Akademik arama
Arama sonuçları
“etki” için 251 doğrulanmış makale incelemesi bulundu.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Kadın ve Kız Futbolunda Altyapıdan A Takıma Geçiş: Bağıl Yaş Etkileri ve Cinsiyete Özgü Konuların Daha İyi Anlaşılmasına Doğru
Spor bilimlerinde yetenek tespiti ve seçimi, uzun yıllardır ağırlıklı olarak erkek sporcular üzerinde yürütülen araştırmalarla şekillenmiştir. Son yirmi yılda kadın futboluna olan küresel ilgi ve yatırım ciddi oranda artmış olsa da, kadın sporcuların altyapıdan A takıma geçiş (youth-to-senior transition) süreçleri ve bu süreçleri etkileyen bağıl yaş etkisi (Relative Age Effect - RAE) gibi sistematik yanlılıklar literatürde yeterince incelenmemiştir. Mevcut tartışmalar, erkek futbolundan elde edilen kalıpların kadın futboluna doğrudan uyarlanıp uyarlanamayacağı sorusu etrafında yoğunlaşmaktadır. Bu çalışma, İtalyan kadın milli futbol takımları düzeyinde bu geçiş dinamiklerini ve bağıl yaş etkisinin varlığını cinsiyete özgü parametrelerle ampirik olarak sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gelişmekte Olan Bir Ekonomide Banka Etkinliğinin Belirleyicileri: Veri Zarflandırma Analizi Yaklaşımı
Gelişmekte olan ekonomilerde bankacılık sektörünün etkinliği, kıt kaynakların optimum dağıtımı ve finansal istikrarın sürdürülebilirliği açısından kritik bir role sahiptir. Pakistan bankacılık sektörü, 1970'lerdeki kamulaştırma ve 1990'lardaki özelleştirme süreçlerinin ardından önemli kurumsal dönüşümler geçirmiştir. Özellikle 2012 ve 2017 yıllarında yürürlüğe giren kurumsal yönetişim kodları, bağımsız yönetim kurulu üyeliği, risk yönetimi çerçeveleri ve mülkiyet yapısındaki düzenlemelerle sektörde yeni bir dönem başlatmıştır. Ancak alan yazındaki çalışmaların büyük çoğunluğu geleneksel finansal oran analizine odaklanmış, veri zarflandırma analizi gibi parametrik olmayan yöntemlerle kurumsal yönetişim ve kurumsal risk yönetiminin banka etkinliği üzerindeki bileşik etkilerini bütüncül olarak incelemekte yetersiz kalmıştır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Medya İçerik Analizi, Resepsiyon Analizi ve Medya Etkileri Çalışmalarının Bütünleştirilmesi: Ağ Kontrol Kuramı Yaklaşımı
Modern toplumda bireyler günün sekiz saatinden fazlasını medya tüketimiyle geçirmekte, bu durum beyin üzerinde kısa vadeli dikkat patlamalarından yaşam boyu süren anılara kadar geniş bir yelpazede etki bırakmaktadır. Ancak kitle iletişimi, medya psikolojisi ve nörogörüntüleme çalışmaları genellikle birbirinden kopuk ilerlemekte, araştırmacılar kendi disiplinlerinin sınırları içinde 'karanlık odadaki fili' tanımlamaya çalışmaktadır. İletişim bilimcileri sosyal etkilere odaklanırken, sınırbilimciler medyayı doğal bir uyaran olarak kullansa da içeriğin sosyal bağlamını ve hiyerarşik yapısını sıklıkla göz ardı etmektedir. Bu makale, söz konusu disiplinler arası boşluğu Ağ Kontrol Kuramı üzerinden bütüncül bir çerçeveyle kapatmayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Eğitimde Puanlamayı Oyunlaştırmadan Ayırmak ve Netleştirmek: Yükseköğretimde Puanlama Yaklaşımının Etkililiği
Oyunlaştırma, 2010'lu yıllardan itibaren eğitim alanında öğrencilerin motivasyonunu ve derse katılımını artırmak amacıyla yaygın şekilde benimsenmiştir. Ancak uygulama sürecinde oyun düşüncesi (game thinking) ilkesi ihmal edilerek yalnızca puan, rozet ve ödül gibi münferit ögelerin eklenmesi, kavramın yanlış anlaşılmasına ve 'puanlama' (pointsification) olarak adlandırılan dar bir yaklaşıma indirgenmesine yol açmıştır. Literatürde puanlama uygulamalarının da oyunlaştırma başlığı altında değerlendirilmesi, ampirik sonuçlarda kafa karışıklığına ve çelişkili bulgulara neden olmaktadır. Bu çalışma, yükseköğretim bağlamında her iki kavramın sınırlarını çizmeyi ve puanlamanın eğitsel etkililiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Sağlık Güvenliğine Yönelik Halk Sağlığı Acil Durumlarının Hazırlık, Etki ve Yanıtları: Kanıtların Nitel Sentezi
Halk sağlığı acil durumları, hem doğal afetler hem de silahlı çatışmalar ve salgınlar gibi insan kaynaklı krizler yoluyla sağlık sistemleri üzerinde yıkıcı etkiler yaratmaktadır. Bu krizler, temel sağlık hizmetlerinin sunumunu kesintiye uğratırken acil hizmet gereksinimlerini olağanüstü düzeyde artırmaktadır. Literatürde, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki birinci basamak sağlık hizmetlerinin acil durumlara karşı hazırlık düzeyinin, sistemik şokları absorbe etme kapasitesinin ve krizlere verilen çok sektörlü yanıtların koordinasyonunun nasıl güçlendirileceğine dair derin tartışmalar sürmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
VERGİ KAÇAKÇILIĞI SUÇLARININ CEZALANDIRILMASINDA ETKİN PİŞMANLIK KURUMUNUN VERGİ CEZA HUKUKU İLKELERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Vergi kaçakçılığı suçları, devletin egemenlik gücüne dayanarak topladığı vergilerin aşınmasına yol açan ve devletin mali çıkarlarını doğrudan tehdit eden hürriyeti bağlayıcı cezalarla yaptırıma bağlanan ciddi ihlallerdir. 7394 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanunu'na eklenen etkin pişmanlık düzenlemesi, bu suçların cezalandırılmasında yeni bir dönemi başlatmıştır. Ancak, vergi kaçakçılığı suçlarında etkin pişmanlıktan yararlanmak için getirilen dava açmama veya davadan vazgeçme gibi mali ve hukuki koşulların, anayasal hak arama hürriyeti, eşitlik, hakkaniyet ve vergi hukuku ilkeleriyle ne ölçüde bağdaştığı hukuk disiplininde yoğun bir tartışma konusudur.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çevre Vergisi Reformunun Kentsel Hava Kirliligi Üzerindeki Etkileri: Çevre Koruma Vergisi Kanununa Dayalı Yari Dogal Bir Deney
Kentsel hava kirliligi, gelismekte olan ekonomilerde kamu sağlığı, surdurulebilir kalkinma ve toplumsal refah üzerinde ciddi tehditler oluşturan temel bir çevre sorunudur. Çevre düzenlemelerinin kirlilik üzerindeki etkilerine ilişkin literatürde farklı gorusler bulunmakta; bazi çalışmalar düzenlemelerin yesil inovasyonu ve aritim teknolojilerini tesvik ederek kirliligi azalttigini savunurken, diğer çalışmalar bu tedbirlerin isletme verimliligini dusurdugunu veya belirsizlik yarattigini ileri surmektedir. Bu makale, Cin'de 2018 yilinda yürurluge giren Çevre Koruma Vergisi Kanunu'nu yari dogal bir deney olarak ele alarak, çevre vergisi reformunun kentsel hava kirliligini azaltma yetenegini, etki mekanizmalarini ve mekansal yayilma dinamiklerini amprik olarak incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Gençlik Cezaevlerindeki Ağır Suçlular İçin Sosyal-Terapötik Tedavinin Etkililiği: Tekrarlayan Suç Davranışına İlişkin Yarı Deneysel Bir Çalışma
Almanya'da son 15 yılda yasal düzenlemelerle birlikte genç suçlulara yönelik sosyal-terapötik kurumların sayısında ciddi bir artış yaşanmıştır. Bu kurumlar, yüksek riskli şiddet ve cinsel suç faillerinin mükerrer suç işleme (rezidivizm) oranlarını azaltmak amacıyla milis-terapi (milieu-therapeutic) ortamında psikoterapötik, eğitsel, mesleki ve rekreasyonel tedbirlerin eklektik bir karışımını sunmaktadır. Ancak literatürde genç cezaevlerindeki bu tür sosyal-terapötik uygulamaların etkililiğine dair ampirik kanıtlar oldukça sınırlı ve çelişkilidir. Alandaki temel tartışma, yasal olarak zorunlu kılınan bu yoğun ve maliyetli müdahalelerin, normal cezaevi rejimindeki eğitsel programlara kıyasla suç tekrarını azaltmada ne ölçüde üstünlük sağladığı sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Çin'de Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) Performansı, Denetim Kalitesi ve Yatırım Etkinliği: Ampirik Bir Analiz
Geleneksel finansal raporlamanın ötesine geçen yönetim tartışmaları, kurumsal yönetişim bilgileri ve finansal tablo dipnotları gibi ek bilgi taleplerinin artmasıyla birlikte, Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) açıklamaları modern iş dünyasında hayati bir konuma gelmiştir. Gelişmekte olan piyasalarda ESG performansının kurumsal kararlar ve özellikle kaynak tahsisinin rasyonelliğini gösteren yatırım etkinliği üzerindeki etkisi finans ve işletme literatüründe yoğun şekilde tartışılmaktadır. Bu çalışma, karmaşık ajans ilişkilerine sahip olan Çinli işletmelerin ESG uygulamalarının yatırım etkinliğini nasıl etkilediğini ve denetim kalitesinin bu süreçteki mekanizmalarını incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Topluluk Ölçekli Büyük Veri, 2021 Teksas Kış Fırtınası ve Yönetilen Elektrik Kesintisinin Farklı Gruplar Üzerindeki Eşitsiz Etkilerini Ortaya Koyuyor
Aşırı hava olayları ve iklim krizleri sırasında elektrik, su ve ulaşım gibi kritik altyapı sistemlerinde meydana gelen kesintiler, toplumsal yaşamı ağır biçimde etkilemektedir. Ancak afet yönetimi ve altyapı müdahalelerinde sosyoekonomik ve ırksal gruplar arasındaki eşitsizliklerin nasıl biçimlendiğine dair ampirik kanıtlar sınırlıdır. Özellikle aşırı soğuk hava dalgaları sırasında uygulanan planlı elektrik kesintileri, boru patlamaları ve gıdaya erişim aksaklıklarının farklı gelir ve azınlık grupları üzerinde nasıl eşitsiz yükler oluşturduğu, yüksek çözünürlüklü topluluk verilerinin eksikliği nedeniyle yeterince incelenememiştir. Bu çalışma, topluluk ölçekli büyük veri kaynaklarını kullanarak bu boşluğu doldurmayı ve afetlerin sosyo-mekansal etkilerini çözülemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Derin Deniz Madenciliğinin Gelişimi ve Çevresel Etkileri Üzerine Bir Derleme
Karada yer alan mineral kaynaklarının küresel sanayileşme ve yüksek tüketim oranları nedeniyle hızla tükenmesi, kamu otoritelerini ve araştırmacıları alternatif kaynak olarak derin deniz madenciliğine yöneltmiştir. Okyanus tabanları polimetalik nodüller, kobaltça zengin kabuklar ve masif sülfitler gibi son derece zengin metal rezervlerine ev sahipliği yapmaktadır. Ancak derin deniz bentik ekosistemlerinin biyolojik çeşitlilik açısından zengin, ekolojik dengeler bakımından son derece hassas ve müdahalelere karşı yavaş toparlanan yapısı, yürütülen arama ve çıkarma teknolojilerinin çevresel etkilerini kritik bir tartışma konusu haline getirmektedir. Bu alandaki temel akademik tartışma, küresel maden ihtiyacını karşılayacak endüstriyel derin deniz madencilik sistemlerinin geliştirilmesi ile deniz ekosistemlerinde meydana gelebilecek geri döndürülemez tahribatların önlenmesi ve sürdürülebilir çevre yönetim çerçevelerinin oluşturulması arasındaki dengenin nasıl kurulacağı üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Malezya'da Ekoturizm Gelişiminin Sosyo-Ekonomik Etkilerine Yönelik Bir Yapısal Eşitlik Modeli (YEM)
Ekoturizm, gelişmekte olan ülkelerde hem doğal çevrenin korunmasını hem de kırsal toplulukların sosyo-ekonomik refahının artırılmasını hedefleyen sürdürülebilir bir kalkınma aracı olarak ele alınmaktadır. Yoksulluğun azaltılması, yerel istihdamın desteklenmesi ve altyapının geliştirilmesi gibi faydaların yanı sıra, plansız ekoturizm faaliyetlerinin doğal kaynak tahribatı ve kültürel/dini değerlerde bozulma gibi olumsuz çıktılara yol açabildiği tartışılmaktadır. Malezya'nın Terengganu eyaleti özelinde yürütülen bu çalışma, yerel halkın ekoturizm algısını nicel yöntemlerle ölçerek olumlu ve olumsuz sosyo-ekonomik etki boyutlarını Yapısal Eşitlik Modeli çerçevesinde çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
AlphaFold 3 ile Biyomoleküler Etkileşimlerin Yapısının Bütünleşik Derin Öğrenme Modeliyle Yüksek Doğrulukta Tahmini
Biyolojik komplekslerin atomik düzeyde yapısının doğru biçimde modellenmesi, hücresel işlevlerin anlaşılması ve rasyonel ilaç tasarımı açısından kritik bir gereksinimdir. Protein yapısı tahmininde AlphaFold ve AF2 modelleri ile büyük bir devrim yaşanmış olsa da hücresel sistemler yalnızca proteinlerden ibaret değildir; nükleik asitler, küçük moleküllü ligandlar, iyonlar ve kovalent modifikasyonlar da biyolojik süreçlerin temel bileşenleridir. Önceki derin öğrenme yaklaşımları genellikle belirli etkileşim türlerine özelleşmiş, genelleştirilebilirliği sınırlı ve fizik tabanlı simülasyon yöntemlerinin gerisinde kalan performanslar sunmuştur. Bu makale, tüm bu biyomoleküler yapı tiplerini tek bir bütünleşik derin öğrenme mimarisinde bir araya getirerek bir arada yapı tahmini gerçekleştirme sorununu ele almaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Influencer Pazarlamasının Z Kuşağının Karar Alma Sürecine Etkisi
Dijitalleşme süreciyle birlikte geleneksel pazarlama araçlarına duyulan güvensizlik artmış, şirketler tüketiciye ulaşmak için yeni iletişim stratejilerine yönelmiştir. Sosyal ağların yaygınlaşması, özellikle dijital dünyaya doğmuş olan Z kuşağını pazarlamacıların ana hedef kitlesi haline getirmiştir. Bu bağlamda influencer pazarlaması, tüketicilerin karar alma süreçlerini etkileyen en hızlı büyüyen araçlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, influencer'ların bu kuşak üzerindeki etkisinin ampirik olarak incelenmesi ve özellikle Slovakya koşullarında akademik bir temele oturtulması gerekliliği alandaki temel tartışma alanını oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Hindistan'daki Z Kuşağı Tüketicilerinin Satın Alma Niyetinde Etkileyici Pazarlamanın Etkisi
Dijital medyanin ve internet erisiminin hizli yayılımi, tuketici davranışlarini kokeninden dönüşturmus ve özellikle dijital yerliler olarak tanımlanan Z kusagini pazarlama stratejilerinin merkezine yerlestirmistir. Dunyanin en buyuk ikinci çevrimici pazari konumundaki Hindistan, yüksek akilli telefon penetration orani ve uygun fiyatli veri planlari sayesinde sosyal medya kullaniminin yoğunlastigi bir ekosistem sunmaktadir. Bu dinamik ortamda, geleneksel reklamlarin yerini tuketicilerle birebir ve samimi bağlar kurabilen etkiyiciler almistir. Ancak kuresel literatürde genis bicimde ele alinan etkiyici pazarlama dinamiklerinin, Hindistan gibi kulturel cesitlilge ve yoğun yerel normlara sahip bir pazarda nasıl islev gordugu sorusu onemli bir bosluk olarak durmaktadir. Bu çalışma, soz konusu boslugu doldurmayi amaçlayarak Z kusagi tuketicilerinin satin alma egilimlerinde guven ve otantiklik unsurlarinin rolunu incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Sosyal Medyanın Spor Pazarlaması ve Tüketici Etkileşimi Üzerindeki Etkisi
Yirminci yüzyıldan bu yana dijitalleşme dalgası, spor örgütleri ile taraftarlar arasındaki geleneksel iletişim biçimlerini kökten değiştirmiş ve pazarlama stratejilerinin dijital mecralara evrilmesini zorunlu kılmıştır. Spor yönetimi ve pazarlaması literatüründe, geleneksel yöntemlerin yerini alan çevrimiçi platformların kitleleri hedeflemede sağladığı hassasiyet ve ölçülebilirlik sıkça tartışılmaktadır. Özellikle Instagram ve TikTok gibi görsel odaklı dinamik mecraların yükselişi, genç tüketici kitlesinin beklentilerini dönüştürmekte; spor markalarının ve ünlü sporcuların hayran kitleleriyle nasıl etkileşim kurduğu sorusunu güncel bir araştırma alanı haline getirmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Aile Tatillerinin Satın Alma Kararlarında Ergenlerin Etkisine İlişkin Annelerin Algıları
Tüketici davranışları yazınında hanehalkı ve aile, bireylerin boş zamanlarını geçirdikleri ve satın alma kararlarını ortaklaştırdıkları en temel birim olarak kabul edilmektedir. Geleneksel olarak ergenlerin aile içi tüketim kararlarındaki rolü genellikle kişisel kullanıma yönelik ürünlerle veya düşük maliyetli aile ürünleriyle sınırlı görülmüştür. Ancak değişen sosyal perspektifler ve artan bilgi erişimi, ergenlerin aile kararlarındaki konumunu tartışmaya açmış ve turizm gibi ortak tüketim hizmetlerinde ergen etkisinin kapsamının incelenmesini gerekli kılmıştır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
STEM Alanındaki Kadınların Girişimcilik Yetkinlikleri ve Niyetleri Üzerine Bir İnceleme: Stand-up'tan Start-up'a
STEM (bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik) disiplinleri ekonomik büyüme ve inovasyonun temel itici güçleri olarak kabul edilmekle birlikte, bu alanlarda girişimcilik niyeti bağlamında belirgin bir cinsiyet uçurumu gözlemlenmektedir. Literatürdeki tartışmalar, bu uçurumun kişisel özelliklerden ziyade eğitim yoluyla geliştirilebilen yetkinlik algıları ve öz-yeterlilik ile ilişkili olduğunu savunmaktadır. Mevcut araştırma, STEM profilli bireylerde yetkinlik algılarının girişimcilik niyetini nasıl şekillendirdiğini ve cinsiyetin bu ilişkideki düzenleyici rolünü EntreComp çerçevesi üzerinden sorunsallaştırmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gençlik, Para ve Davranış: Finansal Okuryazarlık Programlarının Etkisi
Çocukların ve ergenlerin karmaşıklaşan modern finansal ekosistemde karar alma süreçlerini sağlıklı yönetebilmeleri, bireysel ve toplumsal refahın sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşımaktadır. Ancak literatürün büyük oranda yetişkinlere odaklanması, erken yaştaki müdahalelerin uzun vadeli finansal davranışlar üzerindeki etkisinin yeterince anlaşılmamasına yol açmıştır. Bu çalışma, erken yaşta finansal okuryazarlık eğitiminin nasıl yapılandırılması gerektiği ve hangi faktörlerin bu süreçte rol oynadığına odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Yaşam Boyu Eğitimde Eğitimsel Yetkinlik ve Pedagojik Modeli
Yaşam boyu eğitimde süreklilik, yalnızca kurumlar arasındaki geçişlerle sınırlı değildir; öğrenenin bilgiyi yeni koşullarda kullanabilmesi, başkalarıyla birlikte öğrenebilmesi ve kendi öğrenme sürecini değerlendirebilmesi de bu yapının parçalarını oluşturmaktadır. İncelenen makale söz konusu sürekliliği, bilişsel, sosyal ve yansıtıcı deneyimleri bir araya getiren eğitimsel yetkinlik kavramı üzerinden açıklamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Pakistan'da Sel Büyüklükleri, Sel Yönetimi ve Sosyo-Ekonomik Etkileri: Ampirik Literatür İncelemesi
Küresel iklim değişikliği ve ortalama sıcaklık artışları, Güney Asya genelinde ve özellikle Pakistan'da aşırı yağışlar ile buzul erimelerinin tetiklediği doğal afetlerin sıklığını ve şiddetini artırmaktadır. Bölgede suların ani yükselmesi, nehir taşkınları ve buzul gölü patlamaları sosyo-ekonomik altyapıyı, tarımsal üretimi ve toplum sağlığını doğrudan tehdit eden kritik bir unsur haline gelmiştir. Buna karşılık, gelişmekte olan ülkelerde afet yönetimi ve sel kontrol politikalarının idari, finansal ve teknolojik yetersizlikler nedeniyle kriz anlarında koruyucu önlem almaktan ziyade afet sonrası insani yardım ve rehabilitasyon odaklı kaldığı görülmektedir. Literatürde, suların taşkın yapmasının makroekonomik büyüme, tarım sektörü ve halk sağlığı üzerindeki ampirik zararlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alan ve kurumsal politika aksaklıklarını sel yönetimi çerçevesinde sentezleyen çalışmalara olan ihtiyaç devam etmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Eğitim Yazılımlarında Oyunlaştırmanın Olumsuz Etkileri: Sistematik Haritalama ve Uygulayıcı Algıları
Dijital eğitim platformları, özellikle Duolingo gibi büyük ölçekli servislerin başarısıyla birlikte, oyunlaştırmayı öğrenme süreçlerini daha verimli ve ilgi çekici hale getirmek için yaygın bir strateji olarak benimsemiştir. 2025 yılına kadar 32 milyar dolarlık bir pazar değerine ulaşması beklenen bu alan, yazılım mühendislerinin insan psikolojisi ve oyun mekanikleri konusundaki uzmanlığına dayanmaktadır. Ancak mevcut literatür, oyunlaştırmanın yalnızca olumlu çıktılarına odaklanma eğilimindedir. Bu durum, yanlış tasarlanmış oyun öğelerinin öğrenci motivasyonunu kırması, performansı düşürmesi veya etik dışı davranışlara yol açması gibi istenmeyen sonuçların göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Çalışma, bu eleştirel boşluğu doldurmak amacıyla oyunlaştırmanın karanlık tarafını hem akademik literatür hem de sektör uygulayıcılarının bakış açısıyla sorunsallaştırmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İspanya Kumar Düzenlemelerinin Çevrimiçi Kumar Davranışı ve Pazarlama Stratejileri Üzerindeki Etkisi
Çevrimiçi kumar, küresel düzeyde bireysel ve toplumsal refahı tehdit eden, ciddi psikolojik, finansal ve sosyal zararları olan bir halk sağlığı sorunudur. Geleneksel çalışmalar bireysel risk faktörlerine odaklanırken, güncel araştırmalar pazarlama faaliyetleri gibi ticari belirleyicilerin bağımlılık üzerindeki etkisini tartışmaktadır. Bu çalışma, İspanya'daki kapsamlı reklam kısıtlamalarının ampirik etkilerini inceleyerek bu tartışmaya katkı sunmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Gizli Müfredatın Etkisini Kırma: Mesleki Davranışları Geliştirmek İçin Gerçekçi ve Yenilikçi Bir Perspektif
Sağlık meslekleri eğitiminde resmi müfredatlar mesleki standartları ve yetkinlikleri açıkça tanımlasa da, klinik ortamlarda yazılı olmayan kurallar, hiyerarşik güç dinamikleri ve rol modellerinin tutumları biçiminde beliren gizli müfredat, tıp öğrencilerinin mesleki kimlik gelişimini olumsuz etkilemektedir. Bu durum, resmi müfredatın ilettiği mesajlar ile klinik ortamda gözlemlenen uygulamalar arasında belirgin bir uyumsuzluk yaratarak öğrencilerin etik ve mesleki karar alma süreçlerini zorlaştırmaktadır. Literatürde gizli müfredatın yıkıcı etkilerini hafifletmeye ve erken klinik dönemdeki tıp öğrencilerine doğru mesleki davranışları kazandırmaya yönelik kuramsal temelli, müdahale odaklı eğitim stratejilerinin ve bunların belirleyicilerinin nasıl tasarlanması gerektiği konusunda önemli bir boşluk bulunmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sürdürülebilir Kent Planlamasında Yeşil Alanların Mikroklima Üzerindeki Etkileri: Tarsus Yeşilyurt Mahallesi ENVI-met Simülasyon Analizi
Hızlı ve düzensiz kentleşme, kentlerdeki doğal bitki örtüsünün ve yeşil alanların azalmasına, sert yüzeylerin ve yapı yoğunluğunun artmasına yol açarak mikroklimatik iklim dengesini bozmaktadır. Özellikle Akdeniz iklim kuşağındaki kentlerde yaz aylarında yükselen yüzey ve hava sıcaklıkları, kentsel ısı adası etkisini belirginleştirmekte ve açık alan termal konforunu olumsuz etkilemektedir. Sürdürülebilir kent planlamasında bu olumsuzlukların hafifletilmesi için yeşil alan miktarlarının artırılması ve farklı mikroklima senaryolarının mikroklimatik simülasyon yazılımlarıyla test edilmesi hayati bir önem taşımaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Sanal Ekiplerde İletişim Tarzının Beliren Liderlik Atıfları Üzerindeki Etkisi ve Atanmış Liderlik ile İlişkisi
COVID-19 pandemisi sonrasında esnek ve sanal ekip yapılarının yaygınlaşması, örgütlerde liderlik dinamiklerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Geleneksel örgütlerde liderlik genellikle resmi süreçlerle atanırken veya yüz yüze etkileşimlerle informal olarak belirirken, telekonferans ortamlarında atanmış hiyerarşik yapının beliren liderlik atıflarını nasıl etkilediği sınırlı biçimde incelenmiştir. Mevcut literatürde liderlik daha çok bireysel statik kişilik özellikleriyle açıklanmaya çalışılmış, buna karşılık dinamik sözel ve sözel olmayan iletişim tarzlarının zaman içindeki rolü yeterince nicelleştirilememiştir. Bu çalışma, önceden tanımlanmış hiyerarşik yapıya sahip bir profesyonel ağda sanal etkileşimlerin liderlik atıflarını nasıl şekillendirdiğini belirlemeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Üniversite Yönetişiminin Eğitim Hizmet Kalitesine Etkisi: Etiyopya Kamu Üniversitelerinden Bulgular
Yükseköğretim kurumlarında yönetişim yapılarının dönüşümü, küreselleşme, bilginin artan ekonomik değeri ve kamu finansmanındaki kısıtlar doğrultusunda uluslararası ve bölgesel ölçekte temel bir politika gündemi haline gelmiştir. Üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı misyonlarını başarıyla yerine getirebilmeleri, kurumsal yönetişim ilkelerinin etkin bir şekilde uygulanmasına bağlıdır. Gelişmekte olan ülkeler ve özellikle Sahra Altı Afrika bağlamında kamu üniversitelerinin hızlı genişlemesi, yönetimsel özerklik, hesap verebilirlik ve akademik özgürlük dengesinin hizmet kalitesini nasıl şekillendirdiği sorusunu öne çıkarmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Video Oyunları ve Masa Oyunları: Oyun Oynama Alışkanlıklarının Bilişsel İşlevler Üzerindeki Etkileri
Video oyunları ve masa oyunlarının bilişsel işlevler üzerindeki olumlu etkileri son yıllarda literatürde geniş yer bulmaktadır. Ancak mevcut çalışmaların çoğu oyuncuları belirli bir süre veya türle sınırlı ikili gruplar (oyuncu ve oyuncu olmayan) halinde incelemiş, video ve masa oyunlarını aynı istatistiksel modelde karşılaştırmamıştır. Bu durum, bilişsel kazanımların toplam oyun süresinden mi yoksa spesifik oyun türlerinden mi kaynaklandığı sorusunu açıkta bırakarak alanın yöntemsel bir tartışma alanına dönüşmesine neden olmuştur.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Bir Portekiz Sosyal-Duygusal Öğrenme Programının İlkokul Öğrencilerinin Yetkinlikleri Üzerindeki Etkileri
Sosyal-duygusal öğrenme (SDÖ) müdahaleleri, öğrencilerin öz-düzenleme, iletişim ve olumlu akran ilişkileri gibi hayati becerilerini geliştirmede küresel ölçekte giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Eğitim psikolojisi alanında, müfredatla bütünleştirilmiş evrensel SDÖ programlarının çocukların akademik başarısı, duygusal refahı ve sınıf içi sosyal iklimi üzerindeki olumlu etkileri vurgulanmakla birlikte, müdahalelerin etkililiğine ilişkin literatürde karmaşık sonuçlar da bulunmaktadır. Özellikle Portekiz ilkokul bağlamında, bu tür evrensel müfredat temelli programların ampirik olarak değerlendirildiği yarı-deneysel çalışmaların oldukça sınırlı olması, alanın geliştirmesi gereken temel bir tartışma konusudur.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Savaş ve Onkoloji: IŞİD Çatışmasından Etkilenen Beş Irak Vilayetinde Kanser Bakımı ve Altyapı Analizi
Çatışma ve savaş durumlarının sağlık altyapıları üzerindeki yıkıcı etkileri, özellikle kronik ve sürekli bakım gerektiren kanser tedavileri söz konusu olduğunda felaket boyutunda sonuçlar doğurmaktadır. Irak'ta otuz yılı aşkın süredir devam eden çatışmalar ve IŞİD işgali, kamu onkoloji merkezlerini tahrip etmiş ve hastaların tedaviye erişimini engellemiştir. Literatürde genellikle ulusal düzeydeki genel yıkım veya sığınmacılara yönelik insani yardım odağında ele alınan bu durum, yerel düzeydeki politik ekonomik dinamiklerin hastanelerin dayanıklılığı ve yeniden yapılanma hızı üzerindeki farklılaştırıcı etkilerini göz ardı etmektedir. Bu çalışma, Musul (Neyneva), Enbar, Kerkük, Selahaddin ve Diyala illerindeki kamu onkoloji altyapısının çatışma öncesi, sırası ve sonrasındaki dönüşümünü bölgesel odaklı bir yaklaşımla incelemektedir.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında STEM Eğitiminin Öğretmenlerin STEM Farkındalıklarına ve 21. Yüzyıl Becerilerine Etkisi
Geleneksel sınıf içi eğitimin sınırlarını aşarak öğrencilerin gerçek dünya sorunlarını deneyimlemesini sağlayan okul dışı öğrenme ortamları, disiplinler arası bir yaklaşım olan STEM eğitimi için zengin bir laboratuvar işlevi görmektedir. Ancak bu ortamların etkililiği, öğretmenlerin STEM farkındalıkları ve 21. yüzyıl becerileri ile doğrudan ilişkilidir. Alan yazındaki tartışmalar okul dışı ortamlarda gerçekleştirilen etkinliklerin öğrencilere etkisine odaklanırken, bu süreçlerin öğretmenlerin mesleki gelişimlerine, bütüncül STEM algılarına ve teknoloji okuryazarlığı gibi temel becerilerine olan katkısı yeterince araştırılmamıştır. Bu makale, okul dışı ortamlarda tasarlanan ve uygulanan STEM faaliyetlerinin öğretmenlerin ilgili yeterlilikleri üzerindeki dönüştürücü rolünü inceleyerek bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Sağlık Yatırımının Hanehalkı Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: Çin'in Boylamsal Anket Verilerinden Elde Edilen Bulgular
