Akademik arama
Arama sonuçları
“emek” için 111 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Almanya Ekonomisi, Sağlık Hizmetleri ve Emeklilik Sistemi Açısından Uzun COVID Semptomlarının Maliyet Analizi
COVID-19 salgını sonrasında akut enfeksiyonu atlatan hastaların bir kısmında kalıcı veya uzun süreli sağlık sorunları (uzun/post-COVID-19 sendromu) gelişmektedir. Yörgünluk, organ hasarları ve psikolojik rahatsızlıklarla seyreden bu durum, bireylerin çalışma kapasitelerini düşürerek iş gücü piyasasından çekilmelerine ve sağlık sistemlerine ek yük getirmelerine yol açmaktadır. Literatürde akut salgının doğrudan sağlık harcamaları sıklıkla incelenmiş olsa da, enfeksiyon sonrası gelişen kronik durumların makroekonomik üretkenlik kayıpları, emeklilik fonları ve rehabilitasyon giderleri üzerindeki birikimli yükünün nicel olarak modellenmesi ihtiyacı bulunmaktadır. Bu çalışma, Almanya örneğinde 2021 yılında yeni başlayan vakaların ekonomiye ve sosyal güvenlik sistemine getirdiği mali külfeti ikincil veriler üzerinden bütüncül bir yaklaşımla hesaplayarak makroekonomik tartışmalara katkı sağlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Fiziksel Aktivite ve Emekliliğe Geçiş: Çin Sağlık ve Emeklilik Boylamsal Çalışmasından Kanıtlar
Nüfusun yaşlanması küresel ölçekte kamu sağlığı ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde ciddi baskılar oluştururken, sağlıklı yaşlanmanın sürdürülmesinde fiziksel aktivite kritik bir rol oynamaktadır. Emeklilik dönemi; bireylerin günlük rutinlerinin, gelir düzeylerinin, sosyal çevrelerinin ve rol tanımlarının kökten değiştiği önemli bir yaşam aşamasıdır. Literatürde emekliliğin fiziksel aktivite düzeyleri üzerindeki etkisi konusunda çelişkili bulgular yer almaktadır; bazı araştırmalar emeklilik sonrası serbest zamanın artmasıyla aktivitenin arttığını savunurken, diğerleri işe bağlı hareketliliğin kaybolmasıyla belirgin bir düşüş yaşandığını göstermektedir. Bu belirsizlik, özellikle Çin gibi kentleşme, hukou hane halkı kayıt sistemi ve mahjong gibi geleneksel sosyal alışkanlıkların fiziksel aktivite kalıplarını doğrudan etkilediği gelişmekte olan toplum bağlamlarında daha da belirginleşmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çin Emeklilik Fonlarındaki Eşitsizliğin Nedenleri: Coğrafi Emeklilik Açığının Analizi
Dünya genelinde ve özellikle hızlı yaşlanan gelişmekte olan ülkelerde sosyal güvenlik sistemlerinin finansal sürdürülebilirliği temel bir kamu politikası sorunu olarak öne çıkmaktadır. Çin'de ekonomik reformlar ve dışa açılma sonrasında mutlak yoksulluk önemli ölçüde azaltılmış olsa da göreli yoksulluk ve bölgeler arası gelir eşitsizliği halen varlığını sürdürmektedir. Yaşlı nüfusun artışı ile emeklilik sisteminin kapsayıcılığı artmış, ancak iller ve coğrafi bölgeler arasındaki gelişmişlik farkları emeklilik fonlarının gelir ve gider dengelerinde ciddi uçurumlar yaratmıştır. Fon birikimlerinin bölgesel düzeydeki bu dengesiz dağılımı, sistemin adalet ilkelerini zayıflatmakta ve yaşlı nüfus arasındaki gelir farklarını daha da derinleştirme riski taşımaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Çevrimiçi Yemek Siparişi Uygulamalarının Depresyon ve Yeme Davranışları Üzerindeki Etkisi: Kartınızda Ne Var?
Çevrimiçi yemek siparişi (ÇYSU) uygulamalarının günlük yaşama entegrasyonu, yeme alışkanlıkları ve psikolojik sağlık üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. Dijitalleşme ile birlikte hızlı ve işlenmiş gıdalara kolay erişim, bireyleri sürekli bir dijital gıda ortamına maruz bırakmaktadır. Bu durum, artan zihinsel sağlık sorunları, özellikle genç yetişkinlerdeki depresyon ve düzensiz yeme davranışları bağlamında endişe vericidir. Önceki araştırmalar, ÇYSU kullanım sıklığının atıştırma oranlarının artması, sağlıksız gıda tercihlerinin yaygınlaşması ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarından uzaklaşma gibi değişimlerle ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu uygulamaların, obezite ve kronik hastalık risk faktörlerini pekiştirebileceği de belirtilmektedir. Ayrıca, dijital platformlardaki kişiselleştirilmiş reklam ve pazarlama taktikleri, dengeli beslenme alışkanlıklarını sürdürmeyi zorlaştırarak, duygusal ve kontrolsüz yeme gibi bozukluklara zemin hazırlayabilir. Bu karmaşık etkileşimler, ÇYSU’ların depresyon ve yeme davranışları üzerindeki doğrudan etkilerini anlamayı kritik kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
UEFA Şampiyonlar Ligi Grup Aşamasında Rekabetçi Denge: Yeni Ölçütler Düşüş Yönünde Hiçbir Kanıt Göstermemektedir
Spor ekonomisi ve turnuva tasarımı yazınında rekabetçi denge, takımların müsabaka üzerindeki kontrol düzeyini ve maç sonuçlarının belirsizliğini ifade eden temel bir kavramdır. UEFA Şampiyonlar Ligi grup aşamasına ilişkin önceki ampirik çalışmalar, son dekadlarda ex-ante ve ex-post rekabetçi dengede belirgin bir bozulma olduğunu ileri sürerek UEFA'nın 2024/25 sezonundan itibaren uyguladığı format değişikliğinin gerekçesini oluşturmuştur. Ancak mevcut çalışmalar ağırlıklı olarak UEFA kulüp katsayılarına ve geleneksel Herfindahl-Hirschman endeksine dayanmaktadır. Bu makale, Elo derecelendirmeleri ve Kendall sıra korelasyonu temelli yeni göstergeler geliştirerek 2003/04 ile 2023/24 Sezonları arasındaki rekabetçi denge eğilimlerini yeniden incelemekte ve yerleşik kabulü sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Anneler 'Sipariş Ver' Tuşuna Bastığında: Endonezya'da Çevrimiçi Yemek Alışverişinin Duygusal ve Rasyonel Etmenlerini Anlamak
Dijital dönüşüm, özellikle çevrimiçi yemek teslimatı sektöründe tüketici etkileşimlerini temelden değiştirmiştir. COVID-19 pandemisi sırasında mobilite kısıtlamaları nedeniyle bu platformlar, hizmetlere erişimi sürdürmede hayati bir rol üstlenmiştir. Endonezya'daki bu oldukça rekabetçi pazarda, müşteri bağlılığını ve büyümesini sağlamak için olağanüstü müşteri deneyimleri sunmak kritik öneme sahiptir. Özellikle Y kuşağı annelerinin bu platformlara artan bağımlılığı, sadece temel memnuniyetin ötesinde, onların davranışsal itici güçlerini anlamayı zorunlu kılmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Mars İnsanlı Keşif Faaliyetlerini Desteklemek Amaciyla Uzay Hava Gözlemleri, Modellemesi ve İkaz Sistemleri
Güneş Sistemi içerisindeki gezegenlerin keşfi ve özellikle Mars'a insanlı seferlerin planlanması sürecinde uzay hava olaylarının anlaşılması kritik bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Dünya'nın aksine küresel bir manyetosfere ve kalın bir atmosfere sahip olmayan Mars, güneş rüzgarları ve koronal kütle atımları gibi uzay hava olaylarına karşı son derece savunmasızdır. Bu durum, gelecekte Kızıl Gezegen'de kurulacak insanlı üslerin güvenliği, elektrik altyapısı ve astronot sağlığı açısından büyük riskler barındırmaktadır. Mevcut literatürde uzay hava araştırmalarının ağırlıklı olarak Güneş-Dünya etkileşimine odaklandığı, Mars çevresindeki süreçlerin ise parçacık, iyonosfer ve atmosfer dinamikleri bağlamında henüz bütüncül bir yaklaşımla ele alınmadığı görülmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Bir Zanaat Olarak Yapay Zeka Rekabeti: Üretken Yapay Zekaya Direnme ve Onu Benimsemenin Yazarlık Mesleğini Yeniden Şekillendirmesi
Üretken yapay zeka teknolojilerinin hızlı gelişimi, yazarlık mesleği ve yaratıcı emek süreçlerinde köklü bir dönüşüm başlatmıştır. İnsan-Bilgisayar Etkileşimi yazınında erken benimseme deneyimleri ve verimlilik artışları sıklıkla öne çıkarılsa da, profesyonel yazarların yapay zekaya karşı geliştirdikleri direnç stratejileri ve bu sürecin zamanla nasıl yerleşik iş pratiklerine dönüştüğü yeterince incelenmemiştir. Yazarların mesleki kimliklerini koruma ve üretken yapay zekayla rekabet etme çabaları, teknolojinin mesleki pratikleri ve emek süreçlerini nasıl dönüştürdüğünü anlamak açısından kritik bir akademik tartışma alanı sunmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Twitch Platformundaki Nefret Baskınları: Canlı Yayın Topluluklarında Gerçek Zamanlı İnsan-Bot Koordineli Saldırıların Anlaşılması
Canlı yayın platformları ve çevrim içi topluluklar, kullanıcı etkileşimini artırmak için eş zamanlı sohbet ve takip mekanizmaları sunarken bu teknolojik imkânlar yeni çevrim içi taciz türlerine de zemin hazırlamaktadır. Özellikle marjinalleştirilmiş yayıncıları hedef alan insan-bot koordineli grup saldırıları (nefret baskınları), platformların denetim mekanizmalarını zorlamakta ve kullanıcıların deneyimlerini olumsuz etkilemektedir. İnsan-bilgisayar etkileşimi ve bilgisayar destekli ortak çalışma (CSCW) alanındaki araştırmalar, genel çevrim içi tacizleri incelemekle birlikte canlı yayın ekosistemlerinin eş zamanlı yapısından kaynaklanan bu ölçeklenebilir ve yoğun saldırı türünü ve topluluk denetimi dinamiklerini derinlemesine açıklamaya ihtiyaç duymaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kırsal Gana'daki Küçük Ölçekli Çiftçilerin İklim-Akıllı Tarım Uygulamalarını Benimsemesi: Planlanmış Davranış Teorisinin Bir Uygulaması
Sahra Altı Afrika'da iklim değişikliğine bağlı yağış değişkenliği ve kuraklık, tarımsal üretim sistemleri ve gıda güvenliği üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Gana gibi yağışa bağımlı tarımın yaygın olduğu ülkelerde küçük ölçekli çiftçilerin adaptasyon kapasitelerini artırmak için İklim-Akıllı Tarım (CSA) uygulamalarının yaygınlaştırılması kritik önem taşımaktadır. Ancak literatürdeki mevcut çalışmalar genellikle sosyo-demografik ve ekonomik teşviklere odaklanmış, çiftçilerin benimseme kararlarını yönlendiren sosyo-psikolojik ve içsel motivasyon faktörlerini göz ardı etmiştir. Bu çalışma, Planlanmış Davranış Teorisi çerçevesinde çiftçilerin tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrol faktörlerinin iklim-akıllı tarım uygulamalarını benimseme niyeti ve fiili davranışı üzerindeki etkilerini inceleyerek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Isınan Denizlerde Deniz Sıcak Dalgalarının Evrimi: Akdeniz Örnek Olayı
Deniz sıcak dalgaları (MHW'ler), denizel ekosistemler, biyoçeşitlilik ve kıyı ekonomileri üzerinde yıkıcı etkilere yol açabilen geçici ve aşırı oceanografik ısınma olaylarıdır. Küresel iklim değişikliğinin hızlanmasıyla birlikte, özellikle Akdeniz gibi kapalı ve iklim değişimine son derece hassas havzalarda deniz yüzeyi sıcaklıkları belirgin bir yükseliş trendi sergilemektedir. Ancak literatürde yaygın olarak kullanılan sabit iklimsel referans dönemleri (fixed climatology baseline), deniz yüzeyi sıcaklığındaki uzun vadeli kademeli ısınma trendi ile kısa süreli ani aşırı sıcaklık dalgalanmalarını birbirine karıştırmaktadır. Bu metodolojik çelişki, aşırı olayların frekansı ve şiddetinin yapay olarak abartılmasına veya geçmiş olayların eksik tespit edilmesine yol açarak ekolojik risk değerlendirmelerinde belirsizlik yaratmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Körfez İşbirliği Konseyi Ülkelerinde Doğrudan Yabancı Yatırımları Çeken ve Caydıran Unsurlar: Makroekonomik ve Çevresel Faktörlerin Rolü
Doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerde sürdürülebilir büyüme, teknoloji transferi, istihdam yaratılması ve ekonomik çeşitlendirme açısından stratejik bir kaldıraç niteliğindedir. Petrol ve doğalgaz sektörlerine bağımlı olan Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri, küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı oldukça hassas bir yapıya sahiptir. Bu bağımlılığı azaltmak ve ekonomilerini çeşitlendirmek isteyen KİK yönetimi, sermaye, gelişmiş teknoloji ve uzmanlık çekmek amacıyla doğrudan yabancı yatırımlara yönelmektedir. Ancak uluslararası literatürde makroekonomik istikrar, demografik dinamikler ve özellikle iklimsel/çevresel faktörlerin DYY girişleri üzerindeki etkilerine dair ampirik bulgular çelişkili sonuçlar sunmaktadır. Bu çalışma, ekonomik ve demografik değişkenlerin yanı sıra karbon emisyonu ve iklim faktörlerini bütüncül bir yaklaşımla analiz ederek bölgedeki yatırım dinamiklerini uzun dönemli zaman serileriyle açıklamayı hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Açıklanabilir Yapay Zekâ ile Makine Öğrenmesi Tabanlı Saldırı Tespit Sistemlerinin Değerlendirilmesi: Şeffaflık ve Yorumlanabilirliğin Artırılması
