikliği ve azalan enerji kaynakları,iklimlendirme sektörünün dünya ve Türkiye ekonomisindeki stratejik önemini artırmıştır. Isıtma, soğutma, havalandırma, tesisat ve yalıtım gibi alt ürün gruplarını kapsayan iklimlendirme sanayisi, makine imalat sektörünün en yüksek katma değer üreten alanlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Sektörde uluslararası rekabet gücünün sürdürülebilirliği, kriz dönemlerindeki esneklik ve ihracat uzmanlaşmasının belirlenmesi, ekonomi politikaları ile sanayi stratejilerinin oluşturulmasında kritik role sahiptir. Ancak uluslararası literatürde Türkiye iklimlendirme sektörünün dış ticaret performansını ürün haritalandırması (Product Mapping) yöntemiyle dinamik ve zamansal boyutta ele alan ampirik çalışmaların eksikliği belirgin bir araştırma boşluğu oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türk Dış Politikasının Orta Asya'ya Yönelik Seyri: Bölgeselcilik ve Yumuşak Gücün Açığa Çıkması
Soğuk Savaş'ın sona ermesi, Türkiye'nin dış politikasını yeniden şekillendirmesi için hem zorluklar hem de fırsatlar yaratmıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla bağımsızlıklarını kazanan Orta Asya ülkeleriyle Türkiye, ortak kültürel, tarihi ve dilsel özelliklere sahip olması nedeniyle, Soğuk Savaş sonrası yeni dünya düzenine hızla uyum sağlamak durumunda kalmıştır. Bu durum, Türkiye'nin Batı odaklı dış politika alışkanlıklarının ötesine geçerek, yeni bölgesel aktörlerle ilişkiler kurma ve bu ilişkilerde "yumuşak güç" unsurlarını kullanma potansiyelini değerlendirme gerekliliğini ortaya koymuştur. Makale, Türkiye'nin bu süreçte Orta Asya'da edindiği deneyimin, dış politikasının bölgesel parametrelerini nasıl şekillendirdiğini ve yumuşak güç kapasitelerini diğer bölgelerde nasıl uygulayabileceği konusunda bir model teşkil ettiğini analiz etmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türk Diyanet Üzerinde 14 Yıllık Araştırma Trendleri: Bibliyometrik ve Tematik Analizler
Diyanet İşleri Başkanlığı, son yirmi yılda bütçe ve personel kapasitesi açısından olağanüstü bir büyüme kaydetmiştir. Bu genişleme, kurumun cami dışı faaliyetlerini diplomasi, eğitim ve sosyal politikalara yaymasını sağlamıştır. Bu durum, akademisyenler arasında kurumun yurt içinde dindar nesil yetiştirme hedefleri ile yurt dışında yumuşak güç unsuru olarak kullanımına dair yoğun tartışmaları beraberinde getirmiştir. Makale, bu zengin akademik literatürün haritasını çıkarma sorusunu ele almaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Kişisel Diplomasi ve Yunan Dış Politikası Üzerine Kavramsal ve Tarihsel Bir İnceleme
Uluslararası ilişkiler disiplininde birey düzeyi analiz uzun süre sistemik ve devlet merkezli kuramların gölgesinde kalmış, ancak liderlerin kişilik özellikleri, dünya görüşleri ve bireysel iletişim ağlarının dış politika kararlarındaki belirleyici rolü son yıllarda artan bir ilgi görmüştür. Yunanistan iç siyasi yapısındaki yüksek kişiselleşme, lider odaklı parti örgütlenmeleri ve zayıf kurumsallaşma düzeyine rağmen, dış politikanın kişisel diplomasi merceğinden bütüncül bir şekilde incelenmesi literatürde belirgin bir eksiklik olarak öne çıkmaktadır. Özellikle Türkiye ile ilişkiler gibi kriz odaklı ve hassas alanlarda liderlerin doğrudan etkileşiminin ve kişisel diplomasinin sınırlarının anlaşılması kritik bir araştırma sorusudur.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Türk Eğitim Sisteminde Sekülerleşme
Din sosyolojisi ve eğitim tarihi yazınında sekülerleşme, dinin toplumsal kurumlar ile gündelik yaşam üzerindeki nüfuzunun gerilemesi biçiminde ele alınmaktadır. Türkiye bağlamında ise laiklik ve sekülerleşme kavramları sıklıkla karıştırılmakta, devlet ile dinin kurumsal ayrışması ile toplumsal alandaki dini değerlerin görünürlüğü arasındaki gerilim eğitim politikalarına doğrudan yansımaktadır. Eğitim sisteminin Osmanlı'dan günümüze geçirdiği tarihsel dönüşüm, katı laiklik uygulamaları ile dini değerlerin yeniden kamusal alana entegrasyonı arasında bocalayan dinamik bir yapı sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Rusya - ABD İttifakının Türk Dış Politikalarına Etkileri
Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası sistem, küresel güç merkezlerinin yeniden şekillendiği ve güç dengelerinin dönüştüğü dinamik bir süreçten geçmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu arasındaki stratejik rekabet ve dönemsel yakınlaşmalar, küresel güvenlik, enerji jeopolitiği ve bölgesel kriz alanlarında belirleyici olmaktadır. Özellikle Trump başkanlığı döneminde belirginleşen iki büyük güç arasındaki diyalog ve iş birliği arayışları, Orta Doğu başta olmak üzere kriz bölgelerindeki dengeleri değiştirmiştir. Bu durum, jeopolitik açıdan kritik bir konumda bulunan Türkiye'nin dış politika stratejilerini, güvenlik dinamiklerini ve küresel güç eksenleri arasındaki konumlanışını yeniden gözden geçirmesini zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Yükselen E-7 Ülkelerinde Yenilenebilir Enerji, İnsani Gelişme ve Teknolojik İnovasyonun Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi Bağlamında Yeniden Değerlendirilmesi
Küresel iklim değişikliği ve çevre kirliliğiyle mücadelede, özellikle yüksek büyüme oranlarına ve yoğun enerji tüketimine sahip yükselen ekonomilerin (E-7 ülkeleri: Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Rusya, Meksika ve Türkiye) karbondioksit emisyonu dinamiklerinin anlaşılması kritik bir öneme sahiptir. Ekonomik büyüme ile çevresel bozulma arasındaki ilişkiyi açıklayan geleneksel Çevresel Kuznets Eğrisi (EKC) hipotezi, günümüzün sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusumente yenilenebilir enerji kullanımı, insani gelişmişlik düzeyi ve çevre teknolojilerindeki patentler gibi modern moderatör değişkenlerle birlikte yeniden formüle edilmektedir. Alan yazındaki temel tartışma, bu ülkelerin ekonomik büyümeyi sürdürürken aynı zamanda çevresel kaliteden ödün vermeyecekleri dönüm noktasına ulaşıp ulaşmadıkları ve teknolojik modernizasyonun bu süreci nasıl hızlandırabileceğidir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
BIST Sanayi Endeksi'nde Finansal Başarısızlık Tahmini: Geleneksel Modellerin ve Kümelenme Tekniklerinin Değerlendirilmesi
Küresel ekonomik dalgalanmalar ve finansal krizler, şirketlerin yükümlülüklerini yerine getiremeyerek iflas veya tasfiye riskiyle karşı karşıya kalması anlamına gelen finansal sıkıntı kavramını yönetim ve finans literatürünün merkezine taşımıştır. Şirket yöneticileri, yatırımcılar ve kredi verenler açısından erken uyarı mekanizmalarının geliştirilmesi büyük önem taşırken, geleneksel Altman Z-skoru ve Springate S-skoru gibi çok değişkenli modeller ile makine öğrenmesi temelli kümeleme algoritmalarının gelişmekte olan piyasalardaki ayrıştırma başarısı tartışılmaktadır. Türkiye gibi finansal başarısızlığın resmi olarak ilan edilmesinden kaçınıldığı ve iflas süreçlerinin nadir işletildiği gelişmekte olan pazarlarda, geleneksel modellerin ayırt edicilik kapasitesinin sınırlı kalması ve denetimsiz öğrenme tekniklerinin bu boşluğu nasıl doldurabileceği sorusu temel bir araştırma problemi oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Turizm Sektöründe Mutfak Mesleğinde Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Mutfak Deneyimi Olan Üniversite Öğrencilerinin Perspektifi
Turizm ve ağırlama sektöründe profesyonel mutfak alanı, tarihsel ve kültürel gelişim süreci içerisinde yoğun bir biçimde erkek egemen hiyerarşik yapılarla biçimlenmiş bir çalışma alanıdır. Ev içi alanda yemek pişirme davranışı geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri gereği kadınlarla ilişkilendirilmesine karşın, profesyonel restoran mutfaklarında yöneticilik, aşçıbaşılık ve prestijli konumlar ağırlıklı olarak erkek çalışanların denetiminde kalmıştır. Türkiye'deki ataerkil toplumsal yapı ve işgücü piyasasının cinsiyetlendirilmiş dinamikleri doğrultusunda kadın çalışanlar; düşük ücret, terfi engelleri, uzun çalışma saatleri, mobbing ve taciz gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu makale, gastronomi ve mutfak sanatları ile aşçılık programlarında öğrenim gören ve mesleki mutfak deneyimine sahip üniversite öğrencilerinin algıları üzerinden mutfaktaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğini çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Vaka Senaryosuna Dayalı Deniz Kirliliği Simülasyonu ve Karşılaştırmalı Müdahale Prosedürleri