Sağlık iktisadı ve insan sermayesi kuramı bağlamında, bireylerin sağlık yatırımlarının hanehalkı gelir seviyesi ve gelir dağılımı üzerindeki makro ile mikro düzeydeki etkileri literatürde yoğun biçimde tartışılmaktadır. Geleneksel çalışmalar çoğunlukla gelir düzeyinin sağlık üzerindeki etkisine odaklanırken veya sağlık durumunu ölüm ve hastalık oranları gibi heterojen göstergelerle ölçerken, sağlık yatırımının doğrudan ve dolaylı kanallar üzerinden gelir dağılımı ve gelir hareketliliği üzerindeki dönüştürücü rolü yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, söz konusu tartışmada sağlık yatırımını temel bir insan sermayesi girdisi olarak konumlandırarak gelir eşitsizliğinin azaltılması ve toplumsal refahın artırılmasındaki rolünü incelemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Savaşların ve Doğal Afetlerin Yeni Çıkan ve Yeniden Tehdit Oluşturan Bulaşıcı Hastalıklar Üzerindeki Etkisi
Küresel ölçekte halk sağlığını tehdit eden yeni ortaya çıkan enfeksiyon hastalıkları (EID) ve yeniden önem kazanan bulaşıcı hastalıklar (REID), ekolojik dengesizlikler, iklim değişikliği, hızlı kentleşme ve küreselleşme gibi dinamiklerle karmaşık bir yapı kazanmaktadır. Bulaşıcı hastalıkların yaklaşık yüzde yetmiş beşinin zoonotik kökenli olması, insan ve hayvan yaşam alanlarının kesişim noktalarında riskin boyutunu artırmaktadır. Savaşlar, silahlı çatışmalar, depremler ve seller gibi insani ve doğal krizler; sağlık altyapılarını tahrip ederek, temel sanitasyon hizmetlerini aksatarak ve kitlesel nüfus hareketlerini tetikleyerek patojenlerin yayılımını hızlandırmaktadır. Bu çalışma, kriz durumlarının enfeksiyon hastalıklarının epidemiyolojisi üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini sentezleyerek literatürdeki nitel ve nicel kanıtları derlemeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Pandemi Etkileri Kültürel Olarak Ne Kadar Özgündür? Yaş, Biyolojik Cinsiyet ve Siyasi İnançların COVID Etkileri Üzerindeki Kültürel Benzerlik ve Farklılıklarının Değerlendirilmesi
Pandemiler doğası gereği biyo-epidemiyolojik fenomenler olmalarına rağmen, etkileri ulusal sınırları aşan kültürel psikolojik dinamiklerle şekillenmektedir. Psikoloji literatüründe hakim olan Batılı, Eğitimli, Sanayileşmiş, Zengin ve Demokratik (WEIRD) örneklem odaklı yaklaşım, pandemi psikolojisinin evrensel mi yoksa kültüre özgü mü olduğunu anlamayı zorlaştırmaktadır. Mevcut literatürdeki çalışmaların çoğunlukla izole yerel örneklemlerle sınırlı kalması, yaş, cinsiyet ve siyasi inançlar gibi değişkenlerin etkilerindeki paylaşılan ve özgün varyansın ayrıştırılmasını engellemektedir. Bu araştırma, 19 ülkeden toplanan geniş bir veri setiyle pandemi psikolojisinin kültürlerarası doğasını çözümleyerek alandaki bu kuramsal ve ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesinde Su Kıtlığının Tarımsal Üretim ve Elektrik Üretimi Üzerindeki Etkileri
Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesi, küresel ölçekte su kaynaklarının en kısıtlı olduğu ve kişi başına düşen yenilenebilir su miktarının hızla azaldığı alanların başında gelmektedir. Hızlı nüfus artışı, kentleşme ve yüksek su yoğunluğuna sahip tarımsal faaliyetler bölgedeki su baskısını artırırken; enerji ve gıda sektörleri ile su kaynakları arasındaki karşılıklı bağımlılık (WEF nexus) sürdürülebilirlik açısından kritik bir sorun oluşturmaktadır. Mevcut akademik tartışmalarda, iklim değişikliği ile sosyo-ekonomik dinamiklerin su kıtlığı üzerindeki görece etkilerinin ayrıştırılması ve bu kıtlığın tarım ile elektrik üretimi üzerindeki uzun vadeli sonuçlarının bütünleşik modellerle incelenmesi temel bir araştırma ihtiyacı olarak öne çıkmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Ukrayna-Rusya Çatışmasının Havacılık Sektörüne Etkisi: Şubat-Mayıs 2022
Havacılık sektörü küresel ölçekte ekonomik ve toplumsal gelişimin temel taşıyıcısı olmakla birlikte, jeopolitik krizler ve askeri çatışmalardan en hızlı etkilenen alanların başında gelmektedir. Covid-19 pandemisinin yarattığı ağır ekonomik kayıpların ardından 2022 yılında patlak veren Ukrayna-Rusya çatışması, hava sahası kapatmaları, rotaların uzaması, operasyonel maliyetlerin yükselmesi ve tedarik zincirlerinin aksaması gibi kritik sorunları beraberinde getirmiştir. Makale, bu jeopolitik krizin havacılık endüstrisi ve bağlantılı sektörler üzerindeki somut etkilerini veriler ışığında tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Yüksek Hızlı Tren Hatlarının Kent ile Kır Arasındaki Gelir Eşitsizliği Üzerindeki Etkisi: Çin İl Düzeyi Şehir Paneli Üzerine Çift Farklar Analizi
Gelişmekte olan ekonomilerde ulaşım altyapı yatırımlarının bölgesel kalkınma ve gelir dağılımı üzerindeki etkileri iktisat ve mekânsal planlama literatüründe temel bir tartışma konusudur. Çin'de 1978 sonrası yaşanan hızlı ekonomik büyüme, kentsel ve kırsal alanlar arasındaki gelir uçurumunu derinleştirmiştir. Yüksek hızlı tren ağlarının genişlemesi mekânsal sıkıştırma ve erişilebilirlik sağlarken, bu altyapının kentsel ve kırsal refah farklarını daraltıp daraltmadığı veya iş gücü ile sermaye kaçışına yol açarak eşitsizliği artırıp artırmadığı sorusu literatürde henüz uzlaşıya varılamamış kritik bir araştırma konusunu oluşturmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Hızlı Kilo Vermenin Brezilya Jiu-Jitsu Sporcularının Müsabaka Sürecindeki Duygu Durumları ve Tükenmişlik Düzeylerine Etkisi
Mücadele sporlarında sporcuların müsabaka öncesinde kısa sürede yüksek miktarda vücut kütlesi kaybetmesi yaygın bir stratejidir. Sporcular alt sıkletlerde fiziksel avantaj elde etme amacıyla bu yönteme başvursa da kısıtlayıcı diyetler ve dehidrasyon uygulamalarının sporcuların psikolojik durumu üzerindeki etkileri spor psikolojisi alanında tartışılmaktadır. Brezilya jiu-jitsusu sporcularında hızlı kilo kaybının spora özgü tükenmişlik boyutları ve duygu durumu bileşenleri üzerindeki etkisi literatürde yeterince incelenmemiştir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Küresel İklim Değişikliğinin Balık Ekolojisi ve Denizel Ekosistem İşlevleri Üzerindeki Çok Ölçekli Etkileri
Küresel iklim değişikliği, okyanus ısınması, asitlenme ve oksijensizleşme gibi çoklu stres kaynakları aracılığıyla deniz ekosistemlerini hızla dönüştürmektedir. Balıklar, sucul ekosistemlerin biyolojik çeşitliliği, üretkenliği ve esnekliği için temel işlevler üstlenmesine rağmen, iklim değişikliği araştırmaları büyük oranda organizma düzeyinde ve ekofizyolojik süreçlere odaklanmıştır. Bu durum, genetik düzeyden ekosistem ölçeğine kadar olan karmaşık ekolojik etkileşimlerin ve yukarı yönlü ölçekleme süreçlerinin bütüncül olarak anlaşılmasını zorlaştırmakta ve ekolojik yönetim stratejilerinin geliştirilmesini engellemektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Plantar Fasiitli Modern Pentatlon Sporcularında Masaj Terapisinin Ağrı ve Dayanıklılık Performansına Etkisi
Plantar fasiit, sporcularda ve sedanter bireylerde sıklıkla karşılaşılan, topuk bölgesinde mikro travmalar ve inflamasyonla seyreden önemli bir alt ekstremite rahatsızlığıdır. Çoklu branş içeren ve yüksek düzeyde aerobik dayanıklılık gerektiren modern pentatlon sporunda, alt ekstremitede oluşan ağrı ve fonksiyonel kısıtlılıklar atletlerin koşu parametrelerini ve genel performanslarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Literatürde masajın akut etkileri bilinmekle birlikte, modern pentatlon gibi zorlu branşlarda düzenli derin friksiyon masajının ağrı ve dayanıklılık üzerindeki uzun süreli etkilerini inceleyen ampirik çalışmalar sınırlıdır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Havza Etkisi Altında Antakya'da (Türkiye) Alan Karakterizasyonu ve Hasar Görebilirliğin İncelenmesi
Deprem mühendisliği ve sismolojik araştırmalarda, yerel zemin koşulları ve havza etkileri deprem dalgalarının genliğini, frekans içeriğini ve dolayısıyla yüzeydeki hasar potansiyelini belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Yumuşak çökeller ile sert anakaya arasındaki derinlik ilişkisi, sismik dalgaların yansımasını ve odaklanmasını doğrudan etkileyerek deprem büyüklüğünün ötesinde yıkıcı etkilere yol açabilmektedir. Özellikle aktif fay hatları ve çöküntü havzaları üzerinde yer alan kentsel yerleşimlerde, anakaya derinliğinin ve zemin hassasiyet indeksinin mekânsal olarak yüksek hassasiyetle haritalanması, afet öncesi risk azaltma çalışmalarının ilk adımıdır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'de Meydana Gelen Depremlerin Demografik Yapı ve Tarım Sektörü Üzerindeki Etkileri
Doğal afetler, özellikle sismik açıdan aktif fay hatları üzerinde yer alan ülkelerde sosyo-ekonomik sistemleri ve kırsal yaşam alanlarını derinden etkilemektedir. Afetlerin yol açtığı fiziki yıkım, yalnızca konut ve altyapı kaybıyla sınırlı kalmayıp, nüfus hareketlerini, yerleşim düzenlerini ve tarımsal üretim kapasitesini doğrudan sarsmaktadır. Tarım sektörü, arazi yapısındaki bozulmalar, sulama altyapısı ve ahırların tahrip olması, hayvan kayıpları ile kırsal iş gücünün göç etmesi nedeniyle afetlerden en yüksek düzeyde etkilenen alanlar arasındadır. Literatürde afetlerin makroekonomik etkileri incelenmekle birlikte, Türkiye'deki büyük depremlerin demografik değişimler ile tarımsal üretim göstergeleri arasındaki ilişkisini ampirik verilerle bütüncül biçimde ele alan çalışmalara duyulan ihtiyaç bu araştırmanın temel odağını oluşturmaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
İklim Değişikliği ve Tarımsal İşletmelerin Duyarlılığı: İklim Değişikliğinin Tarımsal Verimlilik Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi
İklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda güvencesi üzerindeki etkileri, kalkınma iktisadı ve çevre psikolojisi literatüründe geniş yer tutan temel bir tartışma alanıdır. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde iklimsel değişkenliklerin kırsal hanehalkı gelirleri ve ürün verimliliği üzerindeki olumsuz yansımaları sıklıkla incelenmektedir. Ancak mevcut literatür genellikle gelişmiş ülke senaryolarına veya genel iklim modellerine odaklanmakta, Hindistan gibi iklimsel parametreleri son derece heterojen olan coğrafyalarda ürün bazlı uzun dönemli ampirik çözümlemeler sınırlı kalmaktadır. Bu makale, altmış yıllık dönemsel veriyi kullanarak maruz kalma, duyarlılık ve uyum kapasitesi göstergelerini ürün verimliliğiyle ilişkilendirmekte ve tarımsal işletmelerin kırılganlığını kapsayıcı finansman araçlarıyla hafifletme yönündeki akademik tartışmaya özgün bir katkı sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Liderlik Tarzının Antrenör-Sporcu İlişkisi, Sporcuların Motivasyonları ve Sporcu Tatmini Üzerindeki Etkileri
Spor psikolojisi ve spor yönetimi alanında antrenör liderlik tarzlarının sporcuların psikolojik gelişimi, eğitim verimliliği ve tatmin düzeyleri üzerindeki etkileri kapsamlı biçimde tartışılmaktadır. Çin yükseköğretimindeki merkeziyetçi ve performans odaklı spor sistemi bünyesinde otokratik ve demokratik liderlik yaklaşımlarının antrenör-sporcu ilişkisi, özerk motivasyon ve sporcu tatmini üzerindeki doğrudan ve dolaylı mekanizmaları ampirik olarak açıklanmayı bekleyen önemli bir araştırma konusudur.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Ozel Olimpiyatlar Uyesi Uyarlanmis Spor Sporcularinin Oznel Iyi Oluslarinda Antrenor Liderlik Tarzi, Temel Psikolojik Ihtiyaclar ve Motivasyonun Aracılik Etkileri
Spor psikolojisi ve uyarlanmis fiziksel aktivite literatürunde, zihinsel ve gelişimsel yetersizligi olan bireylerin spora katılıminin psikososyal iyilik hali üzerindeki etkileri genis bicimde tartisilmaktadir. Antrenorlerin sergiledigi liderlik davranışlarinin sporcularin gudulenme duzeyleri ve yasam doyumlari üzerindeki belirleyici rolu bilinmekle birlikte, uyarlanmis spor alaninda çalışan antrenorlerin demokratik veya otokratik tutumlarinin sporcularin temel psikolojik ihtiyaclari ve ozerk motivasyonlari aracıligiyla oznel iyi oluslarina nasıl yansidigina dair ampirik kanıtlar sınırlidir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Sekiz Haftalık Kompleks Antrenmanın Çinli Seçkin Kadın Modern Pentatletlerin Alt Ekstremite Kuvveti ve Gücü Üzerindeki Etkileri
Modern pentatlon; eskrim, yüzme, binicilik ile atış ve kır koşusunun birleşiminden oluşan lazer koşu branşlarını kapsayan, yüksek teknik beceri ve çok yönlü fiziksel uygunluk gerektiren karmaşık bir spordur. Uluslararası Modern Pentatlon Birliği (UIPM) tarafından 2022-2024 dönemi için getirilen yeni kural değişiklikleri, lazer koşu mesafesini kısaltmış ve yüzme parkurunu mesafeli katarak sporcuların patlayıcı alt ekstremite kuvveti ve gücüne olan ihtiyacını artırmıştır. Geleneksel direnç antrenmanları maksimal kuvvet gelişiminde etkili olsa da antrenmanlı sporcularda tek başına plateau etkisini aşmaya yetmeyebilmekte, bu nedenle kas gücü ve patlayıcılığı eşzamanlı geliştiren kompleks antrenman modellerine olan gereksinim öne çıkmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Kimliğin Almanya’daki Türk Diasporasının Oy Verme Davranışına Etkisi: 2018 Türkiye Seçimlerinde AK Parti Oylarına İlişkin Bir Çalışma
Uluslararası göç ve dış oylama haklarının gelişimi, diasporaların köken ülkelerdeki seçim süreçlerine etkisini siyaset biliminin merkezine taşımıştır. Diasporanın oy verme davranışını açıklayan kuramsal yaklaşımlar homojen bir yapı sunmamakta; sosyo-ekonomik statü, bütünleşme düzeyleri ve kimliksel aidiyetler farklı ülkelerde farklı siyasal tercihlere yol açmaktadır. Türkiye örneğinde, Almanya'daki Türk diasporasının 2018 seçimlerinde sergilediği yüksek AK Parti desteği, siyasal katılım, kimlik inşası ve ev sahibi ülkedeki uyum süreçleri ekseninde önemli bir tartışma oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Blokzincir Tabanlı Taraftar Tokenlarında Oy Verme Katılımı ve Etkileşim Dinamikleri
Dijital inovasyon ve blokzincir teknolojisinin spor endüstrisine entegrasyonu, taraftar etkileşimini geleneksel pasif tüketim modellerinden aktif katılımcı modellere doğru dönüştürmektedir. Kulüplerin taraftarlarla kurduğu finansal ve etkileşimsel köprüler, artık tokenlar aracılığıyla oylama sistemlerine entegre edilmektedir. Ancak bu yeni etkileşim modelinin taraftarları karar alma süreçlerine ne ölçüde dahil ettiği, oylamaların niteliği ve farklı spor sektörlerindeki katılım dinamikleri akademide yeterince çözümlenmemiştir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Ham Petrol Soklarinin Makroekonomik Etkileri: Guney Asya Ulkelerinden Kanıtlar
Kuresellesen dunya ekonomisinde enerji girdileri, özellikle de ham petrol, surdurulebilir buyumenin ve endustriyel uretimin en temel motoru olarak kabul edilmektedir. Petrol fiyatlarinda meydana gelen dalgalanmalar, yalnizca enerji ureten ulkelerin degil, enerji ithalatina bagimli olan gelismekte olan ulkelerin makroekonomik istikrarini da doğrudan etkilemektedir. Guney Asya bölgesi, yüksek enerji talebi ve yapısal olarak disa bagimli yapisiyla petrol fiyat soklarina son derece hassas bir bölgedir. Literatürde, petrol soklarinin ekonomik buyume, enflasyon, faiz oranlari ve doviz kuru üzerindeki asimetrik etkileri üzerine yoğun bir tartisma yurutulmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
İstanbul İklimi Üzerindeki Uzun Dönemli Şehir Isı Adası Etkisinin Değerlendirilmesi
Hızlı kentleşme, nüfus artışı ve düzensiz arazi kullanımı, küresel ölçekte megakentlerin yerel iklim yapılarını değiştiren temel faktörler arasında yer almaktadır. Kırsal alanların kentsel yerleşimlere dönüştürülmesi, yüzey radyasyonunu ve enerji dengesini bozarak kentsel alanların kırsal çevrelerine kıyasla daha sıcak olmasına yol açan kentsel ısı adası (UHI) olgusunu tetiklemektedir. İstanbul gibi sanayileşme ve yoğun göçle büyüyen megakentlerde, bitki örtüsünün azalması ve betonlaşmanın artması mikroklimatik dengeleri doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda alan literatürü, kentsel alan genişlemesi ile uzun dönemli sıcaklık eğilimleri arasındaki etkileşimin meteorolojik veriler ve arazi örtüsü analizleriyle çok boyutlu olarak çözümlenmesi gerekliliğini tartışmaktadır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Prusya ve Osmanlı Devleti'nin Ordu ve Askeri Eğitimlerinde Modernleşme Çabaları İle Osmanlı Askeri Eğitimi Üzerinde Prusya Etkisi
XIX. yüzyılda ve XX. yüzyılın başlarında Avrupa'da yaşanan devrimler ve milliyetçilik akımları, çok uluslu imparatorlukların dağılmasına yol açarken, ulus devletlerin kurulmasını hızlandırmıştır. Bu süreçte askeri güç ve eğitim sistemleri hayati bir önem kazanmıştır. Bu makale, askeri modernleşme çabalarını Prusya ve Osmanlı İmparatorluğu özelinde karşılaştırmalı olarak ele almakta, özellikle Prusyalı askeri heyetlerin Osmanlı askeri eğitim reformları üzerindeki derin etkisini ve bu iki devletin ordu yapılarını nasıl dönüştürdüklerini incelemektedir.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
İklim Değişikliğinin Tarımsal Üretime Etkisi: Asya'da Sorunlar, Zorluklar ve Fırsatlar
Küresel iklim değişikliği ve iklim değişkenliği, özellikle kırılgan ve gıda güvencesizliği yüksek olan Asya bölgesinde tarımsal sürdürülebilirliği tehdit eden temel dinamikler arasında yer almaktadır. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde altmışını barındıran Asya kıtasında, kuraklık, sıcaklık dalgaları, düzensiz ve şiddetli yağışlar, seller ve yeni gelişen zararlılar çiftçilerin geçim kaynaklarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Alan literatüründe iklim iklimsel aşırılıkların ürün verimi, hayvancılık, ormancılık ve su ürünleri üzerindeki tahribatı tartışılmakta; bölgesel gıda güvenliğini korumak adına iklim-akıllı ve dirençli tarım tekniklerinin geliştirilmesi ile disiplinlerarası modelleme yaklaşımlarının rolü sörgülanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Jeopolitik Risklerin Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği
Küresel ölçekte artan jeopolitik gerilimler, savaşlar, terör eylemleri ve siyasi belirsizlikler, gelişmekte olan ülkelerin makroekonomik istikrarı üzerinde doğrudan ve dolaylı baskılar yaratmaktadır. Özellikle coğrafi konumu itibarıyla bölgesel çatışma odaklarına yakın olan Türkiye gibi yükselen piyasa ekonomilerinde, jeopolitik risklerin enflasyon, döviz kuru ve sanayi üretimi gibi temel göstergeler üzerindeki dinamik etkilerini zaman ve frekans boyutunda çözümlemek iktisat literatüründe kritik bir tartışma alanıdır. Bu çalışma, küresel jeopolitik risk şoklarının Türkiye'nin temel makroekonomik değişkenleri üzerindeki kısa, orta ve uzun vadeli nedensellik ilişkilerini ampirik olarak test ederek alandaki literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Sosyo-ekonomik farklılaşmanın dijitalleşme üzerindeki etkisi: Kadıköy ve Bağcılar (İstanbul) örneği
21. yüzyılın en önemli sosyo-ekonomik olgusu olan kentler, küreselleşme etkisiyle mekânsal ve toplumsal bir ayrışma süreci içerisindedir. Kapitalist ekonomik yapı ve neoliberal politikalar, gelir dağılımındaki eşitsizlikleri derinleştirerek kentsel mekânda sosyo-mekânsal katmanlaşmaya yol açmaktadır. Bu durum, bireylerin teknolojiye erişimini ve kullanım pratiklerini de doğrudan etkilemektedir. Makale, İstanbul'un iki zıt sosyo-ekonomik profiline sahip ilçesi olan Kadıköy ve Bağcılar üzerinden, bu toplumsal farklılaşmanın dijitalleşme süreçlerine nasıl yansıdığını ve dijital uçurumun kentsel ölçekte nasıl somutlaştığını sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Gelişmekte Olan Hisse Senedi Piyasalarında Yatırımcı Eğiliminin Mevcut ve Gelecekteki Getiriler Üzerindeki Tahmin Edici Etkisi
Geleneksel finans teorileri yatırımcıların rasyonel hareket ettiğini ve piyasalarda bilginin eşit dağıldığını varsayarken, davranışsal finans yaklaşımı yatırımcı psikolojisinin ve duygu durumlarının varlık fiyatlaması üzerindeki belirleyici etkisini öne sürmektedir. Gelişmekte olan hisse senedi piyasalarında yatırımcı eğiliminin (investor sentiment) hisse senedi getirilerini doğrusal ve doğrusal olmayan modeller çerçevesinde ne ölçüde tahmin edebildiği literatürde tartışmalı bir konu olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, söz konusu piyasalarda yatırımcı eğiliminin anlık ve farklı zaman ufuklarındaki getiriler üzerindeki tahmin gücünü ampirik olarak inceleyerek literatürdeki doğrusal olmayan ilişki tartışmalarına katkı sunmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Z Kuşağı ve Finansal Okuryazarlık: Kuşaksal Yetkinliklerin Karşılaştırmalı Bir Analizi
Finansal okuryazarlık, bireylerin karmaşık finansal sistemler içinde bilinçli kararlar alabilmesi ve uzun vadeli ekonomik istikrarı sağlaması açısından kritik bir yaşam becerisi olarak kabul edilmektedir. Özellikle dijital yerli olan ve ekonomik özerkliğini kazanan Z kuşağının finansal yetkinliklerinin önceki kuşaklarla nasıl bir farklılık gösterdiği, son yıllarda sosyal bilimler ve ekonomi literatüründe yoğun bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Çek Cumhuriyeti örneğinde, sosyalist geçmişin yarattığı tarihsel bağlam ve piyasa ekonomisine geçiş süreçleri, kuşaklar arası finansal algıları etkileyen özgün bir zemin sunmaktadır. Bu çalışma, genç nüfusun finansal karar alma süreçlerini ve bu süreçlerin önceki kuşaklarla karşılaştırmalı görünümünü incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Güven Değişkenlerinin Aracı Rolü: Sosyal Medya Pazarlamasının Scarlet Fitriajaya Banyuwangi Bayiindeki Satın Alma Kararlarına Etkisi
Dijital cagin hizla gelismesiyle birlikte tuketici davranışlarinda ve isletmelerin pazarlama stratejilerinde koklu değişiklikler yasanmaktadir. Özellikle guzellik ve kozmetik sektörunde, sosyal medya platformlarinin yayginlasmasi tuketicilerin marka algisini ve satin alma süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Ancak bazi markalar satislarinda dususlerle karsilasmakta ve bu durum dijital pazarlama faaliyetleri ile tuketici guveni arasindaki ilişkinin derinlemesine incelenmesini zorunlu kilmaktadir. Araştırma, sosyal medya pazarlamasinin tuketici guveni üzerindeki rolunu ve bunun satin alma kararlarina yansimasini Scarlet Fitriajaya Bayii bağlaminda ele almaktadir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
İtibarın Hissedar Değeri Üzerindeki Etkisi: Marka Değeri Üzerinden Ampirik Bir İnceleme
Modern işletme yönetimi ve kurumsal iletişim yazınında itibar, şirketlerin rekabet avantajı sağlayan en önemli soyut varlıkları arasında konumlandırılmaktadır. Geleneksel olarak bireysel düzeyde ele alınan itibar kavramı, günümüzde paydaş etkileşimleri ve sosyo-kültürel çevre dinamikleriyle birlikte şirketlerin merkezine taşınmıştır. Kurumsal finans ve pazarlama literatürü, güçlü bir itibarın marka değeri ve hissedar değeri ile olan ilişkisini sıkça tartışmaktadır. Bu çalışmanın çıkış noktası, şirket itibarının finansal performans göstergeleri üzerindeki etkisini ampirik olarak test etme ihtiyacıdır. İtibarın doğrudan ölçülmesindeki zorluklar nedeniyle, marka değeri değişimleri bu çalışmada kurumsal itibarın bir vekili olarak ele alınmıştır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Pliometrik Antrenmanin Gulle Atma Tekniği Performans Düzeyleri ve İlgili Motor Beceriler Üzerindeki Etkisi
Beden eğitimi ve spor bilimleri alanında, atletizm atma disiplinlerinden biri olan gülle atma, üst düzey patlayıcı güç, kısa süreli ivmelenme ve nöromüsküler koordinasyon gerektiren dinamik bir branş olarak öne çıkmaktadır. Literatürde atma performansını artırmak amacıyla geleneksel direnç antrenmanlarının etkileri incelenmiş olsa da, pliometrik antrenmanların gülle atma tekniği ve temel motor yetiler üzerindeki doğrudan etkileri ve bu gelişimin arkasındaki mekanizmalar detaylı bir incelemeye ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışma, genç sporcularda pliometrik antrenman programlarının gülle atma becerisi ve ilgili motor faktörler üzerindeki rolünü ampirik olarak ele almaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Gençler, Yerel Seçmenler ve Siyasi Yetkililer Arasında Deniz Kirliliği Endişesini ve Politika Desteğini Teşvik Edebilir
Çevre sorunlarına yönelik siyasi çözümlerin uzun süredir zorlu olduğu bir bağlamda, siyasi ideolojilerin çevresel tutumlar üzerindeki belirleyici etkisi ve siyasi partiler arasındaki geniş uçurumlar çevresel ilerlemeyi engellemektedir. Yetişkinler arasında çevresel konulara yönelik genel endişe artış gösterse de, gençlerin aile dışındaki yetişkinleri etkileme potansiyeli yeterince araştırılmamıştır. Bu durum, özellikle yerel yetkililer gibi politika üzerinde doğrudan etkisi olan ancak partizan ayrımlar nedeniyle uzlaşmaya daha az istekli olabilecek gruplar üzerindeki genç etkisinin anlaşılması gerektiği sorusunu ortaya koymaktadır. Mevcut araştırmalar, gençlerin aile üyeleri arasında nesillerarası öğrenme yoluyla çevresel farkındalık oluşturabileceğini gösterse de, bu etkinin daha geniş topluluklara ve siyasi karar alıcılara ne ölçüde yayıldığı belirsizliğini korumaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
İş ve Yaşam Dengesi Kavramının Etkili İşletme Yönetimi ve Çalışan Motivasyonundaki Rolü
Küreselleşen pazarlar, hızla gelişen teknolojiler ve artan rekabet ortamı, işletmelerde insan kaynakları yönetiminin önceliklerini yeniden şekillendirmektedir. Bu dönüşüm sürecinde çalışanların mesleki yükümlülükleri ile kişisel yaşamları arasındaki uyumu yakalaması, bireysel esenlik kadar örgütsel verimlilik ve bağlılık açısından da kritik bir eşik oluşturmaktadır. Geleneksel çalışma modellerinin ve aile yapıları ile iş gücüne katılım dinamiklerinin değişmesiyle birlikte, iş ve yaşam dengesi kavramı lüks bir yan hak olmaktan çıkıp temel bir yönetim aracı haline gelmiştir. Bu bağlamda, çalışanların motivasyonunu artırmak ve kurumsal sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla farklı demografik ve örgütsel değişkenlerin iş-yaşam dengesi üzerindeki etkilerinin incelenmesi gerekmektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Yapay Zekâ Tarafından Oluşturulan E-posta Pazarlama İçeriğinin E-posta Teslim Edilebilirliği ve İstenmeyen Posta Klasörüne Düşme Üzerindeki Etkisinin Analizi
Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin pazarlama, müşteri ilişkileri yönetimi ve içerik oluşturma gibi alanlarda giderek artan etkisiyle birlikte, e-posta iletişiminde kişiselleştirilmiş içerik sunma potansiyeli büyük bir önem kazanmıştır. Ancak, yapay zekâ tarafından üretilen e-posta içeriklerinin, özellikle istenmeyen posta klasörüne düşme endişesi, pazarlamacılar için kritik bir sorun teşkil etmektedir. Bu bağlamda, bu çalışma yapay zekâ destekli e-posta içeriklerinin teslim edilebilirliği üzerindeki gerçek etkisini deneysel bir ortamda inceleyerek mevcut literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Bu, hem işletmelerin pazarlama stratejilerini optimize etmeleri hem de yapay zekâ kullanımının kabul edilebilirliği açısından önemli çıkarımlar sunar.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Çevrimiçi Yemek Siparişi Uygulamalarının Depresyon ve Yeme Davranışları Üzerindeki Etkisi: Kartınızda Ne Var?