Modern ağ güvenlik altyapılarında makine öğrenmesi tabanlı saldırı tespit sistemleri, karmaşık siber tehditlerin ve daha önce karşılaşılmamış anormal trafik desenlerinin yakalanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Buna karşın derin öğrenme ve topluluk öğrenmesi algoritmalarının kapalı kutu niteliği, güvenlik analistlerinin üretilen alarmların arka planındaki mantığı kavramasını zorlaştırmakta, sistem kararlarına duyulan güveni zedelemektedir. Bu durum yüksek tespit başarımı ile karar şeffaflığı arasında süre gelen bir ikileme yol açmaktadır. Makale, Açıklanabilir Yapay Zekâ tekniklerini sınıflandırma modellerine entegre ederek hem tespitte yüksek doğruluk elde etmeyi hem de kararların sunumunda izlenebilir ve doğrulanabilir bir yorumlanabilirlik sunmayı hedefleyen güncel alan tartışmasına odaklanmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Üretken Yapay Zeka: Sosyo-Teknik Bir Kavramsallaştırma ve İş ve Bilişim Sistemleri Mühendisliği İçin Araştırma Gündemi
Yapay zeka teknolojileri tarihsel süreçte ağırlıklı olarak verileri analiz eden ve karar destek süreçlerine katkı sağlayan analitik araçlar olarak konumlandırılmıştır. Ancak son dönemde büyük dil modelleri ve yayılım modelleri gibi derin öğrenme mimarilerindeki gelişmeler, yapay zekanın yaratıcı içerik üretme kapasitesi kazanmasını sağlamıştır. Bu durum, insan ve teknoloji arasındaki etkileşim kalıplarını köklü biçimde değiştirerek sosyo-teknik sistemlerde yeni bir evre başlatmıştır. İş ve Bilişim Sistemleri Mühendisliği (BISE) disiplini, teknolojinin organizasyonel ve toplumsal boyutlarını birlikte ele alması nedeniyle, üretken yapay zekanın getirdiği dönüştürücü fırsatları ve riskleri incelemek için kritik bir konumdadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Gizli Müfredatın Etkisini Kırma: Mesleki Davranışları Geliştirmek İçin Gerçekçi ve Yenilikçi Bir Perspektif
Sağlık meslekleri eğitiminde resmi müfredatlar mesleki standartları ve yetkinlikleri açıkça tanımlasa da, klinik ortamlarda yazılı olmayan kurallar, hiyerarşik güç dinamikleri ve rol modellerinin tutumları biçiminde beliren gizli müfredat, tıp öğrencilerinin mesleki kimlik gelişimini olumsuz etkilemektedir. Bu durum, resmi müfredatın ilettiği mesajlar ile klinik ortamda gözlemlenen uygulamalar arasında belirgin bir uyumsuzluk yaratarak öğrencilerin etik ve mesleki karar alma süreçlerini zorlaştırmaktadır. Literatürde gizli müfredatın yıkıcı etkilerini hafifletmeye ve erken klinik dönemdeki tıp öğrencilerine doğru mesleki davranışları kazandırmaya yönelik kuramsal temelli, müdahale odaklı eğitim stratejilerinin ve bunların belirleyicilerinin nasıl tasarlanması gerektiği konusunda önemli bir boşluk bulunmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sürdürülebilir Kent Planlamasında Yeşil Alanların Mikroklima Üzerindeki Etkileri: Tarsus Yeşilyurt Mahallesi ENVI-met Simülasyon Analizi
Hızlı ve düzensiz kentleşme, kentlerdeki doğal bitki örtüsünün ve yeşil alanların azalmasına, sert yüzeylerin ve yapı yoğunluğunun artmasına yol açarak mikroklimatik iklim dengesini bozmaktadır. Özellikle Akdeniz iklim kuşağındaki kentlerde yaz aylarında yükselen yüzey ve hava sıcaklıkları, kentsel ısı adası etkisini belirginleştirmekte ve açık alan termal konforunu olumsuz etkilemektedir. Sürdürülebilir kent planlamasında bu olumsuzlukların hafifletilmesi için yeşil alan miktarlarının artırılması ve farklı mikroklima senaryolarının mikroklimatik simülasyon yazılımlarıyla test edilmesi hayati bir önem taşımaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Şam, Suriye'deki Temel Kamu Hastaneleri Ziyaretçileri Arasında Glokom Farkındalığı ve Bilgi Düzeyi: Kesitsel Bir Çalışma
Glokom, küresel ölçekte kalıcı görme kaybı ve körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan kronik bir optik nöropatidir. Erken evrelerde sıklıkla semptomsuz seyretmesi nedeniyle hastaların önemli bir bölümü tıbbi yardıma geç başvurmakta ve önlenebilir görme kayıpları yaşamaktadır. Toplumdaki farkındalık ve bilgi düzeyinin yetersizliği, erken tanı ve tedaviye erişim davranışlarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Orta Doğu ve Suriye özelinde glokom farkındalığını değerlendiren ampirik veri eksikliği bulunması, kamusal sağlık politikalarının ve toplum tabanlı bilgilendirme stratejilerinin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Toprak-Bitki Arayüzünde Krom Toksisitesi, Türleşmesi ve İyileştirme Stratejileri: Eleştirel Bir Derleme
Sanayileşme ve plansız kentleşme süreçleri, ağır metal kirliliğini küresel ekosistemler ve insan sağlığı için kritik bir tehdit haline getirmiştir. Özellikle toprak ve su sistemlerinde biriken krom (Cr), farklı yükseltgenme basamaklarına sahip çok değerlikli yapısıyla biyogeokimyasal döngülerde karmaşık bir davranış sergilemektedir. Trivalan [Cr(III)] ve heksavalan [Cr(VI)] formları doğada en sık rastlanan türler olup, yüksek çözünürlüğe ve biyoyararlanımlılığa sahip Cr(VI) türünün karsinojenik ve sitotoksik etkileri tarımsal verimliliği ve gıda güvenliğini doğrudan tehdit etmektedir. Tarım topraklarında biriken kromun bitki fizyolojisi üzerindeki yıkıcı etkilerini anlamak ve sürdürülebilir iyileştirme teknolojilerini geliştirmek, toprak-bitki arayüzündeki toksisite mekanizmalarının bütüncül olarak çözümlenmesini gerektirmektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İklim Değişikliği Kaygısı ve Çevre Yanlısı Davranışlar: Cinsiyet Farklılıklarının Sosyo-Psikolojik Mekanizmalarla Çözümlenmesi
İklim değişikliği günümüzün en kritik küresel sorunlarından biri olarak kabul edilmekte ve bireyler üzerinde yarattığı psikolojik baskı iklim değişikliği kaygısı kavramıyla incelenmektedir. Alan yazında cinsiyetin iklim kaygısı ve çevre yanlısı davranışlar üzerindeki etkisine ilişkin bulgular çelişkili bir yapı sergilemektedir; kimi araştırmalar kadınların daha yüksek kaygı ve çevre yanlısı eylem bildirdiğini gösterirken, diğer araştırmalar belirgin bir fark saptayamamıştır. Ayrıca mevcut çalışmaların büyük çoğunluğunun kolayda örnekleme yöntemine dayanması ve sosyo-demografik etkenlerin ötesindeki sosyo-psikolojik süreçleri bütüncül biçimde ele almaması literatürde önemli bir boşluk oluşturmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Fosfor Fiyat Sıçramaları: Fosfor Dayanıklılığı İçin Bir Uyanış Çağrısı
Küresel tarımsal üretim ve gıda güvenliği, toprakların verimliliğini artırmak amacıyla fosfor bazlı gübrelerin kesintisiz teminine bağımlıdır. Ancak küresel fosfor rezervlerinin son derece sınırlı sayıda ülkede yoğunlaşması, hammadde fiyatlarında yaşanan sert dalgalanmalar ve kontrolsüz gübre kullanımı sonuçu ortaya çıkan tatlı su kirliliği, küresel gıda ve su güvenliğini eşzamanlı olarak tehdit etmektedir. Bu çalışma, 2020-2022 döneminde fosfor emtia fiyatlarında yaşanan yüzde 400 üzerindeki artışın arkasındaki jeopolitik, ekonomik ve çevresel itici güçleri incelemekte, ulusal düzeydeki korumacı politikaların küresel kırılganlığı nasıl derinleştirdiğini tartışmakta ve fosfor dayanıklılığını artırmaya yönelik uzun vadeli politika çerçevelerini sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Turizm Sektöründe Mutfak Mesleğinde Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Mutfak Deneyimi Olan Üniversite Öğrencilerinin Perspektifi
Turizm ve ağırlama sektöründe profesyonel mutfak alanı, tarihsel ve kültürel gelişim süreci içerisinde yoğun bir biçimde erkek egemen hiyerarşik yapılarla biçimlenmiş bir çalışma alanıdır. Ev içi alanda yemek pişirme davranışı geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri gereği kadınlarla ilişkilendirilmesine karşın, profesyonel restoran mutfaklarında yöneticilik, aşçıbaşılık ve prestijli konumlar ağırlıklı olarak erkek çalışanların denetiminde kalmıştır. Türkiye'deki ataerkil toplumsal yapı ve işgücü piyasasının cinsiyetlendirilmiş dinamikleri doğrultusunda kadın çalışanlar; düşük ücret, terfi engelleri, uzun çalışma saatleri, mobbing ve taciz gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu makale, gastronomi ve mutfak sanatları ile aşçılık programlarında öğrenim gören ve mesleki mutfak deneyimine sahip üniversite öğrencilerinin algıları üzerinden mutfaktaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğini çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Savaş ve Onkoloji: IŞİD Çatışmasından Etkilenen Beş Irak Vilayetinde Kanser Bakımı ve Altyapı Analizi
Çatışma ve savaş durumlarının sağlık altyapıları üzerindeki yıkıcı etkileri, özellikle kronik ve sürekli bakım gerektiren kanser tedavileri söz konusu olduğunda felaket boyutunda sonuçlar doğurmaktadır. Irak'ta otuz yılı aşkın süredir devam eden çatışmalar ve IŞİD işgali, kamu onkoloji merkezlerini tahrip etmiş ve hastaların tedaviye erişimini engellemiştir. Literatürde genellikle ulusal düzeydeki genel yıkım veya sığınmacılara yönelik insani yardım odağında ele alınan bu durum, yerel düzeydeki politik ekonomik dinamiklerin hastanelerin dayanıklılığı ve yeniden yapılanma hızı üzerindeki farklılaştırıcı etkilerini göz ardı etmektedir. Bu çalışma, Musul (Neyneva), Enbar, Kerkük, Selahaddin ve Diyala illerindeki kamu onkoloji altyapısının çatışma öncesi, sırası ve sonrasındaki dönüşümünü bölgesel odaklı bir yaklaşımla incelemektedir.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Adana İlinin Bazı Doğal ve Kültürel Sit Alanları Üzerine Floristik Bir Çalışma
Doğu Akdeniz Havzası, sahip olduğu farklı topoğrafik yapılar, iklimsel çeşitlilik ve mikroklima alanları sayesinde yüksek bitki biyoçeşitliliğine ve endemizm oranına sahip stratejik bir botanik bölgesidir. Ancak kentsel genişleme, tarımsal faaliyetler, sanayileşme ve insan baskısı altındaki korunan alanlarda floristik envanterlerin güncellenmesi biyolojik çeşitliliğin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Adana ilindeki doğal ve kültürel sit alanlarının floristik zenginliğini saptayarak literatürdeki veri eksikliklerini gidermeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Dijital Sınırın Haritalanması: Kamu Yönetimindeki Dönüşüme Dair Bibliyometrik ve Makine Öğrenmesi Analizleri
Kamu yönetiminde dijital dönüşüm, yapay zeka, büyük veri analitiği ve blokzincir gibi teknolojilerin yönetsel süreçlere entegrasyonuyla kamu hizmeti sunumunu ve yönetişim yapısını dönüştürmektedir. Ancak literatürde e-devlet ve dijital bürokrasi üzerine çeşitli bibliyometrik çalışmalar bulunmasına rağmen, kamu yönetimi disiplininde dijital dönüşümü hem bibliyometrik analizler hem de makine öğrenmesi teknikleriyle bütüncül biçimde haritalandıran araştırmalar eksiktir. Bu çalışma, söz konusu ampirik ve metodolojik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Avustralya Perspektifinden Futbol Antrenörlerinin Antrenör Eğitimi, Rolü ve Antrenman Tasarımına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi
Modern spor antrenörlüğü, sosyo-kültürel kısıtlar ve yüksek performans ortamlarının getirdiği baskılar altında icra edilen oldukça karmaşık bir süreçtir. Futbol antrenörlerinin mesleki gelişimini desteklemek amacıyla ulusal federasyonlar tarafından resmi antrenör eğitimi programları ve müfredatları geliştirilmektedir. Avustralya Futbol Federasyonu bünyesinde Ulusal Futbol Müfredatı aracılığıyla antrenör lisanslama süreçleri yürütülse de bu resmi eğitimlerin kıdemli futbol antrenörlerinin saha gerçekliklerine ve mesleki ihtiyaçlarına ne ölçüde yanıt verdiği konusunda geniş kapsamlı nitel araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Sağlık Yatırımının Hanehalkı Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Çin'in Boylamsal Anket Verilerinden Elde Edilen Bulgular
Sağlık iktisadı ve insan sermayesi kuramı bağlamında, bireylerin sağlık yatırımlarının hanehalkı gelir seviyesi ve gelir dağılımı üzerindeki makro ile mikro düzeydeki etkileri literatürde yoğun biçimde tartışılmaktadır. Geleneksel çalışmalar çoğunlukla gelir düzeyinin sağlık üzerindeki etkisine odaklanırken veya sağlık durumunu ölüm ve hastalık oranları gibi heterojen göstergelerle ölçerken, sağlık yatırımının doğrudan ve dolaylı kanallar üzerinden gelir dağılımı ve gelir hareketliliği üzerindeki dönüştürücü rolü yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, söz konusu tartışmada sağlık yatırımını temel bir insan sermayesi girdisi olarak konumlandırarak gelir eşitsizliğinin azaltılması ve toplumsal refahın artırılmasındaki rolünü incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gelişmekte Olan Bir Ekonomide Banka Etkinliğinin Belirleyicileri: Veri Zarflandırma Analizi Yaklaşımı