Deniz taşımacılığında İstanbul Boğazı gibi dar ve yoğun su yolları, seyir emniyeti ve çevre kirliliği açısından yüksek risk taşımaktadır. Çift yönlü karmaşık akıntı yapısı, dar coğrafi yapısı ve tanker trafiğinin yoğunluğu, olası gemi kazalarında ciddi deniz kirliliği felaketlerine yol açabilmektedir. Uluslararası OPRC 1990 sözleşmesi ve Türkiye'deki 5312 sayılı kanun kapsamında acil müdahale kapasitelerinin geliştirilmesi ve operasyonel verimliliğin artırılması stratejik bir zorunluluktur. Literatürde petrol yayılımını modelleyen çalışmalar bulunsa da müdahale ekipmanlarının taktiksel kullanımı ve teknik iyileştirmelerin müdahale başarısına etkisi yeterince karşılaştırmalı olarak incelenmemiştir.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Yeniden İşlevlendirilen Endüstri Mirası Yapıları İçin İç Mekân Kavramsal Önerileri
Endüstri Mirası ve Koruma disiplini, Sanayi Devrimi sonrasında inşa edilen ancak zamanla üretim teknolojilerinin değişmesi ve sosyo-ekonomik şartların dönüşmesi sonuçu atıl kalan fabrikaların kentsel belleği koruyarak yeniden işlevlendirilmesini odağına alır. Türkiye'de Batı'ya kıyasla geç başlayan endüstrileşme süreci sonrasında oluşan endüstri mirası yapıları çoğu zaman korunamayarak yıkılma veya bakımsızlık tehdidi altındadır. Bu alandaki temel akademik tartışma, yapı kabuğunun korunmasının ötesinde kimliği oluşturan mekânsal kurgunun, üretim izlerinin ve kentsel aidiyetin çağdaş iç mekân tasarımı yaklaşımlarıyla geleceğe nasıl aktarılacağı etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Mülteci Öğrencilerin Türk Eğitim Sistemine Uyumunda Eğitimde Kalite Olgusunun İncelenmesi
Gelişmekte olan ülkelerde kitlesel göç hareketleri, eğitim sistemlerinin yapısını ve niteliğini doğrudan etkileyen dinamiklerin başında gelmektedir. Zorunlu göçler sonuçunda farklı dil ve kültür altyapısına sahip çocukların ev sahibi ülkenin okullarına katılması, fırsat eşitliği, sosyal uyum ve kapsayıcı eğitim bağlamında önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Türkiye özelinde yürütülen çalışmalarda, mülteci öğrencilerin eğitim sistemine entegrasyonunda karşılaşılan güçlüklerin ve derslerdeki niteliğin korunması süreçlerinin öğretmen ve okul yöneticisi görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi büyük bir gereklilik haline gelmiştir. Bu araştırma, yerel düzeyde ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan eğitimcilerin mülteci öğrencilerin akademik, sosyal ve kültürel uyum süreçlerine ilişkin deneyimlerini ve bu sürecin eğitim kalitesine etkilerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak alandaki ampirik ve uygulamalı tartışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Polonyalı ve Türk Profesyonel Kadın Futbölçular Arasında Yeme Bozukluğu Riski Değerlendirmesi ve Vücut İmajına Yönelik Sosyokültürel Tutumlar
Profesyonel spor dünyasında fiziksel performans gereklilikleri ile estetik vücut idealleri arasındaki çatışma, sporcular üzerinde ciddi psikolojik baskılar oluşturmaktadır. Özellikle kadın sporcuların, hem branşlarının fiziksel standartlarına hem de toplumsal güzellik normlarına uyum sağlama çabası, yeme bozukluklarının gelişimi için riskli bir zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma, geleneksel olarak yeme bozukluğu riski düşük kabul edilen futbol branşındaki profesyonel kadın sporcuların durumunu Polonya ve Türkiye örnekleminde karşılaştırmalı olarak inceleyerek, sosyokültürel etkilerin bu süreçteki rolünü tartışmaya açmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
ENERJİ ŞİRKETLERİNİN BIST’TE LİSTELENEN GETİRİLERİNİN SERMAYE VARLIKLARI FİYATLAMA MODELİ İLE ANALİZİ