Çevrimiçi yemek siparişi (ÇYSU) uygulamalarının günlük yaşama entegrasyonu, yeme alışkanlıkları ve psikolojik sağlık üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. Dijitalleşme ile birlikte hızlı ve işlenmiş gıdalara kolay erişim, bireyleri sürekli bir dijital gıda ortamına maruz bırakmaktadır. Bu durum, artan zihinsel sağlık sorunları, özellikle genç yetişkinlerdeki depresyon ve düzensiz yeme davranışları bağlamında endişe vericidir. Önceki araştırmalar, ÇYSU kullanım sıklığının atıştırma oranlarının artması, sağlıksız gıda tercihlerinin yaygınlaşması ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarından uzaklaşma gibi değişimlerle ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu uygulamaların, obezite ve kronik hastalık risk faktörlerini pekiştirebileceği de belirtilmektedir. Ayrıca, dijital platformlardaki kişiselleştirilmiş reklam ve pazarlama taktikleri, dengeli beslenme alışkanlıklarını sürdürmeyi zorlaştırarak, duygusal ve kontrolsüz yeme gibi bozukluklara zemin hazırlayabilir. Bu karmaşık etkileşimler, ÇYSU’ların depresyon ve yeme davranışları üzerindeki doğrudan etkilerini anlamayı kritik kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
TikTok Üzerinden Maui Orman Yangınlarına İlişkin Kriz İletişimi: Bir Yıllık Gönderi Etkileşimlerinin İçerik Analizi
Afet iletişimi alanında sosyal medya, geleneksel haber kaynaklarının yerini almaya başlamış ve kriz anlarında toplumsal mobilizasyonun temel aracı haline gelmiştir. Ancak TikTok gibi eğlence odaklı platformların kriz sırasında nasıl bir bilgi kaynağına dönüştüğü ve kullanıcı etkileşimini hangi unsurların tetiklediği üzerine tartışmalar sürmektedir. Bu çalışma, kriz iletişimindeki Sosyal Aracılı Kriz İletişimi (SMCC) teorisini TikTok bağlamında test ederek, görsel anlatıların ve dezenformasyonun afet yönetimindeki etkisini derinlemesine araştırmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Instagram Üzerinde Ünlüler ve Etkileyicilerin Ergenlere Yönelik Yiyecek ve Icecek Pazarlamasının Analizi
Dijital medyanin kuresel ölçekte yayginlasmasi, gida ve icecek endustrisinin geleneksel reklamciliktan uzaklasarak Instagram gibi sosyal medya platformlarina yonelmesine zemin hazırlamistir. Özellikle ergenler gibi dijital mecralari yoğun kullanan gruplar, unlulerin ve sosyete etkileyicilerinin (influencer) gizli ya da acik pazarlama mesajlarina doğrudan maruz kalmaktadir. Dunya Sağlık Örgütu gibi kuruluslar, ergenlerin obezite riskini artiran bu tur sağlıksiz urun tanitimlarinin denetlenmesi gerektigini vurgularken, akademik alanda dijital gida pazarlamasinin kapsamini ve ikna edici tekniklerini inceleyen araştırmalara duyulan ihtiyac sürekli artmaktadir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Liderlikte Etkin Takım Kurmanın Bir Unsuru Olarak Duygusal Zekanin Önemi
Modern iş yaşamının getirdiği dinamik ve karmaşık değişim süreçleri, geleneksel otorite temelli yönetim anlayışlarının sörgülanmasına yol açmıştır. Küreselleşen ekonomilerde ekiplerin çeşitlenmesi, kriz yönetimi ve sürdürülebilir performans gibi alanlarda liderlerin teknik uzmanlık kadar kişilerarası ilişkileri yönetme becerilerine de ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Bu bağlamda duygusal zeka, bireylerin kendi duygularını anlamlandırması ve başkalarının duygusal durumlarını yönetmesi ekseninde liderlik etkinliğini belirleyen kritik bir olgu olarak öne çıkmaktadır. Literatürde duygusal zekanın liderlik süreçlerindeki rolüne ilişkin teorik tartismalar yoğunlaşırken, bu yetkinliklerin takım dinamiğine etkisinin ampirik olarak incelenmesi önem taşımaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Pep Guardiola Tarafından Çalıştırılan Takımların Oyun Tarzı Üzerine Maç Konumunun Etkisi
Modern futbol dinamikleri, oyuncuların bireysel ve kolektif beceri düzeylerindeki ilerlemelerin yanı sıra maç konumu, turnuva kategorisi ve rakip seviyesi gibi bağlamsal değişkenlere uyum sağlamayı zorunlu kılmaktadır. Özellikle iç saha ve dış saha oynamak, takımların savunma yerleşimlerini, hücum organizasyonlarını ve teknik-taktik uygulama başarılarını doğrudan etkileyen kritik bir çevresel faktördür. İspanya La Liga'nın daha çok teknik ve topa sahip olma odaklı futbolu ile İngiltere Premier Lig'in yüksek tempolu ve fiziksel karakteri arasında belirgin farklar bulunmaktadır. Bu bağlamda, farklı ulusal liglerde ve benzer felsefelerle başarı yakalamış olan Pep Guardiola gibi üst düzey teknik direktörlerin takımlarının, maç konumuna bağlı olarak oyun tarzlarını değiştirip değiştirmediği sorusu spor bilimleri yazınında önemli bir tartışma alanı oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Sürdürülebilir İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamaları ve İşlemsel Liderliğin Çalışanların Verimliliği ile Uyumlu Performansına Etkisi: Pandemi Sonrası Dönem İçin Politikalar
Günümüzün hızla değişen ve öngörülemez küresel iş ortamında, geleneksel iş performans ölçütleri bireylerin karmaşık krizlerle başa çıkma ve belirsizliklere uyum sağlama kapasitesini tam olarak yansıtmada yetersiz kalmaktadır. Özellikle COVID-19 sonrası dönemde, örgütsel sürekliliği ve rekabet avantajını korumak isteyen kuruluşların, çalışanların rutin görev tanımlarının ötesine geçerek sergiledikleri uyumlu performans davranışlarını destekleyen insan kaynakları politikalarına yönelmesi zorunlu hâle gelmiştir. Bu bağlamda, stratejik insan kaynakları yönetimi uygulamalarının çalışanların uyumlu performansı üzerindeki belirleyici rolü ve bu süreçte yönetsel liderlik tarzlarının düzenleyici etkileri, örgütsel davranış yazınında önem kazanan temel tartışma alanları arasında yer almaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Batı Cava'daki Z Kuşağının Yatırım Kararları Üzerinde İslami Finansal Okuryazarlık, İslami Finansal Kapsayıcılık ve Finansal Davranışın Etkisi
Endonezya'nın en yoğun nüfuslu bölgesi olan Batı Cava'da Z kuşağı, teknolojik yetkinlikleri sayesinde ekonomik kalkınmanın temel itici gücü olarak görülmektedir. Ancak İslami finansal okuryazarlık ve kapsayıcılık endekslerinin genel finansal verilere kıyasla düşük olması, genç yatırımcıların yeterli bilgiye sahip olmadan riskli alanlara yönelmesine neden olmaktadır. Bu çalışma, bölgedeki Müslüman gençlerin dini prensiplere uygun finansal araçlara erişimlerinin ve bu konudaki bilgi düzeylerinin yatırım tercihlerini nasıl şekillendirdiğini ampirik bir model üzerinden tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Robotik ve Kodlama Eğitiminin Kız Öğrencilerin STEM Motivasyonu, Tutumu ve Kariyer Hedefleri Üzerindeki Etkisi
STEM eğitimi, 21. yüzyıl becerilerini geliştirmeyi, ekonomik büyümeyi desteklemeyi ve STEM alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamayı amaçlayan disiplinler arası bir yaklaşımdır. Ancak, geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri ve kültürel stereotipler nedeniyle kız öğrencilerin bu alanlardaki kimlik gelişimleri ve kariyer tercihleri sınırlı kalmaktadır. Özellikle sözel ve dini ağırlıklı müfredata sahip, teknolojiye erişimi kısıtlı kız okullarında bu engeller daha belirgindir. Bu çalışma, literatürdeki bu boşluğu doldurmak amacıyla sözel-dini odaklı bir kız lisesindeki teknoloji müdahalesinin etkilerini ampirik olarak sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Etkili İşletme Yönetiminde İletişimin Rolü: İki Araç Kiralama İşletmesinin Karşılaştırmalı Analizi
İç iletişim, modern işletme yönetiminde sadece bilgi aktarımı değil, kurumsal kültürün inşası ve çalışan bağlılığının tesisi için stratejik bir fonksiyon olarak değerlendirilmektedir. Literatürde iletişimin planlama, örgütleme, motivasyon ve kontrol süreçlerindeki kritik rolü vurgulansa da, aynı sektördeki benzer ölçekli işletmelerin iletişim pratiklerinin operasyonel düzeyde nasıl farklılaştığına dair ampirik bir boşluk bulunmaktadır. Bu makale, Polonya araç kiralama sektöründeki iki işletmeyi karşılaştırarak teknoloji kullanımı ve katılımcı modellerin iletişim etkinliği üzerindeki somut etkilerini tartışmaya açmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Eğitim Liderliğinde Kadınların Kariyer Yolları: Yaş, Cinsiyet, Doğum ve Ebeveyn İzinlerinin Etkisinin İncelenmesi
Eğitim yönetiminde kadınların temsili, öğretmen nüfusunun çoğunluğunu oluşturmalarına rağmen liderlik pozisyonlarında erkeklerin orantısız bir şekilde baskın olması nedeniyle küresel düzeyde tartışılan kronik bir sorundur. Kanada genelinde ve özel olarak Alberta eyaletinde K-12 eğitim sistemindeki bu dengesizlik, kadınların kariyer basamaklarındaki ilerlemesini engelleyen görünmez engelleri (cam tavan) beraberinde getirmektedir. Alan yazında kadınların karşılaştığı engeller çoğunlukla tekil değişkenler üzerinden açıklanmakta, ancak yaş, cinsiyet ve ailevi sorumluluklar ile ebeveyn izinlerinin kesişimsel etkileri bütüncül şekilde sörgülanmamaktadır. Bu araştırma, belirtilen kesişimsel dinamiklerin kadın eğitimcilerin kariyer ilerlemelerini nasıl geciktirdiğini ve şekillendirdiğini Alberta bağlamında ampirik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Vay Canına! Çok Havalı: Marka Havalılığının Marka Aşkı ve Marka Bağlılığı Aracılığıyla Müşteri Psikolojik Refahı Üzerindeki Etkisi
Geleneksel pazarlama literatürü uzun süre boyunca müşteri memnuniyetini nihai hedef olarak görmüştür. Ancak küreselleşme, artan rekabet ve değişen tüketici beklentileri memnuniyetin marka sadakati sağlamada tek başına yetersiz kaldığını göstermektedir. Bu bağlamda günümüz pazarlama alanı, müşteri ilişkilerini derinleştirmek amacıyla tüketici bağlılığı ve psikolojik refah gibi kavramlara odaklanmaktadır. Özellikle teknoloji ürünlerinin standartlaşmasıyla birlikte markaların kendilerini farklılaştırma ihtiyacı doğmuş ve marka havalılığı bu farklılaşmanın temel bir unsuru haline gelmiştir. Bu makale, marka havalılığının tüketicilerin psikolojik iyi oluş hallerini ve duydukları memnuniyeti nasıl etkilediği sorusuna yanıt aramaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'deki Z Kuşağının Satın Alma Davranışları Üzerinde Bir Pazarlama Tekniği Olarak Oyun İçi Reklamların Etkisi
Dijitalleşen küresel pazarda geleneksel reklam modellerinin yerini alan oyun içi reklamcılık, özellikle Z kuşağı gibi dijital yerlilerin tüketim alışkanlıklarını dönüştürmektedir. Türkiye'de genç nüfusun oyun ekosistemine olan yoğun katılımı, markalar için stratejik bir alan oluştururken bu durumun kültürel ve İslami değerlerle etkileşimi akademik bir tartışma konusudur. Makale, bu teknolojik pazarlama yönteminin Müslüman gençlerin satın alma kararları üzerindeki etkisini, etik tüketim ve İslami pazarlama perspektifiyle harmanlayarak sosyal bilimler literatüründeki boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
COVID-19 Pandemisinin Yükseköğretimde Çevrimiçi Öğrenme Üzerine Etkisi: Bibliyometrik Bir Analiz
COVID-19 pandemisinin ortaya çıkışı, dünya genelinde yükseköğretim kurumlarını geleneksel yüz yüze eğitimden acil durum uzaktan eğitimine geçmeye zorlayarak büyük bir kesintiye yol açmıştır. Bu ani ve plansız dönüşüm, öğretim materyallerinin uygunluğu, altyapı yetersizlikleri ve fırsat eşitsizlikleri gibi birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Alanda yapılan çalışmalar hızla artsa da, bu literatürün genel eğilimlerini, bilişim teknolojileri araçlarının öğrenme yaklaşımları ve farklı disiplinlerle olan ilişkisini nitel bir sentezle ele alan kapsamlı bibliyometrik çalışmalara duyulan ihtiyaç bu makalenin ana tartışma eksenini oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Ukrayna Savaşı'nın Dayanıklılık, Koruyucu ve İncinebilirlik Faktörleri Üzerindeki Etkisi: İsrail Örneklemi ile Karşılaştırmalı Bir Analiz
Savaş ve silahlı çatışmalar, bireylerin ve toplumların psikososyal dengesini altüst eden en ağır insan kaynaklı felaketler arasında yer almaktadır. Literatürde kriz durumlarındaki başa çıkma mekanizmaları genellikle koruyucu faktörler (öznel iyi oluş, moral, umut) ve incinebilirlik faktörleri (stres belirtileri, tehlike hissi, algılanan tehditler) olarak sınıflandırılmaktadır. Bununla birlikte, egemenliği ve bağımsızlığı doğrudan tehdit altındaki bir toplumun sergilediği bireysel, toplumsal ve ulusal dayanıklılık düzeylerinin, varoluşsal tehdit altında olmayan ancak süregelen çatışmalar yaşayan toplumlarla nasıl farklılaştığı ve koruyucu faktörlerin incinebilirlik faktörlerine kıyasla dayanıklılığı ne ölçüde yordadığı alanın temel tartışma konularındandır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Yerel Tatil Bağlamında Tutumun Öncülleri ve Davranışsal Niyet Üzerindeki Etkileri
COVID-19 salgını ve küresel kriz dönemlerinde uluslararası seyahat kısıtlamaları ve bulaş riski, turizm sektörünü ağır bir durgunluğa sürüklemiştir. Bu süreçte bireyler, uzun süreli kapanma ve öz tecrit koşullarının getirdiği zihinsel yörgünluğu gidermek ve eğlence ihtiyaçlarını karşılamak adına kendi yerleşim alanlarına yakın konumlarda gerçekleşen yerel tatil (staycation) seçeneğine yönelmiştir. Alan yazında yerel tatilin ekonomik ve psikolojik faydaları vurgulanmakla birlikte, salgın koşullarında turistlerin bu türe yönelik tutumlarını ve seyahat etme niyetlerini şekillendiren psikolojik ve algısal mekanizmaları bütüncül bir yapıda inceleyen görgül araştırmaların eksikliği göze çarpmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Hukuki Metinlerin Sıfır Örnekli Anlamsal Etiketlenmesinde Büyük Dil Modellerinin Sıra Dışı Etkinliği
Hukuki metin analitiğinde metinlerin anlamsal etiketlenmesi, yargı kararlarındaki retorik rollerin, sözleşmelerdeki yükümlülüklerin ve mevzuat maddelerindeki amaçların otomatik olarak belirlenmesini sağlar. Geleneksel gözetimli makine öğrenmesi modelleri yüksek hacimli manuel etiketlenmiş veri setlerine ihtiyaç duymakta, bu da yüksek uzmanlık maliyeti yaratmaktadır. Büyük dil modellerinin gelişimi sıfır örnekli öğrenmeyle etiketleme imkânı sunsa da, GPT-4 ve GPT-3.5-turbo gibi modellerin bu konudaki başarım ve maliyet dengesi ampirik doğrulamaya muhtaçtır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Dini Orucun Bireysel, Halk ve Gezegen Sağlığı Üzerindeki Etkileri: Daha Sağlıklı, Adil ve Sürdürülebilir Bir Toplum İçin Dini Sağlık Varlığı Olarak Oruç
Modern tıptaki ve koruyucu halk sağlığı politikalarındaki gelişmeler insan ömrünü uzatmış olsa da, batı tipi beslenme ve sedanter yaşam tarzı obezite, tip 2 diyabet, kardiyovasküler rahatsızlıklar ve nörodejeneratif hastalıklar gibi medeniyet hastalıklarının yaygınlaşmasına yol açmıştır. Bununla birlikte, hayvansal gıda ağırlıklı beslenme kalıpları yalnızca bireysel metabolik sağlığı bozmakla kalmayıp sera gazı emisyonları, su tüketimi ve arazi kullanımı yoluyla gezegen sağlığı üzerinde de ağır bir tahribat oluşturmaktadır. Küresel nüfusun büyük çoğunluğunun bir dine mensup olduğu dikkate alındığında, dini oruç ritüellerinin bireysel, toplumsal ve ekolojik sağlık boyutlarını bütüncül bir yaklaşımla ele alan Disiplinlerarası Sağlık Varlığı çerçevesinde incelenmesi literatürdeki temel bir ihtiyacı karşılamaktadır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Nakşibendi Tarikatı'nın 'Koşullara Uyum Sağlama' ve 'Siyasal Aktivizm' İlkeleri Üzerinden Türk Siyasetine Etkisi
Türkiye'deki din-siyaset ilişkileri ve siyasal İslam literatüründe tasavvufi yapıların kamusal alandaki rolleri sıklıkla tartışılmaktadır. Cumhuriyet'in laikleşme reformları karşısında cemaat ve tarikatların varlıklarını nasıl sürdürdükleri, siyasal aktörlerle kurdukları ittifaklar ve toplumsal dönüşümlere verdikleri tepkiler temel araştırma konularından birini oluşturmaktadır. Bu çerçevede Nakşibendi Tarikatı, özellikle 19. yüzyıldan itibaren Osmanlı ve Türkiye siyasetinde sergilediği yüksek uyum yeteneği ve toplumsal-siyasal süreçlere aktif katılımıyla diğer yapılardan ayrışmakta; bu dinamiklerin kavramsal çerçevede nasıl inceleneceği sorusu önem kazanmaktadır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Konstantinopolis'in İaşesinde Devlet Kontrolü ve Ticaretin Etkisi
Orta Çağ Bizans iktisat tarihi araştırmalarında imparatorluk başkenti Konstantinopolis'in iaşesi, devletin meşruiyeti ve toplumsal istikrarın korunması açısından temel bir idari öncelik olarak ele alınmaktadır. Roma döneminden devralınan katı devlet kontrolü ve lonca düzenlemeleri, zamanla jeopolitik kayıplar, demografik dalgalanmalar ve dış ticari aktörlerin sisteme nüfuz etmesiyle dönüşüme uğramıştır. Alan literatüründe Nicolas Oikonomides ve Ece Turnator gibi araştırmacıların dönemlendirme modelleri çerçevesinde tartışılan temel soru, iaşe sisteminin merkezi idarenin emredici müdahalelerinden serbest piyasa koşullarına ve İtalyan tüccarların domine ettiği ticari ağlara nasıl ve hangi aşamalarla geçtiğidir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Ay Gozleminde Retroreflektor Sinyal Kayiplarinin Ay Tozu Tabakasi ve Termal Merceklenme Etkisiyle Açıklanmasi
Ay Lazer Uzaklik Ölçumu (LLR), kutlecekim fiziğinin hassas testleri ve Ay ic yapisinin araştırilmasi için kritik onem tasiyan bir yöntemdir. Ancak Apache Point Rasathanesi LLR Operasyonu (APOLLO) gibi gelismis deneyler, gozlemlenen foton geri dönüş hizlarinin teorik beklentilerden 15-20 kat daha düşük oldugunu ve dolunay fazinda bu sinyalin ek bir buyukluk derecesi kadar daha azaldigini ortaya koymaktadir. Literatürde bu sinyal kaybinin nedenlerine dair yurutulen tartismalar, Ay yuzeyindeki toz birikimi ve gunes radyasyonuna bağlı gelisen termal değişimler etrafinda odaklanmaktadir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Küresel Gıda Güvenliği ve Çevresel Sürdürülebilirlik İçin Gübrelerin Daha Etkin ve Dengeli Kullanımı
Küresel nüfus artışı ve gıda talebi, tarımsal üretimin mevcut alanlarda yoğunlaştırılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak son elli yılda sentetik gübre kullanımının hızla artması, ürün verimini yükseltmekle birlikte küresel ölçekte ciddi besin maddesi dengesizliklerine, çevre kirliliğine ve jeopolitik erişim sorunlarına yol açmıştır. Alan literatüründe gıda güvenliğini sağlama amacı ile çevresel sınırları koruma ikilemi yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Bu makale, azot, fosfor ve potasyum gübrelerinin küresel ölçekteki dengesiz kullanımını ve bunun eko-stokiyometrik sonuçlarını bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Türkiye'deki Kadınların İntihar Eğilimleri Üzerinde Etkili Olan Faktörlerin Rolü
Kadına yönelik şiddet ve intihar eğilimi, dünya genelinde kamu sağlığı politikalarının ve sosyolojik araştırmaların merkezinde yer alan karmaşık bir sorundur. Türkiye bağlamında kadınların intihar davranışları, bireysel psikolojik süreçlerin ötesinde sosyoekonomik şartlar, coğrafi dinamikler, eş veya partner ilişkilerindeki denetim mekanizmaları ve maruz kalınan çok boyutlu şiddet türleriyle şekillenmektedir. Ulusal düzeydeki temsil kabiliyeti yüksek verilerle kadın intihar eğilimini analiz etmek, risk gruplarını tespit etmek ve kanıta dayalı önleme stratejileri geliştirmek açısından hayati bir gerekliliktir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentsel Ekosistem Hizmetleri ve İklim Değişikliği Arasındaki Dinamik Etkileşim ve Sürdürülebilir Kent Planlaması
Hızlı kentleşme ve şiddetlenen iklim değişikliği çağı, kentsel ekosistemler ile iklim dinamikleri arasındaki karmaşık ilişkiyi küresel çevre tartışmalarının merkezine taşımıştır. Dünya nüfusunun yarıdan fazlasının kentlerde yaşaması ve bu oranın yükselmeye devam etmesi, kentlerin ekosistem hizmetlerine olan bağımlılığını artırmaktadır. Kentsel yeşil altyapılar; sıcaklık düzenleme, hava kalitesini koruma, karbon tutma ve taşkın kontrolü gibi kritik düzenleyici hizmetlerin yanı sıra toplumsal refahı ve biyolojik çeşitliliği destekleyen kültürel ve destekleyici imkânlar sunmaktadır. Ancak iklim değişikliği kaynaklı sıcaklık artışları, aşırı hava olayları ve değişen yağış rejimleri kentsel ekosistemlerin işleyişini ve hizmet sunma kapasitesini baskı altına almaktadır. Bu doğrultuda alanın temel tartışması, kentlerin ekosistem hizmetleri üzerindeki iklim baskılarını azaltırken doğa tabanlı çözümler yoluyla kentsel dirençliliğin ve sürdürülebilirliğin nasıl güçlendirilebileceği sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Makine Kültürü: Yapay Zeka Sistemlerinin Kültürel Evrim Süreçleri Üzerindeki Dönüştürücü Etkisi ve Kavramsal Çerçeve
İnsan türünün evrimsel başarısının en temel dayanağı olan kültür üretme ve aktarma yeteneği, dijital teknolojiler ve yapay zeka sistemlerinin yaygınlaşmasıyla yeni bir evreye girmiştir. Kültürel evrim literatürü geleneksel olarak bilginin insan toplulukları içinde sosyal öğrenme yoluyla nasıl yayıldığını, korunduğunu ve değiştiğini inceler. Ancak günümüzde arama motorları, öneri algoritmaları, üretken yapay zeka modelleri ve pekiştirmeli öğrenme sistemleri yalnızca bilginin iletimini kolaylaştırmakla kalmamakta, bizzat kültürel ögeler üreterek evrimsel süreçlerin yönünü değiştirmektedir. Bu makale, makinelerin aracılık ettiği veya doğrudan ürettiği 'makine kültürü' olgusunu Darwinci evrim ilkeleri çerçevesinde ele alarak alandaki kuramsal boşluğu doldurmayı ve disiplinlerarası bir araştırma gündemi oluşturmayı amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Deniz Bilimleri Etkileriyle Türk Boğazlarında Gemi Manevraları Tahmin Edilebilir mi?