Gelişmekte olan ekonomilerde bankacılık sektörünün etkinliği, kıt kaynakların optimum dağıtımı ve finansal istikrarın sürdürülebilirliği açısından kritik bir role sahiptir. Pakistan bankacılık sektörü, 1970'lerdeki kamulaştırma ve 1990'lardaki özelleştirme süreçlerinin ardından önemli kurumsal dönüşümler geçirmiştir. Özellikle 2012 ve 2017 yıllarında yürürlüğe giren kurumsal yönetişim kodları, bağımsız yönetim kurulu üyeliği, risk yönetimi çerçeveleri ve mülkiyet yapısındaki düzenlemelerle sektörde yeni bir dönem başlatmıştır. Ancak alan yazındaki çalışmaların büyük çoğunluğu geleneksel finansal oran analizine odaklanmış, veri zarflandırma analizi gibi parametrik olmayan yöntemlerle kurumsal yönetişim ve kurumsal risk yönetiminin banka etkinliği üzerindeki bileşik etkilerini bütüncül olarak incelemekte yetersiz kalmıştır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Medya İçerik Analizi, Resepsiyon Analizi ve Medya Etkileri Çalışmalarının Bütünleştirilmesi: Ağ Kontrol Kuramı Yaklaşımı
Modern toplumda bireyler günün sekiz saatinden fazlasını medya tüketimiyle geçirmekte, bu durum beyin üzerinde kısa vadeli dikkat patlamalarından yaşam boyu süren anılara kadar geniş bir yelpazede etki bırakmaktadır. Ancak kitle iletişimi, medya psikolojisi ve nörogörüntüleme çalışmaları genellikle birbirinden kopuk ilerlemekte, araştırmacılar kendi disiplinlerinin sınırları içinde 'karanlık odadaki fili' tanımlamaya çalışmaktadır. İletişim bilimcileri sosyal etkilere odaklanırken, sınırbilimciler medyayı doğal bir uyaran olarak kullansa da içeriğin sosyal bağlamını ve hiyerarşik yapısını sıklıkla göz ardı etmektedir. Bu makale, söz konusu disiplinler arası boşluğu Ağ Kontrol Kuramı üzerinden bütüncül bir çerçeveyle kapatmayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Tüketicilerin Yayınları İzlemeye Devam Etme Niyetlerini Anlamak: Değer Odaklı Bir Devam Etme Niyeti Modeli
Canlı yayın sektörü dünya genelinde hızla büyümekte ve kullanıcıların yayın izleme süreleri katlanarak artmaktadır. Buna karşın, kullanıcıların yayın izlemeye neden devam ettiklerini açıklayan teorik çalışmalar sınırlıdır. Literatürde devam etme niyetini açıklamada yaygın olarak kullanılan Beklenti Doğrulama Teorisi tabanlı modeller, temel olarak kullanıcıların elde ettiği algılanan yararları dikkate almakta, ancak kullanım sürecinde karşılaşılan maliyet ve kayıpları göz ardı etmektedir. Bu durum, teorik açıdan eksik bir çerçeve sunmakta ve kullanıcıların algıladıkları maliyetler ne kadar yüksek olursa olsun kullanımı sürdürecekleri varsayımına yol açmaktadır. Bu araştırma, yarar ve fedakarlık dengesini dinamik biçimde değerlendiren değer odaklı bir model sunarak alandaki bu teorik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Elit Dayanıklılık Sporcularında Sezon Sezon Antrenman Şiddeti Dağılımı ve Metodolojik Yaklaşımlar
Spor bilimleri ve antrenman teorisinde, üst düzey dayanıklılık sporcularının fizyolojik uyumlarını optimize etmek amacıyla antrenman hacmi, frekansı ve şiddetini nasıl dağıtmaları gerektiği konusu uzun süredir tartışılmaktadır. Düşük şiddetli (Bölge 1), orta/eşik şiddetli (Bölge 2) ve yüksek şiddetli (Bölge 3) antrenmanların oransal dengesini ifade eden antrenman şiddeti dağılımı (TID), piramidal ve polarize modeller başta olmak üzere farklı yaklaşım biçimleriyle incelenmektedir. Ancak literatürde kullanılan nicelleştirme yöntemlerinin (kalp atım hızı, güç çıktısı, hız, algılanan zorluk) heterojenliği ve spor dallarına özgü biyomekanik gereksinimler, evrensel bir optimal antrenman modeli tanımlanmasını zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, farklı branşlardaki elit sporcuların sezonluk antrenman şiddeti dağılımlarını bütüncül biçimde ele alarak metodolojik çelişkileri ve literatürdeki boşlukları çözümlemeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Pandemi Etkileri Kültürel Olarak Ne Kadar Özgündür? Yaş, Biyolojik Cinsiyet ve Siyasi İnançların COVID Etkileri Üzerindeki Kültürel Benzerlik ve Farklılıklarının Değerlendirilmesi
Pandemiler doğası gereği biyo-epidemiyolojik fenomenler olmalarına rağmen, etkileri ulusal sınırları aşan kültürel psikolojik dinamiklerle şekillenmektedir. Psikoloji literatüründe hakim olan Batılı, Eğitimli, Sanayileşmiş, Zengin ve Demokratik (WEIRD) örneklem odaklı yaklaşım, pandemi psikolojisinin evrensel mi yoksa kültüre özgü mü olduğunu anlamayı zorlaştırmaktadır. Mevcut literatürdeki çalışmaların çoğunlukla izole yerel örneklemlerle sınırlı kalması, yaş, cinsiyet ve siyasi inançlar gibi değişkenlerin etkilerindeki paylaşılan ve özgün varyansın ayrıştırılmasını engellemektedir. Bu araştırma, 19 ülkeden toplanan geniş bir veri setiyle pandemi psikolojisinin kültürlerarası doğasını çözümleyerek alandaki bu kuramsal ve ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
İranlı Hemşirelik Öğrencilerinde Algılanan Mesleki Kimlik ve İlişkili Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma
Hemşirelik mesleğinin küresel ölçekte karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri hemşire eksikliği ve öğrencilerin meslekte tutulmasıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplininin norm, değer ve özelliklerinin benimsenmesiyle bireyin bir hemşire gibi düşünmesi, hissetmesi ve davranması sürecidir. Bu kimliğin olumlu düzeyde gelişmesi, öğrencilerin klinik performansını, ruh sağlığını, bakım kalitesini ve iş doyumunu doğrudan etkilemektedir. Doğulu toplumlarda sosyokültürel dinamiklerin mesleki kimlik algısı üzerindeki etkileri yeterince incelenmediğinden, bu çalışmada İran bağlamında hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik düzeyleri ve bunu kestiren faktörler incelenmektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Moleküler Dinamik Simülasyonlarında Çizge Sınır Ağı Atomlar Arası Potansiyelleri İçin Ölçeklenebilir Paralel Algoritma
Moleküler dinamik simülasyonlarında yoğunluk fonksiyonu teorisi gibi kuantum mekaniksel yöntemlerin O(N^3) ölçekleme kısıtı, büyük sistemlerin incelenmesini engellemektedir. Çizge sınır ağı atomlar arası potansiyelleri (GNN-IP) yüksek veri verimliliği ve doğruluk sunsa da çoklu mesaj iletim katmanları nedeniyle uzaysal ayrıştırma paralelleştirmesinde büyük iletişim yükü oluşturmaktadır. Bu çalışma, GNN-IP modellerinin paralel ölçeklenebilirliğini çözmeyi hedefleyen temel bir araştırmadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Farklı Depremler Altında Tarihi Yığma Kemer Köprülerin Dinamik Analizi: Murat Bey Köprüsü Örneği
Tarihi yığma kemer köprüler, kültürel mirasın ve ulaşım altyapısının vazgeçilmez bileşenleridir. Orta ve yüksek sismik risk taşıyan bölgelerde yer alan bu ağır ve rijit strüktürler, deprem yükleri karşısında yüksek ivmelere maruz kalarak ciddi hasar riski taşımaktadır. Kütahya ilinde bulunan 1460 yapımı tek açıklıklı Murat Bey Köprüsü örneğinde yürütülen bu çalışma, tarihi yığma yapıların deprem davranışını hassas sayısal modelleme ve zaman tanım alanında dinamik analiz yöntemleriyle inceleyerek koruma stratejilerine katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İngiliz Stratejisinde Türk Boğazları (1774-1923): Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere ve Rusya'yı Dengeleyen Coğrafya
Uluslararası ilişkiler ve jeopolitika literatüründe coğrafyanın devletlerin dış politika yapımı ve stratejik tercihleri üzerindeki etkisi uzun süredir tartışılan temel konulardan biridir. Klasik jeopolitik teoriler coğrafyayı sabit ve belirleyici bir unsur olarak ele alırken, modern yaklaşımlar mekânsal gerçekliklerin esnek stratejik kararlarla nasıl etkileşime girdiğini sörgülamaktadır. Bu makale, jeopolitik öneme sahip dar deniz geçitlerinin büyük güç diplomasisindeki rolünü Türk Boğazları örneği üzerinden incelemekte ve coğrafi kısıtlamaların devletlerin yapısal dış politika parametrelerini nasıl şekillendirdiğini tartışmaya açmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Politikadan Uygulamaya: DSÖ'nün Afrika Rehabilitasyon Stratejisi 2025–2035 Eğitim Reformu Olmaksızın Neden Başarısızlık Riski Taşıyor?
Dünya Sağlık Örgütü Afrika Bölge Komitesi, Temmuz 2025'te kıta genelindeki %63'lük rehabilitasyon erişim açığını kapatmak amacıyla beş sütunlu iddialı bir strateji kabul etmiştir. Ancak Sahra Altı Afrika'da her 10.000 kişiye düşen rehabilitasyon çalışanı yoğunluğu 0,04 seviyesindedir. Orta Afrika tıp müfredatlarında rehabilitasyon eğitiminin sistemik olarak dışlanması, hekimlerin bu hizmetleri anlamasını ve sevk yapmasını engellemektedir. Bu makale, tıp eğitimindeki reform eksikliğinin politika hedefleri ile saha uygulaması arasındaki kopukluğu nasıl derinleştirdiğini ve stratejik hedeflerin başarısını nasıl tehdit ettiğini incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Maliye Politikası Belirsizliği, Çevre Vergilendirmesi ve Yaşam Beklentisi Arasındaki Karmaşık İlişkinin Çözümlenmesi
Küresel düzeyde yaşanan ekonomik ve kamu sağlığı krizleri, maliye politikalarının toplumsal refah ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini ön plana çıkarmıştır. Devletlerin harcama ve vergilendirme kararlarındaki öngörülemezlik, kamu hizmetlerinin sunumunu ve sosyal güvenlik mekanizmalarını riske atarak yaşam beklentisini olumsuz etkileyebilmektedir. Aynı zamanda çevre kirliliği ile mücadelede bir politika aracı olarak öne çıkan çevre vergileri, kamu gelirlerini artırarak sağlık yatırımlarına kaynak aktarılmasına ve çevresel kalitenin iyileşmesine katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda, maliye politikası belirsizliği ile yaşam beklentisi arasındaki dolaysız ilişkiyi ve çevre vergilendirmesinin bu süreçteki aracılık rolünü Çin örneğinde incelemek, kamu ekonomisi, çevre ve halk sağlığı kesişiminde önemli bir araştırma boşluğunu doldurmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Fenilpropanoid Metabolizması: Stres Toleransı ve Bitki Gelişim İpuçlarına İlişkin Güncel Yaklaşımlar
Fenilpropanoid metabolizması, bitkilerin değişen iklim koşullarına ve çevresel tehditlere karşı geliştirdiği en önemli savunma ve adaptasyon mekanizmalarından biridir. Literatürde, bu metabolik yolağın iklim dirençli tarım ürünlerinin geliştirilmesindeki rolü ve lignin/flavonoid gibi kritik bileşenlerin biyosentez süreçleri yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Ancak, bu yolun farklı stres koşulları altındaki karmaşık moleküler düzenleme mekanizmaları, post-transkripsiyonel, post-translasyonel ve epigenetik kontrol katmanları arasındaki etkileşimler hala tam olarak çözümlenmeyi bekleyen büyük bir araştırma sorusudur. Bu makale, söz konusu moleküler karmaşıklığı sistematik olarak çözmeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Türk Yükseköğretiminde Uluslararası Araştırma İş Birlikleri: Bireysel, Mesleki ve Kurumsal Faktörlerin Rolü
Yükseköğretimde uluslararasılaşma, küresel bilgi ekonomisinde rekabetçiliğin temel göstergelerindendir. Uluslararası araştırma iş birlikleri hem kurumsal prestij hem de akademik meşruiyet açısından kritik öneme sahiptir. Literatürdeki tartışmalar, bilgi üretiminin Batı merkezli tekelini ve gelişmekte olan sistemlerin bu küresel ağlara entegrasyonundaki engelleri vurgulamaktadır. Bu çalışma, Türk yükseköğretiminde akademisyenlerin küresel iş birliklerine katılımını şekillendiren bireysel, mesleki ve kurumsal faktörleri ampirik olarak incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Ulaştırma Ekonomisi Perspektifinden Uluslararası Ulaştırma Projeleri ve Türkiye
Ulaştırma sektörü, küreselleşme süreciyle birlikte uluslararası ticaretin, bölgesel entegrasyonun ve ulusal rekabet gücünün temel belirleyicilerinden biri haline gelmiştir. Makale, ulaştırma altyapı yatırımlarının doğrudan ve dolaylı makroekonomik etkilerini ulaştırma ekonomisi kuramsal çerçevesinde ele almakta ve Türkiye'nin Doğu-Batı ile Kuzey-Güney ulaştırma koridorlarındaki stratejik konumunu değerlendirmektedir. Çalışma, bölgesel ulaştırma projelerinin ulusal ekonomiler üzerindeki çarpan etkilerini ve politika tercihlerinin sürdürülebilir büyümedeki rolünü incelemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Küresel İklim Değişikliğinin Balık Ekolojisi ve Denizel Ekosistem İşlevleri Üzerindeki Çok Ölçekli Etkileri