Finansal piyasaların gelişmesiyle birlikte enerji sektörü de fiziksel üretimden finansal araçlara doğru yapısal bir dönüşüm geçirmiştir. Özellikle 2008 küresel finansal krizi ve sonrasındaki yeşil enerjiye geçiş süreci, enerji şirketlerinin hisse senedi getirilerini finansal modellemeler için önemli bir odak noktası haline getirmiştir. Gelişmekte olan piyasalar arasında yer alan Türkiye'de Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören yenilenebilir enerji şirketlerinin sistematik risklere ve makroekonomik faktörlere olan duyarlılıklarının doğru analiz edilmesi, hem portföy yöneticileri hem de yeşil yatırımları teşvik eden politika yapıcılar açısından kritik bir tartışma konusudur. Ancak literatürde bu getirilerin tek faktörlü veya çok faktörlü modellerle mi daha iyi açıklanacağı sorusu henüz kesin bir cevaba kavuşmamıştır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Iğdır İlinde (Doğu Anadolu) Üreyen ve Göçmen Kuş Çeşitliliği
Türkiye, sahip olduğu farklı habitat tipleri, iklim rejimleri ve değişken topografyasıyla Batı Palearktik bölgesinin en zengin kuş faunalarından birine ev sahipliği yapmaktadır. Ancak, üreyen kuş türlerinin dağılımı ve bölgesel göç statüleri hakkındaki detaylı çalışmalar henüz tamamlanmamış olup, ulusal ölçekteki kırmızı liste değerlendirmeleri için önemli bir bilgi boşluğu bulunmaktadır. Iğdır ili, barındırdığı nehir boyu habitatlar, tuzcul stepler ve sulak alanlar ile bu tartışmanın merkezinde yer alan kritik bir bölgedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gaziantep Gayrimenkul Piyasası İçin Web Kazıma Yöntemi Kullanılarak Yapılan Tahmin Analizi
Gayrimenkul sektörü, yatırımcılar ve mülk sahibi olmak isteyen bireyler için ekonomik ve sosyal açıdan kritik bir rol oynamaktadır. Türkiye'de gayrimenkul fiyatları enflasyon, genel ekonomik yapı ve bölgesel talep gibi dışsal faktörlerin yanı sıra metrekare, oda sayısı, ilçe ve mahalle gibi içsel niteliklerden etkilenmektedir. Literatürde konut fiyatlarının doğrudan tahminine odaklanan pek çok çalışma bulunurken, alıcıların bütçeleri ve tercihlerine göre hangi mahallede yaşayabileceklerini sınıflandıran yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, Gaziantep ölçeğinde web kazıma ve makine öğrenmesi tekniklerini birleştirerek mahalleye dayalı bütçe-nitelik eşleştirmesini ve sınıflandırma modellerinin başarısını tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Göç Karşıtı Tutumların Seçmen Davranışı Üzerindeki Etkisi ve Sınırları: Türk Siyaseti ve Zafer Partisi Örneği
Avrupa ülkelerinde göç karşıtı radikal sağ partilerin yükselişi geniş bir literatürle açıklanırken, kitlesel göçe maruz kalan gelişmekte olan ülkelerde göç karşıtı tutumların siyasal partilere ve seçim sonuçlarına nasıl yansıdığı sorusu görece yeni bir tartışma alanıdır. Türkiye, 2011 sonrasında milyonlarca Suriyeli sığınmacıya ev sahipliği yaparak dünyada en fazla mülteci barındıran ülkelerden biri haline gelmiş ve kamuoyu araştırmaları toplumun ezici çoğunluğunda güçlü bir göç karşıtlığı bulunduğunu belgelemiştir. Buna karşın, doğrudan göç karşıtlığı üzerine kurulan Zafer Partisinin 2023 ve 2024 seçimlerinde elde ettiği oy oranları, toplumsal tepkinin doğrudan sandığa yansımadığını göstermektedir. Bu çalışma, sosyolojik ayrışma ve kutuplaşma dinamiklerinin göç karşıtı tutumların oy tercihine dönüşmesini nasıl sınırladığını süreç izleme yöntemiyle çözümlemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türk Kadınının Modernleşme Sürecinde Bir Sembol Olarak Latife Hanım
Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne geçiş sürecinde kadınların toplumsal, hukuki ve siyasal statülerindeki dönüşüm, Türk modernleşme tarihinin en temel tartışma alanlarından birini oluşturmaktadır. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde başlayan eğitim reformları ve fikri tartışmalar, Cumhuriyet'in ilanı ve devamındaki devrimlerle radikal bir hukuki ve sosyal kimlik kazanmıştır. Literatürde Türk kadınının kamusal alana katılımı genellikle mevzuat değişiklikleri çerçevesinde ele alınırken, bu sürecin uluslararası basındaki algısı ve toplumsal zihniyete rol model teşkil eden sembol figürlerin işlevi yeterince bütüncül incelenmemiştir. Bu çalışma, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadının konumunu karşılaştırırken, Batı ve özellikle İngiliz basınının bu değişimi nasıl değerlendirdiğini ve Latife Hanım'ın çağdaş eğitimli bir rol model olarak modernleşme sürecindeki sembolik yerini sörgülamaktadır.