Türk Boğazları Sistemi, Karadeniz ile Ege Denizi'ni birbirine bağlayan, Asya ve Avrupa kıtalarını ayıran ve uluslararası deniz taşımacılığı ile enerji naklinde kritik stratejik öneme sahip doğal bir su yoludur. İki deniz arasındaki yoğunluk, tuzluluk ve sıcaklık farklarından kaynaklanan iki tabakalı akıntı rejimi, karmaşık morfolojik yapı ve dar geçitlerle birleştiğinde gemi seyir emniyeti açısından ciddi riskler oluşturmaktadır. Geçmişte yaşanan Independenta, Nassia ve Vita Spirit gibi büyük deniz kazaları, hidrolojik ve oşinografik parametrelerin doğru kavranmasının önemini ortaya koymuştur. Literatürde boğaz akıntıları üzerine numerik modelleme ve genel sirkülasyon çalışmaları bulunsa da mevsimsel deniz bilimleri verilerinin oşinografik veri madenciliği ve regresyon analizleriyle işlenerek gemi manevra öngörülerinde pratik kullanımına dair nitel ampirik model ihtiyacı devam etmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
MBS Yönetiminde Suudi Arabistan Dış Politikası: Karar Birimi Değişimi ve Yemen ile Suriye Yönelimlerine Etkileri
Orta Doğu uluslararası ilişkilerinde 2003 Irak işgalinden bu yana Suudi Arabistan ve İran arasındaki rekabet temel bir dinamik oluşturmaktadır. Geleneksel literatür bu rekabeti ve Suudi dış politikasını rejim güvenliği kavramı üzerinden incelemekte, rejimin iç ve dış tehdit algılarını eş zamanlı yönetme çabalarına odaklanmaktadır. Ancak 2015 yılında Kral Selman'ın tahta çıkışı ve oğlu Muhammed bin Selman'ın (MBS) hızlı yükselişi, rejim yapısı değişmediği halde dış politikada köklü değişimlerin yaşanabileceğini göstermiştir. Bu durum, alan yazında rejimi homojen bir bütün olarak gören yaklaşımın yetersiz kaldığını ve karar alma süreçlerindeki aktörlerin ile karar birimi yapısındaki dönüşümlerin incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
COVID-19 Salgını: Küresel Ekonomi Üzerindeki Etkileri ve Sektörel Yansımaları
COVID-19 salgını, yirmi birinci yüzyılın en büyük küresel sağlık krizi ve İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan en ciddi küresel tehdit olarak tanımlanmaktadır. Sağlık sistemleri üzerinde yarattığı muazzam baskının ötesinde salgın, dünya genelinde ekonomik ve sosyal hayatı derinden sarsan makroekonomik bir şoka dönüşmüştür. Virüsün yayılmasını engellemek amacıyla uygulanan tam ve kısmi kapanma tedbirleri, uluslararası ticaret akışlarını, tedarik zincirlerini, sanayi üretimini ve hizmet sektörünü durma noktasına getirmiştir. Bu bağlamda akademide ve kamu politikasında salgının sektörler üzerindeki somut tahribatını ve izlenmesi gereken hafifletme stratejilerini bütüncül bir çerçevede değerlendirme ihtiyacı doğmuştur.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Göç Karşıtı Tutumların Seçmen Davranışı Üzerindeki Etkisi ve Sınırları: Türk Siyaseti ve Zafer Partisi Örneği
Avrupa ülkelerinde göç karşıtı radikal sağ partilerin yükselişi geniş bir literatürle açıklanırken, kitlesel göçe maruz kalan gelişmekte olan ülkelerde göç karşıtı tutumların siyasal partilere ve seçim sonuçlarına nasıl yansıdığı sorusu görece yeni bir tartışma alanıdır. Türkiye, 2011 sonrasında milyonlarca Suriyeli sığınmacıya ev sahipliği yaparak dünyada en fazla mülteci barındıran ülkelerden biri haline gelmiş ve kamuoyu araştırmaları toplumun ezici çoğunluğunda güçlü bir göç karşıtlığı bulunduğunu belgelemiştir. Buna karşın, doğrudan göç karşıtlığı üzerine kurulan Zafer Partisinin 2023 ve 2024 seçimlerinde elde ettiği oy oranları, toplumsal tepkinin doğrudan sandığa yansımadığını göstermektedir. Bu çalışma, sosyolojik ayrışma ve kutuplaşma dinamiklerinin göç karşıtı tutumların oy tercihine dönüşmesini nasıl sınırladığını süreç izleme yöntemiyle çözümlemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Yetenek Yönetimi, Hizmetkâr Liderlik, Örgütsel Kültür ve Örgütsel Bağlılığın İnsan Kaynakları Performansına Etkisi: Suzuya Rantauprapat Alışveriş Merkezi Üzerine Bir Araştırma
Modern işletmecilik literatüründe insan kaynakları performansının artırılması, kurumların rekabet avantajı elde etmesi ve pazar payını koruması açısından kritik bir çalışma alanı oluşturmaktadır. Küresel pazarda yaşanan yoğun rekabet ve yetenek savaşları, işletmelerin yalnızca niceliksel büyüme hedeflerine odaklanmasını yetersiz kılmakta; nitelikli iş gücünün kazanılması, elde tutulması ve geliştirilmesi süreçlerini merkezine alan yönetsel yaklaşımların teorik ve pratik zeminini tartışmaya açmaktadır. Bu bağlamda, çalışanların örgütsel hedeflerle bütünleşmesini sağlayan yetenek yönetimi, hizmetkâr liderlik felsefesi, paylaşılan değerleri tanımlayan örgütsel kültür ve içsel motivasyonun temelini oluşturan örgütsel bağlılık kavramları, insan kaynakları performansının belirleyicileri olarak incelenmektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Veri Medyasının Müşteri Harcama Davranışı ve Tüketici Psikolojisi Üzerindeki Etkisi
Büyük veri ve dijital medya ekosisteminin küresel çapta yaygınlaşması, tüketici davranışları ile psikolojisi üzerinde köklü dönüşümlere yol açmıştır. Geleneksel veri toplama yöntemlerinin yerini alan modern dijital platformlar, işletmelerin tüketici tercihlerini ve karar alma süreçlerini anlamak için yeni analitik yaklaşımlar geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. Bu alan, dijital ayak izlerinin analiziyle tüketici eğilimlerinin öngörülmesini sağlarken, aynı zamanda veri güvenliği, bireysel mahremiyet ve etik kullanım tartışmalarını beraberinde getirmektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İnsan Kaynakları Uygulamaları ve Çalışanların İyi Oluş Hali: Örgütsel Bağlılık Üzerine Etkileri
Yiyecek ve içecek sektörü, küresel ölçekte yaşanan işgücü kıtlığı, yüksek personel devir hızı ve elverişsiz çalışma koşulları gibi köklü sorunlarla karşı karşıyadır. Özellikle Filipinler gibi bölgelerde olumsuz çalışma şartları, çalışanların kısa süre içinde işten ayrılmasına yol açmaktadır. Bu dinamik iş ortamında işletmelerin sürdürülebilir başarısı, insan kaynakları uygulamaları, çalışanların iyi oluş hali ve örgütsel bağlılık arasındaki hassas dengeye dayanmaktadır. Araştırma, geleneksel insan kaynakları stratejilerinin ve iyi oluş girişimlerinin yiyecek hizmetleri sektöründeki çalışan bağlılığını nasıl şekillendirdiğini inceleyerek bu alandaki akademik ve pratik boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gelişen 5G Teknolojisi: İletişim ve Güvenlik Üzerindeki Kapsamlı Etkilerinin İncelenmesi
5G teknolojisi, kablosuz ağların beşinci nesli olarak veri hızlarında devrimsel bir artış ve gecikme sürelerinde keskin bir düşüş vaat etmektedir. Bu teknolojik sıçrama, yalnızca bireysel iletişimi değil, aynı zamanda sağlık, imalat ve ulaşım gibi kritik altyapıların dijital dönüşümünü simgeleyen bir paradigma değişimini temsil etmektedir. Ancak bu hiper-bağlantılı ekosistem, saldırı yüzeyinin genişlemesi ve veri gizliliği gibi karmaşık siber güvenlik zorluklarını da beraberinde getirmekte; uluslar arası rekabetin yeni odağı haline gelmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
ATLAS Dedektörü ile 13 TeV Enerjide Yüksek Kütleli Tau Çifti Üretim Tesir Kesitinin Ölçülmesi ve Yeni Parçacıklar ile Etkileşimler Üzerindeki Sınırlandırmalar
Yüksek enerjili parçacık fiziği literatüründe, tau-lepton çiftlerinin yüksek kütleli üretim süreçleri, Standart Model öngörülerinin ötesindeki fiziksel fenomenleri araştırmak için kritik bir alan teşkil etmektedir. Özellikle B-mezonu bozunumlarında gözlemlenen ve Standart Model ile tam olarak örtüşmeyen anomaliler, üçüncü nesil fermiyonlara ayrıcalıklı şekilde bağlanan yeni parçacıkların varlığına dair güçlü teorik motivasyonlar sağlamaktadır. Bu çalışma, ATLAS deneyi verilerini kullanarak bu bölgedeki üretim tesir kesitini ilk kez diferansiyel olarak ölçmeyi ve leptokuarklar ile Z' bozonları gibi egzotik parçacıklar üzerindeki deneysel sınırları daraltmayı amaçlayan tartışmaya odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Çevre Koruma Vergisi, Kurumsal ESG Performansı ve Yeşil Teknolojik Yenilik
Çevre koruma düzenlemeleri ve piyasa tabanlı kamusal politika araçlarının işletmelerin çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim (ESG) performansları ile yeşil teknoloji inovasyonu üzerindeki etkileri, sürdürülebilir iktisat ve çevre yönetimi literatüründe temel bir tartışma konusudur. Çin'in 2018 yılında uygulamaya koyduğu çevre koruma vergisi, kirletici emisyon maliyetlerini içselleştirerek firmaları yeşil dönüşüme teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Literatürde çevresel vergilerin 'çifte temettü' yaratıp yaratmadığı veya Porter hipotezi çerçevesinde inovasyon telafi etkisi doğurup doğurmadığı tartışılırken, bu politikanın ESG performansı ve yeşil inovasyon ilişkisindeki aracı rolü deneysel olarak incelenmeyi bekleyen önemli bir soru niteliğindedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Fenilpropanoid Metabolizması: Stres Toleransı ve Bitki Gelişim İpuçlarına İlişkin Güncel Yaklaşımlar
Fenilpropanoid metabolizması, bitkilerin değişen iklim koşullarına ve çevresel tehditlere karşı geliştirdiği en önemli savunma ve adaptasyon mekanizmalarından biridir. Literatürde, bu metabolik yolağın iklim dirençli tarım ürünlerinin geliştirilmesindeki rolü ve lignin/flavonoid gibi kritik bileşenlerin biyosentez süreçleri yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Ancak, bu yolun farklı stres koşulları altındaki karmaşık moleküler düzenleme mekanizmaları, post-transkripsiyonel, post-translasyonel ve epigenetik kontrol katmanları arasındaki etkileşimler hala tam olarak çözümlenmeyi bekleyen büyük bir araştırma sorusudur. Bu makale, söz konusu moleküler karmaşıklığı sistematik olarak çözmeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Makine Öğrenimi Uygulamalarında Karar Verilen Örneklem Büyüklüğünün Değerlendirilmesi
Makine öğrenimi çalışmalarında yetersiz örneklem büyüklüğü veride aşırı öğrenmeye (overfitting) ve gerçek etkilerin tespit edilememesine yol açarken, aşırı büyük örneklemler yüksek maliyet ve zaman kaybına sebep olmaktadır. Geleneksel istatistiksel yaklaşımlar (etki büyüklüğü, ortalama fark, istatistiksel güç) standart sapma ve etki büyüklüğü hesaplamalarındaki hatalar veya yayın yanlılığı nedeniyle makine öğrenimi modelleri için taraflı sonuçlar verebilmektedir. Alanın temel tartışması, makine öğrenimi sınıflandırıcılarının performansı ile veri kümesinin istatistiksel etki büyüklüğü arasındaki ilişkiyi eş zamanlı dikkate alan pratik bir örneklem değerlendirme standardının bulunmamasıdır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Sosyal Aglarda Futbölçularin Iletisim Erisimi Bağlaminda TikTok'un Pazar Potansiyeli
Profesyonel spor kulüpleri ve sporcular için sosyal aglar, taraftarlarla doğrudan iletisim kurmanin ve marka degerini artirmanin en kritik araçlarindan biri haline gelmistir. Geleneksel platformlar olan Facebook, Twitter ve Instagram'in aksine, son yillarda olaganüstü bir büyüme kaydeden TikTok'un spor pazarlamasindaki rolü henüz derinlemesine araştırilmamistir. Alandaki güncel tartismalar, sosyal ag takipçi sayilarinin sporcularin bonservis ve transfer degerleri üzerindeki etkisine odaklanirken, kulüplerin yeni taraftar kazanmak için ödedikleri dolayli maliyetlerin rasyonel analizine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalisma, TikTok'un futbölçularin iletisim erisimi çerçevesinde sundugu pazar potansiyelini kantitatif yöntemlerle inceleyerek literatürdeki bu boslugu doldurmayi amaçlamaktadir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Emniyet Kritik Sistemlerde Çalışma Zamanı Güvencesi: Karmaşık Kontrol Sistemleri İçin Emniyet Filtreleme Yaklaşımlarına Giriş
Emniyet kritik siber-fiziksel sistemlerde yapay zekâ, makine öğrenmesi ve karmaşık otonom kontrol algoritmalarının kullanımı yaygınlaşırken, bu sistemlerin geleneksel çevrimdışı doğrulama ve sertifikasyon yöntemleriyle emniyet güvencesine alınması ciddi bir teknik engel oluşturmaktadır. Ticari havacılık gibi alanlarda aşırı düşük hata olasılığı gereksinimleri, performans odaklı birincil denetleyicilerin doğrudan doğrulanmasını zorlaştırır. Bu durum, karmaşık denetleyici yapısından bağımsız çalışan ve emniyet ihlallerini anlık olarak engelleyen çalışma zamanı güvencesi (RTA) sistemlerinin geliştirilmesini ve kuramsal olarak incelenmesini gerekli kılmıştır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Her Şeyden Önce Futbol mu? Almanya Kadınlar Bundesliga ve 2. Bundesliga Oyuncularının Akademik ve Mesleki Eğitimlerinin Analizi
Dünya genelinde kadın futbolu dinamik bir büyüme sergilese de profesyonel oyuncuların elde ettiği finansal getiriler erkek meslektaşlarına kıyasla oldukça düşük seviyededir. Çoğu kadın futbölçu için aktif spor kariyeri sona erdiğinde finansal güvence sağlayan bir birikimden söz etmek güçtür. Bu durum, sporcuların beşeri sermayelerini iş gücü piyasasının taleplerine uyarlamalarını ve elit spor kariyerleri sürerken paralel olarak akademik veya mesleki eğitim almalarını zorunlu kılmaktadır. Mevcut literatürde çift kariyer (dual career) yönetimi üzerine çalışmalar bulunsa da popülerliği artan kadın futbolu özelinde eğitimsel yatırımların değeri ve belirleyici faktörleri üzerine ampirik veriler henüz yeterince olgunlaşmamıştır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Denizsel Yenilenebilir Enerjinin Ekonomik Yapılabilirliği: Kapsamlı Bir Literatür Derlemesi
Denizsel yenilenebilir enerji (DYE) sistemlerinin ticarileşme süreçleri, fosil yakıtların yerini alabilecek temiz enerji alternatifleri arasında kritik bir öneme sahiptir. Ancak bu teknolojilerin yüksek ilk yatırım maliyetleri, işletme ve bakım zorlukları ile bölgeler arasındaki gelişmişlik farkları, ekonomik yapılabilirliğin önündeki en büyük engelleri oluşturmaktadır. Literatürde, rüzgar, dalga ve gelgit gibi farklı DYE kaynaklarının ticarileşme potansiyelleri ile ülkelerin teşvik mekanizmaları tartışılmakta olup, bu derleme çalışması küresel ölçekteki ekonomik fizibilite dinamiklerini entegre bir yaklaşımla analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Beşerî Bilimler · Dil, Kültür ve Tarih
Bouba-Kiki Fenomeni Üzerine Psikolinguistik Bir Çalışma: Sesler ile Şekiller Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi
Dilbilim ve psikoloji disiplinlerinin kesişim noktasında yer alan ses simgececiliği, dilin kökeni ve doğasına dair yürütülen tartışmalarda geleneksel dilsel uzlaşı ve rastlantısallık varsayımlarını sörgülayan temel bir araştırma alanıdır. Özellikle sesler ile görsel biçimler arasındaki evrensel veya kültürel bağlamda tutarlı eşleşmeleri inceleyen bouba-kiki fenomeni, bireylerin duyusal girdileri işlerken sergiledikleri ortak bilişsel eğilimleri ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, farklı dillerde ve öğrenci gruplarında bu bilişsel mekanizmaların işleyiş biçimi ve markalaşma süreçlerindeki yansımaları güncel psikolinguistik araştırmaların odak noktasını oluşturmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Akıllı Şebeke ve Elektrikli Toplu Taşıma Otobüs Sisteminin Birlikte İyileştirilmesi
İklim değişikliğiyle mücadele sürecinde kentsel ulaşımın elektrikleştirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının akıllı şebekelere entegrasyonu büyük önem taşımaktadır. Ancak bataryalı elektrikli otobüs filolarının şebekeye getirdiği ek yükler ile yenilenebilir enerjinin kesintili yapısı, bağımsız sistem operatörleri ile toplu taşıma otoriteleri arasında koordinasyonsuz yönetildiğinde şebeke tıkanıklığına ve maliyet artışlarına yol açmaktadır. Bu makale, şebeke ve otobüs filolarının ortaklaşa optimizasyonunun sistem maliyetlerini nasıl düşürebileceğini ve şebekeye nasıl esneklik kazandırabileceğini ele almaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Isitme Engelli ve Normal Isiten Basketbol ve Voleybölçularin Tekrarli Aktif Sicrama Performanslarindaki Cok Boyutlu Farklıliklar: Yükseklik, Kuvvet ve Ivme
Spor biyomekaniginde dikey sicrama yetenegi ve noromuskuler kapasite kritik bir oneme sahiptir. Özellikle basketbol ve voleybol gibi sicramanin sikca tekrarlandigi branslarda patlayici guc performansi belirler. Ancak, isitme engelli sporcularin vestibuler ve motor kontrol sistemlerindeki farklıliklarin tekrarli aktif sicrama biyomekanigi ve noromuskuler yörgünluk üzerindeki etkileri literatürde yeterince tartisilmamistir. Bu çalışma, isitme engelli ve sağlıkli elit sporcularin sicrama esnasindaki kuvvet, ivme ve yükseklik parametrelerini karşılaştırarak alandaki tartismalara katkı sunmaktadir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Twitch Platformundaki Nefret Baskınları: Canlı Yayın Topluluklarında Gerçek Zamanlı İnsan-Bot Koordineli Saldırıların Anlaşılması
Canlı yayın platformları ve çevrim içi topluluklar, kullanıcı etkileşimini artırmak için eş zamanlı sohbet ve takip mekanizmaları sunarken bu teknolojik imkânlar yeni çevrim içi taciz türlerine de zemin hazırlamaktadır. Özellikle marjinalleştirilmiş yayıncıları hedef alan insan-bot koordineli grup saldırıları (nefret baskınları), platformların denetim mekanizmalarını zorlamakta ve kullanıcıların deneyimlerini olumsuz etkilemektedir. İnsan-bilgisayar etkileşimi ve bilgisayar destekli ortak çalışma (CSCW) alanındaki araştırmalar, genel çevrim içi tacizleri incelemekle birlikte canlı yayın ekosistemlerinin eş zamanlı yapısından kaynaklanan bu ölçeklenebilir ve yoğun saldırı türünü ve topluluk denetimi dinamiklerini derinlemesine açıklamaya ihtiyaç duymaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kırsal Gana'daki Küçük Ölçekli Çiftçilerin İklim-Akıllı Tarım Uygulamalarını Benimsemesi: Planlanmış Davranış Teorisinin Bir Uygulaması
Sahra Altı Afrika'da iklim değişikliğine bağlı yağış değişkenliği ve kuraklık, tarımsal üretim sistemleri ve gıda güvenliği üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Gana gibi yağışa bağımlı tarımın yaygın olduğu ülkelerde küçük ölçekli çiftçilerin adaptasyon kapasitelerini artırmak için İklim-Akıllı Tarım (CSA) uygulamalarının yaygınlaştırılması kritik önem taşımaktadır. Ancak literatürdeki mevcut çalışmalar genellikle sosyo-demografik ve ekonomik teşviklere odaklanmış, çiftçilerin benimseme kararlarını yönlendiren sosyo-psikolojik ve içsel motivasyon faktörlerini göz ardı etmiştir. Bu çalışma, Planlanmış Davranış Teorisi çerçevesinde çiftçilerin tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrol faktörlerinin iklim-akıllı tarım uygulamalarını benimseme niyeti ve fiili davranışı üzerindeki etkilerini inceleyerek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Isınan Denizlerde Deniz Sıcak Dalgalarının Evrimi: Akdeniz Örnek Olayı
Deniz sıcak dalgaları (MHW'ler), denizel ekosistemler, biyoçeşitlilik ve kıyı ekonomileri üzerinde yıkıcı etkilere yol açabilen geçici ve aşırı oceanografik ısınma olaylarıdır. Küresel iklim değişikliğinin hızlanmasıyla birlikte, özellikle Akdeniz gibi kapalı ve iklim değişimine son derece hassas havzalarda deniz yüzeyi sıcaklıkları belirgin bir yükseliş trendi sergilemektedir. Ancak literatürde yaygın olarak kullanılan sabit iklimsel referans dönemleri (fixed climatology baseline), deniz yüzeyi sıcaklığındaki uzun vadeli kademeli ısınma trendi ile kısa süreli ani aşırı sıcaklık dalgalanmalarını birbirine karıştırmaktadır. Bu metodolojik çelişki, aşırı olayların frekansı ve şiddetinin yapay olarak abartılmasına veya geçmiş olayların eksik tespit edilmesine yol açarak ekolojik risk değerlendirmelerinde belirsizlik yaratmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Körfez İşbirliği Konseyi Ülkelerinde Doğrudan Yabancı Yatırımları Çeken ve Caydıran Unsurlar: Makroekonomik ve Çevresel Faktörlerin Rolü
Doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerde sürdürülebilir büyüme, teknoloji transferi, istihdam yaratılması ve ekonomik çeşitlendirme açısından stratejik bir kaldıraç niteliğindedir. Petrol ve doğalgaz sektörlerine bağımlı olan Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri, küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı oldukça hassas bir yapıya sahiptir. Bu bağımlılığı azaltmak ve ekonomilerini çeşitlendirmek isteyen KİK yönetimi, sermaye, gelişmiş teknoloji ve uzmanlık çekmek amacıyla doğrudan yabancı yatırımlara yönelmektedir. Ancak uluslararası literatürde makroekonomik istikrar, demografik dinamikler ve özellikle iklimsel/çevresel faktörlerin DYY girişleri üzerindeki etkilerine dair ampirik bulgular çelişkili sonuçlar sunmaktadır. Bu çalışma, ekonomik ve demografik değişkenlerin yanı sıra karbon emisyonu ve iklim faktörlerini bütüncül bir yaklaşımla analiz ederek bölgedeki yatırım dinamiklerini uzun dönemli zaman serileriyle açıklamayı hedeflemektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Üretken Yapay Zeka: Sosyo-Teknik Bir Kavramsallaştırma ve İş ve Bilişim Sistemleri Mühendisliği İçin Araştırma Gündemi
Yapay zeka teknolojileri tarihsel süreçte ağırlıklı olarak verileri analiz eden ve karar destek süreçlerine katkı sağlayan analitik araçlar olarak konumlandırılmıştır. Ancak son dönemde büyük dil modelleri ve yayılım modelleri gibi derin öğrenme mimarilerindeki gelişmeler, yapay zekanın yaratıcı içerik üretme kapasitesi kazanmasını sağlamıştır. Bu durum, insan ve teknoloji arasındaki etkileşim kalıplarını köklü biçimde değiştirerek sosyo-teknik sistemlerde yeni bir evre başlatmıştır. İş ve Bilişim Sistemleri Mühendisliği (BISE) disiplini, teknolojinin organizasyonel ve toplumsal boyutlarını birlikte ele alması nedeniyle, üretken yapay zekanın getirdiği dönüştürücü fırsatları ve riskleri incelemek için kritik bir konumdadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Şam, Suriye'deki Temel Kamu Hastaneleri Ziyaretçileri Arasında Glokom Farkındalığı ve Bilgi Düzeyi: Kesitsel Bir Çalışma
Glokom, küresel ölçekte kalıcı görme kaybı ve körlüğün en yaygın ikinci nedeni olan kronik bir optik nöropatidir. Erken evrelerde sıklıkla semptomsuz seyretmesi nedeniyle hastaların önemli bir bölümü tıbbi yardıma geç başvurmakta ve önlenebilir görme kayıpları yaşamaktadır. Toplumdaki farkındalık ve bilgi düzeyinin yetersizliği, erken tanı ve tedaviye erişim davranışlarını doğrudan olumsuz etkilemektedir. Orta Doğu ve Suriye özelinde glokom farkındalığını değerlendiren ampirik veri eksikliği bulunması, kamusal sağlık politikalarının ve toplum tabanlı bilgilendirme stratejilerinin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Toprak-Bitki Arayüzünde Krom Toksisitesi, Türleşmesi ve İyileştirme Stratejileri: Eleştirel Bir Derleme
Sanayileşme ve plansız kentleşme süreçleri, ağır metal kirliliğini küresel ekosistemler ve insan sağlığı için kritik bir tehdit haline getirmiştir. Özellikle toprak ve su sistemlerinde biriken krom (Cr), farklı yükseltgenme basamaklarına sahip çok değerlikli yapısıyla biyogeokimyasal döngülerde karmaşık bir davranış sergilemektedir. Trivalan [Cr(III)] ve heksavalan [Cr(VI)] formları doğada en sık rastlanan türler olup, yüksek çözünürlüğe ve biyoyararlanımlılığa sahip Cr(VI) türünün karsinojenik ve sitotoksik etkileri tarımsal verimliliği ve gıda güvenliğini doğrudan tehdit etmektedir. Tarım topraklarında biriken kromun bitki fizyolojisi üzerindeki yıkıcı etkilerini anlamak ve sürdürülebilir iyileştirme teknolojilerini geliştirmek, toprak-bitki arayüzündeki toksisite mekanizmalarının bütüncül olarak çözümlenmesini gerektirmektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İklim Değişikliği Kaygısı ve Çevre Yanlısı Davranışlar: Cinsiyet Farklılıklarının Sosyo-Psikolojik Mekanizmalarla Çözümlenmesi
İklim değişikliği günümüzün en kritik küresel sorunlarından biri olarak kabul edilmekte ve bireyler üzerinde yarattığı psikolojik baskı iklim değişikliği kaygısı kavramıyla incelenmektedir. Alan yazında cinsiyetin iklim kaygısı ve çevre yanlısı davranışlar üzerindeki etkisine ilişkin bulgular çelişkili bir yapı sergilemektedir; kimi araştırmalar kadınların daha yüksek kaygı ve çevre yanlısı eylem bildirdiğini gösterirken, diğer araştırmalar belirgin bir fark saptayamamıştır. Ayrıca mevcut çalışmaların büyük çoğunluğunun kolayda örnekleme yöntemine dayanması ve sosyo-demografik etkenlerin ötesindeki sosyo-psikolojik süreçleri bütüncül biçimde ele almaması literatürde önemli bir boşluk oluşturmaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Akdeniz Dağlık Silvopastoral Sisteminde Sarda Sığırlarının Kaynak Seçimi ve Mekansal Dağılım Örüntüleri
Akdeniz silvopastoral sistemlerinde otlayan sığırların heterojen peyzajları nasıl kullandığına dair ampirik bilgiler oldukça kısıtlıdır. Sürdürülebilir hayvancılık üretimi ve ekosistem hizmetlerinin korunması için otlatma baskısının ve mekansal dağılımın dengelenmesi gerekmektedir. Aşırı otlatma ağaç yenilenmesini engelleyip toprak erozyonuna yol açarken, az otlatılan alanlar yangın riskini artırıp biyolojik çeşitlilik kaybına neden olmaktadır. Bu ekolojik dengenin kurulması, sığırların mekansal davranışlarını etkileyen çevresel faktörlerin ve mevsimsel kaynak seçilimlerinin kantitatif olarak modellenmesini zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çin'deki Yaşlı Yetişkinlerde Öz Bakım Yetersizliği Yaygınlığı ve Sosyo-Demografik Belirleyicileri
Yaşlanan nüfus yapısı ve buna bağlı olarak artan öz bakım yetersizliği, küresel kamu sağlığı ve sosyal politika alanının en öncelikli konuları arasında yer almaktadır. Çin bağlamında demografik dönüşüm, hızlı kentleşme ve doğurganlık politikalarının etkisiyle geleneksel aile bakımı zayıflamakta, bu durum sosyal güvenlik ve sağlık altyapısı üzerinde baskı oluşturmaktadır. Alan literatüründe yaşlılıkta öz bakım kısıtlılığının epidemiyolojik dağılımı ve sosyo-ekonomik belirleyicileri tartışılırken, makro düzeyde temsil gücüne sahip güncel verilerle kır-kent ve bölgesel eşitsizliklerin incelenmesi kritik bir ihtiyaç olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, söz konusu tartışmaya 2020 nüfus sayımı verileriyle ampirik katkı sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Dini Ses Peyzajları ve Travmatik Dinleme: Chong Keat Aun'un Midsummer'da Kar (2023) Filminde İşitsel Hafıza, Ritüel ve Manevi Mekan
Günümüz sosyal ve insanı bilimlerinde din ile duyusal deneyimlerin kesişim noktalarına yönelik ilgi giderek artmaktadır. Özellikle ritüeller, kolektif törenler ve tarihsel travmaların aktarımında ses, yalnızca duygusal tepkileri tetikleyen bir araç değil, bireysel ve kolektif hafızaya kazınan temel bir ortam olarak öne çıkmaktadır. Güneydoğu Asya Çin topluluklarının dini ve kültürel pratiklerinde ses; çok dilli, çok etnikli ve çok dinli etkileşimlerle şekillenen yerel bilgi sistemleriyle derinden bağdaşmaktadır. Malezya'daki 13 Mayıs 1969 ırk çatışmaları gibi bastırılmış tarihsel travmaların sinematik temsilinde dini ses peyzajları, politik unutturmaya karşı bir hafıza mekanı ve travmatik dinleme alanı inşa etmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Derin Uzay Keşiflerinde Radyasyon ve Mikroçekim Risklerinin Değerlendirilmesi ve Azaltım Stratejileri
Derin uzay keşifleri, Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) ötesine geçişle birlikte astronotların benzersiz biyolojik ve fiziksel stresörlerle karşılaşmasına neden olmaktadır. Bu kapsamda, kozmik radyasyon ve mikroçekim (yerçekimsizlik) insan fizyolojisi üzerinde çoklu organ sistemlerini etkileyen ciddi hasarlara yol açmaktadır. Biyomedikal literatürde bu risklerin azaltılması, kalkanlama teknolojilerinden farmakolojik çözümlere ve geçici metabolik yavaşlatmaya (hibernasyon) kadar geniş bir yelpazede tartışılmaktadır. Ancak mevcut koruma yöntemlerinin sınırları ve derin uzay ortamına yönelik ampirik verilerin yetersizliği, etkili risk azaltma stratejilerinin bütüncül bir şekilde analiz edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Uluslararası Uzay İstasyonunda 6 Aylık Alçak Dünya Yörüngesi Görevlerinde Bulunan Astronotların Bilişsel Performansı
Uzun süreli uzay uçuşları sırasında astronotlar radyasyon, değişen yerçekimi, izolasyon, kapalı ortam ve Dünya'dan uzaklık gibi çevresel tehlikelerin yanı sıra aşırı iş yükü ve sirkadiyen ritim kaymaları gibi operasyonel stres faktörlerine maruz kalmaktadır. Bu faktörlerin bilişsel işlevler üzerindeki olası olumsuz etkileri bilinmekle birlikte, Alçak Dünya Yörüngesindeki Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) görevlerinde astronotların bilişsel performans alanlarının nicel ve geniş kapsamlı profil analizi literatürde kısıtlı kalmıştır. Mevcut literatürdeki küçük örneklemler, ölçüm standardize olmaması ve sınırlı bilişsel alan değerlendirmeleri nedeniyle bu çalışmada astronot bilişsel sağlığı sistematik olarak incelenmiştir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İngilizceyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenlerde Psikolojik İyi Oluşun Yordayıcıları Olarak Öz-Farkındalık, Öz-Yeterlik ve Öz-Düzenleme
Yabancı dil olarak İngilizce öğrenimi (EFL), yüksek bilişsel yük, akademik baskı ve performans kaygısı gibi etkenler nedeniyle öğrencilerin psikolojik esenliği üzerinde belirgin bir baskı oluşturmaktadır. Pozitif psikoloji ve ikinci dil edinimi yazınında, öğrencilerin duygusal durumlarının dil öğrenim başarısı ve genel yaşam tatmini üzerindeki rolü giderek daha fazla vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, öz-farkındalık, akademik öz-yeterlik ve öz-düzenleme becerilerinin eudaimonik psikolojik iyi oluş üzerindeki eş zamanlı doğrudan ve dolaylı etkilerini inceleyen bütüncül ampirik modeller oldukça sınırlıdır. Çalışma, Çin bağlamındaki yükseköğretim EFL öğrencilerinin psikolojik iyi oluş düzeylerini şekillendiren yapısal mekanizmaları açıklayarak bu literatürdeki eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Vatanseverlik, Milliyetçilik ve Hükümetin Koronavirüs Krizini Yönetme Performansının Değerlendirilmesi
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte devlet müdahalelerini ve ulusal ölçekte siyasal tutumları yeniden ön plana çıkarmıştır. Kriz dönemlerinde bireylerin belirsizlik ve kaygıyı azaltma arayışı, kendi iç gruplarına ve devlet mekanizmalarına olan bağlılıklarını artırmaktadır. Siyaset bilimi ve sosyal psikoloji literatüründe vatanseverlik ve milliyetçilik kavramları, bireylerin ulus-devlete duydukları aidiyetin iki farklı boyutu olarak ele alınmaktadır. Ancak salgın sürecinde uygulanan karantina ve kısıtlama politikalarının kamuoyunda yarattığı kutuplaşma ile dış tehdit algılarının hükümet performansını değerlendirme üzerindeki bileşik etkileri açıklanmaya muhtaçtır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Piyasa Oynaklığının Tahmininde Duygu Analizi Yaklaşımı: Haber Headlines, Haber Metinleri ve Twitter Verilerinin Karşılaştırmalı İncelemesi
Finansal piyasalarda hisse senedi getirileri ile oynaklığın tahmini, hem portföy optimizasyonu hem de risk yönetimi süreçlerinde kritik bir role sahiptir. Geleneksel zaman serisi modellerinin ötesinde, doğal dil işleme tekniklerinin gelişimiyle birlikte yatırımcı güvenini ve piyasa duyarlılığını ölçmek amacıyla çevrim içi haberler ile sosyal medya paylaşımlarından yararlanılmaya başlanmıştır. Ancak finansal haberlerin başlıkları, haber metinlerinin tamamı ve Twitter gibi anlık mikroblog platformlarındaki duygu göstergelerinin varlık fiyatları ve piyasa oynaklığı üzerindeki göreli tahmin gücü ile etkileşim zamanlaması literatürde tartışmalı bir konu olmaya devam etmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Petrol Hidrokarbonları ile Kirlenmiş Toprakların Biyoremediasyonu: İlkeler, Bozunma Mekanizmaları ve Gelişmeler Üzerine Bir İnceleme
Hızlı endüstriyel büyüme ve nüfus artışı, petrol ürünlerine olan talebi benzeri görülmemiş bir düzeye ulaştırmıştır. Bu durum, arama, taşıma ve depolama gibi süreçlerde kazara meydana gelen sızıntılar yoluyla toprak ekosistemlerinde ciddi petrol hidrokarbonu (PHC) kirliliğine yol açmaktadır. Toprağın fizikokimyasal yapısını bozan ve besin zinciri üzerinde toksik etkiler yaratan bu kirlilikle mücadelede geleneksel fiziksel ve kimyasal yöntemler yüksek maliyetli ve çevreye ikincil zararlar verme potansiyeline sahiptir. Biyoremediasyon ise, mikroorganizmaların ve bitkilerin metabolik yeteneklerini kullanarak kirleticileri çevre dostu ve ekonomik bir şekilde zararsız bileşenlere dönüştürme potansiyeliyle ön plana çıkmaktadır. Ancak biyolojik süreçlerin etkinliği, karmaşık bozunma yollarının ve çevresel sınırlayıcıların tam olarak anlaşılamaması nedeniyle henüz optimize edilememiştir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
SELÇUKLU DÖNEMİ ANADOLU VE İRAN KERVANSARAYLARININ MİMARİ ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Orta Çağ İslam mimarisinde kervansaraylar, özellikle İpek Yolu üzerinde ticaretin güvenliğini sağlamak, kültürel alışverişi kolaylaştırmak ve yölçulara barınma hizmeti sunmak amacıyla inşa edilmiş hayati yapılardır. Selçuklu İmparatorluğu'nun geniş sınırlara ulaşmasıyla birlikte hem Anadolu coğrafyasında hem de İran coğrafyasında çok sayıda kervansaray inşa edilmiştir. Ancak bu iki farklı coğrafyada ortaya çıkan tasarımların mimari ve mekânsal düzenlemeleri, bölgesel etkiler, malzeme olanakları ve iklimsel koşullar çerçevesinde farklı biçimlerde şekillenmiştir. Literatürde bu iki coğrafyanın kervansaray mimarisi genellikle bağımsız olarak ele alınmakta olup, her iki bölgedeki kervansarayların ortak ve ayrışan mekânsal parametreler üzerinden sistematik olarak karşılaştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Secilmis Etiyopya Olimpik Spor Federasyonlarinda Örgüt Kulturu, Stratejik Yönetim ve Iyi Spor Yonetisimi: Örgütsel Buyukluk Onemli midir?