Küresel iklim değişikliği, okyanus ısınması, asitlenme ve oksijensizleşme gibi çoklu stres kaynakları aracılığıyla deniz ekosistemlerini hızla dönüştürmektedir. Balıklar, sucul ekosistemlerin biyolojik çeşitliliği, üretkenliği ve esnekliği için temel işlevler üstlenmesine rağmen, iklim değişikliği araştırmaları büyük oranda organizma düzeyinde ve ekofizyolojik süreçlere odaklanmıştır. Bu durum, genetik düzeyden ekosistem ölçeğine kadar olan karmaşık ekolojik etkileşimlerin ve yukarı yönlü ölçekleme süreçlerinin bütüncül olarak anlaşılmasını zorlaştırmakta ve ekolojik yönetim stratejilerinin geliştirilmesini engellemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Küresel Gıda Güvenliği ve Çevresel Sürdürülebilirlik İçin Gübrelerin Daha Etkin ve Dengeli Kullanımı
Küresel nüfus artışı ve gıda talebi, tarımsal üretimin mevcut alanlarda yoğunlaştırılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak son elli yılda sentetik gübre kullanımının hızla artması, ürün verimini yükseltmekle birlikte küresel ölçekte ciddi besin maddesi dengesizliklerine, çevre kirliliğine ve jeopolitik erişim sorunlarına yol açmıştır. Alan literatüründe gıda güvenliğini sağlama amacı ile çevresel sınırları koruma ikilemi yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Bu makale, azot, fosfor ve potasyum gübrelerinin küresel ölçekteki dengesiz kullanımını ve bunun eko-stokiyometrik sonuçlarını bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Plantar Fasiitli Modern Pentatlon Sporcularında Masaj Terapisinin Ağrı ve Dayanıklılık Performansına Etkisi
Plantar fasiit, sporcularda ve sedanter bireylerde sıklıkla karşılaşılan, topuk bölgesinde mikro travmalar ve inflamasyonla seyreden önemli bir alt ekstremite rahatsızlığıdır. Çoklu branş içeren ve yüksek düzeyde aerobik dayanıklılık gerektiren modern pentatlon sporunda, alt ekstremitede oluşan ağrı ve fonksiyonel kısıtlılıklar atletlerin koşu parametrelerini ve genel performanslarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Literatürde masajın akut etkileri bilinmekle birlikte, modern pentatlon gibi zorlu branşlarda düzenli derin friksiyon masajının ağrı ve dayanıklılık üzerindeki uzun süreli etkilerini inceleyen ampirik çalışmalar sınırlıdır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Türkiye Cumhuriyeti'nin Yüz Yıllık Geçmişinde Bursa'daki Osmanlı Kimliğini Sürdürmeye Yönelik Çabalar
Tarihi kent kimliklerinin sürdürülebilirliği, hızlı sanayileşme, göç ve kentsel dönüşüm baskısı altındaki metropollerde kültürel mirasın korunması açısından kritik bir tartışma alanıdır. Koruma mevzuatındaki yasal dönüşümlerin yerel uygulamalara nasıl yansıdığı ve çok katmanlı kentsel dokuların bütüncül korunması yerine belirli bir döneme, özellikle Osmanlı kimliğine odaklanılması, koruma teorisi ve pratiğinde önemli bir tartışma konusudur. Makale, sanayileşen ve sürekli dönüşen bir kent olan Bursa örneğinde, Cumhuriyet'in yüz yıllık koruma politikalarının bu süreçleri nasıl şekillendirdiğini incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Mikro Düzey Çatışmaların Oyun Kuramsal Ajan Tabanlı Modellenmesi: DEAŞ-Kürt Savaşı Örneği
Sivil çatışma ve iç savaş araştırmaları, geleneksel olarak çatışmaların nedensel mekanizmalarına, devlet kapasitesine veya yapay topluluklar üzerindeki makro düzey istatistiksel analizlere odaklanmıştır. Ancak, aktörlerin mikro düzeydeki stratejik etkileşimlerini, coğrafi ve zamansal dinamiklerle birlikte ampirik veriye dayalı olarak inceleyen hesaplamalı modellerin kullanımı oldukça sınırlıdır. Özellikle devlet dışı iki silahlı aktör arasındaki güç dengesi, toprak kontrolü ve şiddet kalıplarının mikro ölçekte nasıl biçimlendiği literatürde belirgin bir boşluk oluşturmaktadır. Bu çalışma, Rojava bölgesinde Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki şiddet olaylarını inceleyerek söz konusu teorik ve ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Kariyer Başarısında Duygusal Zekâ ve Güçlüklerle Başa Çıkma Derecesinin Rolü
Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi yazınında kariyer başarısı uzun süredir genel zekâ ve bilişsel yetenekler çerçevesinde ele alınmıştır. Ancak küreselleşen ve belirsizliği artan iş dünyasında bilişsel becerilerin tek başına kariyer ilerlemesini açıklamada yetersiz kalması, araştırmacıları duygusal zekâ ve güçlüklerle başa çıkma kapasitesi gibi duygusal ve psikolojik faktörlere yöneltmiştir. Bu çalışma, nesnel ve öznel kariyer başarısının belirleyicilerini mizaç duygusal zekâsı ile dayanıklılık ve sebat bileşenlerinden oluşan güçlük katsayısı üzerinden eş zamanlı olarak inceleyerek literatürdeki ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Coğrafi İşaretli Gastronomik Ürünlerde Karşılaşılan Zorluklar ve Fırsatlar: Erzurum Demir Tatlısı Örneği
Gastronomi turizmi, destinasyonların kültürel kimliğini öne çıkaran ve turistlerin seyahat motivasyonlarını doğrudan etkileyen stratejik bir araç niteliğindedir. Yerel mutfak kültürlerinin sürdürülebilirliği ve otantik ürünlerin korunması amacıyla coğrafi işaret tescillerinden faydalanılmaktadır. Kış turizmiyle tanınan Erzurum ilinde cağ kebabı, kadayıf dolması ve peynir çeşitleri bilinirliğe sahipken, geleneksel bir lezzet olan demir tatlısının (Erzurum Rosette) üretim süreçleri, üretici sorunları ve coğrafi işaretin ticari yansımaları literatürde yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, alan literatüründeki söz konusu ürüne özgü nitel veri eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Dünya Siber Suç Endeksi ile Siber Suçların Küresel Coğrafyasını Haritalandırmak: Küresel Bir Siber Suçluluk Ölçütü Önerisi
Siber suçların küresel ölçekteki milyarlarca dolarlık maliyetine rağmen, faillerin çevrimiçi takma adlar ve teknik korumalar arkasına saklanması siber suç coğrafyasının ampirik olarak incelenmesini zorlaştırmaktadır. Mevcut çalışmalar siber suç saldırılarının teknik altyapısını veya kovuşturma verilerini temel almakta, bu durum siber suçluların gerçek lokasyonlarının ve ülkeler düzeyindeki siber suçlu profillerinin doğru biçimde haritalandırılmasını engellemektedir. Bu araştırma, teknik veri manipülasyonlarını aşarak ülkelerin siber suçluluk düzeyini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Mülteci Öğrencilerin Türk Eğitim Sistemine Uyumunda Eğitimde Kalite Olgusunun İncelenmesi
Gelişmekte olan ülkelerde kitlesel göç hareketleri, eğitim sistemlerinin yapısını ve niteliğini doğrudan etkileyen dinamiklerin başında gelmektedir. Zorunlu göçler sonuçunda farklı dil ve kültür altyapısına sahip çocukların ev sahibi ülkenin okullarına katılması, fırsat eşitliği, sosyal uyum ve kapsayıcı eğitim bağlamında önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Türkiye özelinde yürütülen çalışmalarda, mülteci öğrencilerin eğitim sistemine entegrasyonunda karşılaşılan güçlüklerin ve derslerdeki niteliğin korunması süreçlerinin öğretmen ve okul yöneticisi görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi büyük bir gereklilik haline gelmiştir. Bu araştırma, yerel düzeyde ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan eğitimcilerin mülteci öğrencilerin akademik, sosyal ve kültürel uyum süreçlerine ilişkin deneyimlerini ve bu sürecin eğitim kalitesine etkilerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak alandaki ampirik ve uygulamalı tartışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentlerde Adil İklim Adaptasyonu İçin Kolektif Eylemlerden Yönetişim Öğrenimi
İklim değişikliğinin kentlerdeki kırılgan topluluklar üzerindeki adaletsiz etkileri ve geleneksel yukarıdan aşağıya yönetişim yapılarının bu risklerle mücadeledeki yetersizliği, iklim adaleti literatüründe sıklıkla tartışılmaktadır. Ancak, sivil toplumun kolektif eylemlerinin ve tabandan gelen pratiklerin resmi yönetişim mekanizmalarını nasıl dönüştürdüğü ve bu süreçlerin tanınma ve usul adaleti boyutlarını nasıl şekillendirdiği sorusu henüz yeterince yanıtlanmamıştır. Bu makale, kolektif eylemlerin resmi karar alıcılar üzerindeki öğrenme süreçlerini tetikleme potansiyelini iki farklı sosyo-politik bağlamda incelemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Akdeniz'de Okyanus Asitlenmesi Araştırmaları: Mevcut Durum, Eğilimler ve Gelecek Adımlar
Akdeniz, yarı kapalı yapısı, yoğun insan nüfusu, ticaret ve turizm baskısı nedeniyle küresel iklim değişikliği ve okyanus asitlenmesinden en çok etkilenen hassas deniz havzalarından biridir. Atmosferik karbondioksit artışının deniz suyu kimyasında yarattığı pH düşüşü, kireçleşici organizmalar ve ekosistem hizmetleri üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Ancak havzada yürütülen araştırmaların coğrafi dağılımı, yöntemsel yaklaşımları ve disiplinler arası kapsayıcılığı konusundaki belirsizlikler, etkili bölgesel politikaların oluşturulmasını engellemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'de Meydana Gelen Depremlerin Demografik Yapı ve Tarım Sektörü Üzerindeki Etkileri
Doğal afetler, özellikle sismik açıdan aktif fay hatları üzerinde yer alan ülkelerde sosyo-ekonomik sistemleri ve kırsal yaşam alanlarını derinden etkilemektedir. Afetlerin yol açtığı fiziki yıkım, yalnızca konut ve altyapı kaybıyla sınırlı kalmayıp, nüfus hareketlerini, yerleşim düzenlerini ve tarımsal üretim kapasitesini doğrudan sarsmaktadır. Tarım sektörü, arazi yapısındaki bozulmalar, sulama altyapısı ve ahırların tahrip olması, hayvan kayıpları ile kırsal iş gücünün göç etmesi nedeniyle afetlerden en yüksek düzeyde etkilenen alanlar arasındadır. Literatürde afetlerin makroekonomik etkileri incelenmekle birlikte, Türkiye'deki büyük depremlerin demografik değişimler ile tarımsal üretim göstergeleri arasındaki ilişkisini ampirik verilerle bütüncül biçimde ele alan çalışmalara duyulan ihtiyaç bu araştırmanın temel odağını oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Zorlu Kariyer Geçişini Yapmak: Büyük İstifa Döneminde veya Gelecekte Sonraki Bölümü Yazmak
Salgın sonrası dönemde iş gücü piyasalarında yaşanan Büyük İstifa olgusu, küresel ölçekte milyonlarca çalışanın mevcut rollerinden ayrılarak yeni kariyer yolları arayışına girmesine yol açmıştır. İş değişimi tek başına en yüksek stres faktörü olmasa da, kariyer geçişine bağlı stres en önemli olumsuz etkenler arasında yer almaktadır. Alan yazındaki temel tartışma, bu stresin nasıl yönetileceği ve bireylerin değişen iş gücü dinamiklerinde kendilerini nasıl konumlandıracağı üzerinedir. Bu makale, örgütsel psikoloji ve yönetim disiplinlerini birleştirerek stresin azaltılmasında bütüncül kişisel markalama stratejilerinin, sosyal destek modellerinin ve uyarlanabilir değişim çerçevelerinin rolünü incelemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Saha İzlemesine Dayalı Olarak Metro Sistemindeki Yölçu ve Personelin Sağlık Hasarının Değerlendirilmesi: Nanjing Örneği
Hızlı kentleşme süreciyle birlikte metro sistemleri toplu taşımanın temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Ancak yer altındaki kapalı yapılar, yetersiz doğal havalandırma, yoğun yölçu akışı ve tren sürtünmelerinden kaynaklanan kirleticiler ortam hava kalitesini olumsuz etkilemektedir. Alan literatüründe farklı ulaşım türlerinin çevre kirliliği düzeyleri sıklıkla karşılaştırılsa da, metro mikroçevrelerindeki farklı alanlarda kirletici dağılımı ile metro çalışanları ve yölçuların maruz kaldığı özgül sağlık hasarları sistematik biçimde nicelleştirilmemiştir. Bu çalışma, alan içi kirlilik izleme verilerini ve insan sağlığı risk değerlendirme modellerini birleştirerek bahsi geçen boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Kriz Zamanlarinda Gençlik Failligi: Mali'de Eğitim ve Catismanin Gençlerle Katılımci Gorsel Yaklaşimlar Yoluyla Incelenmesi
Mali'de son on yildir devam eden silahli catismalar, siyasi istikrarsizlik, kuraklik ve ekonomik yaptirimlar eğitim sistemini ve gençlerin yasam kosullarini agir sekilde etkilemektedir. Bati merkezli kuramlarda faillik genellikle yetiskin bakis acisiyla ve bireysel ozgurlesme odakli tanımlanirken, Küresel Guney'deki kriz bölgelerinde yasayan ergenlerin failligi nasıl algiladigi ve deneyimledigi yeterince incelenmemistir. Alan yazindaki bu eksiklik, eğitim politikalarinin gençlerin gercek ihtiyaclariyla ve toplumsal rollerle olan bağlantisini zayflatmaktadir. Bu çalışma, Mali'deki kriz ortaminda gençlerin kendi failliklerini ve eğitimle olan ilişkilerini katılımci gorsel yöntemler aracıligiyla nasıl anlamlandirdiklarini tartismaya acmaktadir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Antroposenin Sınırları: Jeopolitik Çatışma mı Yoksa İşbirlikçi Yönetişim mi?