Spor organizasyonlarinda iyi yonetisim ilkelerinin uygulanmasi, paydas beklentilerini karsilamak ve kuresel standartlara uyum sağlamak adina kritik bir oneme sahiptir. Ancak literatürde iyi spor yonetisimini etkileyen kurumsal, örgütsel ve durumsal faktorlerin butuncul bir yaklaşimla ele alinmadigi gorulmektedir. Özellikle gelismekte olan ulkeler ve Afrika bağlaminda, kaynak yetersizlikleri, liyakat sorunlari ve yonetsel zafiyetler iyi yonetisim uygulamalarınin onundeki en buyuk engelleri oluşturmaktasiyla dikkat cekmektedir. Bu çalışma, Etiyopya Olimpik Spor Federasyonlarindaki yonetisim sorunlarini örgüt kulturu, stratejik yönetim ve örgütsel buyukluk değişkenleri üzerinden ampirik olarak inceleyerek literatürdeki bu boslugu doldurmayi amaçlamaktadir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Spor Sosyolojisinde Yeni Ufuklar: Disiplin İçi Zorluklar, Güçlü Yönler ve Gelecek Yönelimleri
Spor sosyolojisi, modern toplumun anlamlandırılmasında stratejik bir konuma sahip olmasına rağmen, hem genel akademide hem de spor bilimleri bünyesinde çevreleşme ve marjinalleşme baskısıyla karşı karşıyadır. Güncel toplumsal krizler ve küresel değişimler, toplumsal dinamiklerin anlaşılmasında sosyolojik bilgiye olan ihtiyacı artırırken; disiplinin kurumlar içindeki konumu, araştırma fonlarına erişimi ve kamuoyu düzeyindeki etkisi zayıflama riski taşımaktadır. Bu makale, spor sosyolojisinin karşı karşıya olduğu üç kademeli çevreleşme sorununu ve alt disiplinin akademik ile toplumsal alandaki geleceğini tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Çin'de COVID-19 Kısıtlamalarının Kaldırılmasından Sonra Ortaokul ve Lise Öğrencilerinde Akademik Başarı ve Ruh Sağlığı
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte eğitim sistemlerini köklü biçimde değiştirmiş ve yüz yüze eğitimden evden çevrim içi öğrenmeye geçiş, öğrencilerin öğrenme süreçleri ile psikolojik durumları üzerinde belirgin etkiler yaratmıştır. Mevcut literatürde yer alan akademik başarı ve ruh sağlığı odaklı çalışmaların büyük bölümü üniversite veya tıp ve hemşirelik öğrencilerine yoğunlaşırken, ortaokul ve lise düzeyindeki ergenlerin kısıtlamaların kaldırılması sonrasındaki durumunu inceleyen ampirik araştırmalar son derece sınırlıdır. Çin'in 7 Aralık 2022 tarihinde pandemi kısıtlamalarını esnetmesinin ardından öğrencilerin okula dönüş sürecindeki akademik performans değişimleri ile depresyon, anksiyete ve internet bağımlılığı gibi ruh sağlığı sorunları arasındaki ilişki geniş ölçekli araştırma ihtiyacını ortaya koymaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Türkiye'de COVID-19 Pandemisinin İkinci Dalgasında Üniversite Öğrencilerinde Stres, Anksiyete, Depresyon ve TSSB Yordayıcıları ve Yaygınlığı
COVID-19 pandemisi küresel ölçekte toplum sağlığını tehdit ederken, yükseköğretim öğrencileri akademik zorluklar, sosyal izolasyon, ekonomik belirsizlikler ve mezuniyet sonrası istihdam kaygıları nedeniyle ruh sağlığı bozulmalarına karşı oldukça hassas bir grup haline gelmiştir. Pandeminin ilk dalgasında ortaya çıkan akut kaygılar, sürecin uzaması ve ikinci dalganın yaşanmasıyla birlikte yerini kronik stres, yaygın anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğuna (TSSB) bırakmıştır. Literatürde, salgının farklı evrelerinde öğrencilerin psikolojik dayanıklılıklarını etkileyen sosyo-demografik, ekonomik ve manevi faktörlerin boylamsal ya da tekrarlanan kesitler halinde nasıl bir değişim gösterdiği sorusu önem kazanmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
COVID-19 İçin Güncel Gelişmelerin Kritik Bir İncelemesi: Aşıların, Antiviral İlaçların ve Terapötik Antikorların Geliştirilmesi
COVID-19 pandemisi, ortaya çıkan yeni SARS-CoV-2 varyantları nedeniyle küresel bir halk sağlığı krizi olmaya devam etmektedir. Bilim dünyası bu süreçte aşılar, tanı araçları ve terapötikler geliştirerek salgınla mücadele etmiştir. Ancak virüsün mutasyon geçirmesi, mevcut aşıların ve antikor tedavilerinin etkinliğini azaltmaktadır. Bu durum, literatürde sürekli güncellenen klinik verilerin analiz edilmesini ve varyantlara karşı geliştirilen yeni nesil tedavi stratejilerinin kapsamlı bir şekilde incelenmesini zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Kadınların Kamusal Alana Erişimi: Bir Kadın Ressamın Günlüğünden İstanbul
Sosyal bilimler ve kent tarihçiliğinde mekân uzun süre yalnızca fiziksel bir arka plan olarak ele alınmış, toplumsal cinsiyet, sınıf ve mekân arasındaki dinamik etkileşimler ihmal edilerek mekânsal körlük üretilmiştir. Feminist coğrafya ve feminist tarih yazımı, kadınların kentsel kamusal alanlara erişimindeki kısıtlamaları ve bu kısıtlamalara karşı geliştirdikleri gündelik pratikleri görünür kılarak bu eksikliği gidermeyi amaçlar. Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemi İstanbul'unda kadınların kamusal alandaki varlığı, modernleşme reformları ve devlet söylemleriyle genişlerken toplumsal cinsiyet normları ve ataerkil denetim mekanizmaları aracılığıyla yeniden biçimlendirilmiştir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
İranlı Hemşirelik Öğrencilerinde Algılanan Mesleki Kimlik ve İlişkili Faktörler: Kesitsel Bir Çalışma
Hemşirelik mesleğinin küresel ölçekte karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri hemşire eksikliği ve öğrencilerin meslekte tutulmasıdır. Mesleki kimlik, hemşirelik disiplininin norm, değer ve özelliklerinin benimsenmesiyle bireyin bir hemşire gibi düşünmesi, hissetmesi ve davranması sürecidir. Bu kimliğin olumlu düzeyde gelişmesi, öğrencilerin klinik performansını, ruh sağlığını, bakım kalitesini ve iş doyumunu doğrudan etkilemektedir. Doğulu toplumlarda sosyokültürel dinamiklerin mesleki kimlik algısı üzerindeki etkileri yeterince incelenmediğinden, bu çalışmada İran bağlamında hemşirelik öğrencilerinin mesleki kimlik düzeyleri ve bunu kestiren faktörler incelenmektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
HCI Oyun Araştırmalarında Hüsranla Sonuçlanan Vaatler ve Sörgülanmayan Paradigmalar Olarak Hür İrade Kuramı
İnsan-bilgisayar etkileşimi (HCI) kapsamındaki oyun araştırmalarında oyuncu deneyimini ve motivasyonunu açıklamak amacıyla psikolojik kuramlardan sıklıkla yararlanılmaktadır. Bu kuramlar arasında Hür İrade Kuramı (SDT) en baskın paradigmalarından biri olarak öne çıkmaktadır. Ancak alandaki mevcut çalışmaların bu teoriyi derinlemesine analiz etmeden yalnızca yüzeysel ölçme araçları üzerinden kurguladığı ve kuramsal ilkeleri sörgülamadan kabul ettiği yönünde ciddi eleştiriler bulunmaktadır. Bu durum akademik araştırmaların pratik oyun tasarımına katkısını sınırlandırmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İngiliz Stratejisinde Türk Boğazları (1774-1923): Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere ve Rusya'yı Dengeleyen Coğrafya
Uluslararası ilişkiler ve jeopolitika literatüründe coğrafyanın devletlerin dış politika yapımı ve stratejik tercihleri üzerindeki etkisi uzun süredir tartışılan temel konulardan biridir. Klasik jeopolitik teoriler coğrafyayı sabit ve belirleyici bir unsur olarak ele alırken, modern yaklaşımlar mekânsal gerçekliklerin esnek stratejik kararlarla nasıl etkileşime girdiğini sörgülamaktadır. Bu makale, jeopolitik öneme sahip dar deniz geçitlerinin büyük güç diplomasisindeki rolünü Türk Boğazları örneği üzerinden incelemekte ve coğrafi kısıtlamaların devletlerin yapısal dış politika parametrelerini nasıl şekillendirdiğini tartışmaya açmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Akdeniz Sirkülasyonunun Tahmini İçin Yeni Bir Operasyonel Model: MITO
Akdeniz kıyı alanlarında yürütülen ekonomik faaliyetlerin, yenilenebilir enerji üretiminin ve deniz yaşamının etkin yönetimi, yüksek çözünürlüklü ve güvenilir kısa vadeli okyanus tahmin sistemlerine ihtiyaç duymaktadır. Bölgesel dinamiklerin karmaşıklığı, Cebelitarık ve Türk Boğazları gibi dar geçitlerdeki ölçekler arası akışlar ve gelgit etkilerinin doğrusal olmayan etkileşimleri, standart çözünürlüklü küresel veya bölgesel tahmin modellerinin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Bu durum, hem yerel gelgit zorlamalarını hem de yüksek mekansal çözünürlüğü entegre eden yeni nesil sayısal modelleme sistemlerinin geliştirilmesini ve doğrulanmasını zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Maliye Politikası Belirsizliği, Çevre Vergilendirmesi ve Yaşam Beklentisi Arasındaki Karmaşık İlişkinin Çözümlenmesi
Küresel düzeyde yaşanan ekonomik ve kamu sağlığı krizleri, maliye politikalarının toplumsal refah ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini ön plana çıkarmıştır. Devletlerin harcama ve vergilendirme kararlarındaki öngörülemezlik, kamu hizmetlerinin sunumunu ve sosyal güvenlik mekanizmalarını riske atarak yaşam beklentisini olumsuz etkileyebilmektedir. Aynı zamanda çevre kirliliği ile mücadelede bir politika aracı olarak öne çıkan çevre vergileri, kamu gelirlerini artırarak sağlık yatırımlarına kaynak aktarılmasına ve çevresel kalitenin iyileşmesine katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda, maliye politikası belirsizliği ile yaşam beklentisi arasındaki dolaysız ilişkiyi ve çevre vergilendirmesinin bu süreçteki aracılık rolünü Çin örneğinde incelemek, kamu ekonomisi, çevre ve halk sağlığı kesişiminde önemli bir araştırma boşluğunu doldurmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Türkiye'de Psikolojik Yardım Arama Tutumlarında Cinsiyet Farklılıkları: Türkiye Örneği
Ruhsal bozukluklar, küresel hastalık yükünün yaklaşık %14'ünü oluşturarak önemli bir toplum sağlığı sorunu meydana getirmektedir. Psikolojik sorunlar karşısında bireylerin profesyonel yardım arama eğilimleri, toplumsal ve kültürel cinsiyet rolleri, damgalanma korkusu ve sosyo-demografik etkenler çerçevesinde biçimlenmektedir. Literatürde kadınların profesyonel psikolojik yardım almaya erkeklere kıyasla daha yatkın olduğu genel kabul görse de, bu durumun farklı yaş, eğitim, çalışma ve sağlık durumları ile nasıl etkileştiği Türkiye bağlamında geniş ölçekli mikro verilerle yeterince incelenmemiştir. Çalışma, bu ampirik boşluğu doldurarak cinsiyet odaklı belirleyicileri çözümlemeyi hedefler.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Vaka Senaryosuna Dayalı Deniz Kirliliği Simülasyonu ve Karşılaştırmalı Müdahale Prosedürleri
Deniz taşımacılığında İstanbul Boğazı gibi dar ve yoğun su yolları, seyir emniyeti ve çevre kirliliği açısından yüksek risk taşımaktadır. Çift yönlü karmaşık akıntı yapısı, dar coğrafi yapısı ve tanker trafiğinin yoğunluğu, olası gemi kazalarında ciddi deniz kirliliği felaketlerine yol açabilmektedir. Uluslararası OPRC 1990 sözleşmesi ve Türkiye'deki 5312 sayılı kanun kapsamında acil müdahale kapasitelerinin geliştirilmesi ve operasyonel verimliliğin artırılması stratejik bir zorunluluktur. Literatürde petrol yayılımını modelleyen çalışmalar bulunsa da müdahale ekipmanlarının taktiksel kullanımı ve teknik iyileştirmelerin müdahale başarısına etkisi yeterince karşılaştırmalı olarak incelenmemiştir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
BİST Banka Endeksinin Enflasyon, Döviz Kuru, Faiz Oranı, Altın ve Petrol Fiyatları ile İlişkisi: ARDL Sınır Testi Kanıtları
Finansal piyasaların küreselleşmesi ve bütünleşmesi, makroekonomik değişkenler ile hisse senedi piyasaları arasındaki etkileşimin incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Bankacılık sektörü, fon aktarımı ve finansman sağlama işlevleri sebebiyle hisse senedi piyasalarında stratejik bir yere sahiptir. Türk ekonomisinde BİST Banka Endeksi (XBANK) seviyesinin enflasyon, döviz kuru, mevduat faiz oranları, altın fiyatları ve Brent petrol fiyatı gibi temel makroekonomik faktörlerden kısa ve uzun dönemde nasıl etkilendiği, yatırımcıların karar alma süreçleri ile risk yönetimi stratejileri açısından temel bir tartışma alanıdır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Türk Süper Lig Takımlarının Ev Sahibi Avantajı ve Deplasman Dezavantajının İstatistiksel Modellemesi
Futbol gibi rekabetçi sporlarda ev sahibi olmanın veya deplasmanda oynamanın maç sonuçlarını doğrudan etkileyen kritik faktörlerden biri olduğu uzun süredir bilinen bir olgudur. Bu alandaki çoğu çalışma ligler genelinde ev sahibi avantajını incelemiş olsa da, takım düzeyinde bu avantajı ele alan araştırmaların sayısı sınırlıdır. Özellikle Türk Süper Ligi özelinde, takım bazında ev sahibi avantajını açıklayıcı istatistiklerin ötesine geçerek istatistiksel modelleme kullanan ve deplasman dezavantajını da kapsayan çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, mevcut literatürdeki bu boşluğu doldurarak, bireysel takımlar için daha rafine ve güvenilir ev sahibi avantajı ve deplasman dezavantajı değerleri sunmayı amaçlamaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Bitki Büyümesi, Gelişimi ve Şeker Metabolizmasının Düzenlenmesinde Işığın Rolü: Bir Derleme
Bitki fizyolojisi alanında, ışık yalnızca fotosentez için temel bir enerji kaynağı olmakla kalmayıp, aynı zamanda bitkilerin büyüme, gelişme ve çevresel değişimlere uyum sağlama süreçlerini yöneten kritik bir sinyal mekanizmasıdır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, ışığın yoğunluğu, kalitesi ve fotoperiyodunun bitkisel dokulardaki hücresel bölünmeden şeker metabolizmasına kadar geniş bir yelpazede düzenleyici roller üstlendiğini göstermektedir. Ancak, ışık sinyalleri ile karbonhidrat sentezi, taşınması ve birikimini yöneten genetik mekanizmalar arasındaki karmaşık etkileşimlerin bütüncül bir şekilde sentezlenmesine duyulan ihtiyaç, bu alandaki temel akademik tartışmalardan birini oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Ekolojik Ayak İzninin Belirleyicisi Olarak Yeşil Büyüme: BİT Yayılımı, Çevresel İnovasyon ve Doğal Kaynaklar Önemli mi?
Gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomilerde geleneksel iktisadi büyüme modelleri doğa üzerindeki baskıyı artırmakta ve çevresel sürdürülebilirliği tehdit etmektedir. İklim değişikliği ve ekolojik bozulmayla mücadelede, yeşil büyüme, çevresel inovasyonlar, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) yaygınlaşması ve doğal kaynak yönetimi stratejik bir rol oynamaktadır. Ancak mevcut yazında yeşil büyümenin ekolojik ayak izi üzerindeki uzun dönemli etkileri yeterince incelenmemiş, BİT ve doğal kaynakların çevresel kalitedeki rolü çelişkili bulgular üretmiştir. Özellikle yükselen 7 (E7) ve gelişmiş 7 (G7) ülke gruplarının karşılaştırmalı analizi literatürde eksiktir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Aşırı Şeker Tüketiminin Düşük Dereceli Kronik Enflamasyon ve Otoimmün Hastalıklar Üzerindeki Düzenleyici Rolü ve Mekanizmaları
Çağdaş beslenme alışkanlıklarında, özellikle Batı tipi diyette yüksek fruktozlu mısır şurubu ve şekerli içeceklerin tüketimi son otuz yılda çarpıcı bir artış göstermiştir. Bu durum obezite, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi bulaşıcı olmayan metabolik bozuklukların yaygınlaşmasında temel bir çevresel risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Ancak, aşırı diyet şekeri alımının bağışıklık sistemi üzerindeki doğrudan etkileri ve kronik enflamatuar süreçleri nasıl tetiklediği konusu yakın zamana kadar büyük ölçüde belirsizliğini korumuştur. Bu makale, heksozların bağışıklık hücreleri ve bağırsak mikrobiyotası üzerindeki düzenleyici mekanizmalarını inceleyerek, diyet şekerlerinin sistemik ve dokuya özgü enflamasyon süreçlerindeki suç ortaklığını deşifre etme sorusuna odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye Bölgesel İşgücü Piyasalarında Cinsiyete Dayalı Ücret Eşitsizliği: NUTS1 Bölgeleri
İşgücü piyasalarında cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği ve ayrımcılık, işgücü piyasasının yapısından, yatay ve dikey mesleki ayrışmadan hem de piyasa öncesi eğitim ve kariyer fırsat eşitliksizliklerinden beslenen karmaşık ve yapısal bir sorundur. Ulusal düzeyde yürütülen ortalama ücret analizleri, coğrafi ve bölgesel dinamiklerin işgücü piyasası çıktıları üzerindeki özgün etkilerini gizleme riski taşımaktadır. Bölgesel düzeyde gerçekleştirilen analizler ise benzer kurumsal ve kültürel yapılara sahip daha homojen veri setleriyle gözlenemeyen heterojenliği kontrol etme imkânı sunar. Türkiye gibi bölgeler arası sosyoekonomik gelişmişlik farklarının belirgin olduğu bir ülkede, NUTS1 düzeyinde ücret dağılımının tamamını kapsayan ampirik çözümlemeler bölgesel eşitsizlik mekanizmalarının anlaşılması için büyük önem taşımaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Ulaştırma Ekonomisi Perspektifinden Uluslararası Ulaştırma Projeleri ve Türkiye
Ulaştırma sektörü, küreselleşme süreciyle birlikte uluslararası ticaretin, bölgesel entegrasyonun ve ulusal rekabet gücünün temel belirleyicilerinden biri haline gelmiştir. Makale, ulaştırma altyapı yatırımlarının doğrudan ve dolaylı makroekonomik etkilerini ulaştırma ekonomisi kuramsal çerçevesinde ele almakta ve Türkiye'nin Doğu-Batı ile Kuzey-Güney ulaştırma koridorlarındaki stratejik konumunu değerlendirmektedir. Çalışma, bölgesel ulaştırma projelerinin ulusal ekonomiler üzerindeki çarpan etkilerini ve politika tercihlerinin sürdürülebilir büyümedeki rolünü incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Küresel Sağlık İşgücünde İşyerinde Şiddete Toplumsal Cinsiyet Odaklı Bir Bakış: Literatürün Kapsamlı Bir İncelemesi
Sağlık sektöründe işyerinde şiddet (WPV), bireysel sağlayıcılardan kurumsal yapılara ve toplumsal düzeye kadar tüm kademeleri etkileyen çok boyutlu bir krizdir. Literatürde şiddetin yaygınlığı ve risk faktörleri sıklıkla araştırılmasına karşın, toplumsal cinsiyete dayalı işyeri şiddeti (GB-WPV) hak ettiği ilgiyi görmemiştir. Şiddet olgusu sosyo-ekonomik, kültürel ve kurumsal toplumsal cinsiyet rolleriyle derinden ilişkilidir ve kadın sağlık çalışanlarının dezavantajlı konumlarını pekiştirmektedir. Bu makale, küresel sağlık işgücünde toplumsal cinsiyetin şiddet türleri ve deneyimleri üzerindeki etkisini kapsamlı bir tarama ile ele alarak alandaki bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Profesyonel Voleybol Sporcularında Menstrüel Döngü Takibi ve Semptom Analizi
Kadın sporcuların performans ve esenlikleri üzerindeki menstrüel döngü etkileri, modern spor bilimlerinde giderek daha fazla ilgi çeken bir alandır. Ancak, özellikle profesyonel voleybol gibi branşlarda, semptomların bireysel dağılımı ve bunların döngü fazlarına göre nasıl değiştiği üzerine yeterli boylamsal veri bulunmamaktadır. Mevcut literatürdeki bu boşluk, antrenörlerin sporcuları için en uygun antrenman ve iyileşme stratejilerini belirlemesini zorlaştırmaktadır. Makale, elit bir voleybol takımının bir sezonluk takibi üzerinden semptom sıklığını nicelleştirerek bu bilimsel tartışmaya katkı sunmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Dijitalleşmenin Çevre, Sosyal ve Yönetişim ile Sürdürülebilirlik Üzerindeki Rolü: Çıkarımlar İçin İncelemeye Dayalı Bir Çalışma
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişim, geleneksel ekonomik büyüme modellerini dönüştürürken aynı zamanda ekolojik ve sosyal sürdürülebilirlik alanlarında yeni bir tartışma başlatmıştır. Literatürde dijitalleşmenin ekonomik verimliliği artırdığı savunulurken, artan karbon ayak izi gibi olumsuz çevresel etkileri de yoğun şekilde tartışılmaktadır. Bu çalışma, dijitalleşmenin çevre, sosyal gelişim, yönetişim ve genel sürdürülebilirlik hedefleri üzerindeki çok boyutlu etkilerini bütünsel bir literatür taraması çerçevesinde ele alarak alandaki kuramsal açıkları kapatmayı ve politika yapıcılara rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
İngiliz Profesyonel Futbolunda Kötü Muamelenin Anlaşılmasına Doğru: Koruma ve Refah Personelinin Nitel Analizi
Spor ortamlarında kişilerarası şiddet ve kötü muamele olgusu, sporcuların ruh sağlığı, sporu bırakma oranları ve tükenmişlik durumları üzerindeki yıkıcı etkileri nedeniyle uluslararası literatürde giderek artan bir ilgiyle incelenmektedir. Özellikle profesyonel futbol kültürü; performans odaklılığı, geleneksel hiyerarşik güç yapıları, şakacılık kılıfı altına gizlenen zorbalık eylemleri ve baskıcı yönetim anlayışıyla kötü muamelenin meşrulaştırıldığı özel bir alan oluşturmaktadır. Çocuk ve savunmasız gruplara yönelik koruma politikaları bulunmasına rağmen, yetişkin erkek futbölçuları kapsayan bütüncül düzenlemelerin eksikliği ve kavramsal karmaşa, sorunun tespiti ile önlenmesini güçleştirmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Spor Bilimi ve Spor Hekimliği Takımlarında Yapay Zeka Uygulamasının Zorlukları ve Fırsatları
Spor bilimi ve spor hekimliği disiplinlerinde yapay zeka, büyük dil modelleri ve otomasyon teknolojilerinin kullanımı hızla yaygınlaşmaktadır. Ancak bu teknolojilerin ekibe entegrasyonu yalnızca teknik bir güncelleme olmayıp, insan ile teknolojinin birlikte çalıştığı karmaşık sosyoteknik sistemlerin yeniden yapılandırılmasını gerektmektedir. Mevcut tartışmalar, yapay zekanın veri analizi ve teşhis süreçlerindeki rolü ile insan uzmanların karar alma yetkisi ve durum farkındalığı arasındaki dengenin nasıl kurulacağı sorusuna odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Türkiye'de Demografik Dönüşümün Toplumsal Sonuçları Üzerine Demografik Geçiş Teorisi Bağlamında Bir İnceleme
Nüfus unsuru, toplumların sosyo-ekonomik ve kültürel yapısını şekillendiren temel parametrelerden biridir. Tarihsel süreçte yaşanan tarım ve sanayi devrimleri ile modern ulus-devletlerin teşekkülü, dünya nüfusunda kümülatif artışlara ve yapısal dönüşümlere yol açmıştır. Demografik yapıda meydana gelen bu değişimler, orta ve uzun vadede toplumsal yapının farklılaşmasını, karmaşıklaşmasını ve yeni sosyal sorunların doğmasını beraberinde getirmektedir. Türkiye özelinde ise 19. yüzyıldan itibaren hız kazanan modernleşme, kentleşme ve sanayileşme süreçleri; doğurganlık, ölümlülük ve göç dinamiklerini köklü biçimde etkilemiştir. Nüfusun nicel büyüklüğünün ötesinde, yaş yapısı, hanehalkı genişliği ve bağımlılık oranları gibi nitel göstergelerde yaşanan bu değişimlerin toplumsal yansımalarını anlamlandırmak sosyoloji ve sosyal politika disiplinleri açısından hayati önem taşımaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Gazze'de Katastrofik Kıtlık: 7 Ekim Sonrası Eşi Benzeri Görülmemiş Açlık Düzeyleri. Gazze Şeridi'nden Gerçek Nüfus Tabanlı Bir Çalışma
Çatışma bölgelerinde gıda güvensizliği ve açlık, halk sağlığını tehdit eden en ciddi insani krizlerin başında gelmektedir. Özellikle Gazze Şeridi gibi uzun süreli abluka altında kalmış ve yoğun askeri operasyonlara maruz bırakılmış dar bir coğrafyada, gıda sistemlerinin çökmesi hanehalkı düzeyinde hayatta kalma mücadelesini derinleştirmektedir. Literatürde çatışmaların beslenme üzerindeki yıkıcı etkileri bilinmekle birlikte, 7 Ekim sonrası süreçte Gazze'deki hanehalkı açlığının gerçek nüfus tabanlı verilerle nicel olarak ölçülmesi büyük bir araştırma boşluğudur. Bu çalışma, Gazze Şeridi'ndeki açlık ve kıtlık durumunu standart ölçeklerle ampirik olarak ortaya koymaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Yüzüncü Yılında Türkiye: Süreklilik ile Değişim Arasında
Uluslararası ilişkiler teorisinde dış politika davranışlarının dönemsel değişimler ile yapısal süreklilikler arasındaki gerilim üzerinden incelenmesi köklü bir gelenektir. Türkiye Cumhuriyeti'nin yüzyıllık dış politika tecrübesi, coğrafi konumun getirdiği güvenlik kaygıları ile iç siyasetteki toplumsal dönüşümlerin dış politikaya yansıması arasındaki etkileşimi analiz etmek için özgün bir zemin sunmaktadır. Bu alandaki temel tartışma, dış politikadaki yönelim değişikliklerinin yapısal zorunluluklardan mı yoksa aktörlerin tercihlerinden mi kaynaklandığı sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Futbol Takımı Taraftarlarının Evangelizm Düzeyleri ile Takım İnovasyonu Algıları Arasındaki İlişkinin İncelemesi
Spor yönetimi ve pazarlama literatüründe futbol kulüplerinin finansal sürdürülebilirliği ile gelir çeşitliliğini artırma çabaları, taraftar davranışlarının ve kulüplerin yenilikçi yaklaşımlarının anlaşılmasını gerekli kılmaktadır. Geleneksel taraftarlık anlayışının ötesinde, markaya adanmışlık düzeyini ifade eden spor takımı evangelizmi (eFANgelizm), taraftarların kulüp odaklı etkileşimlerde bulunarak başkalarını etkileme ve marka savunuculuğu yapma çabalarını kapsamaktadır. Çağdaş spor endüstrisinde kulüplerin sunduğu ürün, süreç ve pazarlama inovasyonlarının taraftarlar nezdinde nasıl algılandığı ve bu algının taraftar evangelizmiyle nasıl bir etkileşim içinde olduğu, spor kulüplerinin stratejik pazarlama kararları açısından kritik bir soru alanı oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Mikro Düzey Çatışmaların Oyun Kuramsal Ajan Tabanlı Modellenmesi: DEAŞ-Kürt Savaşı Örneği
Sivil çatışma ve iç savaş araştırmaları, geleneksel olarak çatışmaların nedensel mekanizmalarına, devlet kapasitesine veya yapay topluluklar üzerindeki makro düzey istatistiksel analizlere odaklanmıştır. Ancak, aktörlerin mikro düzeydeki stratejik etkileşimlerini, coğrafi ve zamansal dinamiklerle birlikte ampirik veriye dayalı olarak inceleyen hesaplamalı modellerin kullanımı oldukça sınırlıdır. Özellikle devlet dışı iki silahlı aktör arasındaki güç dengesi, toprak kontrolü ve şiddet kalıplarının mikro ölçekte nasıl biçimlendiği literatürde belirgin bir boşluk oluşturmaktadır. Bu çalışma, Rojava bölgesinde Kürt milisler ile DEAŞ arasındaki şiddet olaylarını inceleyerek söz konusu teorik ve ampirik boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İslam Şehri Teorisi Merceğinden Tarihsel Bir Perspektif: Konya Örneği
İslam şehir teorisi, dinin kentsel mekân ve toplumsal yaşam üzerindeki dönüştürücü etkisini anlamak için geliştirilmiş kuramsal bir yaklaşımdır. Doğu bilimi (oryantalist) yaklaşımların tekdüze İslam şehri prototipleri üretme eğilimine karşı, tarihsel ve coğrafi çeşitlilikleri dikkate alan yeni bir kentsel okuma ihtiyacı doğmuştur. Bu makale, İslam kentsel formunun genel niteliklerini Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinden günümüze Konya kenti ölçeğinde tarihsel-mekânsal bir çözümlemeyle ele alarak alanındaki kent sosyolojisi ve kentsel tarih tartışmalarına özgün bir katkı sağlamaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Afrika'da İklim Değişikliği Kaynaklı Su Stresine Karşı Ürün Sistemlerini Uyarlamaya Yönelik Toprak ve Su Koruma Tedbirleri: Sürdürülebilir Bir Değerlendirme
Sahra Altı Afrika (SSA), küresel iklim değişikliğine en az katkı sağlamasına rağmen, bu olgunun getirdiği hidrolojik anomalilerden en şiddetli etkilenen bölgelerin başında gelmektedir. Özellikle beklenmedik sel baskınları ve şiddetli kuraklıklar, bölgedeki gıda güvenliğini ve tarımsal verimliliği doğrudan tehdit etmektedir. Mevcut literatür, bu su streslerinin bitki fizyolojisi üzerindeki etkilerini ve toprak yapısındaki bozulmaları vurgularken, bu krizlerle başa çıkmada hangi bütüncül toprak ve su koruma önlemlerinin uygulanması gerektiğini tartışmaktadır. İnceleme konusu olan bu yayın, teorik tartışmaları pratik çözüm önerileriyle birleştirerek SSA için dayanıklı bir tarımsal model kurgulamaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Coğrafi İşaretli Gastronomik Ürünlerde Karşılaşılan Zorluklar ve Fırsatlar: Erzurum Demir Tatlısı Örneği
Gastronomi turizmi, destinasyonların kültürel kimliğini öne çıkaran ve turistlerin seyahat motivasyonlarını doğrudan etkileyen stratejik bir araç niteliğindedir. Yerel mutfak kültürlerinin sürdürülebilirliği ve otantik ürünlerin korunması amacıyla coğrafi işaret tescillerinden faydalanılmaktadır. Kış turizmiyle tanınan Erzurum ilinde cağ kebabı, kadayıf dolması ve peynir çeşitleri bilinirliğe sahipken, geleneksel bir lezzet olan demir tatlısının (Erzurum Rosette) üretim süreçleri, üretici sorunları ve coğrafi işaretin ticari yansımaları literatürde yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, alan literatüründeki söz konusu ürüne özgü nitel veri eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Çağdaş Kazakistan'da İnancın Canlandırılması: Siyasal Tasavvuf ve Dini Süreklilik Üzerine Bir İnceleme
Post-Sovyet Orta Asya ve özellikle Kazakistan bağlamında din-devlet ilişkileri, sekülerleşme mirasları ve dini kimliğin yeniden inşası akademik araştırmaların merkezinde yer almaktadır. Sovyet döneminin kurumlaştırılmış ve devlet denetimindeki resmi İslam mirası, bağımsızlık sonrası dönemde ortaya çıkan geleneksel halk İslamı, Sufi hareketleri ve dış kaynaklı Salafi veya muhafazakar akımlar arasındaki gerilimlerle karmaşıklaşmıştır. Bu makale, devletin ideolojik meşruiyet arayışları ile tabandaki dini pratiklerin sürekliliği arasındaki etkileşimi, siyasal Tasavvufun Kazakistan'daki yeri üzerinden ele alarak literatürdeki sekülerleşme ve dini canlanma tartışmalarına katkıda bulunmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Afrika'da Sürdürülebilir Gıda İnovasyonunun Sosyo-Kültürel, Ekonomik ve Çevresel Boyutları
Afrika kıtasındaki gıda krizi; hızlı nüfus artışı, iklim değişikliğinin getirdiği çevresel baskılar, COVID-19 pandemisinin artçı etkileri ve tarımsal üretimdeki toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile karmaşık bir hal almıştır. Batı merkezli teknolojik ve genetik yeniliklerin ötesinde, Afrika'nın özgün ekolojik, kültürel ve ekonomik koşullarına uyarlanmış sürdürülebilir gıda inovasyonlarına duyulan ihtiyaç akademik alanda yoğun bir biçimde tartışılmaktadır. Çalışma, gıda güvencesizliği ve krizlerle mücadelede gelişmiş ülkelerin sanayileşmiş yaklaşımları yerine küçük ölçekli üreticilerin merkezde yer aldığı, yerel ve geleneksel bilgi sistemleriyle desteklenen kapsayıcı bir dönüşümün nasıl sağlanabileceği sorusuna odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Toprak, İnekler ve Kurşunlar: Kolombiya'daki Silahlı Çatışma Sürecinde Büyükbaş Hayvancılığın Anlatılmamış Tarihi, 1980–2010
Kolombiya'da süregelen silahlı çatışmalar ile kırsal alanlardaki toprak dağılımı adaletsizliği arasındaki ilişki, ülkenin en önemli tarımsal faaliyetlerinden biri olan büyükbaş hayvancılık sektörü üzerinden somutlaşmaktadır. Sömürge döneminden bu yana toprak biriktirme eğiliminde olan tarımsal ve siyasi elitlerin bölgesel gücü koruma çabaları, hayvancılığı üretkenlik ve verimlilik odaklı bir endüstri olmaktan ziyade bir güç ve nüfuz aracı haline getirmiştir. Tarihsel olarak büyük ölçekli hayvancılık ile savaş sisteminin iç içe geçtiği bilinmekle birlikte, şiddet olaylarının sektöre etkileri, üreticilerin mağduriyet dereceleri ve Afrika gibi diğer çatışma bölgeleriyle olan benzerlikleri literatürde derinlemesine ele alınmamıştır. Bu makale, hayvancılık ve şiddet sarmalının tarihsel ve ampirik boyutlarını ortaya koyarak bu boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
İngiltere Premier Lig Futbölçularında Ekstremiteler Arası Asimetriler ve Şut Ayağı Tercihi
Futbolda yüksek şiddetli unilateral hareketlerin yarattığı mekanik yüklenmeler, sporcularda bacaklar arası performans ve kuvvet asimetrilerinin oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Literatürde alt yaş kategorileri ve farklı lig düzeyleri için asimetri profilleri incelenmiş olsa da dünyanın en üst düzey fiziki mücadelesine sahne olan İngiltere Premier Ligi sporcularında şut ayağı tercihinin asimetri üzerindeki etkisi ve bu asimetrilerin fiziksel performansla ilişkisi kapsamlı biçimde ortaya konmamıştır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Mülteci Öğrencilerin Türk Eğitim Sistemine Uyumunda Eğitimde Kalite Olgusunun İncelenmesi
Gelişmekte olan ülkelerde kitlesel göç hareketleri, eğitim sistemlerinin yapısını ve niteliğini doğrudan etkileyen dinamiklerin başında gelmektedir. Zorunlu göçler sonuçunda farklı dil ve kültür altyapısına sahip çocukların ev sahibi ülkenin okullarına katılması, fırsat eşitliği, sosyal uyum ve kapsayıcı eğitim bağlamında önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Türkiye özelinde yürütülen çalışmalarda, mülteci öğrencilerin eğitim sistemine entegrasyonunda karşılaşılan güçlüklerin ve derslerdeki niteliğin korunması süreçlerinin öğretmen ve okul yöneticisi görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi büyük bir gereklilik haline gelmiştir. Bu araştırma, yerel düzeyde ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan eğitimcilerin mülteci öğrencilerin akademik, sosyal ve kültürel uyum süreçlerine ilişkin deneyimlerini ve bu sürecin eğitim kalitesine etkilerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak alandaki ampirik ve uygulamalı tartışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentlerde Adil İklim Adaptasyonu İçin Kolektif Eylemlerden Yönetişim Öğrenimi
İklim değişikliğinin kentlerdeki kırılgan topluluklar üzerindeki adaletsiz etkileri ve geleneksel yukarıdan aşağıya yönetişim yapılarının bu risklerle mücadeledeki yetersizliği, iklim adaleti literatüründe sıklıkla tartışılmaktadır. Ancak, sivil toplumun kolektif eylemlerinin ve tabandan gelen pratiklerin resmi yönetişim mekanizmalarını nasıl dönüştürdüğü ve bu süreçlerin tanınma ve usul adaleti boyutlarını nasıl şekillendirdiği sorusu henüz yeterince yanıtlanmamıştır. Bu makale, kolektif eylemlerin resmi karar alıcılar üzerindeki öğrenme süreçlerini tetikleme potansiyelini iki farklı sosyo-politik bağlamda incelemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kentsel Yeşil Altyapı: Uyumlu Yönetim Yaklaşımıyla Biyoçeşitlilik Koruma ve Sürdürülebilir Kentsel Gelişimin Birleştirilmesi
21. yüzyılda hızlı kentleşme süreçleri; doğal yaşam alanlarının daralmasına, parçalanmasına ve ekosistem işlevlerinin bozulmasına yol açarak kentlerdeki biyoçeşitliliği ve insan refahını ciddi biçimde tehdit etmektedir. Bu olumsuz etkileri hafifletmek için kentsel yeşil altyapı (UGI) sistemleri; parklar, yeşil çatılar, kent ormanları, sulak alanlar ve ekolojik koridorları bütünleştirici bir strateji olarak sunulmaktadır. Ancak yeşil altyapının planlanması, uygulanması ve yönetimi sürecinde finansal kısıtlar, kurumsal parçalanmışlık, sosyal adalet sorunları ve iklim değişikliği belirsizlikleri gibi karmaşık engeller mevcuttur. Çalışma, ekolojik ilkeleri kentsel planlama ve uyumlu yönetim yaklaşımlarıyla sentezleyen bütüncül bir kavramsal çerçeve sunarak bu tartışmalara katkı sağlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Güvenli Bir Alan Yaratmak: Tıp Öğrencilerinin İletişim Becerilerini Öğrenmede Oyuncu Simülasyonlarının Kullanımına İlişkin Perspektifleri
Tıp eğitiminde klinik yetkinliğin temel taşlarından biri olan hekim-hasta iletişimi, hastaların tedaviye katılımı, memnuniyeti ve klinik çıktılar üzerinde belirleyici bir role sahiptir. Kötü haber verme, belirsizlikle başa çıkma ve karmaşık duygusal tepkileri yönetme gibi güç klinik senaryolarda iletişim aksaklıkları ciddi tıbbi hatalara ve hasta hakları ihlallerine yol açabilmektedir. Geleneksel teorik anlatımların aksine, iletişim becerilerinin deneyimsel öğrenme modelleriyle kazandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Profesyonel oyuncuların hasta rolünü üstlendiği simülasyonlar, öğrencilere gerçekçi bir klinik ortam sunarken aynı zamanda hasta güvenliğini riske atmadan pratik yapma imkânı tanır. Alan yazındaki ana tartışma, simülasyon ortamındaki psikolojik güvenliğin, geri bildirim mekanizmalarının ve rol oynama süreçlerinin öğrencilerin mesleki kimlik gelişimi ile iletişim yeterliliklerine nasıl yansıdığı üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Almanya'daki Ukraynalı Sığınmacıların Ruh Sağlığı Sonuçları ve Yaşam Kalitesi
Savaş, zulüm ve çatışmalar nedeniyle zorunlu göçe maruz kalan sığınmacı popülasyonlarında ruh sağlığı sorunları ve yaşam kalitesi kaybı uluslararası kamu sağlığı ve psikoloji literatürünün temel tartışma konularından biridir. Savaş ve göç süreçlerinin getirdiği travmatik deneyimler bireylerde genel psikolojik sıkıntı, depresyon ve anksiyete riskini artırmaktadır. Almanya'nın Ukraynalı sığınmacılara yönelik sağladığı hızlı entegrasyon ve sosyal destek politikalarına rağmen, krizin doğurduğu belirsizliklerin ve aile bağlarından kopuşun ruh sağlığı ile yaşam kalitesi üzerindeki etkilerinin nicel düzeyde incelenmesi gerekmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Akdeniz'de Okyanus Asitlenmesi Araştırmaları: Mevcut Durum, Eğilimler ve Gelecek Adımlar
Akdeniz, yarı kapalı yapısı, yoğun insan nüfusu, ticaret ve turizm baskısı nedeniyle küresel iklim değişikliği ve okyanus asitlenmesinden en çok etkilenen hassas deniz havzalarından biridir. Atmosferik karbondioksit artışının deniz suyu kimyasında yarattığı pH düşüşü, kireçleşici organizmalar ve ekosistem hizmetleri üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Ancak havzada yürütülen araştırmaların coğrafi dağılımı, yöntemsel yaklaşımları ve disiplinler arası kapsayıcılığı konusundaki belirsizlikler, etkili bölgesel politikaların oluşturulmasını engellemektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Dayanıklılık Sporları Antrenörlüğünde Bağlam ve Öğrenme Üzerine Bir İnceleme
Spor pedagojisi ve antrenör eğitimi literatüründe, antrenörlerin öğrenme süreçleri uzun süredir yapılandırılmış resmi eğitim programları üzerinden ele alınmaktadır. Ancak günümüz dayanıklılık sporlarında (triatlon, bisiklet, koşu) antrenörlük pratiği giderek dijitalleşmekte, uzaktan antrenörlük yöntemleri baskın hale gelmekte ve piyasa güçleri ile ticari yazılımlar antrenör-sporcu etkileşimini yeniden şekillendirmektedir. Geleneksel antrenör eğitimi müfredatları bu bağlamsal ve teknolojik dönüşümü göz ardı etmekte, antrenörlerin gerçek ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalmaktadır. Bu durum, antrenörlerin dijitalleşen ve piyasa güdümlü hale gelen antrenörlük bağlamında nasıl öğrendiklerini ve bu çevrede ne tür bilgi kaynaklarına yöneldiklerini eleştirel bir perspektifle inceleme gereksinimini ortaya çıkarmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Senegal'de HIV ile Yaşayan Bireylerde Depresyon Tedavisi İcin Grup Kisilerarası Terapinin Uygulanmasına Yönelik Algılar Kolaylastırıcılar ve Engeller Nitel Bir Calısma
HIV ile yasayan bireylerde depresyon prevalansı oldukça yüksektir ve bu durum antiretroviral tedaviye uyumu olumsuz etkileyerek hastalık seyrini kotulestirmektedir. Sahra Altı Afrika'da uzman ruh saglıgı calısanı eksikligi nedeniyle bu sorun genellikle yetersiz tedavi edilmektedir. Senegal'de gerceklestirilen bu calısma gorev paylasımı yaklaşımıyla uygulanan Grup Kisilerarası Terapi IPT müdahalesinin nitel yansımalarını ilk kez ele alarak literatürdeki onemli bir boslugu doldurmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Üniversite Öğrencilerinde Akademik Duygular, Üniversiteye Uyum ve Okulu Bırakma Eğilimi
Yükseköğretime geçiş süreci, öğrencilerin akademik, sosyal ve duygusal alanlarda önemli dönüşümler yaşadığı kritik bir evredir. Özellikle COVID-19 pandemisi ve acil uzaktan eğitim uygulamaları, üniversiteye yeni başlayan gençlerin uyum süreçlerini daha karmaşık hale getirmiştir. Alanyazında öğrencilerin bilişsel ve davranışsal gelişimlerine odaklanılırken, bu süreçlerin arka planında yer alan ve akademik başarı ile okulu bırakma kararlarını doğrudan etkileyen duygusal yaşantıların rolü uzun süre ihmal edilmiştir. Bu çalışma, akademik duyguların üniversiteye uyum ve okulu bırakma niyeti üzerindeki yordayıcı rolünü inceleyerek alandaki bu boşluğu doldurmayı ve yükseköğretimde kalıcılığı artıracak müdahale mekanizmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
2023 Kahramanmaraş, Hatay, Malatya ve Gaziantep Depremleri Dikkate Alınarak Diyarbakır Çüngüş Tarihi Taş Köprüsünün Sismik Çatlak Performansının Değerlendirilmesi
Tarihi yığma taş köprülerin uzun süreli sünme (sürünme) davranışlarının ve deprem altındaki sismik performanslarının doğru değerlendirilmesi, bu yapıların korunması ve geleceğe aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır. Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde yer alan 18. yüzyıl yapısı Diyarbakır Çüngüş Köprüsü, 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenmiştir. Literatürde tarihi köprülerin analizinde ayrık eleman modellemesi, Burger-Creep malzeme modeli ve yansısız sınır koşullarının bir arada kullanılmasına dair sınırlı sayıda çalışma bulunması temel araştırma tartışmasını oluşturmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Kent Yangini ve Acil Durum Tesisleri İçin Cok Kriterli Değerlendirmenin DEMATEL Tabanlı Bir Yaklaşimi: Istanbul Örnegi
Hizli kentlesme, nüfus artisi ve sosyoekonomik esitsizlikler, küresel ölçekte metropollerin yangin ve acil durum risklerine maruz kalma düzeyini artirmaktadir. Istanbul gibi yangina hassas megakentlerde, sürdürülebilir risk yönetimi ve afet risklerinin azaltilmasi amaciyla acil durum altyapisinin mekansal planlamasi kritiktir. Yangin istasyonlarinin yer secimi; sosyal, yapısal, erisilebilirlik ve risk boyutlarini içeren cok kriterli ve karma sik bir karar verme sürecini gerektirir. Alan literatüründe karar vericilerin farklı kriterler arasindaki bagimliliklari ve karsilikli etkileşimleri görselleştirerek analiz etmesini sağlayacak yöntemlere olan ihtiyac vurgulanmaktadir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Saha İzlemesine Dayalı Olarak Metro Sistemindeki Yölçu ve Personelin Sağlık Hasarının Değerlendirilmesi: Nanjing Örneği
Hızlı kentleşme süreciyle birlikte metro sistemleri toplu taşımanın temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Ancak yer altındaki kapalı yapılar, yetersiz doğal havalandırma, yoğun yölçu akışı ve tren sürtünmelerinden kaynaklanan kirleticiler ortam hava kalitesini olumsuz etkilemektedir. Alan literatüründe farklı ulaşım türlerinin çevre kirliliği düzeyleri sıklıkla karşılaştırılsa da, metro mikroçevrelerindeki farklı alanlarda kirletici dağılımı ile metro çalışanları ve yölçuların maruz kaldığı özgül sağlık hasarları sistematik biçimde nicelleştirilmemiştir. Bu çalışma, alan içi kirlilik izleme verilerini ve insan sağlığı risk değerlendirme modellerini birleştirerek bahsi geçen boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Polonyalı ve Türk Profesyonel Kadın Futbölçular Arasında Yeme Bozukluğu Riski Değerlendirmesi ve Vücut İmajına Yönelik Sosyokültürel Tutumlar
Profesyonel spor dünyasında fiziksel performans gereklilikleri ile estetik vücut idealleri arasındaki çatışma, sporcular üzerinde ciddi psikolojik baskılar oluşturmaktadır. Özellikle kadın sporcuların, hem branşlarının fiziksel standartlarına hem de toplumsal güzellik normlarına uyum sağlama çabası, yeme bozukluklarının gelişimi için riskli bir zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma, geleneksel olarak yeme bozukluğu riski düşük kabul edilen futbol branşındaki profesyonel kadın sporcuların durumunu Polonya ve Türkiye örnekleminde karşılaştırmalı olarak inceleyerek, sosyokültürel etkilerin bu süreçteki rolünü tartışmaya açmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
İŞLETMELERDE NAKİT TUTMA POLİTİKASI: SİGORTA ŞİRKETLERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
İşletmelerin faaliyetlerini aksatmadan sürdürebilmeleri ve ekonomik dalgalanmalara karşı direnç gösterebilmeleri için optimal düzeyde nakit bulundurmaları kritik önem taşımaktadır. Finans yazınında nakit yönetimi, bir yandan likidite ihtiyacının karşılanması diğer yandan ise nakit tutmanın getirdiği alternatif maliyetlerin dengelenmesi odağında tartışılmaktadır. Bu bağlamda, fon arzı sağlayan ve yüksek nakit döngüsüne sahip olan sigorta şirketlerinin nakit tutma politikalarını etkileyen finansal belirleyicilerin ampirik olarak incelenmesi, finans yöneticileri ve yatırımcılar için stratejik kararların rasyonelleştirilmesinde önemli bir soruyu teşkil etmektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Kriz Zamanlarinda Gençlik Failligi: Mali'de Eğitim ve Catismanin Gençlerle Katılımci Gorsel Yaklaşimlar Yoluyla Incelenmesi
Mali'de son on yildir devam eden silahli catismalar, siyasi istikrarsizlik, kuraklik ve ekonomik yaptirimlar eğitim sistemini ve gençlerin yasam kosullarini agir sekilde etkilemektedir. Bati merkezli kuramlarda faillik genellikle yetiskin bakis acisiyla ve bireysel ozgurlesme odakli tanımlanirken, Küresel Guney'deki kriz bölgelerinde yasayan ergenlerin failligi nasıl algiladigi ve deneyimledigi yeterince incelenmemistir. Alan yazindaki bu eksiklik, eğitim politikalarinin gençlerin gercek ihtiyaclariyla ve toplumsal rollerle olan bağlantisini zayflatmaktadir. Bu çalışma, Mali'deki kriz ortaminda gençlerin kendi failliklerini ve eğitimle olan ilişkilerini katılımci gorsel yöntemler aracıligiyla nasıl anlamlandirdiklarini tartismaya acmaktadir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Antroposenin Sınırları: Jeopolitik Çatışma mı Yoksa İşbirlikçi Yönetişim mi?
Antroposen çağında insanlığın doğa üzerindeki etkilerinin ivme kazanması, sömürgecilikten bu yana gelişen genişlemeci büyüme modelinin ekolojik, ekonomik, toplumsal, siyasal ve teknik sınırlara ulaşmasına yol açmaktadır. Bu sınırlar küresel ölçekte çoklu krizleri ve jeopolitik çatışmaları tetiklemektedir. Disiplinlerarası siyaset bilimi ve güvenlik literatüründe temel tartışma, tırmanan bu krizlerin güç rekabetine mi yoksa küresel işbirlikçi yönetişime mi evrileceği sorusu etrafında şekillenmektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
UEFA Şampiyonlar Ligi Eleme Aşamasında Performans ve Rekabetçi Dengenin Ölçümünde Bibliyometrik İndeksler
Spor ekonomisinde takımların ve liglerin başarısı ile rekabet seviyesinin değerlendirilmesi geleneksel olarak toplam puan veya basit galibiyet oranlarına dayanmaktadır. Ancak eleme usulü turnuvalarda nitelik ve nicelik arasındaki dengenin kurulması, takımların farklı sezonlardaki dalgalı katılım durumları ve uzun dönemli sonuç belirsizliğinin tek bir nicel göstergeye indirgenmesi metodolojik zorluklar barındırmaktadır. Bilimsel yayınların ve araştırmacıların etkisini değerlendirmek için geliştirilen bibliyometrik indeksler, atıf dağılımlarındaki nitelik-nicelik dengesini aksiyomatik temelde ele alma olanağı sunar. Bu çalışma, bilimsel ölçüm tekniklerini spor ekonomisi alanına entegre ederek UEFA Şampiyonlar Ligi eleme aşamasındaki uzun dönemli rekabetçi dengeyi ve kulüp ile ülke performanslarını ampirik olarak çözümleme ihtiyacından doğmuştur.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Genç İş Gücü Arasında İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyetinin Öngörülmesi: Gelişmekte Olan Bir Ekonomiden Kanıtlar
Küresel salgın sonrası dönemde Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerde iş gücü piyasasının dinamikleri hızla değişmiş, nitelikli çalışanları elde tutma sorunu kurumsal bir zorluk haline gelmiştir. Özellikle Y ve Z kuşaklarından oluşan genç iş gücünün kariyer fırsatları ve ücret adaleti konusundaki beklentileri, geleneksel iş modellerinden farklılaşmaktadır. Literatürde bu kitlenin işten ayrılma niyetini tetikleyen faktörler tartışılırken, makale bu sorunu iş tatmini ve iş özerkliği kavramlarını modele entegre ederek ele almakta ve stratejik İK uygulamalarının etkinliğini sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sanmen Nükleer Güç Santralinin İşletime Alınması Öncesinde ve Sonrasında Radyasyon Maruziyeti ve Halk Sağlığının Değerlendirilmesi
Nükleer enerji santrallerinin yaygınlaşması, özellikle 2011 Fukushima Daiichi kazasının ardından çevre radyoaktivitesi ve halk sağlığı üzerindeki potansiyel etkiler nedeniyle küresel ölçekte yoğun bir akademik ve toplumsal tartışma alanına dönüşmüştür. Çin'in 2060 karbon nötr hedefleri doğrultusunda hayata geçirdiği ilk üçüncü nesil gelişmiş pasif AP1000 reaktör teknolojisine sahip Sanmen Nükleer Güç Santrali (SNPP), bu yeni reaktör mimarisinin radyoaktif salım ve halk sağlığı güvenilirliği açısından incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Mevcut literatürde geleneksel basınçlı su reaktörlerine ilişkin veriler bulunsa da, ticari AP1000 ünitelerinin faaliyete geçmesiyle birlikte ortaya çıkan uzun dönemli çevresel radyoaktivite değişimleri ve halk sağlığı göstergeleri henüz yeterince belgelenmemiştir. Bu çalışma, söz konusu bilgi boşluğunu doldurmak üzere tasarlanmıştır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Fiziksel Aktivite, Ruh Sağlığı ve İyilik Hali Üzerine Otuz Yıllık Araştırmalar: Odak Noktaları ve Eğilimlerin Bilimsel Ölçüm Analizi
Fiziksel aktivitenin beden ve ruh sağlığı üzerindeki iyileştirici rolüne dair ampirik yayın patlaması, tıp ve halk sağlığı literatüründe münferit sistematik derleme veya meta-analizlerin kapsamakta zorlandığı devasa bir bilgi birikimi oluşturmuştur. Geleneksel derleme yöntemleri dar klinik sorulara odaklanırken, alanın otuz yıllık tarihsel gelişimini, disiplinler arası etkileşim ağlarını, kurumsal iş birliklerini ve yükselen araştırma odaklarını bütüncül olarak haritalandırmada yetersiz kalmaktadır. Bu makale, bilimsel haritalama ve veri görselleştirme tekniklerini kullanarak söz konusu geniş yazının entelektüel yapısını ve dinamiklerini çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Çevre Kirliliği İzleme ve Yönetiminde Yapay Zekâ ve Nesnelerin İnterneti Tabanlı Teknolojiler
Çevre kirliliği, ağır metaller, pestisitler, kalıcı organik kirleticiler ve mikroplastikler gibi tehlikeli maddelerin ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle küresel ölçekte kritik bir alan teşkil etmektedir. Geleneksel laboratuvar analiz yöntemlerinin zaman alıcı ve yüksek maliyetli olması, dinamik çevresel süreçlerin anlık takibini zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda, yapay zekâ algoritmalarının sensör sistemleri ve Nesnelerin İnterneti altyapısıyla entegre edilmesi, kirleticilerin gerçek zamanlı tespiti ve yönetimi için yeni bir teknolojik paradigma sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Yapısal Irkçılık Kuramı, Ölçümü ve Yöntemleri: Epidemiyolojik Çalışmalar İçin Bir Kapsam Belirleme İncelemesi
Epidemiyoloji ve halk sağlığı çalışmalarında yapısal ırkçılığın kuramsal ve yöntemsel boyutu giderek daha fazla ilgi çekmektedir. Ancak araştırmacıların, bu alanın köklü kuramsal geçmişiyle ve uzmanlarıyla derinlemesine etkileşime girmeden terimi benimsemesi, teorik ve tarihsel derinliği olmayan zayıf çalışmalara yol açmaktadır. Bu makale, literatürdeki yüzeysel 'sağlıkta eşitlik turizmi' yaklaşımlarını eleştirerek, yapısal ırkçılığın çalışmalara nasıl daha tutarlı entegre edilebileceği sorusunu tartışmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Fiziksel Okyanusta Derin Öğrenme Uygulamaları: Kapsamlı Bir Derleme
Fiziksel okyanus bilimi, okyanus içi dinamik süreçlerin, termohalin yapıların ve iklimle etkileşimlerin incelendiği hayati bir alandır. Ancak geleneksel nümerik modelleme yöntemleri ve istatistiksel yaklaşımlar, fiziksel süreç parametreleştirmelerindeki basitleştirmeler, yüksek hesaplama maliyetleri ve karmaşık spasiyo-temporal bağımlılıkları yakalama yetersizlikleri nedeniyle sınırlarla karşılaşmaktadır. Nesnelerin İnterneti (IoT) aygıtları ve uydu uzaktan algılama sistemlerinin gelişimiyle birlikte petabayt boyutlarına ulaşan okyanus büyük verisi ortaya çıkmıştır. Bu veri patlaması, disiplini veri odaklı bir paradigmaya taşımıştır. Derin öğrenme tekniklerinin lineer olmayan haritalama kapasitesi, karmaşık okyanus süreçlerini anlama ve tahmin etmede büyük fırsatlar sunsa da alan spesifik modellerin sınırlılıkları ve fizik ilkeleriyle entegrasyonu çözülmesi gereken temel bilimsel soruyu oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Fiziksel Aktivite ve Emekliliğe Geçiş: Çin Sağlık ve Emeklilik Boylamsal Çalışmasından Kanıtlar
Nüfusun yaşlanması küresel ölçekte kamu sağlığı ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde ciddi baskılar oluştururken, sağlıklı yaşlanmanın sürdürülmesinde fiziksel aktivite kritik bir rol oynamaktadır. Emeklilik dönemi; bireylerin günlük rutinlerinin, gelir düzeylerinin, sosyal çevrelerinin ve rol tanımlarının kökten değiştiği önemli bir yaşam aşamasıdır. Literatürde emekliliğin fiziksel aktivite düzeyleri üzerindeki etkisi konusunda çelişkili bulgular yer almaktadır; bazı araştırmalar emeklilik sonrası serbest zamanın artmasıyla aktivitenin arttığını savunurken, diğerleri işe bağlı hareketliliğin kaybolmasıyla belirgin bir düşüş yaşandığını göstermektedir. Bu belirsizlik, özellikle Çin gibi kentleşme, hukou hane halkı kayıt sistemi ve mahjong gibi geleneksel sosyal alışkanlıkların fiziksel aktivite kalıplarını doğrudan etkilediği gelişmekte olan toplum bağlamlarında daha da belirginleşmektedir.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Yapay Zeka Algoritmaları Kullanılarak E-Sağlık Hasta İzleme Sistemi İçin Akıllı IoMT Tabanlı Mimari
Kronik hastalıkların yaygınlaşmasıyla birlikte uzaktan hasta izleme ve e-sağlık sistemlerinin önemi her geçen gün artmaktadır. Nesnelerin Tıbbi İnterneti (IoMT), giyilebilir sensörler ve bulut bilişim teknolojileri sağlık verilerinin sürekli ve hızlı biçimde toplanmasına imkân tanırken; bu verilerin yüksek boyutluluğu, gürültülü yapısı ve eksik değer içermesi verimli sınıflandırmayı zorlaştırmaktadır. Mevcut yapay zeka ve makine öğrenmesi yaklaşımları, hayati bulguların anlık analizinde ve anormal durumların yüksek doğrulukla tespit edilmesinde bilgi işleme hızı ile doğruluk oranı arasında denge kurmak durumundadır. Bu çalışma, yüksek boyutlu veri indirgeme, nesnel özellik seçimi ve hibrit derin öğrenme mimarilerini bir araya getirerek tıbbi izleme süreçlerindeki doğruluk ve zaman karmaşıklığı sorunlarına etkili bir çözüm sunmayı amaçlamaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Spora Özgü Antrenmanın Postüral Kontrolde Uyardığı Adaptasyonlar ve Bunların Atletik Performans İle İlişkisi
Spor bilimleri ve nöromotor kontrol alanında, spora özgü antrenmanlar ile genel gövde kondisyon egzersizlerinin postüral stabilite üzerindeki nörofizyolojik etkileri geniş bir biçimde incelenmektedir. Ancak spora özgü zorlayıcı koşulların beden dengesinin gelişimine ne derecede katkı sağladığı ve bu değişimlerin duyusal-motor veya nöromüsküler uyumlarla ne kadar açıklanabileceği belirsizliğini korumaktadır. Alan literatürü, farklı branşlarda postüral sallantı değişkenleri ile performans ölçütleri arasındaki doğrudan nedensel ve korelasyonel bağların sistematik olarak haritalandırılmasını tartışmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Batı Nil Virüsü Eko-Epidemiyolojisi ve İklim Değişikliği: Bütüncül Bir Tek Sağlık Yaklaşımıyla Literatür Değerlendirmesi
Küresel ısınma ve çevresel değişimler, vektörler ve konakçılar üzerindeki etkileri aracılığıyla Batı Nil virüsü (WNV) gibi zoonotik patojenlerin yayılımını ve bulaşma dinamiklerini doğrudan etkilemektedir. Halk sağlığı literatüründe iklim değişikliği ile vektör kaynaklı hastalıklar arasındaki karmaşık ekolojik ilişkiler, genellikle disiplinler arası bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Mevcut tartışmalar, sıcaklık artışlarının vektör yetkinliği ve virüs replikasyon hızı üzerindeki tek modlu etkileri ile yağış rejimlerinin karmaşık dinamiklerini çözmeye ve geleceğe yönelik risk projeksiyonları geliştirmeye odaklanmaktadır.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Neden Sanat? Sanat ve Sağlık Disiplininde Sanatın Rolü Üzerine Kuramsal Bir İnceleme
Sanat ve Sağlık alanı, sanat müdahalelerinin fiziksel ve zihinsel sağlık üzerindeki olumlu etkilerini belgeleyen geniş bir ampirik literatüre sahiptir. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2019 yılında yayımladığı kapsamlı raporda 3.000 civarında çalışma değerlendirilmiş, ancak sanatın sağlık üzerindeki özgül rolü (sanat etkisi) ile genel uyarıcı veya sosyal etkinliklerin etkileri arasındaki ayrım tam olarak netleştirilememiştir. Sanatın 'sanat için' değil 'insan için' olduğu gerçeğinden hareketle, disiplinler arası bir geçerlik sorunu ortaya çıkmaktadır. Bedenleşmiş ve eylemsel bilişsel bilim kuramlarının bu alana entegre edilmesi, zihin-beden ilişkisini ve estetik deneyimin nörobiyolojik temellerini açıklamak için zorunlu bir ihtiyaç haline gelmiştir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Tümör Avcısı - CAR-T Hücre Tedavisi Füzesi Nereye Yönelecek?