Antroposen çağında insanlığın doğa üzerindeki etkilerinin ivme kazanması, sömürgecilikten bu yana gelişen genişlemeci büyüme modelinin ekolojik, ekonomik, toplumsal, siyasal ve teknik sınırlara ulaşmasına yol açmaktadır. Bu sınırlar küresel ölçekte çoklu krizleri ve jeopolitik çatışmaları tetiklemektedir. Disiplinlerarası siyaset bilimi ve güvenlik literatüründe temel tartışma, tırmanan bu krizlerin güç rekabetine mi yoksa küresel işbirlikçi yönetişime mi evrileceği sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
MBS Yönetiminde Suudi Arabistan Dış Politikası: Karar Birimi Değişimi ve Yemen ile Suriye Yönelimlerine Etkileri
Orta Doğu uluslararası ilişkilerinde 2003 Irak işgalinden bu yana Suudi Arabistan ve İran arasındaki rekabet temel bir dinamik oluşturmaktadır. Geleneksel literatür bu rekabeti ve Suudi dış politikasını rejim güvenliği kavramı üzerinden incelemekte, rejimin iç ve dış tehdit algılarını eş zamanlı yönetme çabalarına odaklanmaktadır. Ancak 2015 yılında Kral Selman'ın tahta çıkışı ve oğlu Muhammed bin Selman'ın (MBS) hızlı yükselişi, rejim yapısı değişmediği halde dış politikada köklü değişimlerin yaşanabileceğini göstermiştir. Bu durum, alan yazında rejimi homojen bir bütün olarak gören yaklaşımın yetersiz kaldığını ve karar alma süreçlerindeki aktörlerin ile karar birimi yapısındaki dönüşümlerin incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
COVID-19 Salgını: Küresel Ekonomi Üzerindeki Etkileri ve Sektörel Yansımaları
COVID-19 salgını, yirmi birinci yüzyılın en büyük küresel sağlık krizi ve İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan en ciddi küresel tehdit olarak tanımlanmaktadır. Sağlık sistemleri üzerinde yarattığı muazzam baskının ötesinde salgın, dünya genelinde ekonomik ve sosyal hayatı derinden sarsan makroekonomik bir şoka dönüşmüştür. Virüsün yayılmasını engellemek amacıyla uygulanan tam ve kısmi kapanma tedbirleri, uluslararası ticaret akışlarını, tedarik zincirlerini, sanayi üretimini ve hizmet sektörünü durma noktasına getirmiştir. Bu bağlamda akademide ve kamu politikasında salgının sektörler üzerindeki somut tahribatını ve izlenmesi gereken hafifletme stratejilerini bütüncül bir çerçevede değerlendirme ihtiyacı doğmuştur.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çevre Vergisi Reformunun Kentsel Hava Kirliligi Üzerindeki Etkileri: Çevre Koruma Vergisi Kanununa Dayalı Yari Dogal Bir Deney
Kentsel hava kirliligi, gelismekte olan ekonomilerde kamu sağlığı, surdurulebilir kalkinma ve toplumsal refah üzerinde ciddi tehditler oluşturan temel bir çevre sorunudur. Çevre düzenlemelerinin kirlilik üzerindeki etkilerine ilişkin literatürde farklı gorusler bulunmakta; bazi çalışmalar düzenlemelerin yesil inovasyonu ve aritim teknolojilerini tesvik ederek kirliligi azalttigini savunurken, diğer çalışmalar bu tedbirlerin isletme verimliligini dusurdugunu veya belirsizlik yarattigini ileri surmektedir. Bu makale, Cin'de 2018 yilinda yürurluge giren Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nu yari dogal bir deney olarak ele alarak, çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligini azaltma yetenegini, etki mekanizmalarini ve mekansal yayilma dinamiklerini amprik olarak incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Batı Nil Virüsü Eko-Epidemiyolojisi ve İklim Değişikliği: Bütüncül Bir Tek Sağlık Yaklaşımıyla Literatür Değerlendirmesi
Küresel ısınma ve çevresel değişimler, vektörler ve konakçılar üzerindeki etkileri aracılığıyla Batı Nil virüsü (WNV) gibi zoonotik patojenlerin yayılımını ve bulaşma dinamiklerini doğrudan etkilemektedir. Halk sağlığı literatüründe iklim değişikliği ile vektör kaynaklı hastalıklar arasındaki karmaşık ekolojik ilişkiler, genellikle disiplinler arası bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Mevcut tartışmalar, sıcaklık artışlarının vektör yetkinliği ve virüs replikasyon hızı üzerindeki tek modlu etkileri ile yağış rejimlerinin karmaşık dinamiklerini çözmeye ve geleceğe yönelik risk projeksiyonları geliştirmeye odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Çin'de Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) Performansı, Denetim Kalitesi ve Yatırım Etkinliği: Ampirik Bir Analiz
Geleneksel finansal raporlamanın ötesine geçen yönetim tartışmaları, kurumsal yönetişim bilgileri ve finansal tablo dipnotları gibi ek bilgi taleplerinin artmasıyla birlikte, Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) açıklamaları modern iş dünyasında hayati bir konuma gelmiştir. Gelişmekte olan piyasalarda ESG performansının kurumsal kararlar ve özellikle kaynak tahsisinin rasyonelliğini gösteren yatırım etkinliği üzerindeki etkisi finans ve işletme literatüründe yoğun şekilde tartışılmaktadır. Bu çalışma, karmaşık ajans ilişkilerine sahip olan Çinli işletmelerin ESG uygulamalarının yatırım etkinliğini nasıl etkilediğini ve denetim kalitesinin bu süreçteki mekanizmalarını incelemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sosyal Ağlar Aracılığıyla Bilgi Edinimi: Doğruluk, Hata ve Kutuplaşma Üzerine Ajan Tabanlı Simülasyon Analizi
Sosyal epistemoloji ve bilişsel bilimler alanında, insanların dünya hakkındaki inançlarının büyük bir kısmını doğrudan gözlem yerine başkalarının tanıklığına dayandırarak oluşturduğu bilinmektedir. Ancak bilgi aktarımında bulunan kaynakların güvenilirliğini ve bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek önemli bir metodolojik ve epistemolojik sorun teşkil etmektedir. Dijital iletişim ağlarının ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte toplumsal ölçekte fikir ayrılıklarının, yankı odalarının ve inanç kutuplaşmasının artması bu tartışmayı yeniden alevlendirmiştir. Bu çalışma, kaynak güvenilirliğini kestirme stratejileri ile iletişim ağlarının yapısının inanç doğruluğu ve toplumsal kutuplaşma üzerindeki etkilerini simülasyonel olarak modelleyerek literatürdeki causal mekanizma eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Din Nörobilimi Üzerine Bir İnceleme: Alanın Genel Görünümü, Sınırlılıkları ve Geleceğe Yönelik Müdahaleler
Din nörobilimi, bireylerin dini inançları, ritüelleri ve aşkın deneyimleri sırasında beyinde meydana gelen yapısal, işlevsel ve nörokimyasal değişimleri inceleyen çok disiplinli bir alandır. Din sosyolojisi, karşılaştırmalı dinler tarihi ve bilişsel nörobilim arakesitinde konumlanan bu saha, ampirik yöntemlerin sınırlılıkları ve dini kavramların tek tipleştirilmesi gibi epistemolojik ve metodolojik tartışmaların odağında yer almaktadır. Makale, bu tartışmalar kapsamında mevcut görüntüleme teknolojilerinin ritüel hareketlerini incelemedeki yetersizliğini aşmayı ve alana yeni teorik açılımlar kazandırmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Topluluk Ölçekli Büyük Veri, 2021 Teksas Kış Fırtınası ve Yönetilen Elektrik Kesintisinin Farklı Gruplar Üzerindeki Eşitsiz Etkilerini Ortaya Koyuyor
Aşırı hava olayları ve iklim krizleri sırasında elektrik, su ve ulaşım gibi kritik altyapı sistemlerinde meydana gelen kesintiler, toplumsal yaşamı ağır biçimde etkilemektedir. Ancak afet yönetimi ve altyapı müdahalelerinde sosyoekonomik ve ırksal gruplar arasındaki eşitsizliklerin nasıl biçimlendiğine dair ampirik kanıtlar sınırlıdır. Özellikle aşırı soğuk hava dalgaları sırasında uygulanan planlı elektrik kesintileri, boru patlamaları ve gıdaya erişim aksaklıklarının farklı gelir ve azınlık grupları üzerinde nasıl eşitsiz yükler oluşturduğu, yüksek çözünürlüklü topluluk verilerinin eksikliği nedeniyle yeterince incelenememiştir. Bu çalışma, topluluk ölçekli büyük veri kaynaklarını kullanarak bu boşluğu doldurmayı ve afetlerin sosyo-mekansal etkilerini çözülemeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Kısa Dönemli Kiralama ve Soylulaştırma: İstanbul, Beyoğlu Örneği
Küresel ölçekte dijital platformların ve paylaşım ekonomisinin yaygınlaşması, kentsel konut piyasalarını ve mekânsal yapıları köklü bir biçimde dönüştürmektedir. Özellikle Airbnb gibi çevrim içi platformlar üzerinden yürütülen kısa dönemli kiralamalar (STR), konutun kullanım değerinden ziyade değişim değerini öne çıkararak sermaye birikim süreçlerini hızlandırmakta ve kentsel soylulaştırma dinamiklerine yeni bir boyut eklemektedir. Küresel Kuzey kentlerinde geniş bir literatüre konu olan bu fenomen, yasal düzenlemelerin henüz şekillendiği ve kurumsal denetim kapasitelerinin değişkenlik gösterdiği Küresel Güney metropollerinde özgün kentsel gerilimler yaratmaktadır. Tarihsel, kültürel ve ticari merkez olma niteliği taşıyan İstanbul Beyoğlu, mekânsal rant ve turizm odaklı kentsel dönüşüm baskılarının yoğunlaştığı bir laboratuvar işlevi görmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
VOSviewer ve CitNetExplorer Kullanılarak Eğitimde Yapay Zeka Etiğinin Nitel ve Nicel Analizleri
Eğitimde yapay zeka teknolojilerinin hızla yaygınlaşması, esnek ve kişiselleştirilmiş öğrenme olanakları sunarken pedagojik ve etik açıdan ciddi tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Yapay zeka sistemlerinin adaptif değerlendirme ve izleme süreçlerine entegrasyonu artarken, bu teknolojilerin getirdiği riskler ve etik ilkelerin eksikliği literatürde önemli bir bilgi boşluğu oluşturmaktadır. İnsan merkezli eğitim anlayışı ile teknolojik ilerleme arasında denge kurulması gerekliliği, yapay zeka etiğinin hem nitel hem de nicel boyutlarıyla bütüncül bir biçimde çözümlenmesini zorunlu kılmaktadır. Çalışma, bu alandaki küresel yayın eğilimlerini ve temel etik prensipleri haritalandırarak bahsedilen akademik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Airbus A32x ile Boeing 737 Güvenlik Olaylarının Karşılaştırmalı Analizi
Havacılık endüstrisinde güvenlik, havayolu şirketlerinin operasyonel sürdürülebilirliği ve yölçu algısı açısından en kritik önceliktir. Tarihsel süreçte Boeing ve Airbus gibi iki dev üretici arasındaki rekabet, uçakların güvenilirlik algısı üzerinden şekillenmiştir. Boeing'in geleneksel olarak daha güvenli kabul edilmesine karşılık, son yıllarda yaşanan Boeing 737 Max kazaları bu algıyı sarsmış ve her iki üreticinin dar gövdeli, tek koridorlu temel uçak ailelerinin (B737 ve A32x) güvenlik geçmişlerinin nesnel verilerle karşılaştırılması ihtiyacını doğurmuştur. Bu çalışma, iki ana üreticinin güvenlik olaylarını istatistiksel bir çerçevede inceleyerek havacılık emniyeti literatüründeki süregelen tartışmalara nicel bir açıklık getirmeyi hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Büyük Bir Kent Girişiminde Toplumun Güçlendirilmesi ve Katılımına İlişkin Liderlik Yansımaları: Güven İnşası
Halk sağlığı ve kamu hizmeti alanında kurumlar ile toplum arasındaki güven, hizmetlere erişimin artırılması, sağlık eşitsizliklerinin azaltılması ve toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Özellikle tarihsel travmalar, sistemik adaletsizlikler ve şeffaflık eksikliği nedeniyle kamu kurumlarına karşı gelişen güvensizlik, toplumsal katılımı engellemekte ve müdahalelerin etkinliğini sınırlandırmaktadır. Alan yazında güvenin önemi sıklıkla vurgulansa da, kentsel ölçekteki kapasite geliştirme girişimlerinde güvenin pratikte nasıl inşa edileceğine ve sürdürüleceğine dair somut rehber ilkelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, büyük bir metropol bölgesinde toplumsal güçlendirme yürüten liderlerin güven inşasına dair nitel algılarını derinlemesine çözümlemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Ham Petrol Soklarinin Makroekonomik Etkileri: Guney Asya Ulkelerinden Kanıtlar
Kuresellesen dunya ekonomisinde enerji girdileri, özellikle de ham petrol, surdurulebilir buyumenin ve endustriyel uretimin en temel motoru olarak kabul edilmektedir. Petrol fiyatlarinda meydana gelen dalgalanmalar, yalnizca enerji ureten ulkelerin degil, enerji ithalatina bagimli olan gelismekte olan ulkelerin makroekonomik istikrarini da doğrudan etkilemektedir. Guney Asya bölgesi, yüksek enerji talebi ve yapısal olarak disa bagimli yapisiyla petrol fiyat soklarina son derece hassas bir bölgedir. Literatürde, petrol soklarinin ekonomik buyume, enflasyon, faiz oranlari ve doviz kuru üzerindeki asimetrik etkileri üzerine yoğun bir tartisma yurutulmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Avrupa'nın En Erken Aşölyen Teknolojisi: Barranc de la Boella Erken Pleyistosen Alanından Büyük Biçimlendirilmiş Aletlere İlişkin Yeni Bulgular