Kimerik antijen reseptörü (CAR) T-hücre tedavisi, hematolojik malignitelerde çığır açan klinik başarılar elde etmiş olsa da katı tümörlerin (solid tümörler) tedavisinde antijen heterojenliği, baskılayıcı tümör mikroçevresi ve on-target off-tumor toksisitesi gibi önemli engellerle karşılaşmaktadır. Alandaki temel bilimsel tartışma, hem terapötik etkinliği maksimize edecek hem de sağlıklı dokulara zarar vermeyecek en kararlı ve özgül tümör antijen hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflere yönelik direnç mekanizmalarının aşılması etrafında şekillenmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Sosyal Ağlar Aracılığıyla Bilgi Edinimi: Doğruluk, Hata ve Kutuplaşma Üzerine Ajan Tabanlı Simülasyon Analizi
Sosyal epistemoloji ve bilişsel bilimler alanında, insanların dünya hakkındaki inançlarının büyük bir kısmını doğrudan gözlem yerine başkalarının tanıklığına dayandırarak oluşturduğu bilinmektedir. Ancak bilgi aktarımında bulunan kaynakların güvenilirliğini ve bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek önemli bir metodolojik ve epistemolojik sorun teşkil etmektedir. Dijital iletişim ağlarının ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte toplumsal ölçekte fikir ayrılıklarının, yankı odalarının ve inanç kutuplaşmasının artması bu tartışmayı yeniden alevlendirmiştir. Bu çalışma, kaynak güvenilirliğini kestirme stratejileri ile iletişim ağlarının yapısının inanç doğruluğu ve toplumsal kutuplaşma üzerindeki etkilerini simülasyonel olarak modelleyerek literatürdeki causal mekanizma eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Eğitimsel Değerlendirmenin Geçmişi, Bugünü ve Geleceği: Transdisipliner Bir Perspektif
Eğitimsel değerlendirme, öğrenci deneyimlerinin kalitesi, öğretmenlerin öğretim faaliyetleri, müfredatın değerlendirilmesi ve okul performansı üzerinde kritik bir kaldıraca sahiptir. Ancak tarihsel süreçte, ölçme ve değerlendirme alanı ile psikoloji, müfredat, sınıf içi öğretim ve teknoloji gibi temel disiplinler birbirinden kopuk ve bağımsız alanlar halinde gelişmiştir. Bu makale, söz konusu kopukluğun eğitimsel süreçler üzerindeki olumsuz etkilerini ele almakta ve disiplinler arası bir entegrasyonun gelecekteki değerlendirme sistemleri için nasıl bir zorunluluk olduğunu sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye Otomotiv Sanayiinin Yenilikçilik Potansiyeli: Uluslararası Yatırımlar, Coğrafi Kümelenme ve Alıcı-Tedarikçi İlişkileri Açılarından Bir Değerlendirme
Otomotiv sanayii, yüksek katma değerli üretimi ve teknolojik sürükleyici rolü nedeniyle gelişmekte olan ekonomiler için kalkınmanın en önemli yapıtaşlarından biridir. Alandaki kuramsal tartışmalar, özellikle geç sanayileşen ülkelerin küresel değer zincirlerine entegrasyonu, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYSY) teknolojik yayılım etkileri ve coğrafi kümelenmelerin yenilikçiliği nasıl kurumsallaştırdığı üzerinde odaklanmaktadır. Bu çalışma, Türkiye otomotiv sanayiinin kendine özgü kurumsal ve yapısal dinamiklerini analiz ederek, küresel çokuluslu şirketler ile yerel tedarikçiler arasındaki asimetrik güç ilişkilerinin ve coğrafi yoğunlaşmanın yenilikçilik potansiyelini nasıl şekillendirdiğini sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Hayvancılıkta Staphylococcus aureus ve Biyofilmler: Bulaş Yolları, Tehditler ve Gelecek Vaat Eden Mücadele Stratejileri
Staphylococcus aureus, hayvancılık sektöründe süt sığırı mastitisinden kanatlı hayvan eklem enfeksiyonlarına ve domuz lezyonlarına kadar geniş bir yelpazede kronik hastalıklara yol açan, aynı zamanda et ve süt ürünleri üzerinden insan sağlığını tehdit eden zoonotik bir patojendir. Bakterinin konak dokularında ve gıda işleme yüzeylerinde oluşturduğu biyofilmler, antimikrobiyal maddelerin ve konak bağışıklık sisteminin etkinliğini önemli ölçüde azaltarak enfeksiyonların müzminleşmesine neden olmaktadır. Yemlerde antibiyotik kullanımının sınırlandırılması ve suşların çoklu ilaç direnci kazanması, hayvancılıkta patojen kontrolünü zorlaştırarak alternatif ve yenilikçi antibiyofilm stratejilerinin sistematik biçimde incelenmesini zorunlu kılmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Büyük Bir Kent Girişiminde Toplumun Güçlendirilmesi ve Katılımına İlişkin Liderlik Yansımaları: Güven İnşası
Halk sağlığı ve kamu hizmeti alanında kurumlar ile toplum arasındaki güven, hizmetlere erişimin artırılması, sağlık eşitsizliklerinin azaltılması ve toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Özellikle tarihsel travmalar, sistemik adaletsizlikler ve şeffaflık eksikliği nedeniyle kamu kurumlarına karşı gelişen güvensizlik, toplumsal katılımı engellemekte ve müdahalelerin etkinliğini sınırlandırmaktadır. Alan yazında güvenin önemi sıklıkla vurgulansa da, kentsel ölçekteki kapasite geliştirme girişimlerinde güvenin pratikte nasıl inşa edileceğine ve sürdürüleceğine dair somut rehber ilkelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, büyük bir metropol bölgesinde toplumsal güçlendirme yürüten liderlerin güven inşasına dair nitel algılarını derinlemesine çözümlemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Erkeklik, Cinsiyetçilik ve Popülist Radikal Sağ Desteği: İspanya VOX Partisi Örneğinde Aracılık ve Düzenleyicilik Mekanizmaları
Siyaset bilimi ve seçmen davranışı literatüründe popülist radikal sağ partilerin seçmen tabanındaki cinsiyet farkı köklü bir biçimde belgelenmiştir; erkeklerin bu partilere oy verme eğiliminin kadınlardan daha yüksek olduğu yaygın kabul görmektedir. Bununla birlikte mevcut çalışmalar çoğunlukla biyolojik cinsiyetin ikili kategorizasyonuna odaklanmakta ve erkeklerin radikal sağ partilerde neden daha fazla temsil edildiğini açıklayan psikolojik ve kimliksel mekanizmaları ihmal etmektedir. Bireysel erkeklik algısı ile cinsiyetçi tutumların popülist radikal sağ desteğindeki etkileşimi, toplumsal cinsiyet karşıtı söylemlerin yükseldiği günümüz siyasi ikliminde açıklığa kavuşturulmayı bekleyen temel bir araştırma alanını oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Londra Konferansında (1921) Görev Alan TBMM Heyeti Üyelerinin Türkiye’nin Siyasi ve Diplomatik Gelişimine Katkıları
Millî Mücadele dönemi Türk dış politikası, askerî başarıların diplomatik alanda tescil edilmesi sürecini kapsamaktadır. 1921 Londra Konferansı, TBMM Hükümeti'nin uluslararası hukuk önünde ilk kez bir aktör olarak kabul edildiği bir platformdur. Literatürde bu konferans genellikle siyasi sonuçları üzerinden ele alınsa da, konferansa katılan heyet üyelerinin bireysel yetkinlikleri, meclis içindeki yasama performansları ve Cumhuriyet dönemindeki bürokratik süreklilikleri üzerine odaklanan çalışmaların sayısı kısıtlıdır. Makale, bu boşluğu doldurarak kişi odaklı bir kurum tarihi perspektifi sunmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Çin, Japonya ve Kore'deki Kadınlarda Doğum Kuşaklarına Göre Meme Kanseri Üreme ve Yaşam Tarzı Risk Faktörlerinin Farklılaşan Desenleri
Meme kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en sık teşhis edilen kanser türü ve kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenidir. Tarihsel olarak Asya toplumlarında insidans oranları düşük seyretmiş olsa da, son yıllarda Çin, Japonya ve Güney Kore gibi Doğu Asya ülkelerinde hızla yükselmektedir. Bu artışın ardında yatan toplumsal ve epidemiyolojik süreçlerin tam olarak anlaşılması, koruyucu halk sağlığı stratejilerinin geliştirilmesi açısından kritik önem taşımaktadır. Literatürde meme kanseri insidansındaki tarihsel artışların doğum kuşağı etkileriyle ilişkili olabileceği öne sürülmektedir. Bununla birlikte, menarş yaşı, doğum yapma durumu, ilk doğum yaşı ve menopoz yaşı gibi üreme faktörleri ile sigara ve alkol tüketimi gibi yaşam tarzı etkenlerinin kanser riski üzerindeki etkilerinin farklı doğum kuşaklarında sabit mi kaldığı yoksa zamansal bir değişim mi gösterdiği sorusu açık kalmıştır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Karaçi, Pakistan'da Alışveriş Merkezleri ve Geleneksel Açık Sokak Pazarlarının Karşılaştırmalı Kullanıcı Tercihleri Analizi
Kentsel kamusal alanlar, sosyal etkileşimin, ekonomik değişimin ve kültürel bütünleşmenin merkezleri olarak şehir yaşamının can damarını oluşturmaktadır. Ancak yirminci yüzyılın sonlarından itibaren hızla gelişen sanayileşme ve değişen tüketici davranışları, geleneksel açık sokak pazarlarının yerini çok katlı ve kontrollü alışveriş merkezlerinin almasına yol açmıştır. Gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı kentleşme süreçleri, kamusal alanların niteliğini dönüştürürken, kullanıcıların bu iki farklı mekansal tipolojiye yönelik tercihleri ve bunları etkileyen faktörler kentsel planlama disiplininde önemli bir tartışma konusudur. Makale, Pakistan'ın en büyük metropolü olan Karaçi örneğinde, modern alışveriş merkezleri ile geleneksel açık pazarlar arasındaki kullanıcı eğilimlerini karşılaştırmalı olarak ele almaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gaziantep Gayrimenkul Piyasası İçin Web Kazıma Yöntemi Kullanılarak Yapılan Tahmin Analizi
Gayrimenkul sektörü, yatırımcılar ve mülk sahibi olmak isteyen bireyler için ekonomik ve sosyal açıdan kritik bir rol oynamaktadır. Türkiye'de gayrimenkul fiyatları enflasyon, genel ekonomik yapı ve bölgesel talep gibi dışsal faktörlerin yanı sıra metrekare, oda sayısı, ilçe ve mahalle gibi içsel niteliklerden etkilenmektedir. Literatürde konut fiyatlarının doğrudan tahminine odaklanan pek çok çalışma bulunurken, alıcıların bütçeleri ve tercihlerine göre hangi mahallede yaşayabileceklerini sınıflandıran yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, Gaziantep ölçeğinde web kazıma ve makine öğrenmesi tekniklerini birleştirerek mahalleye dayalı bütçe-nitelik eşleştirmesini ve sınıflandırma modellerinin başarısını tartışmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Bilimsel Denetim Odaklı Geleneksel Çin Tıbbı Kalite Değerlendirme Yöntemleri: Son Araştırma Gelişmeleri ve Gelecek Beklentileri
Geleneksel Çin Tıbbı (GÇT) preparatlarının karmaşık kimyasal yapıları ve hammadde kaynaklarındaki kararsızlıklar, modern ilaç denetim standartlarında ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Klasik tek bileşenli analizler, bu çok hedefli tıp sisteminin klinik etkinliğini doğrulamada yetersiz kalmaktadır. İlaç düzenleme bilimi, geleneksel tıp teorileriyle uyumlu, klinik güvenliği ve etkinliği bir arada değerlendirebilen bütünsel kalite değerlendirme sistemlerinin kurulmasını ve bilimsel denetim mekanizmalarıyla entegrasyonunu tartışmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Cinsel Sağlık Hizmetlerinde Sağlık Profesyonellerinin Erkekler ve Erkeklikler Üzerine Söylemleri: Bir Odak Grup Çalışması
Cinsel sağlık hizmetleri tarihsel olarak kadın üreme sağlığı merkezli şekillenmiş olup erkeklerin bu hizmetlerden yararlanma oranlarının düşük kaldığı ve erkeklerin cinsel sağlık kurumlarını stresli, heteronormatif ve kadın odaklı algıladıkları bildirilmektedir. Sağlık hizmetlerinde toplumsal cinsiyet normları ve söylemler, bakım kalitesini, hasta-hekim etkileşimini ve sağlıkta eşitsizlikleri doğrudan etkilemektedir. Bu alandaki temel tartışma, erkeklik normlarının sağlık arama davranışlarını engellemesi ve sağlık personelinin erkek hastalarla kurduğu iletişimde profesyonel bir söylem eksikliğinin bulunması etrafında biçimlenmektedir. İncelenen araştırma, İsveç'teki sağlık çalışanlarının cinsel sağlık hizmetlerinde erkekliği ve ilişkisel bağlamdaki erkeklik konumunu söylemsel olarak nasıl inşa ettiklerini çözümleyerek kurum içi söylemlerin hizmet eşitliğine etkisini incelemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Türkiye'de Küreselleşme, Ekonomik Kompleksite ve Finansal Kalkınma İlişkisinin İncelemesi
Gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir iktisadi büyümenin sağlanması, sermaye birikiminden ziyade ülkenin üretim yetenekleri ile ihraç edilen ürünlerin çeşitliliğine ve karmaşıklık düzeyine bağlı hale gelmiştir. Uluslararası literatürde ekonomik kompleksitenin nasıl artırılacağı tartışılırken küreselleşme ve finansal kalkınmanın bu süreçteki rolleri sıklıkla göz ardı edilmektedir. Özellikle Türkiye gibi yapısal dönüşümler geçiren yükselen piyasalarda, küreselleşmenin farklı boyutlarının ve finansal sistemin doğrudan veya dolaylı etkilerinin ampirik olarak ortaya konulması, üretim yapısının sofistike hale getirilmesine yönelik kapsayıcı iktisat politikalarının geliştirilmesi açısından kritik bir ihtiyaç oluşturmaktadır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Pakistan'ın Su Kaynakları Yönetimi: Sürdürülebilir Kalkınma İçin Su Güvenliğinin Sağlanması
Pakistan, 225 milyonluk devasa nüfusu ve sınırlı su depolama kapasitesi nedeniyle kritik bir su kıtlığı eşiğindedir. Ülkede kişi başına düşen su miktarı 1951'den bu yana dramatik şekilde azalırken, mevcut su yönetişimi ve altyapı yetersizlikleri bu durumu bir ulusal güvenlik tehdidine dönüştürmüştür. Bu çalışma, Indus Havzası Sulama Sistemi'nin (IBIS) mevcut kısıtlarını, iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerini ve su kaynaklarının sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda nasıl yeniden yapılandırılabileceğini analiz etmektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Bakteriyel Antibiyotik Direncinin Küresel Yukusu 1990-2021: 2050 Yili Ongoruleriyle Sistematik Bir Analiz
Bakteriyel antibiyotik direnci (AMR), 21. yuzyilda halk sağlığı, klinik enfeksiyon yönetimi ve sağlık ekonomisi alanlarinda buyuk kaygilara yol acan en kritik kuresel tehditlerden biridir. Önceki çalışmalar kesitsel olarak 2019 yilina ait tekil yuk tahminleri sunmus veya belirli bölgelerdeki sınırli patojen-ilac kombinasyonlarini incelemistir. Ancak, ulusal eylemlerin etkinliğini değerlendirmek, değişen epidemiyolojik kaliplari izlemek ve gelecekteki sağlık politikalari ile kaynak tahsisini sekillendirmek için 1990 yillrindan gunumuze uzanan uzun erimli zaman serilerine ve 2050 yilina kadar uzanan simulasyon senaryolarina duyulan ihtiyac halen karsilanmamisti.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Güvenilir Tıbbi Yapay Zekanın Etiği ve Yönetişimi: Tasarım ve Uygulama Düzeyinde Çok Disiplinli Bir Çerçeve
Yapay zeka teknolojilerinin sağlık hizmetlerine entegrasyonu, tanı ve tedavi süreçlerinde büyük bir dönüşüm sağlarken veri kalitesi, algoritmik sapma, şeffaflık eksikliği ve güvenlik gibi etik ve hukuki riskleri de beraberinde getirmektedir. Tıbbi yapay zekaya duyulan güvenin sarsılması, klinik uygulamalarda bu sistemlerin benimsenmesini zorlaştırmakta ve hekim-hasta ilişkisindeki özerklik ile sorumluluk dengelerini sarsmaktadır. Bu bağlamda, teknolojinin kontrolü dilemması çerçevesinde yapay zeka sistemlerinin tasarım ve uygulama boyutlarında güvenilirliğini etkileyen etik, hukuki ve düzenleyici etkenlerin çok disiplinli bir yaklaşımla incelenmesi literatürde kritik bir gereksinim haline gelmiştir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
204 Ülke ve Bölge ile 811 Alt Ulusal Konumda 288 Ölüm Nedeni ve Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi Ayrıştırmasının Küresel Yükü, 1990-2021: GBD 2021 Çalışması İçin Sistematik Analiz
Küresel halk sağlığı ve epidemiyoloji literatüründe, toplumların sağlık düzeyini nesnel ölçütlerle izlemek ve sağlık politikalarını kanıta dayalı biçimde biçimlendirmek hayati bir önem taşımaktadır. Zaman içinde değişen hastalık yüklerinin ve yaşa göre standardize edilmiş ölüm oranlarının bölgesel ve ulusal ölçekte izlenmesi, küresel epidemiyolojik dönüşümün yönünü anlamada temel bir araçtır. Özellikle COVID-19 gibi küresel çaplı krizlerin ardından, farklı ölüm nedenlerinin yaşa bağlı yaşam beklentisi üzerindeki net etkilerini ayrıştırmak ve hastalık odaklanmalarını saptamak modern halk sağlığı tartışmalarının merkezinde yer almaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Mekansal Transkriptomik Teknolojilerindeki Gelişmeler ve İlgili Veri Analizi Stratejileri
Biyomedikal araştırmalarda doku mimarisinin ve hücresel heterojenliğin anlaşılması, hücresel etkileşimler ile mikreçevre ilişkilerini çözebilmek adına kritik önem taşımaktadır. Geleneksel tek hücre RNA sekanslama (scRNA-seq) yöntemleri, dokuyu ayrıştırırken hücrelerin fizyolojik mekansal konum bilgisini yok etmektedir. Bu durum karmaşık hücresel iletişim ağlarının tam olarak anlaşılmasını zorlaştırırken, son yıllarda gelişen mekansal transkriptomik teknolojileri geni korunan doku kesitlerinden elde edilen gen anlatım verilerini özgün mekansal koordinatlarıyla birleştirerek bu sınırlılığı aşmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Post-Seküler Çağda Parti Değişimi: Türkiye’de Cumhuriyet Halk Partisi Örneği
Modern Türk siyasetinde laiklik anlayışının dönüşümü, siyasal partilerin seçim hedefleri ve toplumsal kutuplaşma dinamikleri çerçevesinde şekillenen geniş bir akademik tartışmanın merkezinde yer almaktadır. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), tarihsel olarak katı veya katı-dışlayıcı bir sekülarizm çizgisiyle özdeşleştirilmiş olmasına rağmen, son on yılda Kemal Kılıçdaroğlu liderliğinde daha özgürlükçü ve kapsayıcı bir laiklik söylemine yönelmiştir. Literatürde bu ideolojik ve stratejik dönüşümün arka planındaki içsel liderlik değişimleri, post-sekülarizmin küresel hegemonyası ve başkanlık sistemine geçiş gibi sistemik etkenlerin etkileşimi kapsayıcı bir kuramsal modelle henüz yeterince çözümlenmemiştir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Birikimli Ortalama Trigliserid Glikoz-Vücut Kitle İndeksi ile Kardiyovasküler Hastalık İnsidansı Arasındaki İlişki: Çin'de Prospektif Ulusal Bir Kohort Çalışması
Gelişmekte olan ülkelerde kardiyovasküler hastalıkların (KVH) artan morbidite ve mortalite yükü, risk altındaki bireylerin erken tespiti için yeni ve maliyet-etkin tarama yöntemlerinin geliştirilmesini gerektirmektedir. İnsülin direncinin (İD) ateroskleroz patogenezindeki merkezi rolü bilinmekle birlikte, doğrudan ölçümü için kullanılan altın standart yöntemler maliyetli ve invazivdir. Son dönemde trigliserid glikoz-vücut kitle indeksi (TyG-VKİ) basit ve etkili bir İD ve metabolik risk göstergesi olarak önerilmiştir. Ancak, birikimli ortalama TyG-VKİ maruziyetinin prospektif kohort çalışmalarında KVH insidansını tahmin etme kapasitesi literatürde yeterince araştırılmamıştır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Geleneksel Ferromanyetizma ve Antiferromanyetizmanın Ötesinde: Relativistik Olmayan Spin ve Kristal Rotasyon Simetrisi Taşıyan Bir Faz
Modern manyetizma ve kuantum maddesi araştırmaları, 1950'li yıllardan bu yana spin ve gerçek uzayı birleştiren manyetik simetri grupları tarafından yönlendirilmiştir. Ancak bu geleneksel sınıflandırma, collinear antiferromanyetlerdeki relativistik olmayan alışılmadık spin fiziğini, genellikle zayıf olan relativistik spin-yörünge etkileşimi fenomenlerinden ayırt edememektedir. Bu makale, spin ve kristal uzaylarını birbirinden ayıran spin grubu simetrilerinin, relativistik olmayan mıknatısları ferromanyetler, antiferromanyetler ve altermanyetler olarak adlandırılan üçüncü bir temel faz şeklinde üç kategoriye ayırdığını ileri sürerek alanın temel tartışmalarına yeni bir yön vermektedir.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Alkolik Olmayan Yagli Karacıger Hastaligi ve Alkolik Olmayan Steatohepatitin Kuresel Epidemiyolojisi: Sistematik Bir Derleme ve Meta-Analiz
Alkolik olmayan yagli karacıger hastaligi (NAFLD) ve bunun daha ilerlemis iltihabi formu olan alkolik olmayan steatohepatit (NASH), kronik karacıger hastaliklarinin dunya genelindeki en yaygin sebeplerinden biri haline gelmistir. Kuresel ölçekte artan obezite ve tip-2 diyabet salgini ile doğrudan ilişkili olan bu durum, siroz ve karacıger kanseri gibi agir komplikasyonlara yol acmaktadir. Literatürde bölgesel siklik ve zaman icindeki egilimlere dair farklı tahminlerin bulunmasi, metodolojik secimlerden ve taraflilik kaynaklarindan etkilenmektedir. Bu çalışma, 1990-2019 yillari arasindaki epidemiyolojik verileri sistematik olarak derleyerek ve metodolojik duzeltmeler uygulayarak kuresel ve bölgesel duzeyde NAFLD ile NASH'in prevalans, insidans ve mortalite yukunu ortaya koymayi amaçlamaktadir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Kendinden Uyarmalı Emir Akışı İçeren Portföy Tasfiye Oyunları
Finansal piyasalarda büyük portföylerin optimal şekilde tasfiye edilmesi, işlem maliyetlerinin ve piyasa etkisinin minimize edilmesini gerektiren kritik bir araştırma konusudur. Geleneksel modeller, anlık veya geçişli fiyat etkilerini dışsal piyasa dinamikleri altında ele alırken, büyük yatırımcıların kendi işlemlerinin gelecekteki emir akışları üzerinde yarattığı geri besleme mekanizmalarını genellikle göz ardı etmektedir. Bu makale, oyuncuların kendi işlemlerinin gelecekteki piyasa emri geliş oranlarını kendinden uyarmalı Hawkes süreçleri üzerinden endojen olarak etkilediği yeni bir oyun teorik çerçeve sunarak bu eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Araştırma, hem sonlu oyuncu sayısına sahip stokastik oyunları hem de bunlara karşılık gelen ortalama alan oyunlarını analiz ederek literatürdeki tartışmalara yeni bir boyut kazandırmaktadır.
Tarım Bilimleri · Tarım ve Gıda Bilimleri
Küresel, Bölgesel ve Ulusal İnme Yükü ve Risk Faktörleri, 1990-2021: Küresel Hastalık Yükü Çalışması 2021 İçin Sistematik Bir Analiz
Küresel halk sağlığı ve nöroloji literatüründe inme, ölüm ve kalıcı sakatlığın önde gelen nedenlerinden biridir. Yirminci yüzyılın ikinci yarısında yüksek gelirli ülkelerde elde edilen inme mortalitesindeki gerilemenin son yıllarda duraklaması ve genç nüfustaki insidans artışı önemli bir tartışma konusudur. Mevcut literatür, metabolik risk faktörlerinin yanı sıra çevresel ve iklimsel faktörlerin inme yükü üzerindeki değişen etkilerini ve sosyo-demografik gelişmişlik düzeylerine göre ortaya çıkan küresel eşitsizlikleri bütüncül biçimde açıklamayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Kamu Sektörü İstihdam Katılığı ve Makroekonomik Dalgalanma: Çin İçin Bir DSGE Simülasyonu
Çin'de kamu sektörü istihdamı ve ücretleri, ekonomik dalgalanmalara karşı döngüsel olmayan oldukça katı bir yapı sergilemektedir. Çin'de kamu işlerine yönelik yoğun yönelim ve güvence arayışı artarken, kamu istihdamındaki bu katılıkların makroekonomik istikrar üzerindeki etkileri iktisat literatüründe tartışılmaktadır. Sezgisel beklentilerin aksine kamu istihdam katılığı, işgücü piyasasındaki arama ve eşleşme sürtünmeleri ile ücret pazarlık gücünü etkileyerek makroekonomik istikrarsızlığı artırabilmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Uzamış COVID: Temel Bulgular, Patofizyolojik Mekanizmalar ve Gelecek Çalışmalar İçin Klinik Araştırma Önerileri
SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrasında gelişen ve multisistemik tutulum gösteren Uzamış COVID (Long COVID), küresel ölçekte milyonlarca bireyi etkileyen karmaşık bir tablo olarak tıbbi literatürün merkezine yerleşmiştir. Akut enfeksiyonu hafif atlatan bireylerde dahi ortaya çıkabilen bu durum; immün disfonksiyon, otoimmünite, viral reaktivasyon, mikrovasküler pıhtılaşma ve nöroinflamasyon gibi çoklu biyolojik mekanizmalarla ilişkilendirilmektedir. Alan araştırmalarında temel tartışma, semptomların arkasındaki etiyolojik süreçlerin tam olarak aydınlatılamaması ve standart tanı-tedavi protokollerinin henüz yetersiz kalmasıdır. Bu makale, mevcut ampirik ve teorik literatürü derleyerek hastalığın patofizyolojik temellerini bütüncül bir yaklaşımla açıklamayı hedeflemektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
FinnGen: İyi Fenotiplenmiş İzole Bir Popülasyondan Genetik Keşifler ve Biyo-Banka Araştırmaları
Popülasyon genetiği ve karmaşık hastalıkların mimarisini anlama literatüründe, izole ve kurucu darboğazı geçirmiş topluluklar nadir ve zararlı varyantların tespit edilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Büyük ve yaşlı popülasyonlarda doğal seçilim nedeniyle düşük frekanslarda kalan veya elenen zararlı alleller, izole popülasyonlarda genetik sürüklenme sonuçu daha yüksek frekanslara ulaşabilmektedir. Bu durum, yaygın hastalıkların arkasındaki yüksek etkili işlevsel varyantların tanımlanmasını kolaylaştırır. FinnGen projesi, Finlandiya'nın 50 yılı aşkın süredir toplanan kapsamlı ulusal sağlık kayıt verileriyle 500.000 bireyin genomik verilerini birleştirerek tıbbi genetik literatüründeki bu temel soruyu geniş ölçekte araştırmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
1990-2021 Yılları Arasında Küresel, Bölgesel ve Ulusal Diyabet Yükü ve 2050 Yılı Yaygınlık Öngörüleri: Küresel Hastalık Yükü Çalışması 2021 İçin Sistematik Analiz
Diyabet, dünya genelinde yaş, cinsiyet veya coğrafi konum fark etmeksizin milyonlarca insanı etkileyen, sağlık sistemleri ve toplumlar üzerinde ağır sosyoekonomik yükler oluşturan kronik bir halk sağlığı sorunudur. Uluslararası çalışmalar diyabet yaygınlığının hızla arttığını gösterse de, yaşa, cinsiyete, tip spesifik ayrışmaya ve risk faktörlerine dayalı küresel ve bölgesel düzeyde kapsamlı verilerin eksikliği, etkin önleme ve tedavi politikalarının geliştirilmesini zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, Küresel Hastalık Yükü (GBD) 2021 çerçevesini kullanarak diyabet yükünü ve risk faktörlerini 204 ülke düzeyinde analiz etmekte ve 2050 yılına kadar olan yaygınlık eğilimlerini modelleyerek literatürdeki büyük veri açığını kapatmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Rosacea Hastalarinda Psikolojik Değerlendirme: Symptom Checklist - 90 - Revised Kullanan Bir Vaka-Kontrol Çalışmasi
Deri hastalıkları arasında yaygın bir kronik yüz dermatozu olan rosacea, klasik olarak psikolojik etkenlerin başlangıç ve seyir süreçlerinde belirleyici rol oynadığı bir psikodermatoz şeklinde ele alınmaktadır. Yıllar boyunca bu tanıya sahip bireyler çeşitli kişilik atıflarıyla veya psikopatolojik örüntülerle tanımlanmış, yüz bölgesindeki görünür belirtilerin yarattığı utanç ve sosyal yetersizlik hissi hastaların günlük yaşamını olumsuz etkilemiştir. Ancak bu klinik tablonun hastaların ruhsal durumu üzerindeki somut psikopatolojik yansımaları, demografik etkenlerin bu süreçteki belirleyiciliği ve olası cinsiyet farklılıkları dermatoloji ile psikiyatri literatüründe ayrıntılı ampirik incelemeler gerektiren tartışmalı alanlar olarak varlığını sürdürmektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Hastanelerde Çalışan Hemşirelerde İş Yaşam Dengesi ile İlişkili Faktörler: Sosyo-Ekolojik Bir Kapsamlı Derleme
Hemşirelik iş gücü, küresel sağlık sistemlerinin omurgasını oluşturmakta olup, yirmi dört saatlik vardiya sistemleri ve yoğun iş yükleri hemşirelerin iş yaşam dengesini olumsuz etkilemektedir. Bu durum, tükenmişlik sendromuna, zihinsel yörgünluğa ve meslekten ayrılma niyetlerine yol açarak hem hizmet kalitesini hem de hasta güvenliğini tehdit etmektedir. Bireysel tükenmişliğin ötesinde örgütsel ve sistemsel kökleri olan bu sorun, çok boyutlu bir bakış açısıyla incelenmeyi gerektirmektedir. Mevcut literatürde iş yaşam dengesini etkileyen faktörlerin izole biçimde ele alındığı görülmekte olup, bireysel dirençten örgütsel kültüre kadar uzanan katmanları bütüncül bir yaklaşımla haritalandıran kapsamlı bir çerçeveye duyulan ihtiyaç bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
CFiCS: Ortak Faktorlerin ve Mikro Psikolojik Danisma Becerilerinin Çizge Tabanlı Siniflandirilmasi
Klinik psikoloji ve psikoterapi Araştırmalari, terapist davranışlarinin ve danisan tepkilerinin tedavi süreçlerine olan etkisini anlamak üzere dogal dil isleme ve makine öğrenmesi tekniklerine yonelmektedir. Psikoterapinin farklı ekollerinde ortak değişim ilkeleri olarak kabul edilen ortak faktorler ve bunlari pratikte uygulayan mikro psikolojik danisma becerileri, tedavi basarisini yordamada kritik birer bilesendir. Ancak bu terapotik o ogelerin metinsel verilerden otomatik olarak taninmasi, diyaloglarin bağlamsal ve nuanstali yapisi nedeniyle buyuk zorluklar barindirmaktadir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Anneler 'Sipariş Ver' Tuşuna Bastığında: Endonezya'da Çevrimiçi Yemek Alışverişinin Duygusal ve Rasyonel Etmenlerini Anlamak
Dijital dönüşüm, özellikle çevrimiçi yemek teslimatı sektöründe tüketici etkileşimlerini temelden değiştirmiştir. COVID-19 pandemisi sırasında mobilite kısıtlamaları nedeniyle bu platformlar, hizmetlere erişimi sürdürmede hayati bir rol üstlenmiştir. Endonezya'daki bu oldukça rekabetçi pazarda, müşteri bağlılığını ve büyümesini sağlamak için olağanüstü müşteri deneyimleri sunmak kritik öneme sahiptir. Özellikle Y kuşağı annelerinin bu platformlara artan bağımlılığı, sadece temel memnuniyetin ötesinde, onların davranışsal itici güçlerini anlamayı zorunlu kılmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
COVID-19 Pandemisi Sürecinde Uzaktan Çalışma ve Çalışanların İyi Oluş Durumu: Teksas Sağlık Bilimleri Üniversitesinde İki Dalgalı Bir Çalışma
COVID-19 pandemisi dünya genelinde çalışma hayatını kökten değiştirerek yükseköğretim kurumları dahil pek çok sektörde uzaktan çalışmanın zorunlu ve ani bir şekilde benimsenmesine yol açmıştır. Bu durum, çalışanların mesleki rutinlerini ev ortamına taşımasıyla birlikte yeni örgütsel ve psikolojik stres faktörlerini ortaya çıkararak çalışan refahı üzerine odaklanan iş sağlığı çalışmalarının önemini artırmıştır. Özellikle akademik ortamlarda öğretim, araştırma ve idari hizmetlerin çeşitliliği göz önüne alındığında, uzaktan çalışma geçişinin çalışanların iyi oluş düzeylerine etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmeyi gerektiren kritik bir araştırma alanı olarak belirginleşmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Mars iyonosferi: Kızıl gezegenin sistematik keşfi için anahtar unsur
Kızıl gezegenin uzay ortamı; güneş rüzgârı, magnetosfer, iyonosfer ve atmosferin eş zamanlı alt ve üst kuplajlarla birbirine bağlandığı son derece karmaşık bir sistemdir. Gezegenin içsel küresel bir manyetik alanının bulunmaması nedeniyle, güneş rüzgârı doğrudan üst atmosferle etkileşime girmekte ve bu durum iyonosferi hem içsel hem de dışsal enerji girdilerinin doğal bir yutağı haline getirmektedir. Bu bağlamda, iyonosferik dinamiklerin anlaşılması hem Mars'ın iklim evriminin çözümlenmesi hem de gelecekteki insanlı ve robotik görevlerin başarısı açısından kritik bir araştırma alanı oluşturmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Genç Erkek ve Kadınlarda Vücut Kompozisyonu, Fiziksel Aktivite Düzeyi ile Illinois Çeviklik Testi Performansı Arasındaki İlişki
Spor bilimleri literatüründe, ani yön değiştirmeyi gerektiren çeviklik performansı takım sporlarında kritik bir bileşen olarak kabul edilmektedir. Çevikliği etkileyen biyomekanik ve fizyolojik faktörlerin aydınlatılması, atletik gereksinimlerin anlaşılması ve antrenman programlarının optimize edilmesi açısından temel bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda, genç yetişkinlerde vücut kompozisyonu parametreleri ile antropometrik ölçümlerin çeviklik performansına olan etkileri spor fizyolojisinde güncelliğini koruyan bir sorunsaldır.