Alt Paleolitik dönemde Aşölyen (Mod 2) endüstrisinin Afrika dışına yayılımı ve Batı Avrupa'daki ilk ortaya çıkış zamanı arkeoloji dünyasında en çok tartışılan konulardan biridir. Afrika'da yaklaşık 1.75 milyon yıl önce başlayan bu teknolojik gelenek, Levant ve Güney Asya'da erken tarihlerde belgelenmişken, Batı Avrupa'da Brunhes-Matuyama sınırından (0.78 milyon yıl) öncesine ait izler uzun süre tartışmalı kalmıştır. İspanya'nın Tarragona kentinde yer alan Barranc de la Boella alanındaki Ünite II katmanı (0.99-0.78 milyon yıl), Avrupa'da Mod 1 Yontuk Çakıl teknolojisiyle eşzamanlı veya hemen sonrasında ortaya çıkan en erken Erken Aşölyen varlığını incelemek için eşsiz bir çökeller dizilimi ve zengin yontma taş iklimi sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
AKP Döneminde Türkiye ve Orta Doğu ile Kuzey Afrika: Dış Politika Değişiminin Üç Düzeyli Analizi
Uluslararası ilişkiler ve dış politika analizi literatüründe dış politika değişimi kavramsallaştırması, devletlerin dış politika yönelimlerinde meydana gelen köklü dönüşümleri incelemektedir. Yazındaki yaygın kabule göre, tek bir siyasi partinin kesintisiz iktidarda kaldığı rejimlerde büyük ölçekli dış politika değişimleri oldukça nadir görülür. Ancak Türkiye'de Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarının yirmi yıllık dönemi, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesine yönelik politikalarda sık ve kapsamlı yönelim değişikliklerinin yaşandığı istisnai bir alan sunmaktadır. Bu durum, küresel ve bölgesel sistemik dönüşümler ile iç siyasal ittifaklar ve liderlik tercihlerinin dış politikayı nasıl yeniden şekillendirdiği sorusunu gündeme getirmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
İstanbul İklimi Üzerindeki Uzun Dönemli Şehir Isı Adası Etkisinin Değerlendirilmesi
Hızlı kentleşme, nüfus artışı ve düzensiz arazi kullanımı, küresel ölçekte megakentlerin yerel iklim yapılarını değiştiren temel faktörler arasında yer almaktadır. Kırsal alanların kentsel yerleşimlere dönüştürülmesi, yüzey radyasyonunu ve enerji dengesini bozarak kentsel alanların kırsal çevrelerine kıyasla daha sıcak olmasına yol açan kentsel ısı adası (UHI) olgusunu tetiklemektedir. İstanbul gibi sanayileşme ve yoğun göçle büyüyen megakentlerde, bitki örtüsünün azalması ve betonlaşmanın artması mikroklimatik dengeleri doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda alan literatürü, kentsel alan genişlemesi ile uzun dönemli sıcaklık eğilimleri arasındaki etkileşimin meteorolojik veriler ve arazi örtüsü analizleriyle çok boyutlu olarak çözümlenmesi gerekliliğini tartışmaktadır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Prusya ve Osmanlı Devleti'nin Ordu ve Askeri Eğitimlerinde Modernleşme Çabaları İle Osmanlı Askeri Eğitimi Üzerinde Prusya Etkisi
XIX. yüzyılda ve XX. yüzyılın başlarında Avrupa'da yaşanan devrimler ve milliyetçilik akımları, çok uluslu imparatorlukların dağılmasına yol açarken, ulus devletlerin kurulmasını hızlandırmıştır. Bu süreçte askeri güç ve eğitim sistemleri hayati bir önem kazanmıştır. Bu makale, askeri modernleşme çabalarını Prusya ve Osmanlı İmparatorluğu özelinde karşılaştırmalı olarak ele almakta, özellikle Prusyalı askeri heyetlerin Osmanlı askeri eğitim reformları üzerindeki derin etkisini ve bu iki devletin ordu yapılarını nasıl dönüştürdüklerini incelemektedir.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
İklim Değişikliğinin Tarımsal Üretime Etkisi: Asya'da Sorunlar, Zorluklar ve Fırsatlar
Küresel iklim değişikliği ve iklim değişkenliği, özellikle kırılgan ve gıda güvencesizliği yüksek olan Asya bölgesinde tarımsal sürdürülebilirliği tehdit eden temel dinamikler arasında yer almaktadır. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde altmışını barındıran Asya kıtasında, kuraklık, sıcaklık dalgaları, düzensiz ve şiddetli yağışlar, seller ve yeni gelişen zararlılar çiftçilerin geçim kaynaklarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Alan literatüründe iklim iklimsel aşırılıkların ürün verimi, hayvancılık, ormancılık ve su ürünleri üzerindeki tahribatı tartışılmakta; bölgesel gıda güvenliğini korumak adına iklim-akıllı ve dirençli tarım tekniklerinin geliştirilmesi ile disiplinlerarası modelleme yaklaşımlarının rolü sörgülanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Jeopolitik Risklerin Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği
Küresel ölçekte artan jeopolitik gerilimler, savaşlar, terör eylemleri ve siyasi belirsizlikler, gelişmekte olan ülkelerin makroekonomik istikrarı üzerinde doğrudan ve dolaylı baskılar yaratmaktadır. Özellikle coğrafi konumu itibarıyla bölgesel çatışma odaklarına yakın olan Türkiye gibi yükselen piyasa ekonomilerinde, jeopolitik risklerin enflasyon, döviz kuru ve sanayi üretimi gibi temel göstergeler üzerindeki dinamik etkilerini zaman ve frekans boyutunda çözümlemek iktisat literatüründe kritik bir tartışma alanıdır. Bu çalışma, küresel jeopolitik risk şoklarının Türkiye'nin temel makroekonomik değişkenleri üzerindeki kısa, orta ve uzun vadeli nedensellik ilişkilerini ampirik olarak test ederek alandaki literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Cinsel Sağlık Hizmetlerinde Sağlık Profesyonellerinin Erkekler ve Erkeklikler Üzerine Söylemleri: Bir Odak Grup Çalışması
Cinsel sağlık hizmetleri tarihsel olarak kadın üreme sağlığı merkezli şekillenmiş olup erkeklerin bu hizmetlerden yararlanma oranlarının düşük kaldığı ve erkeklerin cinsel sağlık kurumlarını stresli, heteronormatif ve kadın odaklı algıladıkları bildirilmektedir. Sağlık hizmetlerinde toplumsal cinsiyet normları ve söylemler, bakım kalitesini, hasta-hekim etkileşimini ve sağlıkta eşitsizlikleri doğrudan etkilemektedir. Bu alandaki temel tartışma, erkeklik normlarının sağlık arama davranışlarını engellemesi ve sağlık personelinin erkek hastalarla kurduğu iletişimde profesyonel bir söylem eksikliğinin bulunması etrafında biçimlenmektedir. İncelenen araştırma, İsveç'teki sağlık çalışanlarının cinsel sağlık hizmetlerinde erkekliği ve ilişkisel bağlamdaki erkeklik konumunu söylemsel olarak nasıl inşa ettiklerini çözümleyerek kurum içi söylemlerin hizmet eşitliğine etkisini incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Dijital Dönüşüm ve Firma Dirençliliği: Güçlendirici mi yoksa Yük mü?
Sürekli değişen küresel ekonomik koşullar, krizler ve belirsizlikler karşısında işletmelerin hayatta kalabilmesi ve sürdürülebilir büyüme sağlayabilmesi için firma dirençliliği kritik bir kavram haline gelmiştir. Dijital ekonominin hızla geliştiği günümüzde, dijital dönüşüm işletmeler için temel bir stratejik tercih olarak öne çıksa da yazında 'dijital paradoks' olarak bilinen durum nedeniyle büyük ölçekli dijital yatırımların kısa vadeli kârlılığa her zaman yansımadığı görülmektedir. Bu çalışma, dijital dönüşümün kurumsal yapılarda yarattığı köklü değişimin firma dirençliliğini artıran bir unsur mu yoksa ek bir yük mü olduğunu ampirik verilerle inceleyerek literatürdeki belirsizlikleri gidermeyi hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Bakteriyel Antibiyotik Direncinin Küresel Yukusu 1990-2021: 2050 Yili Ongoruleriyle Sistematik Bir Analiz
Bakteriyel antibiyotik direnci (AMR), 21. yuzyilda halk sağlığı, klinik enfeksiyon yönetimi ve sağlık ekonomisi alanlarinda buyuk kaygilara yol acan en kritik kuresel tehditlerden biridir. Önceki çalışmalar kesitsel olarak 2019 yilina ait tekil yuk tahminleri sunmus veya belirli bölgelerdeki sınırli patojen-ilac kombinasyonlarini incelemistir. Ancak, ulusal eylemlerin etkinliğini değerlendirmek, değişen epidemiyolojik kaliplari izlemek ve gelecekteki sağlık politikalari ile kaynak tahsisini sekillendirmek için 1990 yillrindan gunumuze uzanan uzun erimli zaman serilerine ve 2050 yilina kadar uzanan simulasyon senaryolarina duyulan ihtiyac halen karsilanmamisti.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Kullanıcı Geri Bildirimlerine Dayalı Güncellenmiş Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR 2.0)
Uygulama bilimi alanında kanıta dayalı müdahalelerin gerçek dünya ortamlarında başarıyla hayata geçirilmesi, karmaşık bağlamsal faktörlerin doğru tespiti ve yönetimiyle yakından ilişkilidir. Uygulama Araştırması Birleşik Çerçevesi (CFIR), bağlamsal belirleyicileri değerlendirmek için en yaygın kullanılan belirleyici çerçevelerden biridir; ancak ilk yayınlandığı 2009 yılından bu yana geçen sürede alanın olgunlaşması ve kullanıcı deneyimlerinin birikmesiyle çerçevenin güncellenmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu çalışma, CFIR yapısının kullanıcı geri bildirimleri doğrultusunda nasıl yenilendiğini ve teorik olarak nasıl geliştirildiğini incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
204 Ülke ve Bölge ile 811 Alt Ulusal Konumda 288 Ölüm Nedeni ve Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi Ayrıştırmasının Küresel Yükü, 1990-2021: GBD 2021 Çalışması İçin Sistematik Analiz
Küresel halk sağlığı ve epidemiyoloji literatüründe, toplumların sağlık düzeyini nesnel ölçütlerle izlemek ve sağlık politikalarını kanıta dayalı biçimde biçimlendirmek hayati bir önem taşımaktadır. Zaman içinde değişen hastalık yüklerinin ve yaşa göre standardize edilmiş ölüm oranlarının bölgesel ve ulusal ölçekte izlenmesi, küresel epidemiyolojik dönüşümün yönünü anlamada temel bir araçtır. Özellikle COVID-19 gibi küresel çaplı krizlerin ardından, farklı ölüm nedenlerinin yaşa bağlı yaşam beklentisi üzerindeki net etkilerini ayrıştırmak ve hastalık odaklanmalarını saptamak modern halk sağlığı tartışmalarının merkezinde yer almaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
MetaPhlAn 4 Kullanılarak Karakterize Edilmemiş Türler İle Metagenomik Taksonomik Profillemenin Genişletilmesi ve Geliştirilmesi
Shotgun metagenomik dizileme yöntemleri, karmaşık mikrobiyal toplulukların taksonomik bileşimini ve fonksiyonel potansiyelini incelemek için temel bir araç haline gelmiştir. Referansa dayalı hesaplamalı yaklaşımlar, bilinen dizilerle haritalama yaparak yüksek hassasiyetle taksonomik profilleme sunsa da yalnızca veritabanlarında mevcut izolatlardan türetilmiş tanımlı türleri saptayabilmektedir. Diğer taraftan, de novo metagenomik birleştirme yöntemleri henüz kültürlenmemiş yeni organizmaları ortaya çıkarabilmekte, ancak düşük kapsama oranı ve karmaşık topluluk yapıları nedeniyle sınırlı bir hassasiyete sahip olmaktadır. Bu durum, mikrobiyom verilerinin anlamlandırılmasında büyük bir veri kaybına yol açmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Gücünü Doğallaştırmasından Alan Bir Yapı: Sağlığın Yerleşimci Sömürgeci Belirleyicilerinin Kavramsal Çerçevesi
Halk sağlığı ve tıp literatüründe yerli halkların yaşadığı kronik sağlık eşitsizlikleri genellikle gözlemlenmekte, ancak bu eşitsizliklerin kök nedenleri tam olarak açıklanamamaktadır. Çoğu zaman sağlık farkları biyolojik indirgemecilik, ırksal esasçılık veya bireysel davranışsal faktörlerle gerekçelendirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışma, toplumsal sağlık belirleyicilerinin ve yapısal ırkçılığın ötesine geçerek, yerleşimci sömürgeciliğin sağlığı belirleyen temel ve özgün bir toplumsal yapı olduğunu iddia etmekte ve bu kavramsal boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Sosyo-ekonomik farklılaşmanın dijitalleşme üzerindeki etkisi: Kadıköy ve Bağcılar (İstanbul) örneği
21. yüzyılın en önemli sosyo-ekonomik olgusu olan kentler, küreselleşme etkisiyle mekânsal ve toplumsal bir ayrışma süreci içerisindedir. Kapitalist ekonomik yapı ve neoliberal politikalar, gelir dağılımındaki eşitsizlikleri derinleştirerek kentsel mekânda sosyo-mekânsal katmanlaşmaya yol açmaktadır. Bu durum, bireylerin teknolojiye erişimini ve kullanım pratiklerini de doğrudan etkilemektedir. Makale, İstanbul'un iki zıt sosyo-ekonomik profiline sahip ilçesi olan Kadıköy ve Bağcılar üzerinden, bu toplumsal farklılaşmanın dijitalleşme süreçlerine nasıl yansıdığını ve dijital uçurumun kentsel ölçekte nasıl somutlaştığını sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Gelişmekte Olan Hisse Senedi Piyasalarında Yatırımcı Eğiliminin Mevcut ve Gelecekteki Getiriler Üzerindeki Tahmin Edici Etkisi
Geleneksel finans teorileri yatırımcıların rasyonel hareket ettiğini ve piyasalarda bilginin eşit dağıldığını varsayarken, davranışsal finans yaklaşımı yatırımcı psikolojisinin ve duygu durumlarının varlık fiyatlaması üzerindeki belirleyici etkisini öne sürmektedir. Gelişmekte olan hisse senedi piyasalarında yatırımcı eğiliminin (investor sentiment) hisse senedi getirilerini doğrusal ve doğrusal olmayan modeller çerçevesinde ne ölçüde tahmin edebildiği literatürde tartışmalı bir konu olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, söz konusu piyasalarda yatırımcı eğiliminin anlık ve farklı zaman ufuklarındaki getiriler üzerindeki tahmin gücünü ampirik olarak inceleyerek literatürdeki doğrusal olmayan ilişki tartışmalarına katkı sunmayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Avrupa Pulsar Zamanlama Dizisinin İkinci Veri Salınımı III. Kütle Çekim Dalgası Sinyallerinin Arannması
Nanohertz frekans aralığındaki kütle çekim dalgalarının tespiti, evrenin evrimi ve süper kütleli karadelik çiftlerinin birleşme dinamiklerini anlamak açısından astrofizik ve kozmolojinin en kritik araştırma alanlarından birini oluşturmaktadır. Karasal girişimölçerlerin erişemediği son derece düşük frekans bölgeleri, milisaniye pulsarlarının dönme kararlılığından yararlanan pulsar zamanlama dizileri (PTA) aracılığıyla incelenmektedir. Avrupa Pulsar Zamanlama Dizisi (EPTA), onlarca yıllık hassas zamanlama verilerini bir araya getirerek izotropik stokastik kütle çekim dalgası arka planının (GWB) varlığını belirlemeyi ve bu sinyali uzaysal çapraz korelasyon örüntüleri (Hellings-Downs eğrisi) üzerinden doğrulamayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Geleneksel Ferromanyetizma ve Antiferromanyetizmanın Ötesinde: Relativistik Olmayan Spin ve Kristal Rotasyon Simetrisi Taşıyan Bir Faz
Modern manyetizma ve kuantum maddesi araştırmaları, 1950'li yıllardan bu yana spin ve gerçek uzayı birleştiren manyetik simetri grupları tarafından yönlendirilmiştir. Ancak bu geleneksel sınıflandırma, collinear antiferromanyetlerdeki relativistik olmayan alışılmadık spin fiziğini, genellikle zayıf olan relativistik spin-yörünge etkileşimi fenomenlerinden ayırt edememektedir. Bu makale, spin ve kristal uzaylarını birbirinden ayıran spin grubu simetrilerinin, relativistik olmayan mıknatısları ferromanyetler, antiferromanyetler ve altermanyetler olarak adlandırılan üçüncü bir temel faz şeklinde üç kategoriye ayırdığını ileri sürerek alanın temel tartışmalarına yeni bir yön vermektedir.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Küresel, Bölgesel ve Ulusal İnme Yükü ve Risk Faktörleri, 1990-2021: Küresel Hastalık Yükü Çalışması 2021 İçin Sistematik Bir Analiz
Küresel halk sağlığı ve nöroloji literatüründe inme, ölüm ve kalıcı sakatlığın önde gelen nedenlerinden biridir. Yirminci yüzyılın ikinci yarısında yüksek gelirli ülkelerde elde edilen inme mortalitesindeki gerilemenin son yıllarda duraklaması ve genç nüfustaki insidans artışı önemli bir tartışma konusudur. Mevcut literatür, metabolik risk faktörlerinin yanı sıra çevresel ve iklimsel faktörlerin inme yükü üzerindeki değişen etkilerini ve sosyo-demografik gelişmişlik düzeylerine göre ortaya çıkan küresel eşitsizlikleri bütüncül biçimde açıklamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Kamu Sektörü İstihdam Katılığı ve Makroekonomik Dalgalanma: Çin İçin Bir DSGE Simülasyonu
Çin'de kamu sektörü istihdamı ve ücretleri, ekonomik dalgalanmalara karşı döngüsel olmayan oldukça katı bir yapı sergilemektedir. Çin'de kamu işlerine yönelik yoğun yönelim ve güvence arayışı artarken, kamu istihdamındaki bu katılıkların makroekonomik istikrar üzerindeki etkileri iktisat literatüründe tartışılmaktadır. Sezgisel beklentilerin aksine kamu istihdam katılığı, işgücü piyasasındaki arama ve eşleşme sürtünmeleri ile ücret pazarlık gücünü etkileyerek makroekonomik istikrarsızlığı artırabilmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Göç Karşıtı Tutumların Seçmen Davranışı Üzerindeki Etkisi ve Sınırları: Türk Siyaseti ve Zafer Partisi Örneği
Avrupa ülkelerinde göç karşıtı radikal sağ partilerin yükselişi geniş bir literatürle açıklanırken, kitlesel göçe maruz kalan gelişmekte olan ülkelerde göç karşıtı tutumların siyasal partilere ve seçim sonuçlarına nasıl yansıdığı sorusu görece yeni bir tartışma alanıdır. Türkiye, 2011 sonrasında milyonlarca Suriyeli sığınmacıya ev sahipliği yaparak dünyada en fazla mülteci barındıran ülkelerden biri haline gelmiş ve kamuoyu araştırmaları toplumun ezici çoğunluğunda güçlü bir göç karşıtlığı bulunduğunu belgelemiştir. Buna karşın, doğrudan göç karşıtlığı üzerine kurulan Zafer Partisinin 2023 ve 2024 seçimlerinde elde ettiği oy oranları, toplumsal tepkinin doğrudan sandığa yansımadığını göstermektedir. Bu çalışma, sosyolojik ayrışma ve kutuplaşma dinamiklerinin göç karşıtı tutumların oy tercihine dönüşmesini nasıl sınırladığını süreç izleme yöntemiyle çözümlemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Uzamış COVID: Temel Bulgular, Patofizyolojik Mekanizmalar ve Gelecek Çalışmalar İçin Klinik Araştırma Önerileri
SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrasında gelişen ve multisistemik tutulum gösteren Uzamış COVID (Long COVID), küresel ölçekte milyonlarca bireyi etkileyen karmaşık bir tablo olarak tıbbi literatürün merkezine yerleşmiştir. Akut enfeksiyonu hafif atlatan bireylerde dahi ortaya çıkabilen bu durum; immün disfonksiyon, otoimmünite, viral reaktivasyon, mikrovasküler pıhtılaşma ve nöroinflamasyon gibi çoklu biyolojik mekanizmalarla ilişkilendirilmektedir. Alan araştırmalarında temel tartışma, semptomların arkasındaki etiyolojik süreçlerin tam olarak aydınlatılamaması ve standart tanı-tedavi protokollerinin henüz yetersiz kalmasıdır. Bu makale, mevcut ampirik ve teorik literatürü derleyerek hastalığın patofizyolojik temellerini bütüncül bir yaklaşımla açıklamayı hedeflemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
1990-2021 Yılları Arasında Küresel, Bölgesel ve Ulusal Diyabet Yükü ve 2050 Yılı Yaygınlık Öngörüleri: Küresel Hastalık Yükü Çalışması 2021 İçin Sistematik Analiz
Diyabet, dünya genelinde yaş, cinsiyet veya coğrafi konum fark etmeksizin milyonlarca insanı etkileyen, sağlık sistemleri ve toplumlar üzerinde ağır sosyoekonomik yükler oluşturan kronik bir halk sağlığı sorunudur. Uluslararası çalışmalar diyabet yaygınlığının hızla arttığını gösterse de, yaşa, cinsiyete, tip spesifik ayrışmaya ve risk faktörlerine dayalı küresel ve bölgesel düzeyde kapsamlı verilerin eksikliği, etkin önleme ve tedavi politikalarının geliştirilmesini zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, Küresel Hastalık Yükü (GBD) 2021 çerçevesini kullanarak diyabet yükünü ve risk faktörlerini 204 ülke düzeyinde analiz etmekte ve 2050 yılına kadar olan yaygınlık eğilimlerini modelleyerek literatürdeki büyük veri açığını kapatmayı hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Büyük Dil Modelleri Üzerine Kapsamlı Bir İnceleme: Gelişim, Teknikler ve Gelecek Yönelimleri
Doğal dil işleme ve yapay zeka alanında dil modelleme, istatistiksel yaklaşımlardan derin nöral ağlara ve önceden eğitilmiş Transformer modellerine uzanan kapsamlı bir evrim geçirmiştir. Parametre boyutlarının milyarlarca ölçeğe ulaşmasıyla birlikte modellerde metin içi öğrenme, talimat takip etme ve adım adım akıl yürütme gibi beliren beceriler gözlemlenmiştir. Bu durum, yapay zeka geliştirme paradigmalarını kökten değiştirmiş, ancak devasa modellerin eğitimi, hizalanması ve değerlendirilmesi konularında yeni metodolojik zorluklar ortaya çıkarmıştır. Bu derleme, alandaki hızlı teknik gelişmeleri sistematik bir yapıda organize ederek literatürdeki karmaşıklığı gidermeyi hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
PacBio Yüksek Doğruluklu Okumalardan Mitokondriyal Genom Montajı İçin Python Boru Hattı: MitoHiFi
Biyoçeşitlilik genomik araştırmalarında, PacBio HiFi gibi yüksek doğruluklu uzun okuma teknolojileri karmaşık genomların montajında devrim yaratmıştır. Ökaryotik hücrelerde mitokondriyal genomlar nükleer genomla birlikte yüksek kapsama oranlarında dizilenmektedir. Ancak mitokondriyal dizilerin nükleer genoma aktarılmış kopyaları (NUMT), tandem yinelemeler ve heteroplazmi gibi yapılar geleneksel kısa okumalı biyoenformatik araçlarıyla tam çözülememekte ve tekrarlı bölgelerin eksik monte edilmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda HiFi verilerini doğrudan işleyerek tam uzunlukta organel genomlarını güvenle monte eden ölçeklenebilir araçlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
ChatGPT'nin USMLE Sınavındaki Performansı: Büyük Dil Modelleri Kullanılarak Yapay Zekâ Destekli Tıp Eğitimi Potansiyeli
Klinik tıp alanında yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, serbest metin verilerinin düzensizliği, sistemler arası entegrasyon eksikliği ve etiketlenmiş yapılandırılmış veri yetersizliği nedeniyle uzun süredir sınırlı bir düzeyde kalmıştır. Derin öğrenme algoritmalarının klinik bakımda genelleştirilebilir sonuçlar üretmekte zorlanması, alana özgü ve yüksek maliyetli eğitim verilerine olan bağımlılıktan kaynaklanmaktadır. Son dönemde gelişen büyük dil modellerinin (LLM), genel alan verileriyle eğitilmesine rağmen karmaşık tıp bilgisini işleme, klinik akıl yürütme ve mantıksal çıkarım yapma yetenekleri tıp eğitimi ve akademik literatürde yoğun bir tartışma konusu haline gelmiştir. Bu çalışma, alan odaklı eğitim almamış genel bir dil modelinin üst düzey klinik akıl yürütme gerektiren tıp lisanslama sınavlarındaki başarısını ölçerek alandaki bu temel soruyu incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Hindistan'daki Z Kuşağı Tüketicilerinin Satın Alma Niyetinde Etkileyici Pazarlamanın Etkisi
Dijital medyanin ve internet erisiminin hizli yayılımi, tuketici davranışlarini kokeninden dönüşturmus ve özellikle dijital yerliler olarak tanımlanan Z kusagini pazarlama stratejilerinin merkezine yerlestirmistir. Dunyanin en buyuk ikinci çevrimici pazari konumundaki Hindistan, yüksek akilli telefon penetration orani ve uygun fiyatli veri planlari sayesinde sosyal medya kullaniminin yoğunlastigi bir ekosistem sunmaktadir. Bu dinamik ortamda, geleneksel reklamlarin yerini tuketicilerle birebir ve samimi bağlar kurabilen etkiyiciler almistir. Ancak kuresel literatürde genis bicimde ele alinan etkiyici pazarlama dinamiklerinin, Hindistan gibi kulturel cesitlilge ve yoğun yerel normlara sahip bir pazarda nasıl islev gordugu sorusu onemli bir bosluk olarak durmaktadir. Bu çalışma, soz konusu boslugu doldurmayi amaçlayarak Z kusagi tuketicilerinin satin alma egilimlerinde guven ve otantiklik unsurlarinin rolunu incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Z Kuşağı ve Finansal Okuryazarlık: Kuşaksal Yetkinliklerin Karşılaştırmalı Bir Analizi
Finansal okuryazarlık, bireylerin karmaşık finansal sistemler içinde bilinçli kararlar alabilmesi ve uzun vadeli ekonomik istikrarı sağlaması açısından kritik bir yaşam becerisi olarak kabul edilmektedir. Özellikle dijital yerli olan ve ekonomik özerkliğini kazanan Z kuşağının finansal yetkinliklerinin önceki kuşaklarla nasıl bir farklılık gösterdiği, son yıllarda sosyal bilimler ve ekonomi literatüründe yoğun bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Çek Cumhuriyeti örneğinde, sosyalist geçmişin yarattığı tarihsel bağlam ve piyasa ekonomisine geçiş süreçleri, kuşaklar arası finansal algıları etkileyen özgün bir zemin sunmaktadır. Bu çalışma, genç nüfusun finansal karar alma süreçlerini ve bu süreçlerin önceki kuşaklarla karşılaştırmalı görünümünü incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Güven Değişkenlerinin Aracı Rolü: Sosyal Medya Pazarlamasının Scarlet Fitriajaya Banyuwangi Bayiindeki Satın Alma Kararlarına Etkisi