Mühendislik ve Teknoloji · Bilgisayar ve Elektrik Mühendisliği
Nesnelerin İnterneti Sistemlerinde Veri Dağılımı Zorluklarına Karşı Saldırı Tespitinde Federatif Öğrenme Yaklaşımlarının Karşılaştırmalı Analizi
Nesnelerin İnterneti sistemlerinin yaygınlaşması ve veri hacminin artması, geleneksel makine öğrenmesi modellerinin merkezi sunucularda eğitilmesini veri güvenliği ve gizliliği açısından sürdürülemez kılmaktadır. Bu bağlamda, model eğitimini uç cihazlara dağıtan Federatif Öğrenme yaklaşımı alternatif bir çözüm olarak öne çıkmaktadır. Ancak farklı cihazlardaki veri dağılımlarının birbiriyle özdeş ve bağımsız olmaması durumu, federatif öğrenme algoritmalarının başarısını doğrudan etkileyen istatistiksel heterojenlik sorununu doğurmaktadır. Mevcut literatürde, Nesnelerin İnterneti ağlarındaki saldırı tespiti bağlamında bu istatistiksel heterojenliği ele alan farklı federatif öğrenme yaklaşımlarını kapsamlı bir şekilde karşılaştıran çalışmaların eksikliği dikkat çekmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Mars İnsanlı Keşif Faaliyetlerini Desteklemek Amaciyla Uzay Hava Gözlemleri, Modellemesi ve İkaz Sistemleri
Güneş Sistemi içerisindeki gezegenlerin keşfi ve özellikle Mars'a insanlı seferlerin planlanması sürecinde uzay hava olaylarının anlaşılması kritik bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Dünya'nın aksine küresel bir manyetosfere ve kalın bir atmosfere sahip olmayan Mars, güneş rüzgarları ve koronal kütle atımları gibi uzay hava olaylarına karşı son derece savunmasızdır. Bu durum, gelecekte Kızıl Gezegen'de kurulacak insanlı üslerin güvenliği, elektrik altyapısı ve astronot sağlığı açısından büyük riskler barındırmaktadır. Mevcut literatürde uzay hava araştırmalarının ağırlıklı olarak Güneş-Dünya etkileşimine odaklandığı, Mars çevresindeki süreçlerin ise parçacık, iyonosfer ve atmosfer dinamikleri bağlamında henüz bütüncül bir yaklaşımla ele alınmadığı görülmektedir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Dort Dalga Karisimi Dalga Boyu Dönüşum Sisteminin Karakterizasyonu ve Optimizasyonu
Modern iletisim sistemleri, sürekli artan trafik talepleri karşısinda kapasite ve maliyet verimliligi sorunlariyla karsilasarak tum optik sinyal isleme tekniklerine yonelmektedir. Dort dalga karisimi süreçine dayanan optik dalga boyu dönüşumu, düşük gecikme, guc tuketimi, genis bant genisligi ve modulasyon formatlarina seffaflik sağlayarak bu sorunlarin çözümu için kritik bir rol oynamaktadir. Ancak dönüşum sistemlerinin performansini sınırlayan doğrusal ve doğrusal olmayan bozulmalarin tam olarak nasıl dengeleyecegi ve giris sinyal kalitesinin olusan idler üzerindeki etkileri alanda henuz sistematik olarak incelenmemistir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
COVID-19 Pandemisi Sırasında Güney Afrikalı Orta Düzey Yöneticiler İçin Anlamlı ve Tehdit Edici Bir Fenomen Olarak İş: Anlam ve Esenlik Geliştirmede Kendini Aşmanın Rolü
COVID-19 pandemisi, dünya genelinde bireyler ve topluluklar için eşi benzeri görülmemiş sosyal, politik ve ekonomik zorluklar yaratmış, derin insani duyguları ve varoluşsal kaygıları gün yüzüne çıkarmıştır. Bu dönemde insanların normal kabul ettikleri yaşam düzenleri, kişisel kimlikleri ve dünyadaki yerleri tehdit altına girmiştir. Özellikle Güney Afrikalı orta düzey yöneticilerin sınır ötesi hizmet sektörlerinde yaşadığı deneyimler, işe yükledikleri anlamın ve kişisel esenliklerinin bu zorlu süreçten nasıl etkilendiğini göstermektedir. Mevcut literatürde anlamlı iş ve esenliğin önemi vurgulanırken, böylesi bir felaket ortamında kendini aşmanın (self-transcendence) bu süreçlerdeki rolü ve yöneticilerin deneyimlerine nasıl yansıdığına dair sınırlı bilgi bulunmaktadır. Bu araştırma, tam da bu boşluğu doldurmayı hedeflemiştir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Hızlı Moda Endüstrisi Sürdürülebilirliginde Ünlü Pazarlama Girişimlerinin Rolü: Satın Alma Niyetinin Aracı Rolü
Modern reklamcilik ve dijital medyanin hizli yayılımi, isletmeleri tanitim faaliyetlerinde ünlü tanitimi stratejilerine yöneltmistir. Küresel pazarda artan rekabet ve hizli moda sektöründeki maddi tüketim egilimleri, tüketicilerin ani satin alma ve planlanmamis alisveris dürtülerini sekillendiren unsurlarin incelenmesini zorunlu kilmaktadir. Bu bağlamda, ünlü kisiliklerinin güvenilirlik, çekicilik, inanilabilirlik ve uzmanlik gibi özelliklerinin tüketici satin alma niyetine ve dürtüsel alisveris egilimlerine etkisi, tüketici davranışi yazininda tartisilan temel konular arasinda yer almaktadir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Yenilenebilir enerji iklim değişikliğine bir çözüm olarak: Ülkeler arası kapsamlı bir çalışmadan elde edilen bulgular
İklim değişikliği ve enerji üretimindeki artan zorluklar, karbon emisyonlarını azaltmak ve sürdürülebilir bir gelecek sağlamak için yenilenebilir enerji kaynaklarına (YEK) geçişi zorunlu kılmaktadır. Sanayi devriminden bu yana küresel fosil yakıt kullanımı, iklim değişikliğinin temel itici gücü olan karbondioksit (CO2) emisyonlarında önemli bir artışa neden olmuştur. Dünya nüfusunun 2050 yılına kadar 9.9 milyara ulaşması beklendiğinden, enerji talebi %80 oranında artacak ve bu da CO2 emisyonları ile çevresel etkileri azaltma ihtiyacını daha da belirgin hale getirecektir. Bu durum, akademik çevrelerde yıllardır önemli bir küresel tartışma konusu olmuş, fosil yakıtlara aşırı bağımlılığın çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki olumsuz etkileri ve alternatif enerji çözümlerinin araştırılmasına yönelik motivasyonu artırmıştır. Bu çalışma, yenilenebilir enerjinin CO2 emisyonları üzerindeki etkisini inceleyerek bu kritik tartışmaya katkıda bulunmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
ELF5, Luminal Meme Kanserinde Östrojen Duyarlılığını Baskılar ve Antiestrojen Direncinin Kazanılmasının Temelini Oluşturur
Meme kanserinin moleküler alt tipleri, her hastanın prognozu ve tedavi seçenekleri için kritik öneme sahip olan gen ekspresyonu örüntüleri ile ayırt edilir. Bu alt tipleri belirleyen moleküler mekanizmaların derinlemesine anlaşılması, yeni öngörücü ve prognostik belirteçlerin geliştirilmesi, yenilikçi tedavilerin oluşturulması ve mevcut tedavilere karşı gelişen direncin üstesinden gelinmesi açısından hayati bir araştırma alanıdır. Östrojen reseptörü (ER)-pozitif lüminal alt tipler, ER ve FOXA1 transkripsiyonel faktörlerinin birleşik etkisiyle yönlendirilen gen ekspresyonu örüntüleriyle karakterize edilir. Bu bağlamda, E-twenty-six (ETS) transkripsiyon faktörü ELF5'in, özellikle gebelik ve laktasyon sırasında meme gelişiminde önemli bir rol oynadığı ve ER ile karşılıklı dışlayıcı bir şekilde ifade edildiği bilinmektedir. Bu çalışma, ELF5'in meme kanseri alt tipinin belirlenmesindeki ve östrojen duyarlılığının baskılanmasındaki rolünü, dolayısıyla antiestrojen direncine katkısını inceleyerek bu alandaki bilgi boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Ön-Geri Getirme Sörgü Öngörücülerini Kullanarak Bilgi Getirme Kişiselleştirme Performansının Tahmin Edilmesi
Modern dijital bilgi birikiminin üstel olarak büyümesi, bilgi getirme sistemlerinin (IRS) kullanıcıların özgül bilgi gereksinimlerini karşılamasını zorlaştırmaktadır. Geleneksel sistemler aynı sörgü için tüm kullanıcılara aynı sonuç listesini sunarken, farklı kullanıcıların aynı sörgü için farklı alaka düzeyleri bildirmesi 'herkese tek beden uyar' sorununu doğurmaktadır. Kişiselleştirme teknolojileri bu sorunu aşmak için kullanıcı profillerini sürece dahil eder ancak her sörgüda performans artışı sağlamaz; bazı sörgülarda kişiselleştirme performansı olumsuz etkileyebilir. Bu durum, arama öncesinde kişiselleştirmenin yararlı olup olmayacağını öngörme problemini ortaya çıkarır ve mevcut literatürde zor sörgü tahmini ile kişiselleştirme performansı arasındaki ilişkiyi inceleyen kapsamlı modellerin geliştirilmesini zorunlu kılar.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Birinci Dereceden Faz Geçişinde Kabarcık Boyutu Dağılımlarının Fenomenolojisi
Kozmolojik birinci dereceden faz geçişleri, karanlık sektördeki dinamiklerin incelenmesinde temel bir mekanizma sunmaktadır. Bu süreçte ortaya çıkan gerçek ve yalancı vakum kabarcıklarının tek renkli olmadığı gerçeği, Fermi topları ile ilkel karadeliklerin kütle dağılımlarını doğrudan etkilemektedir. Geleneksel yaklaşımlar genellikle sabit kabarcık boyutunu varsaysa da perkolasyon sıcaklığındaki hacim dağılımları genişlemiş kütle spektrumlarına yol açmaktadır. Bu durum kütleçekim dalgaları, kütleçekimsel merceklenme ve Hawking buharlaşması gibi gözlemsel sinyallerin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
NeuResonance: Beyinler Arasi Senkronizasyonu Destekleyen Geri Bildirim Deneyimlerinin Deneysel Analizi
Beyinler arasi senkronizasyon (IBS), norobilim ve insan-bilgisayar etkileşimi (HCI) kesisiminde yer alan kritik bir araştırma alanidir. Bireylerin ortak bir amac için etkileşime girdiginde beyin aktivitelerinin benzer desenler sergilemesi, grup performansini ve sosyal bagi doğrudan etkilemektedir. Makale, bu senkronizasyonun kendiliginden olusmasini beklemek yerine, dissal uyaranlarla nasıl aktif olarak tetiklenebilecegi ve yonetilebilecegi sorusuna odaklanarak, geleneksel etkileşim tasarimlarinin otesinde bir beyin-beyin is birligi modeli tartismaktadir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Almanya'daki Son Dönem Kadın Neuzuwandererlerin İşgücüne Katılımı
Almanya'da göçmenlerin işgücü piyasasına entegrasyonu uzun süredir akademik ve toplumsal ilginin odağında yer almaktadır. Ancak bu alandaki mevcut nicel çalışmaların büyük bir kısmı erkek göçmenlerin dinamiklerine odaklanmakta, kadınların işgücüne katılım süreçlerini ise görece ihmal etmektedir. Kadın göçmenlerin istihdam dışı kalması veya işgücüne katılmaması, yüksek yoksulluk oranları, uzun süreli sosyal yardım bağımlılığı ve yaşlılıkta yoksulluk tehdidi gibi yapısal sorunları beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda, Almanya'da son dönemde ikamet eden ve farklı kültürel arka planlara sahip kadın göçmenlerin işgücüne katılım kararlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi, hem toplumsal cinsiyet duyarlı göç araştırmaları hem de politika geliştirme süreçleri açısından kritik bir araştırma sorusu oluşturmaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Jember Bölgesinde Anne Eğitim Düzeyi Temelinde Annelerin Çocuk Oyunlarına Yönelik İnançları ile Çocukların Oyun Tercihleri Arasındaki İlişki
Erken çocukluk gelişiminde oyunun kritik rolü evrensel olarak kabul edilse de ebeveynlerin bu sürece yönelik bilişsel inançlarının çocukların somut oyun tercihleri üzerindeki etkisi karmaşık bir yapı sergilemektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde akademik başarı baskısı ile oyun temelli gelişim arasındaki çatışma, annelerin tutumlarını şekillendirmektedir. Bu çalışma Endonezya bağlamında anne eğitim düzeyinin oyuna yönelik inançlar ve çocukların eylemsel tercihleri üzerindeki kontrol edici etkisini analiz ederek alan yazındaki boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Çevrimiçi Marka Konumlandırmasını Geliştirmede Belirleyici Faktörler Olarak Arama Motoru Optimizasyonu (SEO) Stratejileri
Dijital pazarlama dünyası, arama motoru algoritmalarındaki sürekli değişimler nedeniyle marka konumlandırma stratejilerinde büyük bir dönüşüm yaşamaktadır. Modern pazarda varlığını sürdürmek isteyen işletmelerin çevrimiçi ortama geçiş yapması bir zorunluluk haline gelmiş olsa da, pek çok girişimci SEO stratejisinin rekabetçi avantaj sağlayan gücünü tam olarak kullanamamaktadır. Bu çalışma, SEO stratejisinin alt bileşenlerinin marka başarısı üzerindeki etkisini sörgülayarak alan yazındaki uygulama ve teori arasındaki boşluğu doldurmaya çalışmaktadır.
Sağlık Bilimleri · Klinik ve Halk Sağlığı
Arap Ülkelerinde Beş Yaş Altı Çocuk Ölümlerinin Sosyo-Ekonomik ve Demografik Belirleyicileri: Doğum Sırası ve Ülke Bazlı Karşılaştırmalı Bir Analiz
Beş yaş altı çocuk ölümü oranları, bir ülkenin genel sağlık durumunun, sosyoekonomik kalkınmışlığının ve temel insani refahının en duyarlı göstergelerinden biridir. Arap dünyasında bu oranlar, petrol zengini Körfez ülkeleri ile Sudan ve Moritanya gibi daha düşük gelirli ülkeler arasında 6,5 ile 117 per 1000 canlı doğum arasında değişen dramatik bir heterojenlik sergilemektedir. Makale, bu geniş coğrafyadaki ölüm risklerini etkileyen bireysel ve hanehalkı faktörlerinin doğum sırasına göre nasıl değiştiğini ampirik bir yaklaşımla sörgülayarak bölgeye özgü sağlık eşitsizliklerini tartışmaya açmaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Z Kuşağı Sosyal Medya Kullanıcılarında Psikolojik İyi Oluş: Öz Saygı ve Sosyal Medya Bağımlılığının Aracı, Sosyal Medya Kullanım Güdülerinin Düzenleyici Rolü
Dijital yerliler olarak tanımlanan Z kuşağının yoğun internet ve sosyal medya kullanımı, ergenlerin psikososyal gelişim süreçleri üzerinde hem destekleyici hem de köstekleyici etkiler yaratmaktadır. Literatürde sosyal medyanın öznel iyi oluş üzerindeki etkisine dair elde edilen bulguların tutarsızlığı, bireysel kullanım güdülerinin ve öz saygı gibi kişilik özelliklerinin bu karmaşık ilişki ağında oynadığı rolü irdelemeyi gerekli kılmaktadır. Çalışma, bu çelişkili literatür bulgularını, sosyal medya bağımlılığını bir aracı değişken ve kullanım güdülerini ise düzenleyici bir mekanizma olarak modele dahil ederek çözümlemeyi amaçlamaktadır.
Sosyal Bilimler · Eğitim Bilimleri
Duygular ve Yönergeye Dayalı Dil Öğrenimi: İkinci Dil Duyguları ve Pozitif Psikoloji Modeli Önerisi
İkinci dil edinimi (SLA) araştırmaları, on yıllardır dil kaygısı gibi negatif duyguların öğrenme üzerindeki engelleyici etkilerine odaklanmıştır. Ancak son dönemde pozitif psikolojinin (PP) etkisiyle, dil öğrenme sürecinde keyif, umut ve gurur gibi yapıcı duyguların rolü tartışılmaya başlanmıştır. Mevcut literatürde PP ilkelerini dil eğitimi bağlamındaki duygusal değişkenlerle birleştiren, hem araştırmacılara hem de öğretmenlere rehberlik edebilecek bütüncül bir kuramsal model eksikliği bulunmaktadır. Bu makale, söz konusu boşluğu doldurmak amacıyla disiplinlerarası bir model önermektedir.
Sosyal Bilimler · Psikoloji ve Davranış Bilimleri
Farklı Farkındalık Meditasyonu Stillerinin Kaynak Düzeyindeki MEG Mikrodurum Dinamikleri ve Karmaşıklığı Üzerindeki Modülasyonu
Zihin eğitimi süreçlerinin nörofizyolojik temelleri, genellikle statik aktivasyon modelleri üzerinden incelense de beyin dinamiklerinin hızlı değişimleri (mikrodurumlar) bilişsel süreçlerin anlaşılmasında kritik öneme sahiptir. Odaklanmış dikkat (FAM) ve açık izleme (OMM) meditasyon stillerinin beynin dinamik geçiş karmaşıklığı ve kritiklik noktası üzerindeki etkileri, zihin ile nöral korelasyonlar arasındaki boşluğu doldurmayı hedefleyen güncel bir tartışma alanıdır. Bu çalışma, yüksek zamansal çözünürlüklü MEG verilerini kullanarak meditasyon stillerinin beyin kritikliği üzerindeki spesifik modülasyonlarını sörgülamaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Biyoçeşitlilik Değişimi, İklim Değişikliği ve İnsan Refahı Arasındaki İlişkiye Yeraltı Perspektifinden Bir Bakış
Toprak, biyolojik çeşitlilik, iklim ve toplum arasındaki karmaşık etkileşimin merkezinde yer alan hayati bir bileşendir. Geleneksel çevresel çalışmalar yerüstü ekosistemlerine odaklanırken, toprak altındaki biyoçeşitliliğin iklim düzenlemesi ve insan refahı üzerindeki kritik etkileri literatürde yeni ve bütünleşik bir tartışma odağı haline gelmiştir. Bu yayın, toprak biyoçeşitliliğinin kaybı ile iklim değişikliği arasındaki karşılıklı bağımlılığı ve bu krizlerin toplum üzerindeki yansımalarını disiplinler arası bir perspektifle analiz ederek mevcut literatürdeki boşlukları doldurmayı hedeflemektedir.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Kripto Para Piyasasının Küresel Döviz Piyasasından (Forex) Ayrışmasının İstatistiksel Belirtileri ve Çok Ölçekli Çözümlemesi
Kripto para piyasaları, küresel finansal sistem içindeki konumları ve geleneksel yatırım araçlarıyla olan etkileşimleri bakımından sürekli tartışılmaktadır. Geleneksel piyasaların dinamikleriyle olan korelasyonu, kripto varlıkların birer finansal araç olarak olgunlaşma düzeyini anlamak adına kritik bir araştırma konusudur. Özellikle yüksek frekanslı işlemler ve saniyeler düzeyindeki veri akışları, piyasa etkinliğini ve fraktal özellikleri analiz etmek için yeni bilimsel fırsatlar sunmaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Yeşil Vergi Başarısız Olduğunda: Vergi Kaçınmasının Endonezya'daki Sürdürülebilir Firma Performansını Nasıl Baltaladığı
Sürdürülebilirlik yönetimi ve çevre ekonomisi literatüründe, çevre vergileri ve yeşil finansman gibi araçların kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) yatırımlarını nasıl yönlendirdiği tartışma konusudur. Ancak, kurumsal düzeyde agresif mali kaçınma stratejilerinin bu düzenleyici baskıları nasıl etkisiz kıldığı yeterince araştırılmamıştır. Bu makale, Endonezya'daki karbon fiyatlandırma rejimi altında yeşil vergi teşviklerinin kurumsal kaçınma davranışları nedeniyle başarısızlığa uğrayıp uğramadığını sörgülamaktadır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Görsel Estetik ve Sosyal Ticaret Arasındaki İlişkinin Görsel Bilgi Benimseme Tekli Modeli Aracılığıyla İncelenmesi
Sosyal ağların ve görsel odaklı platformların yaygınlaşması, çevrimiçi ticareti akran etkileşimi ve görsel iletişim ağırlıklı bir modele taşımıştır. Dikkat ekonomisinde görsel estetik, kullanıcıların ilgisini çekmede birincil rol oynasa da bunun rasyonel bilgi benimseme ve tüketici tercih mekanizmaları üzerindeki ampirik etkileri yeterince açıklanmamıştır. Bu çalışma, görsel estetiği basit bir çevresel ipucu olmaktan çıkarıp bilişsel bir bilgi kaynağı olarak ele almakta ve ikna süreçlerindeki rolünü araştırmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
CoRoT Uzay Misyonundan Geçiş Yapan Gunes Disi Gezegenler: Sicak Jupiteler CoRoT-30 b ve CoRoT-31 b
Gunes disi dev gezegenlerin (özellikle sicak ve ilik Jupiteler) olusum ve goc mekanizmalari modern astrofiziğin en dinamik tartisma alanlarindan biridir. Mevcut kuramlar, bu dev kitlelerin oncul disk ici etkileşimler veya yüksek basiklikli goc (HEM) senaryolariyla bugunku yakin yorungelerine ulastiklarini ongormektedir. Ancak, gozlemlenen yorunge egiklikleri, basiklik oranlari ve gezegen ev sahibi yildizlarin lityum bollugu gibi kimyasal özellikleri, bu kuramsal modellerin hangisinin baskin oldugunu doğrulamakta yetersiz kalmaktadir. Bu makale, CoRoT uzay teleskobu verileriyle kesfedilen iki yeni dev gezegenin hassas fiziksel parametrelerini belirleyerek bu kuramsal belirsizligi gidermeyi amaçlamaktadir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Mars'taki Serpantinleşme Süreçlerine Işık Tutacak Şekilde Prebiyotik Kimya ve Astrobiyolojide Magnetit Açısından Zengin Ortamların Rolü
Astrobiyoloji ve gezegen bilimlerinde, erken dönem Dünya ve Mars gibi karasal gezegenlerde yaşamın ortaya çıkışını sağlayan prebiyotik kimyasal süreçlerin aydınlatılması temel bir tartışma konusudur. Serpantinleşme gibi su-kayaç etkileşimleri, indirgeyici gazların (H2, CH4) çıkışını sağlarken, bu reaksiyonların yan ürünü olan magnetitin prebiyotik katalizör rolü üzerine odaklanılmaktadır. Çalışma, bu mineralojik bileşimin Mars'taki prebiyotik yolakları nasıl tetiklemiş olabileceğini açıklamaktadır.
Sosyal Bilimler · İşletme, Ekonomi ve İletişim
Gelişmekte Olan Piyasalarda Gösterişçi Tüketim: Küresel ve Sürdürülebilir Bir Marka Olarak Kolombiya'daki Starbucks Örneği
Gelişmekte olan ekonomilerde tüketici davranışları, sosyal statü arayışı ve küresel markaların yerel pazarlara nüfuz etme stratejileri etrafında şekillenmektedir. Geleneksel olarak gösterişçi tüketim, sürdürülebilirlik değerleriyle çelişen bencil bir eylem olarak görülse de, güncel literatür bu iki kavramın kesişim kümesinde yeni dinamikler aramaktadır. Bu çalışma, dünyanın en büyük kahve üreticilerinden biri olan Kolombiya'da, küresel bir marka olan Starbucks'ın hem statü sembolü hem de sürdürülebilir bir aktör olarak nasıl konumlandığını ve bu durumun tüketici sadakati üzerindeki etkilerini sorunsallaştırmaktadır.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Kuantum Bilgisayarı Simülasyon Yazılım Paketlerinin Karşılaştırmalı Değerlendirmesi: Durum Vektörü Simülatörleri
Kuantum hesaplama teknolojilerindeki hızlı ilerlemeler, hem algoritma tasarımını hem de kuantum donanımlarından elde edilen sonuçların doğrulanmasını sağlayan etkin simülatörlere olan ihtiyacı artırmaktadır. Ancak durum vektörlerinin simülasyonu, kubit sayısı arttıkça üstel olarak büyüyen bir veri ve bellek darboğazıyla karşı karşıyadır. Literatürde son yıllarda çok sayıda simülasyon yazılımı geliştirilmiş olsa da, bu araçların yüksek başarımlı hesaplama (HPC) sistemlerindeki performans sınırlarını standart bir şekilde karşılaştıran sistematik çalışmalar eksiktir.
Doğa Bilimleri · Fizik, Kimya ve Yaşam Bilimleri
Lineer Olmayan Hartree Tipi Denklemler İçin Kararlı Dalgalar: Varlık ve Niteliksel Özellikler
Kuantum kimyasındaki Hartree-Fock teorisi ve polaron fiziğindeki pek çok fiziksel sistemin modellenmesinde ortaya çıkan Hartree ve Choquard tipi integro-diferansiyel denklemler, kısmi türevli diferansiyel denklemler alanında önemli bir yere sahiptir. Özellikle iki bileşenli çekici etkileşimlerin modellenmesinde kullanılan lineer olmayan Hartree tipi denklem sistemleri, kararlı dalga çözümlerinin varlığı ve bu çözümlerin niteliksel özelliklerinin çözümlenmesi bakımından matematiksel analizin güncel tartışma konuları arasındadır. Literatürde bu sistemlerin çözümlerinin varlığına yönelik kısıtlı bölgelerde çalışmalar bulunsa da, çözümlerin regülaritesi, radyal simetrisi ve sonsuzdaki asimptotik davranışı gibi temel geometrik ve analitik özellikler üzerinde henüz tam bir fikir birliği sağlanamamış ve kapsamlı analizler eksik kalmıştır.
Sosyal Bilimler · Toplum, Siyaset ve Kamu
Bir Zanaat Olarak Yapay Zeka Rekabeti: Üretken Yapay Zekaya Direnme ve Onu Benimsemenin Yazarlık Mesleğini Yeniden Şekillendirmesi
Üretken yapay zeka teknolojilerinin hızlı gelişimi, yazarlık mesleği ve yaratıcı emek süreçlerinde köklü bir dönüşüm başlatmıştır. İnsan-Bilgisayar Etkileşimi yazınında erken benimseme deneyimleri ve verimlilik artışları sıklıkla öne çıkarılsa da, profesyonel yazarların yapay zekaya karşı geliştirdikleri direnç stratejileri ve bu sürecin zamanla nasıl yerleşik iş pratiklerine dönüştüğü yeterince incelenmemiştir. Yazarların mesleki kimliklerini koruma ve üretken yapay zekayla rekabet etme çabaları, teknolojinin mesleki pratikleri ve emek süreçlerini nasıl dönüştürdüğünü anlamak açısından kritik bir akademik tartışma alanı sunmaktadır.