Dijital cagin hizla gelismesiyle birlikte tuketici davranışlarinda ve isletmelerin pazarlama stratejilerinde koklu değişiklikler yasanmaktadir. Özellikle guzellik ve kozmetik sektörunde, sosyal medya platformlarinin yayginlasmasi tuketicilerin marka algisini ve satin alma süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Ancak bazi markalar satislarinda dususlerle karsilasmakta ve bu durum dijital pazarlama faaliyetleri ile tuketici guveni arasindaki ilişkinin derinlemesine incelenmesini zorunlu kilmaktadir. Araştırma, sosyal medya pazarlamasinin tuketici guveni üzerindeki rolunu ve bunun satin alma kararlarina yansimasini Scarlet Fitriajaya Bayii bağlaminda ele almaktadir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Hastanelerde Çalışan Hemşirelerde İş Yaşam Dengesi ile İlişkili Faktörler: Sosyo-Ekolojik Bir Kapsamlı Derleme
Hemşirelik iş gücü, küresel sağlık sistemlerinin omurgasını oluşturmakta olup, yirmi dört saatlik vardiya sistemleri ve yoğun iş yükleri hemşirelerin iş yaşam dengesini olumsuz etkilemektedir. Bu durum, tükenmişlik sendromuna, zihinsel yörgünluğa ve meslekten ayrılma niyetlerine yol açarak hem hizmet kalitesini hem de hasta güvenliğini tehdit etmektedir. Bireysel tükenmişliğin ötesinde örgütsel ve sistemsel kökleri olan bu sorun, çok boyutlu bir bakış açısıyla incelenmeyi gerektirmektedir. Mevcut literatürde iş yaşam dengesini etkileyen faktörlerin izole biçimde ele alındığı görülmekte olup, bireysel dirençten örgütsel kültüre kadar uzanan katmanları bütüncül bir yaklaşımla haritalandıran kapsamlı bir çerçeveye duyulan ihtiyaç bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Gençler, Yerel Seçmenler ve Siyasi Yetkililer Arasında Deniz Kirliliği Endişesini ve Politika Desteğini Teşvik Edebilir
Çevre sorunlarına yönelik siyasi çözümlerin uzun süredir zorlu olduğu bir bağlamda, siyasi ideolojilerin çevresel tutumlar üzerindeki belirleyici etkisi ve siyasi partiler arasındaki geniş uçurumlar çevresel ilerlemeyi engellemektedir. Yetişkinler arasında çevresel konulara yönelik genel endişe artış gösterse de, gençlerin aile dışındaki yetişkinleri etkileme potansiyeli yeterince araştırılmamıştır. Bu durum, özellikle yerel yetkililer gibi politika üzerinde doğrudan etkisi olan ancak partizan ayrımlar nedeniyle uzlaşmaya daha az istekli olabilecek gruplar üzerindeki genç etkisinin anlaşılması gerektiği sorusunu ortaya koymaktadır. Mevcut araştırmalar, gençlerin aile üyeleri arasında nesillerarası öğrenme yoluyla çevresel farkındalık oluşturabileceğini gösterse de, bu etkinin daha geniş topluluklara ve siyasi karar alıcılara ne ölçüde yayıldığı belirsizliğini korumaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İş Tatmini ve Çalışan Ayrılmaları: Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı
Çalışanların işten ayrılması organizasyonlar için yüksek maliyetlere ve üretim süreçlerinde aksamalara yol açmaktadır. İnsan kaynakları yönetimi ve işgücü piyasası yazınında, iş tatmini ile çalışanların şirkette kalma eğilimleri arasındaki ilişki sıklıkla vurgulanmaktadır. Ancak bireysel düzeydeki iş tatmini verileri hanehalkı panellerinde yer almasına rağmen şirket yöneticilerinin erişimine kapalıdır. Bu durumun temel nedeni, çalışanların cevaplarının yöneticiler tarafından performans değerlendirmesinde kullanılacağı endişesiyle stratejik ve yanıltıcı yanıtlar vermesidir. Bu çalışma, firmaların personel kayıtları ile iş tatmini anket verilerini birleştirerek bireysel ve departman düzeyinde ayrılma tahminlerini nasıl yapabileceğini incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
ELF5, Luminal Meme Kanserinde Östrojen Duyarlılığını Baskılar ve Antiestrojen Direncinin Kazanılmasının Temelini Oluşturur
Meme kanserinin moleküler alt tipleri, her hastanın prognozu ve tedavi seçenekleri için kritik öneme sahip olan gen ekspresyonu örüntüleri ile ayırt edilir. Bu alt tipleri belirleyen moleküler mekanizmaların derinlemesine anlaşılması, yeni öngörücü ve prognostik belirteçlerin geliştirilmesi, yenilikçi tedavilerin oluşturulması ve mevcut tedavilere karşı gelişen direncin üstesinden gelinmesi açısından hayati bir araştırma alanıdır. Östrojen reseptörü (ER)-pozitif lüminal alt tipler, ER ve FOXA1 transkripsiyonel faktörlerinin birleşik etkisiyle yönlendirilen gen ekspresyonu örüntüleriyle karakterize edilir. Bu bağlamda, E-twenty-six (ETS) transkripsiyon faktörü ELF5'in, özellikle gebelik ve laktasyon sırasında meme gelişiminde önemli bir rol oynadığı ve ER ile karşılıklı dışlayıcı bir şekilde ifade edildiği bilinmektedir. Bu çalışma, ELF5'in meme kanseri alt tipinin belirlenmesindeki ve östrojen duyarlılığının baskılanmasındaki rolünü, dolayısıyla antiestrojen direncine katkısını inceleyerek bu alandaki bilgi boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Yapay Zekâ Tarafından Oluşturulan E-posta Pazarlama İçeriğinin E-posta Teslim Edilebilirliği ve İstenmeyen Posta Klasörüne Düşme Üzerindeki Etkisinin Analizi
Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin pazarlama, müşteri ilişkileri yönetimi ve içerik oluşturma gibi alanlarda giderek artan etkisiyle birlikte, e-posta iletişiminde kişiselleştirilmiş içerik sunma potansiyeli büyük bir önem kazanmıştır. Ancak, yapay zekâ tarafından üretilen e-posta içeriklerinin, özellikle istenmeyen posta klasörüne düşme endişesi, pazarlamacılar için kritik bir sorun teşkil etmektedir. Bu bağlamda, bu çalışma yapay zekâ destekli e-posta içeriklerinin teslim edilebilirliği üzerindeki gerçek etkisini deneysel bir ortamda inceleyerek mevcut literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Bu, hem işletmelerin pazarlama stratejilerini optimize etmeleri hem de yapay zekâ kullanımının kabul edilebilirliği açısından önemli çıkarımlar sunar.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Birinci Dereceden Faz Geçişinde Kabarcık Boyutu Dağılımlarının Fenomenolojisi
Kozmolojik birinci dereceden faz geçişleri, karanlık sektördeki dinamiklerin incelenmesinde temel bir mekanizma sunmaktadır. Bu süreçte ortaya çıkan gerçek ve yalancı vakum kabarcıklarının tek renkli olmadığı gerçeği, Fermi topları ile ilkel karadeliklerin kütle dağılımlarını doğrudan etkilemektedir. Geleneksel yaklaşımlar genellikle sabit kabarcık boyutunu varsaysa da perkolasyon sıcaklığındaki hacim dağılımları genişlemiş kütle spektrumlarına yol açmaktadır. Bu durum kütleçekim dalgaları, kütleçekimsel merceklenme ve Hawking buharlaşması gibi gözlemsel sinyallerin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
NeuResonance: Beyinler Arasi Senkronizasyonu Destekleyen Geri Bildirim Deneyimlerinin Deneysel Analizi
Beyinler arasi senkronizasyon (IBS), norobilim ve insan-bilgisayar etkileşimi (HCI) kesisiminde yer alan kritik bir araştırma alanidir. Bireylerin ortak bir amac için etkileşime girdiginde beyin aktivitelerinin benzer desenler sergilemesi, grup performansini ve sosyal bagi doğrudan etkilemektedir. Makale, bu senkronizasyonun kendiliginden olusmasini beklemek yerine, dissal uyaranlarla nasıl aktif olarak tetiklenebilecegi ve yonetilebilecegi sorusuna odaklanarak, geleneksel etkileşim tasarimlarinin otesinde bir beyin-beyin is birligi modeli tartismaktadir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Jember Bölgesinde Anne Eğitim Düzeyi Temelinde Annelerin Çocuk Oyunlarına Yönelik İnançları ile Çocukların Oyun Tercihleri Arasındaki İlişki
Erken çocukluk gelişiminde oyunun kritik rolü evrensel olarak kabul edilse de ebeveynlerin bu sürece yönelik bilişsel inançlarının çocukların somut oyun tercihleri üzerindeki etkisi karmaşık bir yapı sergilemektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde akademik başarı baskısı ile oyun temelli gelişim arasındaki çatışma, annelerin tutumlarını şekillendirmektedir. Bu çalışma Endonezya bağlamında anne eğitim düzeyinin oyuna yönelik inançlar ve çocukların eylemsel tercihleri üzerindeki kontrol edici etkisini analiz ederek alan yazındaki boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Arap Ülkelerinde Beş Yaş Altı Çocuk Ölümlerinin Sosyo-Ekonomik ve Demografik Belirleyicileri: Doğum Sırası ve Ülke Bazlı Karşılaştırmalı Bir Analiz
Beş yaş altı çocuk ölümü oranları, bir ülkenin genel sağlık durumunun, sosyoekonomik kalkınmışlığının ve temel insani refahının en duyarlı göstergelerinden biridir. Arap dünyasında bu oranlar, petrol zengini Körfez ülkeleri ile Sudan ve Moritanya gibi daha düşük gelirli ülkeler arasında 6,5 ile 117 per 1000 canlı doğum arasında değişen dramatik bir heterojenlik sergilemektedir. Makale, bu geniş coğrafyadaki ölüm risklerini etkileyen bireysel ve hanehalkı faktörlerinin doğum sırasına göre nasıl değiştiğini ampirik bir yaklaşımla sörgülayarak bölgeye özgü sağlık eşitsizliklerini tartışmaya açmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Biyoçeşitlilik Değişimi, İklim Değişikliği ve İnsan Refahı Arasındaki İlişkiye Yeraltı Perspektifinden Bir Bakış
Toprak, biyolojik çeşitlilik, iklim ve toplum arasındaki karmaşık etkileşimin merkezinde yer alan hayati bir bileşendir. Geleneksel çevresel çalışmalar yerüstü ekosistemlerine odaklanırken, toprak altındaki biyoçeşitliliğin iklim düzenlemesi ve insan refahı üzerindeki kritik etkileri literatürde yeni ve bütünleşik bir tartışma odağı haline gelmiştir. Bu yayın, toprak biyoçeşitliliğinin kaybı ile iklim değişikliği arasındaki karşılıklı bağımlılığı ve bu krizlerin toplum üzerindeki yansımalarını disiplinler arası bir perspektifle analiz ederek mevcut literatürdeki boşlukları doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Para İçin Yapmadım: Ünlü Şeflerin Medya Anlatıları ve Gastro-Kapitalist Sosyal Girişimci
Bu çalışma, neoliberal yönetimsellik çerçevesinde toplumsal sorunların piyasalaştırılması ve gıda alanında moral girişimcilik üzerinden bireyselleştirilmesi tartışmalarını ele almaktadır. Alternatif gıda hareketlerinin ve ünlü şeflerin kamuoyunda ahlaki birer kahraman ve sosyal girişimci olarak sunulması, gıda üretimi ve tüketiminin ardındaki sınıfsal, endüstriyel ve kapitalist sömürü ilişkilerini gizlemektedir. Makale, medyanın bu mit yaratma sürecindeki rolünü ve bu yolla neoliberal piyasa mantığını nasıl meşrulaştırdığını sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Vera C. Rubin Rasathanesi Uzay ve Zaman Miras Sörveyi ile Çok Ölçekli Astrobiyoloji Araştırmaları
Astrobiyoloji alanı, Güneş Sistemi dışı gezegenlerin keşfinden bu yana, genellikle sınırlı sayıda hedef üzerinde yoğunlaşan derinlemesine gözlemler ile tekil sistem verilerine dayanmıştır. Ancak, yaşanabilir dünyaların ve yaşam izlerinin aranması, geniş ölçekli istatistiksel verilerin ve çoklu dalga boyu analizlerinin entegrasyonunu gerektirmektedir. Vera C. Rubin Rasathanesi tarafından yürütülecek olan Uzay ve Zaman Miras Sörveyi (LSST), zaman alanı astronomisi, fotometrik çoklu bant gözlemleri ve geniş gökyüzü taramaları sayesinde bu metodolojik boşluğu doldurmayı ve astrobiyolojik araştırmaları tekil gözlemlerden çıkarıp büyük veri tabanlı istatistiksel bir çerçeveye oturtmayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Simetrik Carpiim Orbifold Konform Alan Kuramlarinin Olagandisi Özellikleri ve Modul Uzayi Deformasyonlari
Simetrik carpim orbifold teorileri, iki boyutlu konform alan kuramlarinin buyuk N limitindeki evrensel davranışlarini incelemek ve AdS3/CFT2 holografik karsilikliligini anlamak acisindan kritik bir oneme sahiptir. Bu kuramlar, zayif kuplajli limitlerde yüksek spinli simetriler ve Hagedorn-benzeri durum yoğunlugu sergiler. Holografik olarak Einstein superkutlecekimi teorisine benzeyen güçlü kuplajli bir sınıra ulasmak için, bu teorilerin uygun marjinal operatorlerle deforme edilmesi gerekir. Ancak, hangi teorilerin bu deformasyon altinda yerel bir yercekimi eslenigine izin verecek sekilde kararli ve seyrek bir spektrum oluşturacagi konform alan teorisi literatürunun en temel tartismalarindan biridir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Yerde Konuşlu Kütleçekimsel Dalga Dedektörleriyle Karadeliklerin ve Nötron Yıldızlarının Çoklu Messenger Astrofiziği: Günümüzden Geleceğe
Nötron yıldızı ve karadelik birleşmeleri gibi kompakt ikili sistemlerin kütleçekimsel dalgalarla keşfi astrofizikte yeni bir çağ başlatmıştır. Alanın temel tartışmaları, bu birleşmelerin elektromanyetik karşılıklarının (örneğin kilonovalar, kısa gama ışını patlamaları ve jet rüzgarları) nasıl oluştuğu, ağır elementlerin nükleosentezindeki rolleri ve durum denklemlerinin (EoS) belirlenmesidir. Bu makale, mevcut yer dedektörlerinin sınırlarını aşarak Cosmic Explorer ve Einstein Telescope gibi yeni nesil cihazların bu tartışmaları nasıl sonuçlandıracağını incelemektedir.